در اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی توپلوف ۱۶ پر تعداد ترین بمب افکن شوروی بود(این بمب افکن  پر تعداد ترین بمب افکن شوروی در تاریخ این کشور  نیز بود) که توسط چند مشتری خارجی نیز سفارش داده شد. توپلوف ۱۶ یک بمب افکن جت دو موتوره بود که بزرگترین بمب افکن دو موتوره تاریخ بود .(برای اشنایی با توپلوف۱۶ باجر اینجا را کیلیک  کنید)

چین در اواخر دهه ۱۹۵۰ به دنبال دریافت و تولید توپلوف ۱۶ از شوروی بود. روسها  در مرحله اول  به چین کمک کردند تا خط تولید ان را در داخل ایجاد کند ولی  با افزایش تنش سیاسی  بین چین و شوروی در سال ۱۹۶۴ که باعث قطع رابطه این دو کشور برای سه دهه شده ،  شوروی از ادامه همکاری با چین سرباز زد اگرچه تا پیش از ان انقدر قطعات و نقشه فنی به چین رسیده بود که چین دست به  تولید نسخه بومی بزند. کار تولید این بمب افکن  توسط شرکت شیان در چین انجام شد

نخستین  توپلوف ۱۶ در چین با همکاری روسها  درسال ۱۹۵۹ ساخته شد و به پرواز در امد که در واقع به صورت کیت وارد چین شده بود.چین این  مدل را حفظ کرد و از سال ۱۹۶۳ ازمایشات متعددی  را روی ان انجام داد و اولین بمب اتمی هواپرتاب چین را این نسخه تحویلی از شوروی افکند و تا سال ۱۹۶۸ عملیاتی بود.

از سال ۱۹۶۴ چین با کمک نقشه ها فنی و تجهیزات از شوروی امده به تنهایی کار را ادامه داد . این کشور چند موتور از شوروی تحویل گرفته بود و بخش های  از چند باجر که به صورت کیت را در اختیار داشت  و از اکتبر سال ۱۹۶۶ دست به منتاژ کردن انها زد و سرانجام در فوریه سال ۱۹۶۹ اولین پرواز خود را انجام داد که در واقع همان توپلوف ۱۶ ای(TU-16A) بود که در چین با نام اچ-۶ ای (H-6A)نامیده شد.ارتش دستور تولید دسته  کوچک از این بمب افکن را داد

اولین نسخه عملیاتی H-6A

اولین نسخه عملیاتی H-6A

در ۱۳ اوت سال ۱۹۷۱ ماهواره های جاسوسی امریکا از این بمب افکن  تصویر تهیه کردند و در سال ۱۹۷۲ خط تولید اچ-۷ ای اغاز شد ولی ۱۸ ماه بعد در سال ۱۹۷۳ خط تولید با تولید ۳۰ فروند اچ۶ ای متوقف شد و تا سال ۱۹۸۱ دوباره تولید نشد . در مرحله اول مشکلات انقلاب فرهنگی در چین در این پروژه تاثیر منفی بسیار گذاشت ولی دلیل اصلی این بود که اچ۶ ای دارای نقش اتمی بود و با ورود به خدمت موشک های  بالستیک  دانگ فنگ ۲ و۳ و۴ در دهه ۱۹۷۰ کارایی اتمی اچ۶ در چین زیر سئوال رفت و این مسئله باعث لغو برنامه شد.  با وجود این چین در تمام طول  دهه ۱۹۷۰ در حال تست موشک های ضد کشتی و کروز بود تا بتواند ان را روی اچ ۶ هماهنگ کند

اچ۶ همانند  پدر روسی  دارای دو دستگاه موتور توروبجت  است. موتور های اچ۶ از نوع دبلیو پی-۸ است که در واقع نسخه مهندسی معکوس شده موتور روسی ای ام-۳ است که روی توپلوف ۱۶ نیز نصب شده است. این موتور فاقد پس سوز است و دارای رانش ۲۰۹۰۰ پاوند رانش بود. این موتور هیچ تفاوت با نسخه اصلی روسی ندارد  انقدر شبیه که مصر برای پشتیبانی    توپلوف ۱۶ خود از چین کمک میگرفت  و از قطعات نسخه چینی این موتور روی باجر بهره می برد.

هواپیما دارای شش خدمه بود  که شامل  دو خلبان، ناوبر و بمب انداز(هر دو یک نفر هستند) ،کاربر رادار و جنگ الکترونیک (هر دو یک نفر هستند) و دو  توپچی . در دماغه شیشه ای توپلوف ۱۶ ای  فردی قرار داشت که  بمب انداز و ناوبر  بود و در مدلهای که در دماغه رادار داشت وی پشت سر رادار قرار  داشت . خلبان و کمک خلبان در قسمت بالا قرار داشتند که روی صندلی پرتاب شونده رو به بالا قرار داشتند ، اپراتور رادار و جنگ الکترونیک  در پشت سر این دو قرار داشت و سه توپچی از طریق دریچه ای به میانه بدنه و عقب بدنه را داشتند  و به توپ های دستراسی داشتند  . خلبان و کمک خلبان دارای صندلی پرتاب شونده رو به بالا داشتند و افسر رادار و افسر بمب انداز  دارای صندلی پرتاب شونده رو به پایین بودند  و توپچی ها نیز دریچه  برای فرار  داشتند.هواپیما دارای دهلیز  داخلی است و همانند نسخه روسی یک جایگاه خارجی نیز زیر هر بال دارد. در مجموع میتواند ۹ تن بمب را حمل کند و برد عبوری ان ۶۰۰۰ کیلومتر و در حالت کاملا مسلح ۱۵۰۰ کیلومتر بود و  دارای سرعت پرواز ۷۹۰ کیلومتر در ساعت در حالت مسلح بود. اینکه هشدار دهند های راداری ، سامانه های جنگ الکترونیک  نسخه اصلی  باجر را چین چگونه و با چه کیفیتی تولید کرد هیچ اطلاعی در دست نیست.

PSjQv

همچنین برخی نمونه های اچ۶ همانند نسخه روسی دارای توپ ۲۳ م م دو لول دفاعی در انتهای بدنه است اگرچه در نسخه های تولید از دهه ۱۹۹۰ به بعد این توپ حذف شد.

بر اساس اچ۶ ای نسخه شناسایی اچ۶ بی ساخته شد این نسخه اگرچه در سال ۱۹۷۲ پرواز کرد ولی تا سال ۱۹۸۰ انهم  با تغییر تعدادی  از نسخه های بمب افکن عملیاتی نشد. این نسخه در دهلیز جنگ افزاری دارای دوربین تصویر برداری بود و در واقع هدف از ان شناسایی دریایی است. دست کم یک نسخه  جنگ الکترونیک با توان شنود رادیویی   نیز بر اساس ارتقا برخی نسخه های بمب افکن بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳ ساخته شده است

در سال ۱۹۸۱ با اغاز تولید دوباره اچ۶ ، چین نسخه H-6E را در نقش اتمی تولید کرد اگرچه توان متعارف نیز داشت. این نسخه  تفاوت چندانی با  نسخه قبلی نداشت و تنها در زمینه  جنگ الکترونیک و ناوبری پیشرفت کرده بود

در دهه ۱۹۸۰ بسیاری از اچ۶  ای بی و سی(نسخه سی نسخه ارتقا یافته اچ ۶ ای بود) در خدمت به اچ۶  اف ارتقا یافتند که شامل  کابین با نمایشگر رنگی، سامانه  مکان یابی جهانی گلنوس و جی پی اس ، یک رادار ناوبری داپلر برای پرواز در ارتفاع پایین بود

ولی یک از متداول ترین نسخه  های اچ۶ چینی نسخه اچ-۶ دی است. طراحی این  نسخه  در سال ۱۹۶۷ شروع شد ولی در پی انقلاب فرهنگی برنامه  ان به درازا  کشید شد  و اولین پرواز خود را در سال ۱۹۸۵ انجام داد و یک سال بعد وارد خط تولید شد. این نسخه بر اساس نسخه بمب  افکن ولی برای پرتاب موشک ضد کشتی ساخته شد و زیر هر بال خود می توانست  یک موشک  ضد کشتی را  حمل کند.این نسخه در زیر دماغه دارای یک رادار با پوشش ۳۶۰ درجه بود و بسیار  شبیه به نسخه  توپلوف ۱۶ کا اس  شوروی بود که ان نیز نسخه ای از توپلوف ۱۶ ای برای حملات ضد کشتی بود

اچ 6 دی مسلح به نسخه هوا پرتاب کرم ابریشم

اچ ۶ دی مسلح به نسخه هوا پرتاب کرم ابریشم

اگرچه از کارایی اچ ۶ دی دست کم در زمینه رادار اطلاعی در دست نیست ولی مقامات امریکایی برد کشف رادار تایپ ۲۴۵ که  زیر بدنه این نسخه  نصب است  را ۲۰۰ تا۲۵۰  کیلومتر بر اساس اطلاعات ناوهای خود اعلام کرده اند. این نسخه میتواند زیر هر بال  یک موشک سی ۶۱۱ یا همان نسخه هواپرتاب موشک ضد کشتی کرم ابریشم که خود  بر گرفته از موشک  پی۱۵ ساخت شوروی است را حمل کند و  موشک سی ۶۱۱  یک موشک بزرگ ضد کشتی با برد ۲۰۰ کیلومتر و سامانه رادار فعال است که ارتفاع پرواز ان بر روی اب به ۲۰ متر می رسد البته در میان موشک های ضد کشتی چینی این نمونه از همه ضعیفتر  است.

نسخه  بعدی ضد کشتی اچ۶ ، اچ۶ جی است (H-6G) این نسخه در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار دیده شده. دارای کابین به روز با نمایشگرهای رنگی و سامانه ناوبری ماهواره ای است  و برخی منابه مدعی هستند که این نسخه دارای رادار با توان نقشه برداری سه بعدی نیز است . این نمونه دارای دو جایگاه جنگ افزاری در زیر بال است و به صورت خاص برای حمل تا چهار موشک ضد کشتی کروز سی ۸۰۳  را دارد. این موشک در نسخه هواپرتاب تا ۲۵۰  کیلومتر برد دارد و دارای  ارتفاع پروازی ۵ متر است.  اچ۶ جی با چهار موشک  به گفته منابع غربی دارای برد ۲۹۰۰ تا ۳۱۰۰ کیلومتر است که بخش زیادی از اقیانوس هند  دریایی ژاپن و دریایی چین را پوشش میدهد.این نسخه  دارای پرتاب کننده شراره و پوشاله  ، سامانه هشدار دهنده جدید ، یک خط ارتباط داده برای تبادل اطلاعات راداری با شناورها، پایگاه زمینی  و یا اواکسها است و دست کم در یک مورد با یک غلاف خارجی جنگ الکترونیک  شبیه غلاف امریکایی ای ال کوی ۱۳۱ دیده  شده است  و همچنین تصاویر از ان با موشک مافوق صوت وای جی ۱۲ با سرعت ۵ ماخ (با دو نقش ضد کشتی و ضد رادار) دیده شده است. این نسخه فاقد توپ دفاعی عقب است . این نسخه در خدمت نیروی دریایی چین قرار دارد و برد گشت دریایی وضد کشتی ارتش چین را به شدت افزایش داده است. حدود ۳۰ فروند از این مدل در خدمت نیروی دریایی چین است

اچ 6 جی مسلح به موشک مافوق صوت ضد کشتی وای جی 12 با سرغت بیش از 4.5 ماخ

اچ ۶ جی مسلح به موشک مافوق صوت ضد کشتی وای جی ۱۲ با سرغت بیش از ۴٫۵ ماخ

نسخه دیگر که برای اولین بار در سال  ۱۹۹۸ پرواز کرد و در سال ۱۹۹۹  عملیاتی شد  اچ۶ اچ است. این نسخه برای نیروی هوایی در نقش پرتاب کننده موشک های کروز هوا به زمین  طراحی شده است. این نمونه از نسخه های دریایی Dبرگرفته شده و دارای رادار نیز است و توان ضد کشتی نیز دارد. از جمله تسلیحات این مدل که تا کنون روی  ان مشاهده شده میتوان به  نسخه کروز هوا به زمین موشک کرم ابریشم با نام کی دی ۶۳  با برد ۲۰۰  کیلومتر مجهز به یک موتور توربوجت با یک ورودی هوا در زیر بدنه اشاره کرد   که دارای سامانه هدایت  جی پی اس در کنار سامانه هدایت اپتیکی است. این موشک  به سمت هدف شلیک شده و تصاویر دوربین سر موشک  برای هواپیما ارسال شده تا خدمه در اسمان روی هدف قفل و با ان درگیر شوند.در سال ۲۰۱۴ چین از نسخه دوربرد تر با برد ۴۰۰ کیلومتر نیز خبر داده است . این نسخه دارای  یک جایگاه خارجی زیر هر بال است و تنها دو موشک حمل میکند

اچ 6 اچ مسلح به موشک کروز هوا به زمین کی دی 63 زیر بالها

اچ ۶ اچ مسلح به موشک کروز هوا به زمین کی دی ۶۳ زیر بالها

نسخه بعدی اچ۶ ام  است که ان نیز برای نیروی هوایی به عنوان حامل  موشک کروز طراحی شد. این نسخه دارای دو جایگاه زیر هر بال است و توان حمل تا چهار موشک کروز کی دی ۲۰ را دارد. اچ ۶ ام در سال ۲۰۰۷ وارد خدمت شد و موشک کی دی ۲۰ که در سال ۲۰۱۰ وارد خدمت شد دارای  برد ۲۰۰۰  کیلومتر است. این موشک نسخه هواپرتاب موشک سی جی -۱۰ است که موشک سی جی ۱۰ نسخه  چینی موشک خا ۵۵ است . چین تعداد ۱۵  تیره  خا ۵۵ را از اکراین دریافت کرد که دست به کپی ان زد. موشک کی دی ۲۰ توان تهاجمی فوق العاده به نیروی هوایی چین داده زیرا با در نظر گرفتن شعاع عمل ۱۵۰۰ کیلومتری  اچ۶ ام و برد موشک  به چین امکان هدف  قرار دادن تمامی خاک زاپن را فراهم میکند . موشک سی جی۱۰ دارای دقت  ۵ تا ۱۰ متر است و ترکیبی از سامانه هدایت اینرسی ،تراکام و  هدایت ماهواره ای است.اچ-۶ام فاقد توپ دفاعی است و میتواند  غلاف  جنگ الکترونیک  خارجی کی جی ۶۰۰  را در کنار موشکی  موشک کی دی ۶۳ را نیز حمل کند

اچ6 ام مسلح به موشک کی دی 20 با برد 2000 کیلومتر

اچ۶ ام مسلح به موشک کی دی ۲۰ با برد ۲۰۰۰ کیلومتر

در ادمه چین دست به توسعه  نسخه  سوخت رسان با نام اچ۶ یو زد. چین تا میانه دهه ۱۹۹۰ که تعدادی از شکاری های جی ۸ خود را مجهز به لوله سوختگیری هوایی کرد ،  هواپیما با توان سوختگیری هوایی نداشت. از سال ۱۹۹۰  اولین نسخه سوخت رسان این بمب افکن تولید شد که با نام اچ وای-۶ نامیده میشد ساخته شد. این نمونه در قسمت  انتهای هر بال دارای یک غلاف  سوخت رسانی شلنگی بود که از یک شلینگ ۲۰ متری برای سوخت رسانی بهره می برد. این نسخه بر اساس اچ۶ دی ساخته شد و دارای همان سامانه کنترل اتش  پی وی ۲۳ است و از این رو میتواند نقش ضد کشتی را نیز ایفا کند ولی فاقد توپ دو لول دفاعی ۲۳ م م در انتهای هواپیما  است و بخشی از دماغه شیشه ای هواپیما پوشیده شده است . دهلیز داخلی این نمونه به مخازن سوخت  پر شده و تعداد انگشت شماری از این نسخه  تولید شد.

در ادامه اچ وای -۶ یو  ساخته شد که ان نیز نسخه سوخت رسان با توان تهاجمی است و همچنین دست کم دو مدل دیگر سوخت رسان تا کنون توسعه یافته که شامل  اچ وای -۶ دی  و اچ وای -۶ دی یو بوده است  ولی  پر تعداد ترین نسخه سوخت رسان اچ وای ۶ یو است که دست کم ده فروند ان همکنون در خدمت نیروی هوایی چین  و ۳ فروند اچ-۶ دی یو نیز در خدمت نیروی دریایی  چین است

نسخه سوخت رسان

نسخه سوخت رسان

ولی پیشرفته ترین  و متفاوت ترین نسخه  در خدمت ارتش  چین و اخرین نسخه  تولید که همکنون نیز در خط تولید است اچ-۶ کا است

این نیخه  در سال ۲۰۰۷ اولین پرواز خود را انجام داد و بین سال های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ وارد خدمت شده است. اچ-۶ کا دارای یک دماغه جدید است که جای دماغه شیشه ای را گرفته  است که در دماغه دارای یک رادار جستجو زمینی  با توان نقشه برداری رادار از سطح زمین  است و میتواند اهداف  دریایی را از ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتری کشف کند. همچنین کابین دارای شش نمایشگر رنگی  قابل برنامه ریزی  است . دارای  هشدار دهد رادار و فروسرخ است و از خط ارتباط داده بهره می برد.همه خدمه در بالا قرار دارند و دارای  صندلی پرتاب شونده جدید است

اچ6کا. در تصویر سه جایگاه زیر هر بال، اپتیک در زیر دماغه و دماغه متفاوت کاملا قابل مشاهده است

اچ۶کا. در تصویر سه جایگاه زیر هر بال، اپتیک در زیر دماغه و دماغه متفاوت کاملا قابل مشاهده است

در زیر دماغه دارای یک دوربین اپتیکی قابل چرخ حرارتی برای کشف اهداف  به صورت اپتیکی است و در زیر هر بال دارای سه جایگاه حمل سلاح است. این نسخه توان  متعارف خود را حفظ کرده و حتی توان پرتاب بمب های هدایت ماهواره ای را دارد و میتواند تا شش موشک کی دی۲۰ ویا کی دی ۶۳ ویا  موشک های ضد کشتی چون سی ۸۰۳ را نیز حمل کند ولی چیزی که این نسخه با دیگر مدلها بسیار متفاوت کرده است موتور توربوفن دی ۳۰ کا پی-۲ است. این موتور روی هواپیمای ترابری  چون ایلیوشن ۷۶ نصب شده و به دلیل کاهش مصرف سوخت نسبت به مدل های قبلی شعاع رزمی از ۱۵۰۰ کیلومتر به ۳۵۰۰ کیلومتر رسیده  که با در نظر گرفتن برد ۲۰۰۰  کیلومتری موشک های  کروز اچ۶ کا را تبدیل  به یک سلاح راهبردی کرده است. همچنین ورودی هوا برای موتور جدید اصلاح شده و سازه تقویت شده است.موتور جدید دارای قدرت  ۲۵۰۰۰ پاوند است .که  همکنون بین ۲۰ تا ۳۰ فروند از این مدل در خدمت نیروی هوایی  چین است  و کل اچ۶ های موجود در خدمت نیروی هوایی بین ۱۲۰ تا ۱۴۰  فروند که شامل  ۱۰ فروند نسخه سوخت رسان نیز  میشود و حدود ۳۰ تا ۴۰ فروند  در خدمت نیروی  دریایی است که شامل ۳ تا۵  فروند نسخه سوخت رسان  است

اچ6کا

اچ۶کا

اولین حضور عملیاتی اچ۶ به جنگ ایران و عراق  بر  میگردد. عراق  و مصر هر دو کشور که از جمله مشتریان خارجی توپلوف ۱۶ بودند در دهه ۱۹۸۰ تعدادی  اچ۶ را تحویل گرفتند. عراق  چهار فروند اچ۶ دی مسلح به نسخه هوا پرتاب موشک کرم ابریشم را تحویل گرفت و از انها علیه ناوگان نفت کش های  ایرانی استفاده کرد. بین شش تا ۱۴ نفت کش ایرانی را هدف قرار داد ولی در کل ترکیب اچ۶ و کرم ابریشم بسیار  ناکارامد  بود و حتی گفته شده عراق  با تغییر سامانه هدایت کرم ابریشم ان را چند بار طرف شهرهای ایران  شلیک کرد . در کل این ترکیب میراژ اف۱  و اگزوست بود که بسیار موثر بود اگرچه عراق  در پرتاب بمب های متعارف نیز از اچ۶ استفاده کرد

اچ۶  در خدمت ارتش چین برای  رقیبان این کشور در جنوب شرق اسیا  بسیار خطر ناک است  زیرا یک سکوی  دوربرد موشک های کروز است. جمع برد  رزمی  اچ۶ و برد موشک های ان حتی تا شمال  استرالیا  نیز می رسد   اگرچه بزرگ است و قابل رهگیری ولی چین دارای تعداد  زیادی شکاری با توان سوختگیری هوایی برای اسکورت این بمب افکنها است. نسخه های اخر اچ ،  ام و کا حتی توان پرتاب بمب های هدایت ماهواره ای چینی جی بی۶ و جی بی ۲ را دارند و در  هر سه نسخه اخر توان شلیک موشک کروز  ضد کشتی و موشک کروز هوا به زمین  را  دارد که استفاده ان در نقشهای مختلف را بسیار اسان کرده است.چین با کمک اچ۶ در کنار  امریکا و روسیه تنها دارنده بمب افکن های  راهبری است

برخی از مشخصات اچ ۶  عبارت اند از طول ۳۴٫۰۸ متر ،ارتفاع ۱۰٫۳۶ متر ،وزن خالی ۳۷۲۰۰  کیلوگرمی ،بیشترین سرعت  ۱۰۵۰    کیلومتر در ساعت،برد  انتقالی با سوخت داخلی و خارجی  ۶۰۰۰  کیلومتر ،شعاع رزمی با ۹ تن سلاح برابر با ۱۸۰۰ کیلومتر در نسخه کا ۳۵۰۰ کیلومتر  سقف پرواز ۱۲۸۰۰    متر .این هواپیما از دو دستگاه موتور توربوجت دبلیو پی ۸ با توان ۲۰۹۰۰ پاوند اچ ۶ دارای دو توپ ۲۳ م م دفاعی در عقب خود  وتوان حمل ۹ تن سلاح شامل ۳۶ بمب ۲۵۰ کیلویی ویا موشکهای ضد کشتی سی ۸۰۲ ،سی ۸۰۱ ،سی ۶۰۱ ،سی۳۰۱ و موشک های  کروز هوا به زمین کی دی ۶۳ و کی دی ۲۰

گرداوری:عبدالحمید تارخ

منابع:http://www.ausairpower.net/APA-Badger.html

کابین اچ6 کا

کابین اچ۶ کا

اچ-6کا

اچ-۶کا

lh4hX

31+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در: