نویسنده رضا پاشاپور

این مقاله به برتری اف۱۴ و دلایل انتخاب ان توسط ایران میپردازد .مسلما  تنها بازه زمانی این انتخاب ملاک بررسی  ونقد است و ما تنها به جایگاه این دو پرنده ارزشمند برای ایران مپردازیم نه برنامه کلی و استراتژی مسئولان ان دوره برای نیروی هوای که اف۱۴ بخشی از نیازها را پاسخ گو بوده است و گوشه ای از برنامه ای که شامل مونتاژ پرنده ای(اف۱۶) در داخل تا ساخت جنگنده ی نسل پنجم در دهه ۸۰ شمسی از سوی کشورمان بوده است. دوره ای که با رشد اقتصادی جنگنده های اف۵ جای خود را به اف۱۶ های رویایی میدهند و شرکتهای صها و هسا تاسیس میشوند تا برگی زرین در تاریخ نظامی کشور ورق بزنند ,ساخت جنگنده های پیشرفته(نسل پنجم) که از سوی مخالفان نوعی جاه طلبی تعبیر میشود. این مقاله مورد تایید جنگاوران نیست . در این مقاله به شرح   و معرفی این دو پرنده به یاد ماندنی نمیپردازیم که در سایت جنگاوران به شیوایی معرفی شده اند.

برای اشنایی با اف۱۴ اینجا را کلیک کنید

برای اشنایی با اف۱۵ اینجا را کلیک کنید

همسایه شمالی شوروی قدرت صنعتی که براحتی توان ساخت انواع جنگ افزارهای مخوف را داشت.شوروی دارای ناوگان بزرگی از انواع بمب افکن با ویژگی های مختلف بود مانند توپولف۱۶٫توپولوف فراصوت۲۲ام که توان حمل ۲۱تن بمب با سرعتی بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر در ساعت و دیگر بمب افکنها که توان جنگ الکترونیک و استفاده از موشکهای کروز اتمی و متعارف را داشتند .بنا بر نیاز میتوانستند از پوشاله های المینیومی و شعله های فریب دهنده استفاده کنند.از سلاحای مخوف انها موشک ضد رادار خا۲۲پی بود .این بمب افکنها توان پرواز در ارتفاع کم داشتند .پرواز در ارتفاع کم ,جنگ الکترونیک ,موشک ضد رادار  عملا سامانه هاوک ایران را از میان برداشته بود .در ان دوران نیاز بود تا سیستمی بمب افکنهای شوروی را در ارتفاع پست شناسای کند از پس جنگ الکترونیک نسخه های مخصوص جنگ الکترونیک بمب افکنها براید و از صد اسگرت دسته بمب افکن بر اید .

مشخص است که این پرنده توان نابودی مراکز مهم نظامی ,صنعتی و هر هدفی که فرماندهان مشخص کرده باشند را به خوبی دارا می بود. اما ما چگونه میتوانستیم این پرنده را از کاربیندازیم؟ما از نظر فناوری هنوز در اغاز راه بودیم پس چه راهی برای دفاع داشتیم. امریکا به عنوان دشمن شوروی(دشمن دشمن ما) که قدرت صنعتی و علمی بزرگی بود و تهدیدات مشابه ما داشت با این تفاوت که انها در وسط اقیانوس مورد تهدید بمب افکنی مانند توپولوف۲۲ و خا۲۲ بودند .انها برای دفاع از خود پرنده های توانا مانند اف۱۴ تامکت و اف۱۵ ایگل همراه با رادارهای پرنده اواکس را به میدان اورده بودند .

هر کدام از این دوپرنده که موضوع اصلی این مقاله است میپردازیم.اف۱۵ :استفاده از موشکهای ارزان تر اسپارو که خدمه با ان کار کرده اند و با ان اشنا هستند و نیاز به هزینه اموزش نیست .اسپارو در مدل های پایین تر در انبار موجود است و خردیدهای گستره لازم نیست .اف۱۵ ساده تر از رقیب خود اف۱۴ است و ارزان تر . در برابر اف۱۴ دو امتیاز دارد یک موشک شلیک کن فراموش کن فونیکس و بالهای متغیر.

حال این دورا در میدان عمل میسنجیم .به ما از سوی شوروی حمله شده است وما در مقابل دفاع میکنیم .

برفرض بمب افکنهای شوروی در مدل توپولوف۲۲ام همراه اسکرت به مناطق و مراکز مهم نظامی حمله کردهاند و شکاری ها وظیفه نابودی بمب افکنها پیش از رسیدن به هدف را دارند. پرنده ها در فضای جنگ الکترونیک در فاصله فرضی ۸۰ کیلومتری دسته مهاجم را کشف میکنند که دسته خودی شامل ۴ فروند اف۱۴ هرکدام دوتیر موشک فونیکس و دو ایم۹ .موشکها شلیک میشوند و با در نظر گرفتن احتمال اصابت ۵۰ در صد در فضای جنگ الکترونیک چهار بمب افکن نابود میشوند و عملا دسته پروازی دشمن از هم می پاشد ایندر حالی است که جنگنده های تهاجمی فرصت دفاع پیدا نکرده اند با احتساب ۵۰ فروند جنگنده اماده از ۸۰ فروند عملا مهاجمان به بسیاری از اهداف نرسیده اند.

.اما اگر اف۱۵ ها دشمن را رهگیری کنند چگونه است: در هر فاصله ای که مهاجمان کشف شوند باید جنگنده به برد سلاح خود که ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر برای انواع اسپارو است باید برسد که در ان زمان احنمال درگیری با جنگنده های حریف فراوان است که احتمالا بمب افکنها عبور خواهند کرد و جنگنده اف۱۵ مشغول دفاع از خود در برابر  میگ۲۳ ها و میگ۲۱ هاست.اگر فرض کنیم میگها نیستند یا اف۱۵ فرصت شلیک اول را دارند ایا موشکی مانند اسپارو که هدایت رادار غیر فعال است ایا میتواند در فضای جنگ الکترونیک به هدف بخورد ؟ در جنگ اول خلیج فارس یک چهارم اسپاروها در برابر  پرنده های عراق جهان سومی به هدف نخوردند که ضعف ذاتی موشکهای هدایت راداری نیمه فعال هستند که نمونه های روسی ان مانند  موشکهای ار۲۷ که تاثیر بدتری داشتند.در این روش امکان خلال در هدایت موشک بسیار زیاد است. در صورت اثابت هم ایا سرجنگی اسپارو توان نابودی یک بمب افکن بزرگرا دارند ؟

در فرض بالا رویاروی از روبرو که محتمل تر بود است .اگر در از پشت رهگیری شود باید اف۱۵ نزدیک تر شود زیرا اگر از فاصله ۳۵ کیلومتری موشک شلیک شود عملا تا به بمب افکن برسد بمب افکن با سرعت بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر از برد اسپارو مدل ایی خارج شده است پس جنگنده اف۱۵ باید به ۲۰ کیلومتری برسد و احتمال جنگ با میگ ۲۱ ها را به جان بخرد ویک موشکی که احتمالا در میان پارازیت گم خواهد شد اتش کند و تا به هدف برسد هیچ کاری نمینتواند بکند  زیرا در صورت برخورد فرضی هم سرجنگی ان توانایی از کار انداختن کامل یک  بمب افکن پرتوان را ندارد.اما فونیکس این مزیت را دارد که میتواند از فاصله  مثلا۷۰ کیلومتری  (در فضای جنگ الکترونیک دیرتر کشف انجام شده)پرتاب شود و در مرحله اخر نیازی به جنگنده مادر ندارد و خلبان میتواند کاری دیگر انجامدهد .مشکل جنگنده ها را هم ندارد .سرجنگی  قدرت مند ان دخل توپولوف را خواهد اورد؟

در اینجا لازم است که به برتری های اف۱۵ اشاره شود. اف۱۵ و اف۱۴ گرچه ساخت یک کشور ,یک دوره هستند اما برای اهداف متفاوتی ساخته شده اند .اف۱۵ برای شکار جنگنده ها و بمب افکنهای تاکتیکی ساخته شده است و تجربیات نبردهای هوائی پیشین  در ساخت ان بکار رفته است.اف۱۵ برای تعقیب ,فرار کشت و دیگر الزامات شکار پرنده های ریز نقش دارای سرعت زیاد قدرت مانور خوب بود در حالی که اف۱۴ قرار نبود وارد نبرد نزدیک شود و بنابر این بود که از فاصله دور موشک خودرا پرتاب کند در حالی که اف۱۵ باید به دشمن نزدیک شود تا انرا شکار کند. نگاهی به برخی ویژگی های این دو.(وزن اف۱۴دی ۱۹۸۳۸بادو  موتور اف۱۰۰ جی ای ۴۰۰ با توان ۱۳۸۱۰ پاند بدون پسوز )(وزن اف۱۵ ۱۲۷۰۰ گیلوگرم بادو  موتور پرات اندیویتی اف۱۰۰ با توان ۱۷۰۰ پاند بدون پسوز).موتور کاراتر و وزن کمتر اما ایا اف۱۵ میتواند با ان موتورش و بردش یک بمب افکن استراتژیک را سرنگون کند ؟ مشکل باقیست!

البته اف۱۵  امکان داشته در تعداد بیشتری خریداری گردد زیرا ارزان تر بوده است برای مثال فرض است در تعداد ۱۲۰ فروند خریداری شده است و تاکتیک بکارگیری ان میتوانسته است با روش بکارگیری اف۱۴ متفاوت باشد مشخص است که هدف از طراحی هر کدام متفاوت بوده است و سلاح و امکانات هرکدام روش و تاکتیکی می‌طلبید مثلا اف۱۴ ها  که دارای موشک برد بلند بودند و وزن بیشتری داشتنددر اصفهان و دور از دسترس مهاجمین قرار گرفتند که در صورت خرید اف۱۵ میتوانسته اند انها را در پایگاهای سراسر کشور تقسیم کنند اینجا این فرض را میکنیم به این صورت که که در پایگاهای تهران و تبریز در هر پایگاه یک اسکادران ۱۲ فروندی مستقر باشند میتوانند موج اول حمله متشکل از بمب افکنهای تاکتیکی وجنگنده بمب افکنهای مهاجم را پس بزنند(این نتیجه با خوشبینی تمام در نظر گرفته شده است زیرا اسپارودر جنگ اول خلیج فارس رقم ۶۸درصد موفق بود ,رادار اماده و اسپارو به روز در حالی که امار شکار اسپارودر جنگ ایران و عراق بسیار کمتر بوده است واز اسلاحای خوب و اثر گذار ما نبوده انهم در بابر پرنده های ضعیف تر عراقی.پس در بهترین حالت اف۱۵ با اتش کردن شش موشک اسپارو و توپ ان هریک میتوانند سه شکار داشته باشند.تقربیا افسانه وار!!!) اما در برابر جنگ الکترونیک و سرعت بمب افکنهای فراصوت کمتوان خواهند بود در حالی که در صورت استقرار ۶فروند اف۱۴ در دوپایگاه یاد شده و امادگی چهار فروند انها با مجهز بودن هز پرنده به شش فونیکس و ایجاد فرصت پریدن با کمک اف۱۶ ها(قافل گیر شده ایم تعدادی از باندها تخریب شده اف۱۶ ها با استفاده از ویژگی خود از باندهای کوتاه پریده و مهاجمان را پراکنده کرده اند تا اف۱۴ ها فرصت بیابند)به هوا برخاسته و هریک از تامکتها با پرتاب ۴ فونیکس پرندهای تا۶۰ کیلومتری را هدف قرار داده و شروع به کشت هوای میکنند تا اف۱۴ ها از اصفهان برسند.با قفل رادار بر روی پرنده های فراتر از ۷۰ کیلومتری پرنده ها مجبور به گردش ,رهاکردن بمبها و تجهیزات سنگین و روشن کردن پسوز موتور برای دور شدن از برد موشک خواهند شد که در اینحال تعداد زیادی پرنده برای ساعتهایی از میدان نبرد دور خواهند شد.این از امتیازات تامکت است.

لازم به ذکر است که از دلایل انتقال تامکت به اصفهان دسترسی این پرنده به تمام نقاط کشور در صورت نیاز و همچنین نگرانی از نابودی این پرنده گران بروی زمین بوده است همان تور که میدانید این شکاری تاحدودی کند و سنگین است و پیشبینی میده اسن نتواند به سرعت از باند کنده شود در حالی که اف۱۵ چالاک و ارزان بود میتوانست در منطق پرخطر تر مستقر شود  ودر صورت خطر واکنشی خوب از خود نشان دهد برای مثال در پایگاهای تهران(مهر اباد ) و تبریز که در صورت جنگ اولین مکانهای بودند که مورد هدف شوروی واقع میشدند.

  

در رزم هوایی هم گرچه میگ ۲۱ و میگ ۲۳ حریف ی برای اف۱۵ نیست اما میراژ اف۱ میتوانست با موشک خود مشکلاتی ایجاد کند اما اف۱۴ عملا با فاصله فناوری میراژ ها را رانده بود . یکی از مزایای فونیکس این بود که تا مدتها ما را از رقابت تسلیحاتی دور کرد چه بسا با امدن میراژ۲۰۰۰, میراژ اف۱ سوخو۲۷ با ار۲۷ ما باید دنبال سلاح های تازه میرفتیم یا اف۱۵ هایمان را از فاصله ۷۳ کیلومتری جنگنده های حامل ار۲۷ دشمن دور میکردیم و اگر دشمنان ما مسلح به سوخو۳۰ میشدند و هیچ ارتقاعی در نیروی هوائی ما صورت نمیگرفت اف۱۵ با اسپارو ائی یا حتی ام در برابر ان کاری از پیش نمیبرد درحالی که اف۱۴ با تمام ضعفش حریفی بشمار میرود.البته اف۱۵ پرنده ای دست و پا بسته نبوده است و در تمام دوران دارای سلاحی برد بلندتر از رقیبان بوده است به مانند زمانی که شوروی میگ۲۳ را به موشک ار۲۳  با برد ۳۵ کیلومتر مسلح کرده بود اف۱۵ با اسپاره میتوانست اهداف خود را در ۴۰-۵۰ کیلومتری سرنگون کند.مسئله اصلی بعد از خطر توپولوف ها این است که اگر ما دارای اف۱۵ بودیم امروز در برابر جنگنده های مهاجم  عملا بی دفاع بودیم از این روی که در سلاح ما اسپارو هیچ تغییر حاصل نمیگشت و در برابر مهاجمان پرندهای ما مجبور به گردشهای شدید میشدند تا شاید از برد موشک رها شده دشمن خارج شوند و عملا فرصت ارز اندام پیدا نمیکردند در حالی که فونیکس نیمه واکنشی میتواند از خود نشان دهد .اف۱۵ سایه میگهای سوری را از جنوب لبنان محوکرد ,در سرکوبی نیروی هوائی عراق در جنگ اول خلیج فارس شرکت کرد اف۱۴ هم بخش بزرگی از پرنده های عراقی را به زیر افکند(منظور جنگ ایران و عراق است) هردو شکارگر ماهری هستند اما امتیاز بزرگ تامکت توانائی شکار بمب افکن های استراتژیک و فراصوت دشمن بود که از ابتدا برای مقابله با ان طراحی شده بود در حالی که اف۱۵ را برای هدفی دیگر ساخته بودند .زمانی که اف۱۵ و اف۱۴ هردو میتوانند  جنگنده بمب افکنهای دشمن را سرنگون کنند چرا باید بجای اف۱۵ چالاک ,ارزان وساده تر که بیش از ۱۰۰ پیروزی هوایی بدون حتی یک شکست ندارد را کنار گذاشت و اف۱۴ گران ,سنگین و پیچیده را انتخاب کرد؟اف۱۴ تنها سلاح موثر در برابر  بمب افکنهای شوروی بود کاری که اف۱۵ شکارکننده میگ۲۵ از انجام ان بشکل موثر ناتوان بود(البته با امدن امرام و ترکیب با ایگل این توان را نیز به دست اورد و همچنین تمامی پیروزی های هوایی که تامکت با فونیکس به دست اورد از میگ۲۵ تا میراز اف۱ را ایگل با اسپارو  با همه مشکلاتش نیز به دست اورد و حتی موفق به سرنگونی نسل چهارمی چون میگ۲۹ نیز شد ).

.امروز پس از سالهای زیاد از پایان جنگ سرد نه نشانی از بمب افکنهای زیاد ومهیب شوروی است نه از شکارچی انها بر روی ناو ها جز تعدادی بمب افکن در روسیه وتعدادی اف۱۴ خسته و فرسوده در ایران .امتیاز اصلی اف۱۴ فونیکس بود که با عدم نیاز به ان اف۱۴ هم از رونق افتاد اما اف۱۵ چالاک سبک و ارزان ارتقاع های به خود دید و نقش های تازه ای پیداکرد.اف۱۵ تبدیل به جنگنده تهاحمی مانند اف۱۵ائی شد پرنده ای که توانایی نفوذ در اعماق خاک دشمن و ضربات ویرانگر با استفاده از محموله زیاد خود دارد .اف۱۴ پرنده ای بود که برای مساله خاص در دوران جنگ سرد ساخته شد و با پایان جنگ سرد نقش وماموریت ان از میان رفت.

انتخاب اف۱۴ از سوی سران کشور زمانی رقم خورد که هنوز ساخته نشده بود .ویژگی های شگفت ان مقامات مارا برای بدست اوردن ان به کوشش انداخت .زمانی که کمپانی سازنده از کشورما وام گرفت عملا ما خریدار این پرنده شدیم وگرنه این امکان وجود داشت که امریکا به ما حتی اجازه پیشنهاد خرید را هم ندهد

چندین کشور اف۱۴ را بررسی کردند ولی نهایت دست به خرید اف۱۵ (اسرائیل و ژاپن)و اف۱۸(کانادا) زیرا انها یک شکاری برتری هوایی میخواستند و نه یک شکار ی رهگیر

پاینده باد ایران شهر شکوهمند.

مقاله مشابه:چرا اسرائیل اف۱۴ را انتخاب نکرد

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.