تایپ ۵۹  که اولین تانک تولید شده در چین است در واقع همان تانک تی ۵۴ ای تولید تحت امتیاز شوروی در چین است. این تانک از یک جنبه نیز برای ایرانیها جالب است زیرا اولین تانکی است که به شکل نو ساز بعد از انقلاب وارد ایران شد .  اولین سری این تانک  در سال ۱۹۵۸  در چین تولید  شد ولی اولین سری با قطعات ساخت چین در سال  ۱۹۵۹ تولید  و به ان نام تایپ۵۹ داده شد.(برای اشنایی با تی ۵۵ اینجا را کلیک کنید)

تایپ ۵۹ تانکی است کاملا مشابه تی ۵۴ و تی ۵۵   دارای   چهار خدمه  شامل  توپچی،فرمانده، راننده و گلوله گذار.راننده در جلو قرار دارد که توسط سه پیرسکوپ در بالای  سرش رو به بیرون دید دارد و توپچی و فرمانده در سمت چپ برجک قرار می گرند و گلوله گذار در سمت راست برجک در حالی که بین انها توپ قرار دارد

فرمانده دارای  یک سایت با قابلیت درشت نمایی در بالای  دریچه خود بود و در بالای  برجک نیز یک سایت اتش برای توپچی بود و اگرچه تا ۴۰۰۰ متر درجه بندی شده بود ولی برد اتش واقعی در روز  با دقت بالا حدود ۸۰۰ متر تا ۱۰۰۰ بودو تانک در نسخه نخست  فاقد هر گونه سامانه دید  شبانه، مسافت یاب لیزری  ویا رایانه  اتش بالستیک  بود  و در برد بالا تنها مهارت توپچی و گلوله غرق ملاک بود

اولین نمایش تانک تایپ 59 در رژه در سال 1958 به مناسبت دهمین سالگرد تاسیس حکومت کمونیستی در چین

اولین نمایش تانک تایپ ۵۹ در رژه در سال ۱۹۵۸ به مناسبت دهمین سالگرد تاسیس حکومت کمونیستی در چین

تانک دارای  همان موتور دیزل ۱۲۱۵۰L با قدرت ۵۲۰ اسب بخار بود که  روی تی ۵۴  استفاده شد  و دارای  گیربکس دستی با پنچ  دنده رو به جلو و یکی دنده رو به عقب بود. تانک ۸۱۵  لیتر سوخت داخلی  حمل میکرد که بردش به  ۴۳۰ کیلومتر می رسید ولی با مخازن سوخت که در پشت بدنه برای حمل و نقل  دوربرد به کار می رفت  تا ۷۰۰ کیلومتر برد داشت  . بیشترین سرعت تانک ۵۰ کیلومتر برد ساعت بود و با در نظر گرفتن وزن ۳۶ تنی  تانک و قدرت موتور، تانک دارای ۱۴٫۴ اسب بخار بر تن رانش به وزن بود که رقم کمی بود و این از میراث تی ۵۵ بود که به این تانک رسیده بود

تانک دارای  زره فولادی شیب دار بود.از جلوی بدنه دارای  ۱۲۰ م م زره  ۶۰% بود و در جلوی برجک دارای   ۲۰۳ م م زره ۳۰ درجه. در دو طرف بدنه دارای  ۸۰ م م زره بدون شیب  و دو طرف برجک  ۱۳۰ م م زره ۳۰ درجه بود. با در نظر  گرفتن زره این تانک در زمان خود یعنی در دهه ۱۹۶۰ توپ ۹۰ م م ناتو  به ان کارگرد نبود اگرچه با ورود توپ ۱۰۵ م م داستان تغییر کرد. در همان دوران نیز اکثر موشک های و راکت های ضد  زره از جمله ار پی  جی ۷ با مهمات دهه ۱۹۶۰ از روبرو برجک به این تانک (و تی ۵۵) اثر نداشت. البته نمی توان گفت ایا زره تولید در چین کیفیت زره نسخه روسی را داشت و یا نه

تانک همان توپ ۱۰۰ م م دی ۱۰ تانک تی ۵۵ را داشت. این توپ تحت امتیاز در چین تولید و بعد  کپی شد.توپ دارای خان بود و دقت بالای داشت و می توانست  تا ۱۷ درجه به طرف بالا  و ۴ درجه به طرف  پایین لوله تانک حرکت کند و  برجک در عرض ۲۱ ثانیه ، ۳۶۰ درجه را  می چرخید

 چین دو مهمات انرژی جنبیش ۱۰۰ م م با نام AP1/2  در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰  تولید  کرد که دارای  قدرت نفوذ  در  ۲۴۰ تا ۲۹۰ م م زره در ۲۰۰۰ متر بودن . تانک درون برجک و بدنه ۳۴ گلوله ۱۰۰ م م حمل میکرد. همچنین تانک دارای  دو مسلسل ۷٫۶۲ م م بود که یکی  با توپ اصلی هماهنگ بود و در کنار ان نصب بود و دیگری روی برجک . بعدها مدلهای بعدی مجهز به مسلسل ۱۲٫۷ م م روی  برجک شدند

Type-59-early-1958

با در نظر گرفتن اینکه برای چندین  دهه تایپ۵۹ تنها تانک در تولید چین بود که البته کمی تغییر ان را با نام دیگر نیز تولید کردند از این رو چین همواره دست به ارتقا این تانک چه در خط تولید و چه بعد از تولید زد. چین  در حدود ۵۵۰۰ عراده تایپ ۵۰ تولید کرد که همچنان ۲۰۰۰ عراده ان در خدمت و ۱۵۰۰  عراده ذخیره  است  که پر تعداد ترین تانک چینیها است(با وجود تبلیغات   زیاد روی تایپ ۹۹ و یا ۹۸ همچنان خانواده تاپ۵۹ پر تعداد ترین تانک چین است اگرچه در خط مقدم همان تایپ ۹۹ است)

تایپ ۵۹: اولین نسخه تولیدی  که در واقع همان تی ۵۴ ای   شوروی بود که به شکل کیت برای تولید به چین می امد. این نسخه در سال ۱۹۵۸ وارد خط تولید شد . در ادمه از سال ۱۹۵۹ نسخه چینی ان تولید شد که تا اوائل دهه ۱۹۷۰ در خط تولید بود

TYPE-59-I : نسخه  که در اوائل دهه ۱۹۷۰ وارد خط تولید شد و دارای   یک مسافت یاب لیزری رو لوله توپ بود. این مسافت یاب به توپچی اجازه می داد بدون شلیک تیر غرق مسافت  را با خطا ۱۰ متر مشخص کند. همچنین دارای یک  سامانه اتش  ساده ولی پیشرفته تر از نسخه قبلی بود و همچنین دارای نورافکن  فروسرخ بود و  سایت فرمانده ، توپچی و پیسرکوپ  راننده  مجهز به چشمی ویژه برای دید شبانه شد . همچنین محفظه موتور در این مدل مجهز به یک سامانه برای خاموش کردن خودکار اتش شد. در برخی نسخه های تولید زره نیز بهبود یافت

type59_19

TYPE-59I

TYPE-59-II: اخرین نسخه تولید تایپ ۵۹ که از سال ۱۹۸۱ وارد خط تولید شد. بزرگترین تفاوت این مدل داشتن  توپ ۱۰۵ م م ال۷ ساخت انگلستان بود که زمانی توپ استاندارد اکثر تانک های ناتو بود. این توپ تحت امتیاز  انگلستان در اواخر دهه ۱۹۷۰ با بهبود رابطه چین با غرب تولید شد که یک سر گردن از توپ ۱۰۰ م م قبلی برتر بود.چین برای  این توپ در داخل چندین مهمات اورانیومی  با نام  های  تایپ  ۸۶ ، تایپ ۹۳ و ۹۵ تولید کرد(عدد نشان دهنده سال تولید  است) که بین ۴۶۰ تا ۵۸۰ م م توان نفوذ در ۲۰۰۰ م م داشت که رقم قابل توجه ای برای  توپ ۱۰۵ م م بود.

همچنین این نسخه دارای  یک لایه استر  حرارتی برای لوله توپ برای کاهش امواج فروسرخ  تولید توسط لوله گرم توپ بود  و همچنین دارای  یک موتور قویتر ۵۸۰ اسب بخاری و  مسافت  یاب لیزری درون سایت اتش  توپچی بود. این نسخه  یک تن سنگینتر  بود و ۴۴  گلوله   ۱۰۵ م م حمل می کرد

1024px-Chinese_MBTs_070324-F-0193C-040

TYPE-59II

TYPE-59D: یک برنامه ارتقا روی TYPE-59II در اوائل دهه ۱۹۹۰ شامل  نصب زره واکنش دهنده انفجاری ساخت چین روی بدنه و برجک، نصب  حسارهای فلزی  در پشت برجک  که برای حمل  تجهیزات مختلف  به کار می رفتن و هم برای مقابله با حملات راکتی مانند یک توری  ضد زره  عمل میکرد ، نصب سایت  اتش جدید برای توپ چی دارای  سامانه دید حرارتی نسل دوم و رایانه اتش بالستیک  که برد موثر اتش با توان انهدام  بالای ۸۰% هدف در یک اتش را به ۲۰۰۰ تا ۲۳۰۰ متر در روز و ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ متر در شب افزایش داد است. این نسخه توان شلیک مهمات اورانیومی را از لوله ۱۰۵ م م توپ خود  داشت و می تواند  موشک هدایت لیزری لوله پرتاب با برد ۵۵۰۰ م م و توان نفوذ  در ۸۵۰ م م زره را شلیک کند . همچنین این مدل دارای هشت نارنجک انداز دود زا است. گفته شده ۵۰۰ تا ۸۰۰ تایپ۵۹ ارتش چین به این نسخه ارتقا یافته اند

TYPE-59D

TYPE-59D

TYPE-59G: یک ارتقا پیشنهادی   مبنی بر تعویض  برجک تانک  با برجک تانک تایپ ۹۶جی. این برجک  دارای  توپ ۱۲۵ م م با گلوله گذاری خودکار  و از سامانه  اتش پیشرفته تر و  یک سامانه دید پانورماتیک برای فرمانده بهره می برد  و دارای  برجکی از مواد ترکیبی و زره واکنش دهنده  است  که گفته شده در برابر خرج گود تا ۱۰۰۰ م م مقاومت  دارد . همچنین در این مدل موتور با یک موتور ۸۰۰ اسب  بخار تعویض شده است . ۱۵ عراده از تانک های تایپ ۵۹ ارتش تانزانیا به این نسخه ارتقا یافته اند

TYPE-59G

TYPE-59G

تایپ ۵۹ همانند  تی ۵۵ در زمینه صادراتی موفق بود. به هر حالا تی ۵۵ پرتولید ترین تانک جهان بود که همچنان در حال خدمت است. تایپ ۵۹ به ۲۰ ارتش جهان صادر شد  و عراق  یکی از خریداران ان بود و از ان در جنگ با ایران استفاد  کرد و بعدها در جنگ اول و دوم خلیج فارس نیز  از ان بهره برد. نسخه تحویلی به عراق  از نوع TYPE59-I با توپ ۱۰۰ م م  بود . عراق دست کم ۱۵۰۰ عراده  تایپ ۵۹ و تایپ ۶۹   را بین سالهای ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷ از چین دریافت کرد . ایرانی نیز  همان سالهای ۳۰۰ تانک تایپ ۵۹  از چین مستقیما دریافت کرد که هر دو طرف از انها بهره بردند. عراق هنوز هم از این تانک بهره می برد

ایران بعد از جنگ تایپ های ۵۹ و تی ۵۵ های که از طریق سوریه و لیبی به دست اورده بود را با نام تی ۷۲ زد یا سفیر ۷۲ ارتقا داد. این ارقتا شامل  نصب توپ ۱۰۵ م م به جای توپ ۱۰۰ م م، نصب سامانه اتش  کت ۷۲ مجهز به مسافت  یاب لیزری و سامانه  دید حرارتی نسل دوم که برد موثر اتش را تا ۲۵۰۰ متری افزایش داد، نصب زره واکنش دهنده روسی کنتاکت۱ برای  مقابله با حملات راکتی و موشک های  ضد تانک که میزان مقاومت زره را تا ۶۰۰  تا ۶۵۰ م م افزایش داد و در نهایت نصب موتور ۷۸۰ اسب بخاری دیزل روسی که در واقع متعلق به تانک تی ۷۲ بود.حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰  تایپ ۵۹ / تی ۵۵ و تایپ ۶۹  ایرانی به  این کلاس ارتقا یافتند . ایران تانک های سودانی را نیز به این استاندارد  ارتقا داد. امروزه سفیر ۷۲ بعد از تی ۷۲ پرتعداد ترین تانک موجود در ایران است

تایپ 59 ارتقا یافته به سفیر 74

تایپ ۵۹ ارتقا یافته به سفیر ۷۴

پاکستان  یکی دیگر از مشتریان  تایپ ۵۹ بود . این کشور  دست کم ۱۸۰۰ عراده تایپ ۵۹ را طی سال های  مختلف در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ از چین تحویل گرفت . در دهه ۱۹۹۰  دست به ارتقا این تانک با نام الزرار  زد. این ارتقا  شامل نصب توپ ۱۲۵ م م ۲ ای ۴۶ البته نسخه چینی است که  البته دارای گلوله گذاری دستی  بود و برای  ان دست به  طراحی  یک نوع مهمات انرژی جنبشی اورانیومی با توان  نفوذ در ۵۵۰ م م زره را در ۲۰۰۰ متر  زد . همچنین این نسخه  توان پرتاب موشک  لوله پرتاب تا برد ۵۵۰۰ متر را با هدایت لیزری  دارد

الزرار دارای  سامانه اتش جدید با نسل دوم حرارتی و مسافت یاب لیزری است  و از  سنسور باد و هشدار دهنده لیزری  متصل به نارنجک انداز دود زا بهره می برد.  برجک، جلوی بدنه و دو طرف  با زره واکنش دهنده پوشانده شد    ولی از جمله ویژگی های این ارتقا نصب زره کامپوزیت  ماژولار  قابل تعویض است که روی ان زره واکنش دهنده نصب می شود . تا میزان مقاومت  در برابر خروج گود به حدود ۹۰۰   تا ۱۰۰۰ م م افزایش یابد و همچنین  موتور جدید  ۷۳۰ اسب بخاری روی  تانک نصب شد و رانش به وزن را به ۱۸ اسب بخار بر تن افزایش داد. این نسخه چهار  تن سنگینتر  است و وزن ان به ۴۰ تن رسیده است. ۵۰۰ تا ۷۰۰ تایپ ۵۹ به الزرار  ارتقا یافتند. ارتقا ازرار  یکی از بهترین ارتقا انجام شده روی تی ۵۵ و تایپ ۵۹ در جهان است

1024px-Alzarrar

البانی،بنگلادش،کنگو،کامبوج،کره شمالی،تانزانیا، ویتنام،زمبیا ،زیمباوه، سریلانکا و میانمار  از جمله دارندگان این تانک هستند .

تایپ ۶۹ و ۷۹

در دهه ۱۹۶۰   زمانی که بین چین و شوروی شکر اب شد و این دو با هم در مرز های مشترک گهگاه تا درگیر محدود پیش رفتند   چین با در نظر گرفتن ورود تانک جدید تی ۶۲ به خدمت شوروی که از تایپ ۵۹ از نظر  زره و توپ برتر بود طرحی برای ارتقا تانک تایپ ۵۹ داد. قرار شد یک تانک جدید بر اساس تایپ ۵۹ ساخته شود  اگرچه چین محدودیت زیادی در کسب فناوری جدید داشت

در درگیر سال ۱۹۶۹  بین شوروی و چین یک تی ۶۲ دست چین افتاد. چین این تانک را بررسی کرد و بر اساس سامانه نسل اول دید حرارتی ان دست به طراحی یک سامانه دید شبانه زدند  که در TYPE59-I نیز نصب شد. این سامانه دید شبانه  روی تانک جدید نصب شد و تانک جدید   تایپ ۶۹ نامیده  شد در حالی که در موتور و الکترونیک هم ارتقائاتی داشت. جالب اینکه  خود ارتش چین از این تانک چندان استقبال نکرد  ولی تبدیل به یکی از تانک های پرفروش  چینی شد

چندین مدل از این تانک ساخته شد

TYPE69: نخستین  مدل تولیدی دارای  همان  توپ ۱۰۰ م م بود و از همان میزان زره استفاده میکرد و شاسی  تایپ ۵۹ را داشت  ولی دارای  سامانه دید شبانه و یک نورافکن بزرگ فروسرخ  برای دید شبانه در جلوی برجک سمت راست بود . موتور  ۵۲۰ اسب بخاری در مدل قبلی با موتور ۵۸۰ اسب بخاری جدید تعویض شد  و تانک بر روی  لوله مجهز  به مسافت  یاب لیزری شد.  همچنین تانک دارای  محافظ   در دریچه های  خود برای عدم ورود الودگی اتمی و شیمیایی به درون تانک بود

TYPE69-I: بهبود یافته نسخه قبلی با لوله توپ بلند تر و سامانه تزریق  سوخت به اگزوز داغ موتور برای ایجاد پرده دود استتار

TYPE-69II: این نسخه  در سال ۱۹۶۹ وارد خدمت شد. در  واقع اولین نسخه تولید وسیع  این نمونه بود و دو نسخه قبلی ازمایش تولید شدند.این نسخه  دارای رایانه  اتش بالستیک  بود که با گرفتن فاصله هدف  توسط مسافت  یاب لیزری   زاویه قرار گیری لوله توپ برای  اتش دقیق  را مشخص می کرد . بعدها این نسخه  ارتقا بیشتری یافت  و مجهز به سنسور باد نیز شد که با قرار دادن سرعت باد، دمایی هوا ، ارتفاع و… در اختیار رایانه اتش بالستیک  دقت  اتش را افزایش  داد به صورتی که دقت اتش در روز به ۱۸۰۰ متر افزایش یافته بود در حالی که نسخه نخست    یا تایپ ۵۹نسخه ۱ و ۲ برد اتش  به ۸۰۰  متر در روز محدود بود

TYPE-69-II

TYPE-69-II

از نظر زرهی دارای  یک قفسه با میله های فلزی در پشت برجک بود که از حملات  راکتی در پشت  برجک از تانک  محافظت می کرد  و دارای  نارنجک انداز دود زا در دو طرف برجک بود . این نسخه  ۴۴ گوله برای توپ ۱۰۰ م م،۵۰۰ گلوله برای مسلسل ۱۲٫۷  م م دوشکا روی برجک و ۳۰۰۰ گلوله برای مسلسل ۷٫۶۲ م م درون برجک بود

TYPE-69III: این نسخه  TYPE-73 نیز خوانده می شود  . این نسخه  در سال ۱۹۸۳ وارد خدمت شد و ترکیبی از  فناوری های غربی بود. در مرحله اول مجهز به توپ کارامتر ۱۰۵ م م شد  که کارایی  ان دو برابر توپ ۱۰۰ م م بود  و دارای  موتور ۷۳۰ اسب بخاره بود که رانش به وزن  را تا ۱۸ اسب بخار بر تن افزایش داد . همچنین این نسخه دارای  رایانه اتش بالستیک  دیجیتال و سایت اتش  جدید بود. برخی نمونه های تولید حتی به سامانه دید حرارتی نیز مجهز شد. همچنین برخی از نسخه ها نیز بعدها به زره واکنش دهنده در جلو برجک شدند. سامانه های الکترونیک چون مسافت  یاب، سایت اتش، رایانه اتش بالستیک  همگی ساخت انگلستان بودند. همچنین این نسخه در عقب  و دو طرف برجک دارای  حصار  برای مقابله با حملات راکتی بود. این نسخه  تنها به البانی  و سودان صادر شد و بیشتر کشورهای تایپ ۶۹ را خریدند

TYPE-97

TYPE-97

 خود ارتش چین کمتر از ۵۰۰ عراده از این تانک را به خدمت گرفت و بیشتر روی تانک تایپ ۵۹ و ارتقا ان کار کرد ولی دست کم ۲۰۰۰  ان فروخته شد. همان طور که گفته شد عراق ۱۵۰۰ تانک تایپ۵۹ و ۶۹ از چین دریافت کرد. ایران نیز ۵۰۰   عراده تایپ ۶۹-III  را از چین در سال های  ۱۹۸۶ تا ۱۹۸۸ به دست اورد که البته از قرار معلوم تعداد از طریق  کره شمالی به دست این کشور رسیده است . چیزی که  مشخص  است این تانک که این تانک تا دو دهه بعد  از جنگ نیز در ایران خدمت کرده ولی بدون هیچ بهسازی خاصی  انبار  شده است و به صورت عملیاتی از ان استفاده نمی شود اگرچه تعدادی به سفیر ۷۲ ارتقا یافتند. هزینه بیشتر نسبت به تایپ ۵۹ باعث شد تنها تعداد کمی از انها طی برنامه تی ۷۲ زد ارتقا یابند و امروزه در باغ موزه دفاع مقدس در تهران چندین  عراده ان قرار دارد. نسخه ایرانی  مجهز به مسافت  یاب لیزری  و نارنجک انداز دودزا و رایانه  ساده کنترل اتش بود.

زیمباوه ،تایلند، سودان، میانمار،پاکستان،بنگلادش و البانی از دیگر مشتریان این تانک بودند . در بین این مشتریان میانمار و بنگلادش  دست به ارتقا تایپ ۶۹ خود  زدند که با نام TYPE-69-IIG شناخته می شود که شامال نصب توپ ۱۰۵ م م ، نصب زره واکنشی در دو طرف برجک  و جلوی بدنه، نصب سامانه دید حرارتی نسل دوم برای توپچی  و فرمانده، موتور ۸۵۰ اسب بخاری، خط ارتباط داده و سامانه مکان یاب جهانی جی پی اس زدند.

نام تایپ۵۹ –II تایپ ۶۹-II
وزن خالی ۳۶ تن ۳۷ تن
طول ۶٫۰۴ متر ۶٫۲۴ متر
ارتفاء ۲٫۵۹ متر ۲٫۸۰ متر
خدمه ۴ نفر ۴ نفر
موتور دیزل ۵۲۰ اسب بخاری دیزل ۵۸۰ اسب بخاری
رانش به وزن ۱۴٫۴۴ اسب بخار بر تن ۱۵٫۰۸ اسب بخار بر تن
سرعت ۵۰ کیلومتر بر ساعت ۵۰ کیلومتر بر ساعت
برد ۴۵۰ کیلومتر با سوخت داخلی ۴۴۰ کیلومتر با سوخت داخلی
توپ اصلی ۱۰۵ م م ال ۷ در مدل قبلی ۱۰۰ م م دی ۱۰ ۱۰۰ م م  دی ۱۰  در مدل  تایپ ۷۹ توپ  ۱۰۵  م م ال۷
سلاح جانبی یک مسلسل ۷٫۶۲ م م و یک مسلسل ۱۲٫۷ م م یک مسلسل ۷٫۶۲ م م و یک مسلسل ۱۲٫۷ م م

گرداوری و ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع: http://worldoftanks.com/encyclopedia/vehicles/china/ch01_type59/

http://www.army-guide.com/eng/product1322.html

http://www.army-guide.com/eng/product130.html

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.