نویسنده : مینا گلرو

سالهاست که ایران یکی از پیش شرطهای مذاکره با امریکا را وصول طلبهای خود از امریکا را عنوان مینماید.بسیاری از دوستان شاید برایشان سوال باشد که این طلب چیست بابت چه دیونی میباشد وچرا دولت امریکا از پرداخت ان طفره میرودچرا دولت ایران ازطریق قانونی اقدام نمیکندوایا این پول در نهایت قابل وصول میباشد؟

ایران در اواخر دوران حکومت پهلوی دربزرگترین قرداد تسلیحاتی رو با دولت امریکا منعقد کردکه در نوع خودش بزرگترین قرداد تسلیحاتی تاریخ ایران تا ان زمان بحساب می امد که شامل خرید تعدادی اف۱۶ وسیستمهای پدافندی زمین پایه و تسلیحات دیگرو همچنین تعدادی ناو شکن قدرتمند بوده است

بندی در قردادگنجانده شده بود که در ان قید شده بود اگر ایران بصورت یکطرفه قرداد را لغو نمود تمام مبلغی که بعنوان پیش قرداد پرداخت نموده قابل وصول نیست و اگر امریکا قرادادی را بصورت یک جانبه فسخ نمود معادل مبلغ پیش پرداخت را به ایران بعنوان خسارت پرداخت نماید.سپهبد خلبان اذر برزین فرمانده وقت نیروی هوایی در کتاب فرماندهی و نافرمانی که خاطرات ایشان میباشد نوشته من صبح به طرف دفتر نخست وزیری میرفتم که از رادیوماشین اعلام نمودن که ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه وقت تمامی قردادهای نظامی رابا امریکا فسخ نموده ایشان گفت بلافاصله به دفتر اقای بازرگان تماس گرفتم و به ایشان گفتم شما در جریان فسخ قردادهای نظامی هستیدایشان جواب دادن خیر با من هماهنگ نشده من ضمن توضیح بند قرداد گفتم اقای مهندس این اقدام فقط دربخش نیروی هوایی که زیر مجموعه من‌است بیش از ده میلیارد دلار خسارت بما میزند سایر نیروها را من اطلاع ندارم‌ ولی در سایر نیروهاخصوصا نیروی دریایی هم بایدبیشترازاین رقم خسارت وارد شده باشد.اقای بازرگان هم بلافاصله پیگیر جریان شدن ولی متاسفانه گویااقای یزدی وزیرخارجه اصلا زیرمجموعه نخست وزیر نبودن و از ایشان دستور نمیگرفتن چون درنهایت اقدام خود را انجام ودهها میلیارد دلارپول بیت المال رابا یک اقدام نسنجیده و کارشناسی نشده به باد دادن
عدم درک حقوقی و اقدام شتابزده مسولان وقت بایک تیرسه نشان زدحال چرا سه نشان؟

اول اینکه بالغو قرداد از تبدیل ایران به سومین قدرت جهان (دست کم از نظر هوایی)و برهم خوردن موازنه قدرت به ضرر اسراییل جلوگیری نمود

دوم بدون تحویل حتی یک گلوله دههامیلیارد دلار رابازیرکی و استفاده ازمفادقانونی قردادبصورت قانونی صاحب شدکه شما ان مبلغ را به پول امروز حساب کنیدبرای کشورمان بیش از صد میلیارددلار بوده

و سوم با لغو قرداد ایران اسراییل دارای امتیاز تحویل تسلیحات خارج از نوبت شد و ۷۶ فروند اف ۱۶ ازقردادایران را که اماده تحویل بود را هم خارج از نوبت تحویل گرفت

که نتایج این تسلیحات رادر جنگ دره بقا ودر هم کوبیدن یکطرفه ارتش حافظ اسدمیبینیم

البته خسارت شتابزدگی مسولین وقت به همین میزان خلاصه نمیشودو مناقصه فروش تامکت ها و دستورارسال تانکها به کارخانه ذوب اهن جهت اوراق و استفاده از اهن ان انهم تانکهایی که اغلب تازه تحویل و نو بودن از ان دسته است.که در مورد تامکتهاامریکا جهت خرید تامکت ها البته با واسطه و به اسم کشور شیلی و بصورت سوری تا مرز خرید و بازگرداندن تامکت ها پیش رفت وحتی در حال انعقاد قرداد خریدبودکه با مقاومت و اصرار چند نفر از فرماندهان دلسوز این اقدام اتفاق نمی افتد و با شروع جنگ هم پروژه وحشتناک از بین بردن تانکها هم عقیم میماند تا ما بیشتر از این شاهد تیشه به ریشه زدن افراد بی اطلاع نباشیم وبا توجه به موارد بالا درخواست وصول این طلب در واقع یک ادعای فاقد پشتوانه قانونی از طرف ماست ،چرا که با توجه به توضیحاتی که داده شد اقدام امریکا در بلوکه این پیش پرداخت کاملا قانونی میباشد

در لیست زیر به برخی از سفارشات نظامی لغو شده ایران پیش از انقلاب شکوهمند اسلامی اشاره شده است. در این مقاله تنها به موارد لغو شده پرداخته شده است  ولی دلیل ان بررسی نشده زیرا به مسائل سیاسی بر میگردد که از دستور کار این سایت به دور است. شایان به ذکر است ممکن است برخی از قراردادهای لغو شده در این لیست نیامده باشد

۱-(F.14) با بوجود آمدن بحران مالی وزیر سوال رفتن گرومن ایران اقدام به پرداخت وام به این شرکت نمود و گرومن را از دل کنگره آمریکا بیرون کشید با این شرایط شاه که قبلا نسبت به F.14 ابراز علاقه کرده بود اقدام به سفارش ۸۰ فروندی با سفارش اولیه ی  ۱۰ فروند و حق گذینش ۸۰ فروند دیگر نمود دریافت تامکت با فراز و نشیب های فراوانی همراه بود از جمله مخالفت کنگره ی آمریکا و در نهایت جنگنده های تامکت که در آن زمان ۱۷ میلیون دلار قیمت داشت به ایران ارسال گردید جالب اینکه بهای واقعی که با احتساب رشوها وسایر هزینه ها برای این هواپیما پرداخت شد به اضای هر هواپیما ۲۷ میلیون دلار بود یعنی روی هر جنگنده ۱۰ میلیون دلار ضرر هزینه  کلی پرداخت شده درنهایت بالغ بر ۲٫۲ میلیون دلار گردید دومین سفارش برای ۷۰ فروند دوم در جریان بود که با وقوع انقلاب لغو گردید(در تاریخ ۱۹۷۸) درنهایت تا سال ۵۷ ایران دارای ۷۷ فروند تامکت فعال در قالب ۴ اسکادران بود

۲- (آواکس)در سالهای ۵۴و۵۵ تا ۵۶ ایران سفارشی برای ۷ فروند آواکس  از نوع ایی ۳  ارایه  نمود که با مخالفت کنگره ی آمریکا مواجه شد موضوع فروش تجهیزات پیشرفته به ایران برای خود آمریکا نیز به مشکلی تبدیل شده بود سنا مخالف فروش آواکس بود و دولت موافق در نهایت در سال ۵۶ کنگره ی آمریکا رسما مخالفت خود را با این امر اعلام داشت بنا بر این دولت کارتر که هنوز موافق فروش آواکس به ایران بود برای راضی کردن کنگر اقدام به برداشتن یکسری از سیستم های حساس از روی نمونه ی اصلی آواکس نمود و شاه نیز چون چاره ای نداشت این اقدام را پذیرفت(شایان ذکر است ارزش هر آواکس در آن زمان ۱۳۵ میلیون دلار بود)آواکس ها هیچگاه به ایران تحویل نگردید چون تاریخ تحویل آنها ۱۳۶۰ بود و در سال ۵۷ انقلاب شد در نتیجه آواکس ها به عربستان تحویل شد

۳- اف ۱۶ بر اساس رویه ی گسترش نیروی هوایی توسط شاه در خواستی برای ۱۶۰ فروند فالکن(F.16) و حق گزینش  ۱۴۰ فروند دیگر( به ارزش ۳٫۴ میلیارد دلار) برای آمریکا ارسال گردید با تمام مشکلات و مخالفت ها در تاریخ ۱۹۷۶ کسینجر با فروش ۱۶۰فروند F.16 موافقت کرد قرار بود این هواپیما تا تاریخ۱۹۷۹ الا ۱۹۸۳ تحویل گردند گفتگو ها برای ۱۴۰ فروند بعدی نیز درجریان بود(ایران به شکل رسمی تنها ۱۶۰ فروند اف۱۶ سفارش داد) آموزش پرسنل و ارسال تجهیزات پشتیبانی انجام شد  ولی هرگز هیچ اف۱۶ ای به ایران تحویل مشد با وقوع انقلاب این قرارداد لغو گردید . ۷۵ فروند از اف۱۶ های که تولید و برای تحویل اماده بود به اسرائیل داده شد که امروزه همگی از خدمت خارج شده اند (قسمتی از پول پرداخت شده بود که هیچگاه باز نگشت)

۴—(F.18)شاه به طور جدی خرید جنگنده های F.18L رابرای افزایش توان تهاجمی  خود پیگیری می کرد از همین رو سپهبد طوفانیان(وزیر دفاع وقت) در ۱۹۷۶ سفارشی برای۲۰۰ تا ۲۵۰ فروند  F.18 به ارزش ۲٫۵ میلیارد ارایه  کرد که این سفارش مورد قبول کنگره آمریکا قرار نگرفت(در تاریخ ۱۹۷۶).  اف۱۸ ال نسخه زمین پاییه برای صادرات بود که تنها ایران به شکل خاص دنبالش بود. اگرچه در اواخر حکومت پهلو ایران در حال پیشرفت در مذاکرات بود  ولی این سفارش هیچ وقت صورت نگرفت و برنامه این نسخه نیز لغو شد

۵-(F.15)همچنین شاه علاقه مند بود تا بتواند ۱۰۰ فروند F.15 سفارش دهد گفتگوهایی برای این سفارش آغاز شده بود که با وقوع انقلاب نیمه کاره لغو گردید و هیچ سفارشی ارایه  نشد

۶-(Ibex)سازمان سیا ایران را تشویق به خرید سامانه ی Ibex نمود(توجه Ibexسامانه ی پیشرفته ی جاسوسی بود و قادر بود سراسر خاورمیانه را پوشش دهد)لزوم این پروژه برای سیستم های دفاع هوایی مدتها مورد بحث بود تا سرانجام این پروژه ی ۵۰۰ میلیون دلاری با رشوه های گذافی که داده شد تایید گردید و انجام پروژه آغاز شد البته در میانه کار بدلیل ترور برخی از عوامل آمریکایی کار نیمه کاره رها شد(یکی از دعوی های اکنون وزارت دفاع در دادگاه لاهه علیه آمریکا همین موضوع Ibex است که با وجود پرداخت هزینه هیچگاه عملیاتی نشد)

۷- ایران به دنبال چهار ناوشکن کلاس کوروش به عنوان سنگین ترین ناوشکن غرق گذشته بود . چهار فروند از این ناوشکن سفارش داده شد و در سال ۱۹۷۸ یکی از انها به اب انداخته شد ولی در نهایت به دلیل  انقلاب هیچ کدام تحویل نشد. از قرار ایران تنها بخشی از پول این ناوشکن ها را پرداخت کرده بود

۸— خرید ۲۷ فروند بالگرد شینوک تولید از اگوستای ایتالیا نیز از موارد لغو شده است. ایران پیش از انقلاب طی دو سفارش شینوک دریافت کرد ولی سفارش دوم شامل ۵۳ فروند بود که تنها ۲۶ فروند ان تحویل شد و بقی سفارش با وقوع انقلاب لغو شد

۹-ایران همچنین بیش از هزار موشک اسپارو(۳۸۰ فروند)، سایدواندر(۳۶۲ تیره)، فونیکس (۱۵۰ تیره) و موشک ضد رادار شرایک(۲۵ تیره) موشک ضد کشتی هارپون  نیز در سفارشات داشت که  با انقلاب لغو شد

۱۰- ایران دو زیر دریایی  دیزل  تهاجمی کلاس Trout نیز سفارش  داد که برنامه  که هر دو دست دوم بودند و برای اموزش خدمه و اشنایی نیروی دریایی ایران با زیر دریایی سفارش داده  شد تا در  دهه ۱۹۸۰ ایران زیر  دریایی بیشتری خریداری کند ولی در نهایت تنها یک فروند قبل از انقلاب بهسازی و خدمه ایرانی اموزش داده شد که با وقع  انقلاب این یک فروند نیز تحویل نشد

کلاس Trout

۱۱- بین سفارشات تحویل نشده ۳۱  فروند فانتوم نیز از اخرین سفارش فانتوم به ایران نیز وجود دارد . این سفارش ۳۸ فروند بود که ۷ فروند تحویل شد

۱۲- ایران ۱۵ شناور تندرو کلاس کمان به فرانسه سفارش  داده که تنها ۱۲ فروند ان تحویل شد. سه فروند نیز بعد از نقلاب حتی طی جنگ تحویل شد ولی سه فروند اخر تحویل نشد

۱۳- ایران پیش از انقلاب ۲۰۰ عراده توپ ضد هوایی خود کششی شیلکا سفارش داد که بخش تحویل و بخشی از قرارداد نیز لغو شد. ایران همچنین به دنبال خرید نفربر بی ام پی ۱ نیز  از شوروی بود ولی معلوم نیست در نهایت ایا اصلا قراردادی امضا شد و یا خیر

۱۴- ایران مدتی به دنبال خرید موشک بالستیک لنسر، بمب افکن تاکتیکی اف۱۱۱ ، F-4G بود ولی با مخالفت امریکا مواجه شد

موشک لنسر

۱۵- ایران همچنین بخشی از سفارش تانک چیفت خود را از جمله سفارش اخر مربوط به نسخه ریکاوری را دریافت نکرد و برنامه تولید تانک چلنجر۱ و ارتقا تانک چیفتن نیز با انقلاب رها شد

تذکر پیش از انقلاب ایران دارای ۱۵ اسکادران شکاری یک اسکادران تجسسی و ۴ اسکادران ترابری بود

در سال ۱۹۷۹ در پی انقلاب ایران بخش از سفارش  سنگین ۱۲  میلیارد  دلاری ایران  لغو شد. از ۱۲ میلیارد سفارش  دست کم ۸ میلیارد ان لغو شد . از این میزان ۶٫۶ میلیارد  دلار این قرار داد ها مربوط به امریکا و بقی مربوط  به دیگر کشورهای اروپایی بوده. بخش زیادی از این قرار دادها در بهمن سال ۱۳۵۷ توسط دولت بختیار  زیر فشار انقلاب و یا انقلابیون  لغوشد و بخشی هم توسط دولت موقت بازرگان.بر خلاف تصور  این مسئله که همه تخصیر لغو قراردادها گردن اقای  بازرگان انداخته شده درست نیست  زیرا اغاز کننده تعلیق این سفارشات توسط اقای بختیار انجام شده است و بر اساس گذارش  منبع زیر که  متعلق  به ۱۵ بهمن  ۱۳۵۷ اغاز گر این حرکت به پیش از روز ۲۲ بهمن بر میگردد … تعلیق سفارشات  با دستور  بختیار  انجام شده بود اگرچه در نهایت تحت فشار انقلاب و انقلابیون بوده است

https://mobile.nytimes.com/1979/02/04/archives/us-and-iran-seeking-to-cancel-arms-deals-of-at-least-8-billion.html

سئوالات و نظرات خود را می توانید  با مدیریت سایت با ایمیل jangaavaran@YAHOO.COM  در میان بگذارید

132+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.