در دهه۱۹۵۰ نیروی دریایی امریکا به شدت به دنبال داشتن توان اتمی بود و در این راستا دست به دریافت بمب افکن ای۳ اسکای وراییر زد . ای۳ یک بمب افکن مادون صوت بود و به سرعت منسخ شد و نیروی دریایی یک بمب افکن  ناو نشین اتمی مافوق صوت می خواست

در سال ۱۹۵۳ شرکت نروث امریکن به سرعت دست به ایجاد یک طرح هسته ای جدید با بودجه داخلی زد بدون اینکه درخواستی از سوی  نیروی دریایی برای این کار باشد . طرح جدید به سرعت توسعه داده شد و با نام ان ای ۲۳۳ به نیروی دریایی پیشنهاد شد که شامل  یک بمب افکن مافوف صوت با سرعت بیش از دو ماخ و دو موتور بود که می توانست تا برد ۲۰۰۰ کیلومتر اقدام به تهاجم اتمی بکند.

این طرح دارای یک  طرح ابتکاری جالب بود . هواپیما در بین دو موتور زیر سکان عمودی دارای یک محفظه بمب در طول بدنه بود که یک سلاح اتمی رو به عقب را حمل میکرد که  در هنگام  پرواز با سرعت از عقب هواپیما خارج میشود و یک حرکت  بالستیک  را رو به پایین اغاز میکرد. این روش که در واقع بمب رو به عقب خارج میشود و بمب افکن  رو به جلو میرفت زمان  بیشتری را برای فرار از قدرت انفجار بمب  اتمی به بمب افکن میداد

نیروی دریایی خواهان تولید ۲ پیش نمونه از این طرح شد و اولین فروند با نام YA3J-1 Vigilante در ۳۱ اگوست سال ۱۹۵۸ پرواز کرد. طرح جدید که در  نیروی دریایی در نهایت ای۵ ویجیلانت نامیده شد یک هواپیما دو سرنشینه  با الگوی پشت سر هم ، بالی پهن پسگرا و دارای یک سکان عمودی بود. دارای سه ارابه فرود سه چرخ بود که دو ارابه عقبی زیر بدنه جمع می شدند   و از دو موتور توربوجت جنرال الکترونیک وای جی ۷۹-جی ایی-۲  بهره می برد که پیش نمونه موتور مشهور  جی ۷۹ بود که بعد ها روی فانتوم نیز نصب شد

A-5A

A-5A

هواپیما سوخت بالای درون بدنه حمل می کرد و با در نظر گرفتن فلاپ  بزرگش با سرعت مناسبی روی باند فرود می امد  و خلبان  دید رو به جلوی خوبی داشن  و نوک بال برای جا گرفتن درون ناو جمع می شد و به دید ارتفاع زیاد حتی سکان عمودی نیز جمع میشد  ولی ای ۵ با طول ۲۳ متر بزرگتر از هر هواپیمای جنگی بود که تا ان زمان نیروی دریایی به خدمت  گرفته بود (و البته تا کنون) و از این رو همیشه  پرنده جاگیری بود

ای۵ ویجیلانت با لیست طول درازی  از فناوری های نو ساخته شده. پوسته  بال از ترکیبی از الومینیوم و لیتیوم ساخته شد  و دارای  ورودی هوایی متغییر  برای کنترل هوایی ورودی به موتور از جمله در سرعت  مافوق صوت بود  و اولین جنگنده نیروی دریایی بود که دارای  یک لوله سوختگیری جمع شونده بود . خلبان در جلو با دید مناسب قرار داشت ولی افسر اسلحه و  در کابین عقب تنها دو پنچره  کوچک به دو طرف داشت و دید کمی  رو به بیرون داشت

هواپیما دارای سامانه تهاجمی AN/ASB-12  برای بمب باران بود که شامل  یک رادار چند حالته با توان تعقیب عوارض زمین  و کسب  هداف بزرگ مانند ساختمان ها، یک سامانه مشابه اچ یو دی  در جلوی خلبان برای نشان دادن اطلاعات مهم ،یک دوربین اپتیکی برای کسب هدف در روز که تصاویر ان به شکل سیاه و سفید برای هر دو خدمه قابل دریافت بود و یک رایانه دیجیتال   برای تجزیه و تحلیل داده های سنسورهای مختلف

در نوامبر  سال ۱۹۵۸ پیش نمونه دوم نیز پرواز کرد اگرچه چند ماه بعد سقوط کرد ولی خدمه توانستند به موقع از هواپیما خارج شوند.سرانجام در سال ۱۹۶۰ ای۵ وارد خط تولید شد که در نمونه تولید دارای یک موتور جنرال الکترونیک جنرال الکترونیک جی ۷۹- جی ایی-۸ بود که دارای قدرت ۱۰۹۰۰ پاوند بدون پس سوز و ۱۷۰۰۰ پاوند با پس سوز  بود . موتور جی ۷۹ مدل های بسیار داشت و بر روی بی۵۸ هاسلر،  اف۴ فانتوم و اف۱۰۴ استار فایتر نصب شد ولی نسخه جی ایی-۸ که روی  تمامی نسخه های ویجیلانت  نصب شد روی اف۴ بی نیروی دریایی و سپاه تفنگ دار دریایی مشترک بود. ای ۵ ای    یک بمب اتمی مارک ۲۸ را در عقب هواپیما میان دو خروجی  موتور رو به عقب حمل میکرد که دارای سه بخش بود. دو بخش مخزن سوخت و یک کلاهک اتمی با یک بالچه تعادل در انتهای  خود داشت  . دو مخزن سوخت که روی هم سوار بودند و در انتها بمب اتم بود ، در طی پرواز سوختشان مصرف میشد و در هنگام پرتاب بمب ، مخازن با بمب  رها میشوند ولی مخازن خالی بودند

روش پرتاب سلاح اتمی از عقب

روش پرتاب سلاح اتمی از عقب

بین سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۲ نیروی دریایی ۵۷ فروند  ای ۵ ای را تحویل گرفت که تنها دارای نقش  هسته ای بود. نیروی دریایی ای۵ را بمب افکنی  مقاوم با قدرت مناسب  دید ولی دارای هزینه بالا  تعمیر و نگهداری بود برای نمونه  ممکن بود استفاده یک نواخت ۱۵ دقیقه ای از رایانه دیجیتال  ان را خراب کند ولی ۲۴۰ ساعت زمان می برد تا درست شود. همچنین هواپیما در هوایی گرم با موتور دچار مشکل میشد  و معمولا فرود سختی را انجام  می داد  و به سرعت ویجیلانت به عنوان هواپیمای مطرح شد که نیاز به اموزش بالا برای پرواز با ان از  جمله در هنگام  فرود است.

نیروی دریایی به زودی از ای۵ زده شد مشکلات فنی ان زیاد بود و استفاده در نقش اتمی و غیر اتمی  سخت بود  و از طرفی با ورود زیر دریایی های اتمی با موشک زیر دریایی پرتاب پلاریس دیگر نیازی به ای۵  در نقش اتمی نبود . همچنین  نیروی دریایی برای هر فروند ده میلیون دلار پول داده بود و ناوگان بسیار  جوان بود و باید دست به تغییر گسترده ای انها میزند و دست کم در نقش متعارف از انها استفاده کند

برنامه بر این شد که در زیر بدنه میان دو موتور یک جایگاه خارجی برای حمل شش بمب قرار داده شود ولی به دلیل مشکلاتی از جمله عدم تطبیق درست در عمل بسیار  ضیف بود و از این رو نیروی دریایی تصمیم گرفت اصلا طرح دیگری را اجرا کند و ای۵ در نقش دیگری استفاده شود

در این میان در سال ۱۹۶۱ نروث امریکن نسخه جدید با نام ای ۵ بی را توسعه داد که دارای  سوخت بیشتر و موتور  نیز ارتقائاتی به خود دیده بود  و در زیر هر بال دو جایگاه حمل سلاح با توان حمل ۹۵۰ کیلوگرم در زیر هر جایگاه  در اختیار داشت . دو پیش نمونه از این مدل در سال ۱۹۶۲ ساخته شد و قرار بود ۱۸ فروند دیگر از این نمونه تولید شود و   شش فروند در خط تولید قرار گرفتند ولی این داستان مصادف  شد با نارضایتی نیروی دریایی از این طرح در نقش اتمی و در نهایت با تحویل دو فروند باقی تبدیل به نسخه  جدید شناسایی ار ای ۵ سی شدند(RA-5C)

A-5B

A-5B

طرح ار ای ۵ سی همزمان با ای۵ بی توسعه یافت و اولین بار در ۳۰ ژوئن سال ۱۹۶۲ پرواز کرد  و دارای تمامی ویژگی های ای ۵ بی بود  و حتی دارای چهار   جایگاه زیر بالها بود اگرچه به غیر  از چند تمرین هرگز به صورت مسلح استفاده نشد و همواره نقش شناسایی داشت

این نسخه در زیر بدنه پشت ارابه فرود    تجهیزات شناسایی خود را  به صورت یک برامدگی  کشیده  حمل میکرد .مجموع تجهیزات شناسایی ان عبارت بودند از دوربین تصویر بردار از جلو از نوع KA-51A/B، دوربین تصویر برداری عمودی KA-50 KA-51A  یا  KA-62A ، سامانه هشدار دهنده راداری AN / ALQ-61 برای دریافت امواج راداری دشمن و تجزیه و تحلیل ان. این سامانه می توانست  طول موج رادار دشمن را به   میزان ۱۱۲ دقیقه بر روی نوار مخصوص ضبط و برای تجزیه و تحلیل به پایگاه حمل کند

به غیر از دوربین دید  پانرماتیک(دید وسیع) برای تصویر برداری ارتفاع بالا دارای   یک سنسور دید حرارتی AN / AAS-21 برای تصویر برداری در شب بود و از یک رادار نقش بردار AN / APD-7 با توان پهلو نگری ویا به عبارتی تصویر برداری از منطقه مجاور حرکت هواپیما بود .

این نسخه می توانست  به بیشترین سرعت ۲٫۱ ماخ پرواز کند و برد ان به ۳۳۰۰ کیلومتر می رسید

نسخه شناسایی RA-5C . در زیر بدنه میتوان برجستگی تجهیزات الکترونیکی را دید

نسخه شناسایی RA-5C . در زیر بدنه میتوان برجستگی تجهیزات الکترونیکی را دید

این نسخه در سال ۱۹۶۴ وارد خدمت شد که سری اول ۱۲ فروند ای۵ بی بودند که به شکل ار ای ۵ سی تکمیل  و وارد خدمت شدند و در ادامه ۴۳ فروند A-5A به ار ای۵ سی ارتقا یافتند . این هواپیما در ویتنام  فوق العاده عمل کرد و حتی  به مراتب از ار اف۴ بی و ار اف ۸ ، به دلیل برد بیشتر و سامانه ناوبری  پیچیدتر موثرتر افتاد  و کارایی ان انقدر بالا بود که با وجود اینکه خط تولید در سال ۱۹۶۳ بسته شده بود به در خواست  پنتاگون از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ خط تولید برای تولید ۴۶ فروند دیگر فعال شد که در تاریخ  باز شدن خط تولید یک هواگرد بعد از تعطیلی  بسیار نادر  است ولی در نهایت  در سری دوم نیز تنها  ۳۶ فروند از ای ۵ سی تولید شد تا با تولید کلی ۱۵۶ فروند ای۵ تنها در ارتش امریکا خدمت کند

ای ۵ در ویتنام

با ورود ار ای ۵ سی در  خدمت در سال ۱۹۶۴ این هواپیما به سرعت وارد عملیات بر ضد ویتنام شمالی  شد. در اوت سال ۱۹۶۴ که اولین ماه حضور ویجیلانت در ویتنام بود نیروی دریایی می ترسید که این هواپیما به دست  ویتنام شمالی بیفتند(بر فراز اسمان ویتنام سرنگون شود) از این رو پروازها تنها بر فراز ویتنام جنوبی  محدود بود ولی با در نظر گرفتن کارایی بالا به سرعت به اسمان ویتنام شمالی نیز راه یافت

ماموریت اصلی ار ای۵ سی کسب  اطلاعات از هدف قبل از بمب باران و کسب میزان تخریب هدف بعد از بمب باران هوایی بود  از این رو در یک چرخه کامل یک عملیات هوایی ویجیلانت اولین و  اخرین پرنده ای بود که از روی ناو هواپیما بر بر می خواست.

اگرچه ویجیلانت از یک موتور با فانتوم استفاده میکرد ولی به دلیل وزن بیشتر رانش به وزن کمتری داشت ولی بردش بیشتر بود. ویجیلانت هیچ مخزن سوخت خارجی حمل نمی کرد ولی با سوخت داخلی  دارای  بردی بیشتر  از برد فانتوم  با سه مخزن سوخت خارجی بود از این رو مدت بیشتری را با سرعت بیش از یک ماخ با پس سوز روشن در ارتفاع زیر ۲۵۰۰  متری پرواز میکرد  و همچنین سامانه های شناسایی ان کارایی بهتری نسبت به فانتوم داشت و می توانست  از  فاصله دورتری بدون نزدیک  شدن به هدف از ان تصویر برداری کند

ار ای-5سی

ار ای-۵سی

با وجود این استفاده از ویجیلانت  و سامانه های پیشرفته ان چون رادار روزانه ساختگی برای نقشه برداری سخت بود و معمولا تعداد بیشتری از این هواپیما در حال تعمیر و تعداد محدودی در حال عملیات بودند . در مجموع ۱۸ فروند ار ای ۵سی در ویتنام از دست رفت  که ۱۳ فروند بر اثر توپخانه ضد هوایی  و دو فروند توسط میگهای دشمن و بقی به دلایل ناشناس . با وجود این با در نظر گرفتن تعداد کم تولیدی از دست رفتن ۱۸ فروند رقم بالای بود. تنها ۹ خدمه از ۳۶ خدمه  ویجیلانت های  از دست رفته نجات یافتند

دلیل بالای تلفات ماهیت خطر ناک عملیات شناسایی  بود زیرا ویجیلانت قبل و بعد از هر بمب باران در یک منطقه پیدایش  میشد.قبل از بمب باران  خطری نداشت ولی بعد از بمب باران به سرعت ویتنامی ها که می دانستند  که به زودی سر کله یک ویجیلانت و یا یک فتو فانتوم برای براورد میزان خسارت پیدا می شود  از این رو تلاش خود را برای سرنگونی ان میکردند.

در سال ۱۹۷۰  پیدا کردن قطعات برای ویجیلانت سخت بود  در حالی  که هنوز  ویجیلانت در حال تولید بود(سری دوم تولیدی) و از این رو نیروی دریایی به چشم   یک کالای  لوکس و زیادی شیک  و گران به این ویجیلانت نگاه میکرد و ترجیه میداد تا از جنگنده های چند منظوره  با غلاف شناسایی استفاده کند تا ویجیلانت پر خرج از این رو در سال ۱۹۷۴ اکثر اسکادران ها منحل شدند و در نهایت در سال ۱۹۷۹ تنها بعد از ۱۹ سال خدمت از خدمت نیروی دریایی خارج شد و امروزه چند فروندی در چند موزه نگهداری می شوند

RA-5C_Vigilantes_of_RVAH-5_in_flight_over_Georgia_c1966

مشخصات ای ۵ ویجیلانتی
تولید کننده امریکا،کمپانی هوانبردی امریکای شمالی
تعداد خدمه دو سرنشین
طول و ارتفاع ۲۳٫۲۲ متر و ۵٫۹ متر
وزن خالی ۱۴۸۰۰ کیلوگرم
بیشترین سرعت ۲ ماخ برابر با  ۲۱۲۳ کیلومتردر ساعت
برد ۲۰۷۵ کیلومتر مسلح به یک بمب اتم
سقف پرواز ۱۵۸۸۰ متر
موتور دو دستگاه موتوره جنرال الکتریک جی ۷۹-چی۸ با توان ۱۰۹۰۰ پاوند بدون پس سوز و۱۷۰۰۰ پاوند با پس سوز
رادار یک دستگاه رادار چند کاره در دماغه با توان کشف و رهگیری اهداف دریایی
تسلیحات یک  بمب اتم در درون محفظه در میان دو موتور
تعداد تولید شده و قیمت ۱۵۸ فروند بین سالهای ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۳ و ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ تولید شد.

ترجمه:عبدالحمید تارخ

https://en.wikipedia.org/wiki/North_American_A-5_Vigilante

محل قرار گیری سلاح اتمی با دایره قرمز مشخص است

محل قرار گیری سلاح اتمی با دایره قرمز مشخص است

15+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    

2 دیدگاه

  • سلام در تلگرام کانال ویکی جتیها همین مقاله را بدون ذکر نام شما گذاشته . اگر امکانش هست توی تلگرام یه خط ارتباطی با خودتون بزارید که بتونیم به شما پیام بدیم