الکترونیک هواییهواپیماهای شناسایی و جنگ الکترونیک

آواکس ها و تاثیر انها در میدان نبرد

آواکس ها و تاثیر انها در میدان نبرد

نویسنده: مینا گلرو

سیستم پیش اخطار و کنترل هواپایه ( آواکس ) :

سیستم پیش اخطار و کنترل هوابرد ( هواپایه ) یک ایستگاه هوایی متحرک مجهز به رادار است که بمنظور کشف اهداف در برد های بلند نظیر هواپیماها در انواع آن – کشتی ها و سایر ادوات و حامل های نظامی و همچنین فرماندهی و مدیریت میدان نبرد در رزم های هوایی از طریق هدایت و رهگیری جنگنده ها و هواپیماهای ضربتی ، طراحی و توسعه پیدا کرده است .

از این سیستم راداری هواپایه ، همچنین برای نظارت طولانی مدت و بصورت مداوم بر تحرکات قوای زمینی دشمن و اغلب برای انجام عملیات و ماموریت های مربوط به C2BM ( فرماندهی و کنترل میدان نبرد ) استفاده شده و این سیستم میتواند بواسطه ی برد بلند و قابلیت های پیشرفته ی خود ، نیروهای خودی رو پیش از سایر یگان های فرماندهی ، رهبری و هدایت کند ( چیزی شبیه به برج مراقبت و کنترل فرودگاه ) .

هنگامی که این سیستم هوابرد در ارتفاع بالا در حین پرواز و در حین انجام ماموریت است ، راداری نصب شده روی هواپیمای حامل ، این اجازه را به اپراتور میدهد تا بتواند اهداف مختلف را را در بردهای متفاوت ( بسیار بیشتر حداکثر برد عملیاتی رادار های زمین پایه ) شناسایی و ردیابی کرده و همچنین بتواند بین نیروهای خودی و نیروهای بیگانه تمییز و تفاوت قائل شود .

البته موارد گفته شده به معنای نفی عدم رهگیری و عدم اقدام رزمی متقابل بر علیه این گونه از رادارهای هواپایه نبوده و این هواپیماها همانند سایر ادوات نظامی دیگر در معرض خطر رهگیری و اقدامات خصمانه ی دشمن قرار دارند ولی بعلت متحرک بودن ( برخلاف رادارهای زمینی که اغلب ثابت هستند ) و اسکورت شدن توسط جنگنده های خودی ، آسیب پذیری این نوع از سیستم های شناسایی و فرماندهی در مقابل اقدامات تلافی جویانه ی دشمن به حداقل ممکن رسیده و از این رو باعث افزایش ضریب اطمینان استفاده از این نوع از هواپیماها شده است .

کارایی این سیستم ها بصورت دو منظوره میباشد یعنی هم میتوان در ماموریت های تهاجمی و هم در ماموریت های تدافعی از این سیستم ها استفاده کرد . در ماموریت های تهاجمی ، سیستم مذکور به جنگنده های خودی در پیدا کردن محل دقیق هدف ( مختصات دقیق هدف ) جهت افزایش قدرت و دقت آتش موثر کمک کرده و در ماموریت های تدافعی ، به واحد های پدافند هواپایه و زمین پایه جهت انجام اقدامات متقابل نظامی بر علیه دشمن کمک میکند .

این سیستم هواپایه یکی از بهترین و موثر ترین شیوه های فرماندهی و کنترل و نظارت و دیده بانی هوایی است که هر نیروی نظامی را قادر میسازد تا بدون از محدودیت برد ، بتواند در هر نقطه از این کره ی خاکی عملیات نظارت و شناسایی و فرماندهی و کنترل نیروهای خودی را بصورت لحظه ای و مداوم انجام دهد .

نیروی دریایی ایالات متحده بمنظور تقویت و حفاظت ار مراکز فرماندهی اطلاعات سوپر کریر خود ( به بزرگترین ناوهواپیمابر که وزنی معادل 70 هزار تن دارد ، سوپر کریر گفته میشود ) ، اقدام به عملیاتی کردن و به خدمت گرفتن هواپیمای پیش هشدار E-2 Hawkeye کمپانی نورث روپ گرومن بر روی سوپر کریر خود کرده است .

واژه ی پیش هشدار ( اخطار ) هواپایه یا Airborne Early Warning یا به اختصار AEW واژه ای بود که برای اولین بار برای هواپیماهایی نظیر Fairy Gannet AEW.3 و Lockheed EC-21 Warningstar بکار رفته شد و به نحوی مقوله و نام رادارهای هواپایه با پرنده های مذکور شناخته میشود . استفاده از این واژه توسط نیروی هوایی سلطنتی تا دوره ی روی کار آمدن هواپیمای بوئینگ E-3 Sentry ادامه یافت .

واژه و اصطلاح پیش هشدار هواپایه ( AEW ) در حالی به کار خود پایان داد که نسل جدید سیستم های پیش اخطار هوایی که علاوه بر ماموریت های پیش اخطارانه ، ماموریت های فرماندهی و کنترل میدان نبرد را نیز انجام میدهند ، روی کار آمدند و نام AEW&C یا آواکس یا سیستم پیش هشدار و کنترل هواپایه به خود گرفتند .

واژه ی آواکس ( سیستم هشدار دهنده و کنترل هوابرد ) نام سیستمی خاص بوده که بر روی هواپیماهای E-3 و بوئینگ 767 ژاپن نصب شده ولی بطور کلی واژه ای مترادف در کنار واژه ی AEW&C شناخته میشود و سیستم جدید نیست .

مشخصات عمومی آواکس ها :

آواکس های مدرن کنونی توانایی کشف هواپیماها در بردهای بیش از 400 کیلومتر را دارند ( یعنی بردی بیش از حداکثر برد درگیری اغلب موشک های سطح به هوا ) . در صورت پرواز یک فروند آواکس در ارتفاع پروازی 9 کیلومتری از سطح زمین ( 30000 پایی ) ، توانایی پوشش دهی منطقه ای به وسعت و شعاع 312 هزار کیلومتر مربع را دارد که چنین شعاع پوششی به نوبه ی خود بینظیر است .

نکته ی جالب و حائز اهمیت در خصوص این نوع از حامل های راداری این است که ، در صورت لینک شدن و پرواز 3 آواکس بصورت همزمان و در یک مدار واحد هوایی ، 3 آواکس به پرواز درآمده میتوانند تمامی طیف مرکزی اروپا را بصورت دقیق پوشش دهند ، کاری که شاید دهها رادار زمین پایه از انجام دادن آن عاجز باشند .

بطور خلاصه وظایف آواکس ها را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد :

ارتباط دائم و مستمر با هواپیماهای خودی

هدایت و ناوبری هواپیماهای خودی به سمت هواپیمای دشمن

ارائه ی اطلاعات دقیق در مورد تهدیدات و اهداف

کمک به جنگنده های خودی در افزایش برد سنسورهای هدفیابی

سخت تر و پیچیده تر کردن روند شناسایی هواپیماهای خودی توسط دشمن ( دلیل این امر این است که هواپیماهای خودی دیگر نیازی به فعال کردن رادارهای خود ، برای کشف اهداف نداشته و میتوانند با تکیه بر رادار دوربرد آواکس ، اهداف را در دوردست ها شناسایی و ردیابی کنند ) .

تاریخچه :

بعد از ساخت اولین سیستم راداری پیش اخطار زمین پایه توسط بریتانیا بعنوان یکی از اولین حلقه های زنجیره ی ایستگاه های پیش هشدار ساحلی ( ( Chain Home، بریتانیا اقدام به ساخت راداری کرد که بتوان آن را بر روی یک هواپیما نصب و بتوان از آن جهت انجام ماموریت های کنترل و رهگیری هوایی استفاده نمود . هدف بریتانیا از ساخت چنین رادار هواپایه ای ، پوشش دهی مناطق شمال غربی از گزند هواپیمای برد بلند آلمان ها به نام Focke-Wulf-FW-200 Condor بود که پیش از این آلمان ها توانسته بودند حمل و نقل های دریایی و کشتی های تجاری را توسط این هواپیما به مخاطره بیندازند . این آنتن راداری چرخان هواپایه اولین بار بر روی بمب افکن Vickers Wellington نصب و تست شد و بمنظور غلبه بر اهداف هوایی و در صورت امکان بر علیه E-Boats های آلمان ( شناور های کوچک ، تندرو و مسلح آلمانی با سرعت بین 43 تا 48 نات ) مورد استفاده قرار گرفت .

بریتانیا در اقدامی دیگر ، اقدام به نصب سامانه ی راداری دیگری بر روی هواپیما Vickers Wellington کرد ( محل نصب و قرارگیری این رادار با محل نصب رادار قبلی تفاوت داشت ) ، علت و انگیزه ی اصلی از این کار ، هدایت هواپیمای چند منظوره ی Bristol Beaufighters به سمت هواپیمای آلمانی Henikel He-111S بود ، زیرا این هواپیمای آلمانی بعنوان یک حامل هوایی برای بمب های مرگ آور V-1 تلقی میشد و از این رو میتوانست تهدیدی جدی برای لندن تلقی شود .

در فوریه  سال 1944 ، نیروی دریایی ایالات متحده سفارش ساخت رادار هواپایه ای تحت عنوان پروژه ی کادیلاک را صادر نمود . اولین پرتوتایپ از این سیستم راداری در همان زمان ساخته و بر روی هواپیمای اژدر افکن TBM-Avenger بکارگیری و تست شد . در طول این تست ، سامانه ی راداری موفق به کشف اهداف با ارتفاع پروازی پایین در برد 160 کیلومتری شد . پس از این تست موفقیت آمیز و کسب رضایت مقامات بلند پایه ، نیروی دریایی ایالات متحده ، سفارش تولید 3 فروند از سامانه ی مذکور به همراه هواپیمای حامل را داد . ) هواپیمای TBM-Avenger بعد از نصب رادار به TBM-3W تغییر نام داد )

رادار نصب شده روی هواپیمای TBM-3w از نوع AN/APS-20 بوده که در سال 1945 وارد فاز عملیاتی شد ، البته اخبار و منابع غیر موثقی مبنی بر ساخت 40-36 فروند از حامل + رادار گفته شده در همان زمان نیز وجود دارد که قاعدتا قابل استناد نیست .

هواپیمای ناو نشین TBM-3W یکی از نخستین اواکسهای جهان با یک رادار زیر بدنه بود. ین رادار در ان دوران بیش از 150 کیلومتر برد داشت

سیستم هشدار دهنده ی دیگری که میتوان از آن یاد کرد ، سیستم پیش هشدار مدل Lockheed EC-121 Warningstar میباشد که اولین پرواز عملیاتی خود را در سال 1949 تجربه و بصورت انبوه در اختیار نیروی هوایی و نیروی دریایی ایالات متحده ، جهت پوشش راداری نیروهای امریکایی در طول جنگ ویتنام قرار گرفت . . طبق برنامه ریزی های صورت گرفته قرار شد تا زمانی این هواپیما بصورت عملیاتی باقی بماند که با هواپیمای آواکس E-3 جایگزین شود .

ایالات متحده در عملی موازی کارانه ، علاوه بر سیستم پیش هشدار یاد شده ، به منظور کاهش هزینه ها ، روی به استفاده از بالن هایی برای ماموریت های AEW ( پیش اخطارانه ) کرد . این بالن بمنظور پر کردن شکاف و پوشش مناطق کور راداری قاره ی آمریکا مورد استفاده قرار گرفت .

از مزایای فوق العاده ی استفاده از بالن برای عملیات کشف و رصد ، مداومت و ماندگاری میدانی بالاییست که این نوع از وسایل پرنده دارند . بعنوان مثال مداومت عملیاتی بالن گفته شده بیش از 200 ساعت میباشد که در آن زمان بسیار مقرون به صرفه و کاربردی تر از هواپیماها بنظر میرسید .

هواپیمای EC-121 شاید برای اولین بار مفهوم اواکس امروزی را به جهان معرفی کرد

در سال 1958 کارخانه ی توپولوف شوروی از طرف دولت حاکم ، سفارشی مبنی بر تولید یک هواپیمای پیش هشدار را دریافت کرد . این سفارش درحالی مطرح شد که پیش از این ، شوروی اقدام به نصب رادار هواپایه بر روی هواپیماهایی نظیر توپولوف 95 و توپولوف 116 کرده بود ولی بعلت بزرگ بودن ابعاد فیزیکی رادار جدید و کوچک بودن فضای داخلی هواپیماهای نام برده شده ( طبیعتا عدم امکان نصب رادار جدید بر روی هواپیماهای گفته شده ) ، سفارش ساخت توپولوف 114 که نسبت به دو نمونه ی قبل فضای بیشتری جهت نصب و راه اندازی رادار داشت ، به کارخانه ی توپولوف داده شد .

توپولوف 114 در قیاس با توپولوف 95 و 116، از فضای باریک تری ( تنگ تر ) برای خدمه و همچنین یک سیستم خنک کننده بهره میبرد که عملا همین کوچک سازی و محدود سازی کابین اپراتور ، فضای لازم فضای لازم جهت نصب رادار را فراهم میکرد . در ساخت توپولوف 114 از یک میله ی سوخت گیری هوا به هوا استفاده شده تا از این طریق هواپیما بتواند مدت زمان و برد پروازی خود را بطرز چشمگیری افزایش دهد .

تجربه و نتیجه ی موفقیت آمیز ساخت توپولوف 114 ، در نهایت و در سال 1965 منجر به تولید و خلق نمونه ی ارتقاء یافته دیگری تحت عنوان توپولوف 126 گردید و این هواپیما تا سال 1984 در خدمت نیروی هوایی شوروی باقی ماند و پس از آن با هواپیمای بریوف A-50 جایگزین شد .

توپلوف 126 اولین اواکس روسها بود. این پرنده مشکلات بسیار از جمله داغ کردن رادار و خاموش شدن ان در عملیات را داشت و تنها 12 فروند ان نیز بیشتر ساخته نشد

سیستم های امروز :

اگرچه بسیاری از کشورها سعی در توسعه و حتی ساخت سیستم پیش هشدار و کنترل هواپایه ( آواکس ) بومی کرده اند ولی با این حال هنوز هم دو آواکس معروف یعنی بوئینگ E-3 و نورث روپ گرومن Hawkeye E-2 جزو رایج ترین و پرفروش ترین سیستم های هوایی در جهان به شمار میروند .

آواکس بوئینگ E-3 که بر پایه ی بوئینگ 320-707 توسعه پیدا کرده است ، یک سیستم هشدار دهنده ی هوایی است که توسط گروه دفاعی-فضایی شرکت بوئینگ ( که اکنون به بخش دفاعی-فضایی و امنیتی تغییر نام داده است ) طراحی و ساخته شده است . تاکنون تعداد 65 فروند از این آواکس نام آشنا تولید و بصورت عملیاتی در خدمت نیروی هوایی آمریکا – ناتو – بریتانیا – فرانسه و عربستان سعودی مشغول به خدمت است .

آواکس E-2 ساخت کمپانی نورث روپ گرومن نمونه ی موفق دیگریست که در این لیست بلند بالا قرار دارد . این آواکس که طراحی خاص آن مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته ، از سال 1965 وارد خدمت شده و در حال حاضر توسط 8 کشور خریداری و مورد استفاده قرار گرفته شده است . تاکنون چیزی بالغ بر 168 فروند از این آواکس منحصر به فرد ساخته شده و کمپانی گرومن قصد خود را برای ساخت نمونه ی جدیدتر این آواکس قدرتمند اعلام کرده است و مدعی شده که نمونه ی جدید جزو پرفروش ترین و پرکاربردترین آواکس های حال حاضر جهان خواهد شد و بطور گسترده مورد استفاده قرار خواهد گرفت . این شرکت همچنین قرار است که بمنظور تجهیز نیروی هوایی ژاپن ( بعنوان یکی از متحدین آمریکا ) ، تکنولوژی های بکار رفته در آواکس E-2 بر روی پلتفرم بوئینگ E-676 نصب و آن را در اختیار این کشور قرار دهد .

دیگر کشور صاحب نام در عرصه ی تولید سیستم های راداری هواپایه ، روسیه است . نیروی هوایی روسیه در حال حاضر در حدود 20-15 فروند آواکس بریوف A-50 و A-50 Shmel را برای ماموریت های مرتبط با AEW در اختیار دارد .

یک اواکس کامل شامل رادار، هشدار دهنده، جنگ الکترونیک، النت و یا چیزهای الکترونیک  مشابه برای اولین بار در E-3 به نمایش در امد

این آواکس غول پیکر که بر پایه هواپیمای ایلوشین il-76 ساخته شده ، به یک صفحه ی راداری بزرگ و ثابت که در بخش تحتانی هواپیما قرار دارد ، مجهز شده است . هدف از ساخت آواکس های گفته شده در واقع بازنشسته کردن توپولوف Tu-126 های خسته و قدیمی بود که پیشتر وظیفه ی انجام وظایف محوله را برعهده داشتند .

البته ساخت آواکس بریوف A-50 و A-50U پایان کار نبوده و دو آواکس گفته شده سرانجام با نمونه ی جدیدتر خود یعنی بریوف A-100 جایگزین شدند . بریوف A-100 در جدیدترین تغییراتی که نسبت به دو نمونه ی قبل داشته ، به یک رادار آرایه فازی اسکن الکترونکی فعال ( AESA ) مجهز شده است .

در ماه مه 1997 و در طی قراردادی ، روسیه و اسرائیل توافق نامه ای مبنی بر ثبت سفارش ساخت یک سیستم پیش اخطار هواپایه توسط چین را امضا کردند . طبق گذارشات دریافتی ، به موجب این قرار داد چین در ازای دریافت 250 میلیون دلار تولید هر هواپیمای فالکون ( نصب تجهیزات و سیستم های داخلی هواپیمای فالکون بر روی ایلوشین 76 روسیه ) مستلزم به بازسازی هواپیمای ایلوشین 76 ( در برخی منابع این هواپیما با هواپیمای بریوف 50 اشتباه گرفته شده و بجای ایلوشین از بریوف 50 سخن به عمل آمده است ) و تجهیز این هواپیما به پک اهدایی الکترونیکی صنایع Elta رژیم غاصب که شامل کامپیوتر – رادار و سیستم های ارتباطی میباشد شد .

بعد از اجرای قرارداد توسط چین ، مقامات چینی این انتظار را داشتند که بتوانند از هواپیمای ساخت خود ، به پاس زحمات کشیده شده ، چندین فروند را بصورت هدیه از طرفین قرارداد دریافت کنند و یا حداقل بتوانند 3 تا 8 فروند از هواپیمای AEW فالکون را خریداری کنند . در پسا خیالات مقامات پکن ، در نهایت و طبق برنامه ریزی های از پیش تعیین شده ، قرار بود تا اولین نمونه از هواپیمای مذکور ، درسال 2000 اولین تست پروازی خود را تجربه کند .

در پایان و در جولای سال 2000 ، آمریکا با تحت فشار قرار دادن رژیم غاصب مبنی بر بازپس گیری 1 میلیارد دلار از مبلغ اهدایی قرار داد و در عوض فروش 4 فروند فالکون ( مجهز به رادار آرایه فازی ) ، چین در یک قدمی رسیدن به هواپیمای مورد علاقه ی خود بود ، ولی در اقدامی ناباورانه علی رغم تعهد و پای بندی چین به تمامی بندها و ضوابط قید شده در متن قرارداد ، قرار داد ساخت هواپیمای فالون یا A-50i توسط کشور ثالث یعنی چین لغو شد و تنها همان 4 فروند ایلوشین نیمه کاره که به مبلغ 1 میلیارد دلار به چین فروخته شده بود ، نصیب و عاید چین شد . بعد از این اقدام خصمانه توسط رژیم غاصب و روسیه ، چینی ها در اقدام زیرکانه ،اقدام به برداشتن رادار فالکون و مابقی سیستم های الکترونیکی که پیشتر روی ایلوشین نیمه کاره نصب و رها شده بود کرده و قطعات جمع آوری شده را بر روی بدنه ی هواپیمایی که از طریق روسیه و در سال 2002 دریافت کرده بودند ، نصب کرده و این حرکت منجر به تولید و تولد اولین آواکس چینی شد .

ای 50 دومین اواکس ساخت روسها است که امروزه همچنان در خدمت است

آواکس چینی یاد شده مجهز به یک رادار آرایه فازی منحصر به فرد است که درون یک صفحه ی بشقابی گرد و در قسمت فوقانی هواپیما نصب شده است . برخلاف آواکس های امریکایی که برای پوشش 360 درجه از یک صفحه بشقابی چرخان مجهز به سیستم راداری استفاده میکنند ، در آواکس چینی برای پوشش 360 درجه از تکنیک چرخش راداری استفاده نمیشود بلکه با نصب 3 سیستم راداری آرایه فازی بصورت مثلثی درون یک صفحه ی بشقابی شکل ، پوشش 360 درجه را برای آواکس به ارمغان اورده است .

نصب و راه اندازی تجهیزات فالکون بر روی ایلوشین 76 ، در اواخر شال 2002 و توسط صنایع هواپیما سازی ژیان ( Xian ) آغاز شد و هواپیما ( Kj-2000 نامی که چینی ها بر روی هواپیمای ساخت خود گذاشتند ) اولین پرواز خود را در سال 2003 انجام داد . تمامی 4 فروند هواپیمای نیمه کاره و رها شده ی در اختیار چین ، به این سیستم راداری مجهز شدند و اخرین هواپیما در اواخر سال 2007 به نیروی هوایی چین ملحق شد .

در سال 2003 نیروی هوایی هند و سازمان توسعه و تحقیقات دفاعی هند ( DRDO ) طی همکاری مشترک ، شروع به مطالعات و انجام تحقیقات برای پی بردن به الزامات لازمه جهت ساخت آواکس کردند . ولی در نهایت و با به نتیجه نرسیدن تحقیقات نیروی هوایی هند و کمپانی DRDO ، نیروی هوایی هند اقدام به خرید و عملیاتی کردن 3 فروند آواکس رژیم غاصب مدل EL/W2090 ( این آواکس در واقع همان پروژه ی کنسل شده ی چین که توسط خود رژیم غاصب پیگیری و ساخته شده است ) کرده که این 3 فروند در تاریخ 25 مه 2009 بطور کامل تحویل نیروی هوایی هند شد و از این طریق هند توانست با مطالعه بر روی آواکس های خریداری شده ی خود ، اولین آواکس بومی خود را با مشارکت کمپانی DRDO که تحت عنوان نام همین شرکت نام گذاری شده بود را ساخته و عملیاتی کند .

نیروی هوایی سلطنتی استرالیا – نیروی هوایی جمهوری کره و نیروی هوایی ترکیه ، در اقدامی و تصمیمی مشترک ، اقدام به خرید و بکارگیری آواکس بوئینگ 737 کردند . این آواکس برخلاف انواع پیشین خود یعنی E-2 و E-3 ، به سیستم راداری چرخان جهت پوشش 360 درجه مجهز نبوده بلکه به رادار بال شکل مانند در بالای بدنه ی مجهز میباشد .

نیروی هوایی سوئ نیز اقدام به بکارگیری هواپیمای S100B که خود بر پایه ی هواپیمای ساب 340 ساخته شده است ، بعنوان پلتفورم ساخت آواکس تولیدی خود ، کرده است . علت انتخاب هواپیمای S100B بعنوان پلتفورم پایه ی ساخت آواکس ، مجهز بودن این هواپیما به رادار Erieaye PS-890ساخت صنایع اریکسون میباشد .

نیروی هوایی یونان – برزیل و مکزیک اقدام استفاده از هواپیمای Embraer R-99 که مجهز به رادار Erieye PS-890 میباشد ، کرده اند .

در اوایل سال 2006 ، نیروی هوایی پاکستان سفارش خرید 6 فروند رادار هواپایه Erieye PS-890 که بر روی پلتفورم ساب 2000 نصب شده بود را به سوئد داد . در ماه دسامبر سال 2006 ، نیروی دریایی پاکستان درخواست تحویل 3 فروند هواپیمای P-3 اوریون را به کمپانی لاکهید مارتین اعلام کرد تا از این طریق این کشور بتواند با تجهیز اوریون های دریافتی به سیستم های داخلی هواپیمای Hawkeye-2000 و تغییر کاربری در هواپیمای مادر ، رادار هواپایه ی دریاپایه ی خود را توسعه دهد .

برخی از اخبار حاکی از این است که پاکستان و چین قراردادی را مبنی بر تولید آواکس بصورت مشترکانه را باهم امضا کرده اند .

رژیم غاصب نیز به نوبه ی خود و طبق انچه که در گذشته گفته شد ، اقدام به ساخت آواکس اختصاصی خود با نام EL/M2075 فالکون کرده است . در این آواکس برخلاف آواکس های معمول و متداول ، از یک رادار AESA یا رادار ارایه فازی اسکن الکترونیکی فعال ، بجای رادار سنتی چرخان ( مورد استفاده در آواکس های معروف دنیا ) بهره میبرد . این سیستم هشدار دهنده و کنترل گر هواپایه ، اولین سیستمی بود که در کشور غاصب رسما وارد خدمت شد. سیستم راداری فالکون اولین بار بر روی هواپیمای بوئینگ 707 تست و نصب شد و هدف از اینکار ، هم خدمت در ارتش اسرائیل بود و هم محصولی برای بازار صادرات .

ایتام اسرائیلی نسل جدید از اواکسها است. در این اواکسها دیگر بشقاب رادار بزرگ وجود ندارد و به جای انتن رادار ارایه فازی در چهار جهت هواپیما وصل شده و تصاویر با رایانه با هم ترکیب شده از این رو 360 درجه به شکل کامل هم زمان پوشش پیدا میکنند

سیستم های پیش هشدار بالگردی :

اولین هلیکوپتری را که میتوان در این لیست قرار داد ، هلیکوپتر سی کینگ Asac7 نیروی دریایی بریتانیا میباشد . ایده ی ساخت این بالگرد پیش اخطار و همچنین سیستم های AEW پیشین بریتانیا مانند AEW.2 یا AvroShackleton و AEW.3 یا Hawker Siddeley Nimrod به تجربیات حاصله ی نیروی دریایی این کشور در طول جنگ فالکلند 1982 برمیگردد.

طبیاین تجربیات و مشاهدات عینی ، نیروی دریایی بریتانیا به این نکته ی مهم پی برد که خلا نبود یک سیستم هشدار دهنده ی هواپایه جهت پوشش نیروهای خودی در میادین نبرد ، یکی از نواقص و موانع اساسی این نیرو در سطوح مختلف حملات سطوح پایین است ، به همین منظور ، این نیروی راهبردی اقدام به توسعه ی سیستم مذکور بر رو بالگرد سی کینگ و سایر حامل هوای هوایی که در ادوار گذشته به آنها اشاره ی کوچکی شد ، کرد .

نکته : بالگرد سی کینگ Asac7 اولین پرواز عملیاتی خود را از روی ناوهواپیمابر کلاس Invincible تجربه کرده است . همچنین نیروی دریایی بریتانیا برنامه ی جایگزینی سیستم هشدار دهنده ی فعلی نصب شده روی بالگرد سی کینگ با نوع ماژولار خود خود یعنی سیستم Crownest تا سال 2018 را در دستور کار خود قرار داده است . این سیستم ماژولار بر خلاف نوع پیشین خود که تنها با سیستم های الکترونیکی بالگرد سی کینگ هم خوانی و وفق داده شده بود ، این سیستم بعلت ماژولار بودن امکان نصب و راه اندازی بر روی تمامی ناوگان بالگردی از خانواده ی Merlin hm-2 را دارد و از این رو بریتانیا میتواند با تقبل کمترین هزینه ( در قیاس با حالت قبل ) بیشترین بهره وری را از این سیستم بر روی ناوگان بالگرد خود ببرد .

دومین بالگردی که جای خود را در ابن لیست تثبیت کرده ، بالگرد سی کینگ SH-3 آماده به خدمت نیروی دریایی اسپانیا میباشد . این نیرو برای پیشبرد مقاصد و اهداف پیش هشدارانه یا AEW خود از بالگرد نام برده شده استفاده میکند . این بالگرد از گذشته و تا به امروز بر رو کشتی LPH Juan Carlos 1 نقش خود را به خوبی ایفا کرده است .

کشورهای چون انگلستان و روسیه به دلیل نداشتن اواکس ناو نشین از بالگرد در این نقش استفاده میکنند

سومین بالگرد مد نظر ما بالگرد Agustawestland EH-101A-AEW نیروی دریایی ایتالیا میباشد . نیروی دریایی ایتالیا با در اختیار داشتن بالگرد فوق توانسته انتظارات و تمایلات خود را مبنی بر ماموریت های AEW فراهم کند . این بالگرد هم اکنون بر روی ناوهای هواپیمابر ایتالیایی مانند Cavour و Garibaldi مشغول به خدمت است .

چهارمین جایگاه در این لیست به بالگرد معروف و دوست داشتنی روسی ، یعنی بالگرد کاموف کا-31 اختصاص دارد . این بالگرد که هم اکنون در نقش آواکس بالگردی و به یُمن تکنولوژی های بکار در ساخت آن در 3 نیروی دریایی قدرتمند جهان یعنی نیروی دریایی روسیه –چین و هند مشغول به خدمت است ، در حال حاضر بر روی ناوهواپیمابر Vikramaditya و فریگت کلاس Talwar نیروی دریایی هند در حالت عملیاتی به سر میبرد . نیروی دریایی هند همچنین در نظر دارد تا از این بالگرد بر روی ناوهواپیمابر کلاس Vikrant خود جهت انجام ماموریت محوله استفاده کند .

نیروی دریایی روسیه که خود متصدی و متولی ساخت و بکارگیری این بالگرد منحصر به فرد میباشد ، قرار است تا از نمونه ی ارتقاء یافته ی این بالگرد یعنی Ka-31R بر روی ناوهواپیمابر کلاس Koznetsov خود استفاده کند . این بالگرد جدید که به سیستم راداری مخصوص جنگ الکترونیک هواپایه مدل E-801M oko ( eye ) مجهز شده ، توانایی رهگیری 20 هدف بصورت همزمان و کشف هواپیماها تا حداکثر برد 150 کیلومتر و اهداف سطحی ( شناورها ) در برد 200 کیلومتری را دارد .

سیستم پیش اخطار و کنترل گر هواپایه ( آواکس ) :

کمپانی بوئینگ با تولید سیستمی خاص که متشکل از یک صفحه ی بشقابی ( گنبدی ) چرخان که درون این پوسته ، رادار ساخت کمپانی نورث روپ گرومن قرار داده شده است ، افتخار تولید و ساخت اولین آواکس پیشرفته و مدرن جهان را ار آن خود کرده است .این سیستم خاص راداری در حال حاضر بر روی دو هواپیمای E-3 Sentry و مدل جدیدتر خود یعنی هواپیمای بوئینگ E-767 ( براساس پلتفورم پایه ی بوئینگ 767 ) نصب شده شده که هواپیمای بوئینگ E-767 هم اکنون در نیروی هوایی ژاپن مشغول به خدمت است .

این آواکس که بعنوان تنها آواکس عملیاتی مجهز به رادار پالس داپلر در دنیا میباشد ، توانایی کشف اهداف در میان انبوه کلاتر های ( امواج بازگشتی از اهداف کاذب و ناخواسته ) زمینی را دارد . این توانمندی در حالی مطرح میشود که تا قبل از ساخت این آواکس ، کشف و شناسایی اهداف پروازی کم ارتفاع ، تنها در دریا ممکن و نسبت راحت بود ( بعلت کمتر بودن کلاتر های دریایی نسبت به کلاترهای زمینی ) ، که با ساخت این آواکس معزل گفته شده برطرف شده است .

ارایش ناوگان

همکنون حدود بیست ارتش جهان دارای اواکس به صورت رسمی هستند که عبارتند از

امریکا: همکنون نیروی دریایی امریکا دارای 70 فروند هاوک-ای و نیروی هوایی نیز دارای 32 فروند E-3 می باشد

تایوان: شش فروند E-2 هاوک-آی

ژاپن: 13 فروند E-2 هاوک-ای  در خدمت دارد و چهار فروند دیگر سفارش داده. این کشور همکنون 4 فروند نیز نسخه اواکس 767 در خدمت دارد. همچنین ژاپن چهار فروند اواکس 767 در خدمت دارد

فرانسه: نیروی دریایی فرانسه همکنون سه فروند هاوک-ای و نیروی هوایی این کشور نیز چهار فروند E-3 در خدمت دارد

مصر : این کشور همکنون 9 فروند هاوک-ای در خدمت دارد

برزیل: این کشور دارای 5 فروند هواپیمای اواکس E-99 است

هند: این کشور دارای  3 فروند اواکس ساخت برزیل است که یکی دارای الکترونیک اسرائیلی و دو فروند هندی  و همچنین دارای سه فروند ایلیوشین 76 روسی با رادار اسرائیلی است

یونان: این کشور چهار اواکس ساخت برزیل با رادار سوئدی و دو فروند ساب2000 با رادار سوئدی است

عربستان: این کشور 5 فروندE-3 در خدمت دارد

انگلستان: این کشور دارای شش فروند اواکسE-3 میباشد

روسیه: این کشور دارای 16تا 20 فروند اواکس ای50 شامل چهار فروند نسخه U می باشد

سوئد: دارای چهار فروند ساب2000 است

تایلند: دو فروند ساب 2000

امارات: دو فروند ساب 2000 سفارش داده است

پاکستان: این کشور دارای چهار فروند اواکس ساب2000 با رادار سوئدی

چین: این کشور دارای 15 فروند اواکس بر اساس هواپیماهای ترابری وای8 و وای9 و ایلیوشین 76 است

استرالیا: این کشور 6 فروند نسخه  اواکس بوئینگ 737 را در خدمت دارد

کره جنوبی: این کشور دارای سه فروند اواکس بوئینگ 737 است

ترکیه: این کشور دارای چهار فروند اواکس بوئینگ 737 است

اسرائیل: این کشور سه فروند اواکس ایتام را در خدمت دارد

سنگاپور: این کشور نیز چهار فروند ایتام در خدمت دارد

همچننی نیروی دریایی روسیه(3فروند)، یونان و انگلستان نیز از بالگرد در نقش اواکس استفاده میکنند

برچسب ها

نوشته های مشابه

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
بستن