در دهه ۱۹۵۰ المان غربی دوباره اجازه تشکیل ارتش منظم را یافت. این ارتش  به سرعت دست  به تحویل تانک های چون ام ۴۷ و ام ۴۸ از امریکا زد تا بتواند خود را در برابر ارتش شوروی و کشورهای اروپای  شرقی تجهیز کند

کمپانی دایمر بنز و پورشه که در زمان جنگ جهانی دوم از سازندگان تانک و موتور تانک بودند تلاش در جبران عقب ماندگی المان  بعد از جنگ و تولید تانک جدید کردند. پورشه در ۲۳ نوامبر سال ۱۹۵۶  در نهایت از سوی  دولت المان تکلیف به ساخت نخستین تانک بومی المان بعد از جنگ جهانی دوم شد

ارتش المان خواهان یک تانک با وزن ۳۰ تن و تحرک بالا بود  و زره و قدرت اتش در اولویت  دوم بود.المانها در طراحی  تانک جدید از همان تاکتیک تانک های جنگ جهانی دوم بهره می بردند که تانک دارای تحرک بالا باشد و از طرفی زره ان از جلوی برجک و بدنه  بسیار  بیشتر از دو طرف  برجک و بدنه بود

در سال ۱۹۵۷ فرانسه و المان  یک توافق  نامه برای ساخت یک تانک جدید به صورت مشترک امضا کردند و وزارت دفاع المان نیاز خود را به تانکی با ویژگی های چون دارا بودن  وزن ۳۰ تن، رانش  به وزن ۳۰ اسب بخار بر تن، توان اتش در روز و شب و توان نفوذ  مهمات در ۱۵۰ م م در  زره ۳۰ درجه در ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ متر و زره مقاوم در برابر یک پرتابه ۲۰ م م در برد زیر ۱۰۰ متر  را اعلام  کرد. ایتالیا در سال ۱۹۵۸ نیز به این طرح پیوست

المان هزینه  توسعه تانک جدید را داد و پروشه در مرحله اول طرحی با نام پروژه ۷۳۴ را پیشنهاد داد ولی بعد به  دنبال طرحی بهبود  یافته با نام پروژه ۲ رفت . ساخت شش پیش نمونه به تصویب  رسید  ولی دو پیش نمونه بیشتر تولید نشد . المان و فرانسه در نیازمندی های تانک اینده با هم به توافق نرسیدند  و هر کدام در سال ۱۹۶۱ تصمیم به رفتن به دنبال تانک بومی خود گرفتند و المانها پروژه جدید  را در سال ۱۹۶۳ ، لئوپارد۱ نامید و فرانسه به دنبال  طرح ای ام ایکس ۳۰

تانک در سال ۱۹۶۵ وارد خط تولید شد ولی به زودی مشخص شد با وجود برتری بالا در دقت  اتش و قدرت تحرک  ، ولی زره کمی دارد و در برابر تانک چون تی ۶۲ و شوروی چندان کارایی ندارد . در واقع المانها تاکید بسیاری بر تحرک داشتند و از این رو حفاظت را قربانی تحرک تانک کردند. ارتش به سرعت دست  به توسعه طرحی با نام ام بی تی ۷۰ در اواخر دهه ۱۹۶۰ با امریکا زد که البته برنامه به جای نرسید و از سال ۱۹۷۰ کار روی پروژه لئوپارد ۲ را اغاز کرد

پیش نمونه لئوپارد1

پیش نمونه لئوپارد۱

لئوپارد۱ یک ام بی تی  با وزن ۴۰ تن است  که دارای چهار نفر خدمه است

 رانند در جلوی تانک سمت  راست قرار گرفته و با سه پیرسکوپ   به بیرون دید دارد.

فرمانده و توپچی  در برجک سمت  راست و لودر در سمت چپ قرار می گیرد

تانک تا نسخه لئوپارد۱ ای۳ فاقد سامانه برای  مسافت یابی بود  و  تنها با کمک شلیک گلوله رسام از مسلسل  هم محور  با توپ اصلی و یا شلیک  گلوله قلق  از توپ اصلی  مسافت را به دست می اورد  ولی در نسخه ای۴ دارای مسافت یاب نوری  بود و در نسخه ای۵  دارای  مسافت یاب لیزری  شد. توپچی دارای یک سایت اتش  با توان درشت نمایی ۸ ایکس  بود  و تا ۳۰۰۰ متر درجه بندی شده بود ولی اتش تا برد ۱۰۰۰ متری  به صورت دقیق به دلیل نبودن مسافت یاب ممکن بود. این سایت در سمت چپ  کنار برجک قرار دارد و نکته جالب اینکه فرمانده نیز دارای یک سایت مشابه در سمت راست کنار برجک بود که به ان اجازه مستقل استفاده از توپ را میداد . این رو لئوپار۱  دارای دو سایت اتش یکی برای فرمانده و دیگری توپچی بود . تانک همچنین دارای یک سامانه دید شبانه نسل اول بود که با کمک  یک نورافکن  فروسرخ  روی لوله توپ اصلی کار میکرد . برد اتش  در شب در بهترین حالت ۱۰۰۰ متر بود. در نسخه  لئوپارد۱ ای ۵ این تانک مجهز به یک سایت اتش EMES-18 شد که دارای  سامانه نسل دوم دید حرارتی بود که توان کشف هدف را در شب در ۳۰۰۰ متری و اتش  به ان را در ۱۵۰۰  تا ۱۸۰۰ متری را در شب  و در ۲۰۰۰  تا ۲۵۰۰ متری در روز بود. فرمانده  نیز به این سیستم  از طریق  چشمی دست داشت و میتوانست   با توپ اصلی اتش کند. همچنین این نسخه  دارای رایانه اتش بالستیک  نیز بود.

اجزایی سامانه نظارت و اتش

اجزایی سامانه نظارت و اتش

همچنین فرمانده نیز دارای یک سایت پانورماتیک ساده بود که در نوع خود بسیار جالب بود  و   تا ۱۲ ایکس درشت نمایی میکرد  اگرچه دور تا دور دریچه بالای سرش دارای  پیرسکوپ ساده برای دید ۳۶۰ درجه بود. سایت پانورماتیک فرمانده تا نسخه لئوپارد۱  ای۴ توان دید شبانه نداشت ولی لئوپارد۱ اولین تانک جهان با یک سایت پانورماتیک برای فرمانده  مجهز بود

لئوپارد دارای زره فولادی بود. تانک از روبروی  بدنه  دارای ۷۰   م م زره  ۳۰ درجه بود که معادل ۱۴۰ م م زره تخت بود  و از دو طرف بدنه دارای ۲۵ تا ۳۵ م م زره  بود و از روبروی برجک  دارای ۵۲  م م زره  ۳۰ درجه  است که  البته دارای  یک لایه لاستیک نیز است و از دو طرف برجک دارای۶۰ م م زره است.

لئوپارد۱ زره کمی دشت و به راحتی توسط راکت های چون ارپی چی ۷ نیز صدمه پذیر بود  ویا توسط اکثر موشک های ضد تانک قابل شکار شدن  و در نبرد زرهی  مهمات تی۵۵ حتی در دهه۱۹۶۰ هم در ۱۵۰۰  متر در  زره این تانک نفوذ میکرد و عملا شانسی  در برابر  تی ۶۲ با توپ ۱۱۵ و تی  ۶۴ و تی ۷۲ با توپ ۱۲۵ م م  نداشت این یکی از دلایل رفتن به دنبال لئوپارد ۲ بود. از نظر زره لئوپارد ۱ بسیار پاینتری  از چیفتن، ام ۴۸ و ام ۶۰ در غرب بود و پاینتر از تمامی تانک های روسی بعد از جنگ جهانی دوم

برخی از نسخه ها ارتقا یافتند و مجهز به زره اضافی در کنار و جلوی برجک شدند. در تصویر لئوپارد1 در خدمت کانادا که ارتقا در ناحیه زره به خود دید

برخی از نسخه ها ارتقا یافتند و مجهز به زره اضافی در کنار و جلوی برجک شدند. در تصویر لئوپارد۱ در خدمت کانادا که ارتقا در ناحیه زره به خود دید

لئوپارد ۱ دارای توپ ۱۰۵ م م ال۷  ساخت انگلستان است. این توپ ، توپ اصلی اکثر تانک های بلوک غرب  در دهه ۱۹۶۰ بود. این توپ ۲۰ درجه به طرف بالا و ۹ درجه به طرف پایین حرکت میکرد. تانک توان حمل ۴۲ مهمات ۱۰۵ م م را دارد و البته  مهمات های بسیار موثری برای ان  توسعه یافته است که همگی المانی هستند و حتی مورد استفاده دیگران نیز قرار گرفت

در زیر جدول مهمات های این تانک امده است

مهمات نوع سرعت دهانه توان نفوذ توضیحات
ال ۵۲ مهمات انرژی جنبشی ۱۴۲۶ متر بر ثانیه ۳۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
دی ام ۲۳ مهمات انرژی جنبشی ۱۴۵۵ متر بر ثانیه ۳۹۰ م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
دی ام۳۳ مهمات انرژی جنبشی ۱۴۵۰ متر بر ثانیه ۴۲۰ م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
دی ام ۶۳ مهمات انرژی جنبشی ۱۴۵۵ متر بر ثانیه ۵۳۰  م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
ام ۴۵۶ ای و ای ۲ خرج گود ۱۱۷۳ متر بر ثانیه ۳۹۰ م م  و ۴۳۰ م م

همچنین این توپ توان شلیک مهمات انفجار اچ ایی بر ضد ساختمانها و نیروی های پیاده  را نیز دارد

علیرقم اینکه لئوپارد۱ زره کمی داشت نسبت به انواع شرقی داشت ولی برتری خود را نیز داشت  ..یک دقت اتش ان دست کم تا قبل از نسخه ای ۴ اگر از تانک های روسی برتر نبود کمتر نیز نبود و از نسخه ای۴ و و ای ۵  دقت اتش انها به صورت قابل ملاحظه ای برتر   از تی ۶۴ و یا تی ۷۲ بود. همچنین از دیگر برتری این تانک این بود که اگرچه توپ۱۰۵ م م  کوچکتر  از توپ ۱۱۵ م م و ۱۲۵ م م بود ولی عملا مهمات های را شلیک میکرد که توان نفوذ  برابر با توپ های روسی را داشت و دست کم تا زمان ورود به خدمت تی ۸۰ یو  و یا تی ۸۰ بی وی  ، مهمات های شلیک انرژی جنبشی این تانک تمامی ، تانک های روسی را حریف بودند.

همچنین لئوپارد۱ دارای دو مسلسل بود که شامل  یک مسلسل ۷٫۶۲ م م هماهنگ با برجک اصلی  و یک مسلسل  ام جی ۳  نیز بر روی برجک بود که در مجموع ۵۵۰۰  گلوله حمل میکرد.  مسلسل روی برجک در بالا  دریچه گلوله گذار  قرار داشت و توسط ان  اتش میشد ولی میشد در جلوی دریچه فرمانده بر روی برجک نیز یک مسلسل ۷٫۶۲ م م نصب کرد

leopard-1-panzer-schuss-wald-161563

تانک از یک موتور دیزل المانی ام تی یو  ده سیلندر با توان ۸۱۹ اسب بخار بهره میبرد. این موتور دیزل میتوانست  گازوئیل و یا بنزین را بسوزاند و دارای شش دنده است که چهار عدد دنده رو به جلو و دو دنده رو به عقب است. موتور با گشتاور ۲۲۰۰ دور بر دقیقه   را میتوان در عرض ۲۰ دقیقه تعویض کرد . با در نظر گرفتن وزن ۴۰ تنی لئوپارد۱ تانک  دارای رانش به وزن ۱۹٫۶ اسب بخار بر تن بود که   در میان تانک های هم دوره خود رقم بالای بود.تانک دارای هشت  چرخ جاده بود و سیستم تعلیق بسیار ساده  و مستحکمی داشت به صورتی که در ازمونهای ناتو بهترین تحرک را داشت  و تا مدتها تانکی با تحریک لئوپارد۱  در جهان وجود نداشت.

تانک در تمرینات  در شیب های تند تر و چاله های  عمیق تری نصبت به تانک های دیگر غربی حرکت می کرد و سرعت جاده ان ۶۵ کیلومتر بر ساعت بود. برد این تانک با سوخت داخلی ۴۵۰ کیلومتر است

مدل های مختلف

لئوپارد۱

نخستین نمونه تولید که بین سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۶ ساخته شد  که دارای تثبیت کننده لوله برای اتش  در حین حرکت ، سامانه دید حرارتی غیر فعال با کمک یک نورافکن فروسرخ  روی لوله و سایت اتش  توپ چی که در کنار سمت چپ  برجک اصلی و سایت اتش فرمانده  در سمت راست برجک اصلی  قرار گرفته بود. این نسخه ۵۵ گلوله حمل میکرد .

لئوپارد1 ارتش المان در سال 1965...بر روی لوله نورافکن فروسرخ دیده میشود

لئوپارد۱ ارتش المان در سال ۱۹۶۵…بر روی لوله نورافکن فروسرخ دیده میشود

لئوپار۱ ای ۱

نسخه ارتقا یافته لئوپارد۱ که در واقع یک ارتقا بر روی تمامی لئوپارد ۱ در خدمت بین سالهای ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۷ که شامل  ارتقا زره برجک با یک لایه لاستیک برای دفاع بهتر  در برابر مهمات های جنبشی،نصب یک لایه زره در کنار بدنه برای حفاظت از سیستم تعلیق تانک.

لئوپارد1 ای1

لئوپارد۱ ای۱

لئوپارد۱ ای ۲

تولید سری پنجم لئوپارد از سال ۱۹۷۲ تا میانه سال ۱۹۷۳ برای جایگزینی تانک های ام ۴۸ در خدمت .این نسخه دارای  زره ارتقا یافته  از ناحیه  برجک، یک استر  حرارتی روی  لوله  تانک، تثبیت کننده جدید برای توپ اصلی . ۲۳۲ عراده از این مدل ساخته شد و برخی نسخه های لئوپارد۱  به این نسخه ارتقا یافتند

لئوپارد۱ ای۳

جزئی از سری پنچ تولیدی   که در سال ۱۹۷۳ تولید شد. این نسخه دارای  برجک بزرگتر از نوع طراحی شده  بود و دارای چهار لوله نارنجک انداز دودزا در هر سمت برجک بود . در مجموع ۱۱۰ عراده از این نسخه تولید شد. تمامی نسخه های قبیل به این نمونه ارتقا یافتند

لئوپارد1 ای 3

لئوپارد۱ ای ۳

لئوپارد۱ ای۴

سری ششم تولید شامل  رایانه اتش بالستیک و سایت اتش جدید EMES 12A1 مجهز به یک مسافت یاب نوری  با برد اتش  بیشتر و دقت بالاتر متصل به رایانه  اتش بالستیک  بود. همچنین در این مدل تانک مجهز به یک سایت پانورماتیک برای فرمانده شد که دارای توان دید حرارتی نسل اول نیز به صورت مستقل داشت  .  کاهش مهمات درون تانک از ۵۵ به ۴۲ گلوله.۲۵۰ عراده از این مدل تا سال ۱۹۷۶ تولید شد. این نسخه اخرین نمونه تولیدی بود

لئوپارد۱ ای۵

 یک برنامه ارتقا جامع در اوائل دهه ۱۹۸۰ که ۱۲۲۵ عراده لئوپارد را در برمی گرفت و با کد لئوپارد ۱ ای۵ نامیده میشد. این نسخه دارای سامانه کنترل اتش  جدید  EMES 18 با دید حرارتی نسل دوم که برد کشف هدف را تا ۳۰۰۰ متر در شب و درگیر را تا ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ متر افزایش داد. سامانه کنترل اتش جدید توان شلیک موثر تا برد ۲۲۰۰ متری را در روز به لئوپارد ۱ میداد.سایت اتش جدید بر روی  برجک  سمت راست نصب شده بود و  فرمانده و توپچی به ان دستراسی داشتند   که در حالی که تا پیش از این تانک دارای دو سایت اتش یکی برای فرمانده و دیگری توپچی بود . این نسخه دارای رایانه کنترل اتش  جدید و مسافت یاب لیزری با برد ۵۰۰۰ متر  شد و در تمرینات  میتوانست  در روز به دقت بالای یک مهمات انرژی جنبشی را در برد ۲۵۰۰ متری به هدف بزند.تا سال ۱۹۹۱  ، ۱۲۲۵ عراده لئوپارد  از نسخه های قبلی به این نسخه ارتقا یافت

لئوپارد 1 ای5 پیشرفته ترین نسخه لئوپارد مجهز به زره ارتقا یافته با یک لایه اضافی در دو طرف برجک و جلو برجک و یک سایت اتش جدید بر روی برجک سمت راست به جای سایت قدیمی در دو طرف برجک

لئوپارد ۱ ای۵ پیشرفته ترین نسخه لئوپارد مجهز به زره ارتقا یافته با یک لایه اضافی در دو طرف برجک و جلو برجک و یک سایت اتش جدید بر روی برجک سمت راست به جای سایت قدیمی در دو طرف برجک

لئوپارد ۱ ای ۶

نسخه با برجک توپ ۱۲۰ م م که در سال ۱۹۸۶ پیشنهاد شد ولی برنامه لغو شد

بر اساس شاسی لئوپارد ۱ یک نسخه مهندسی  یا یک چرثقیل روی ان نیز برای واحدهای مهندسی طراحی شد و با نصب یک رادار و دو توپ ۳۵ م م اورلیکن سامانه پدافند هدایت راداری چاپارل ساخته شد

المان در میانه دهه ۱۹۸۰ بیش از ۲۴۳۷  لئوپارد۱ داشت ولی با پایان جنگ سرد این کشور شدت به فروش تعداد زیادی از لئوپاردهای ۱ و ۲ به دیگر کشورها زد. با وجود این بسیاری از کشورها  در همان  زمان جنگ سرد نیز به صورت نو و دست دوم این تانک را تحویل گرفتند

استرالیا:این کشور  در سال ۱۹۷۴ دست به سفارش ۱۰۱ عراده لوپارد۱ زد که تا سال ۱۹۷۶  این کشور ۹۰ لئوپارد۱ ای ۳ و تعدادی  نسخه مهندسی را تحویل گرفت که ان را جایگزین تانک سنجورین انگلیسی کرد.این کشور در سل ۲۰۰۴ این تانک را با ابرامز جایگزین کرد

بلژیک : این کشور تا سال ۱۹۷۱ در مجموع ۳۳۴ عراده لئوپارد ۱ ای ۳ را تحویل گرفت که در هشت هنگ زرهی  هر  کدام شامل  تقریبا ۴۰ تانک به خدمت گرفت.در سال ۱۹۸۴ دست کم  ۱۸۴ عراده به نسخه ای ۵ ارتقا یافتند و ۹۰ عراده به برزیل تحویل داده شد . برخی از تانک های بلژیکی در افغانستان  و کزوو خدمت کرد و دهه گذشته از خدمت خارج شد

برزیل: این کشور دست کم ۴۰۰ عراده لئوپارد ای۱ و ای۵ به صورت دست دوم تحویل گرفت که همچنان در خدمت است

کانادا: این کشور ۱۲۷ عراده لئوپارد ۱ای۳ را تا سال ۱۹۷۹ تحویل گرفت که با نام سی۱  انها را در خدمت می خواند. در دهه ۱۹۸۰ تعدادی مجهز به زره جوشکاری شده در نایحه  بدنه و برجک  شدند که با نام سی ۱ MEXAS  شناخته میشدند. ۶۶ عراده ازاین تانک به استاندارد  ای۵ رسیدند که با نام سی ۲ شناخته شدند که شامل  تعویض برجک با برجک ای ۵ بود  و در سال ۲۰۰۶ به افغانستان اعضام شد. در این اعضام این کشور ۱۵ عراده سی۲ را بب افغانستان اعضام کرد  و تا سال ۲۰۱۱ در انجا باقی ماند تا با لئوپارد۲ کانادایی جایگزین  شدند. قرار شده است این تانک تا پایان سال ۲۰۱۵ از خدمت کانادا خارج شود ولی هنوز  برنامه ای اعلام نشده . همکنون تنها نسخه سی ۲ در خدمت است

لئوپارد سی2 ارتش کانادا در حال پیاده شدن از یک سی 17 در افغانستان در سال 2006

لئوپارد سی۲ ارتش کانادا در حال پیاده شدن از یک سی ۱۷ در افغانستان در سال ۲۰۰۶

دانمارک: این کشور  ۲۳۵ عراده لئوپارد ای ۳ را تحویل  گرفت که بعدها همگی را به نسخه  ای ۵ ارتقا داد و در سال ۱۹۹۴ به عنوان نیروی  صلح  بان به بوسنی اعظام شد . این تانک همکنون از خدمت خارج شده است

یونان : در سال ۱۹۸۳  برای اولین بار ۱۰۳ عراده لئوپارد۱ ای۳ را تحویل  گرفت  و در دهه ۱۹۹۰  نیز ۲۷۰  عراده دیگر از نسخه   ای۵ از المان و هلند تحویل گرفت که همچنان در خدمت هستند

ایتالیا:این کشور  دومین مشتری لئوپارد۱ بعد از خود المان بود و تا سال ۱۹۷۱ دست کم ۲۰۰ لئوپارد۱ را برای جایگزینی ام۴۷ تحویل گرفت .۲۰۰ عراده ای۲ دیگر در سال ۱۹۷۴ تحت امتیاز در ایتالیا تولید شد  و از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳ نیز ۱۵۰ عراده ای۵ را تحویل گرفت و ۶۰۰ عراده دیگرنیز در داخل تولید کرد. این کشور در دهه ۱۹۹۰ نیز تعدادی ای۵ دست دوم المانی را تحویل گرفت . همکنون بیش از ۷۲۰ لئوپارد۱ را از خدمت خارج کرده  است

لبنان:۴۳ نسخه ای ۵ را از بلژیک دست دوم تحویل گرفت

هلند: این ارتش بیش از ۴۸۰ لئوپارد۱  در خدمت داشت که اکثرا به نسخه ای ۴ ارتقا یافتند و در سال ۱۹۸۸ با لئوپارد۲ جایگزین  شد و سرانجام  در دهه ۱۹۸۰ به کشورهای دیگر فروخته شد

ترکیه: به صورت دست دوم دست به دریافت لئوپارد  ۱ و ای ۴ زد و نسخه های ای ۱ را به نسخه ولکان با کمک تجهیرات اپتکی ساخت داخل کرد که دارای  سایت اتش  با دید حرارتی نسل دوم است و برد اتش ان در روز به ۲۵۰۰ متر می رسد. این تانک همچنان در خدمت ترکیه است

لئوپارد1 ای5 ارتش بلژیک. این نسخه تا سال 2011 در خدمت بود

لئوپارد۱ ای۵ ارتش بلژیک. این نسخه تا سال ۲۰۱۱ در خدمت بود

همچنان  لئوپارد۱ در شیلی،اکوادور در خدمت است

لئوپارد۱ تنها  مدتی در بسنی و افغانستان   سابقه رزمی   دارد که تنها در افغانستان رسما توسط کانادا به علیه طالبان استفاده شد

در مجموع ۶۴۸۵ لئوپارد ۱ تولید شد که ۴۷۴۴ دستگاه آن تانک جنگی و بقیه خودروهای زرهی مشتق از آن مثل انواع ضدهوایی و تعمیر و بازیابی و مهندسی بود

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع:

https://en.wikipedia.org/wiki/Leopard_1

https://de.wikipedia.org/wiki/Leopard_1

27+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.