در دهه ۱۹۶۰ میلادی  انگلستان دست به توسعه تانک چیفتن زد. چیفتن تانکی با توپی قوی ولی زره و موتور ناکارامد بود. شاه ایران در دهه ۱۹۷۰ میلادی  با در نظر گرفتن رشد توان زرهی ارتش عراق به دنبال تانکی برای مقابله   با تانک تی  ۶۲ میگشت که به خدمت عراق در امده بود از این رو خواهان دریافت چیفتن شد.شاه از بسیاری از مشکلات چیفتن با خبر بود و قرار بود در اواخر دهه ۱۳۵۰ شمسی  چیفتن ها از  ناحیه زره و سیستم اتش و موتور ارتقا یافته و با کد شیر ۱ شناخته شوند

در ادامه ایران خواهان ارتقاء سنگینتر چیفتن شد که برنامه شیر ۲ به وجود امد . شیر دو قرار بود نسخه پیشرفته ای از شیر ۱ باشد که با ارتقا چیفت های قبلی و احتمالا خرید نسخه های نو به دست می امد  و از زره  و سامانه اتش مدرنی استفاده کند ولی با  انقلاب اسلامی در ایران این برنامه رها شد و هرگز ایران نه به شیر یک و نه به شیر دو رسید

برای اشنایی با تانک چیفتن اینجا را کلیک کنید

برنامه شیر ۲ شامل تحقیق روی زره جدید بود که با نام زره چابهام شناخته می شد که شامل یک زرهی ترکیب از مواد مختلف برای افزایش مقاومت زره ای بدون افزایش شدید  وزن بود. اگرچه حکومت شاه سقوط و ایران  به شیر ۲ نرسید ولی انگلستان که به دنبال تانکی برای جایگزین چیفتن میگشت دست به ادامه این برنامه زد و تانک جدید در سال ۱۹۸۳ با نام چلنجر۱ وارد خدمت شد(شیر ۱ نیز به اردن تحویل داده شد . در واقع چیفتن های اردنی به شیر ۱ ارتقا یافتند)

چلنجر۱ یک تانک ام بی تی با وزن ۶۲ تن در حالت سبک و ۷۰ تن در حالت  سنگین است که دارای  طول ۱۱ متر می باشد و از چهار خدمه بهره می برد

راننده در جلوی تانک در مرکز قرار داشت که  دارای  یک دریچه در بالای سرش بود که توسط زره جلوی بدنه در دو طرف  پوشش داده شده بود و برای  مواقعی که از درون تانک به بیرون نگاه میکرد دارای یک پیرسکوپ  بزرگ رو به جلو بود که دارای سامانه دید در شب نیز بود

چلنجر۱

فرمانده ، توپچی و گلوله گذار درون  برجک قرار داشتند. فرمانده و توپچی در سمت راست برجک قرار میگرفتند. فرمانده کمی عقبتر و بالاتر از توپچی قرار داشت . بالای سر ان یک دریچه بود که فرمانده و توپچی از ان درون تانک وارد می شدند و دور تا دور دریچه دارای پیرسکوپ های ساده برای یک نگاه سریع به بیرون بود ولی برای دید بهتر جلوی دریچه  یک سایت با توان درشت نمایی ۵ ایکس داشت . این سایت دارای  سامانه دید حراتی نسل دوم بود که نیازی به نور افکن  فروسرخ نداشت ولی از انجایی که برجک قبل از این سیستم  ساخته شده بود محل این نورافکن  تعبیه شده بود که در سمت را برجک  به شکل یک جعبه بود که البته خالی بود زیرا سامانه دید حرارتی نسل دوم نیازی به نورفاکن  فروسرخ نداشت

توپچی برای هدایت اتش  از یک رایانه اتش بالستیک ساخت مارکونی بهره می برد  و دارای  یک پیرسکوپ  روی برجک با توان درشت نمایی ۱۰ ایکس و میدان دید ۸٫۵ درجه است و از یک مسافت یاب لیزری  با برد ۱۰۰۰۰ متر بهره می برد. همچنین  سایت دارای  یک  چشمی دید شبانه نسل دوم است. این تانک توان اتش موثر در روز تا برد ۲۵۰۰ متری و در شب تا ۱۵۰۰  متری  را داشت و حتی طی جنگ خلیج فارس رکورد شکار ۴۷۰۰متری در روز  داشت . سیستم اتش  این تانک  در دهه ۱۹۸۰ یکی از بهترین سامانه های اتش در زمینه برد اتش  و در شب و روز بود و دقت بسیار بالای داشت .گلوله گذار نیز داری پیرسکوپ  خود بود که تا یک ایکس زوم میکرد. گلوله گذار در سمت چپ برجک قرار داشت و مهمات در دو بخشی یکی پشت سر راننده و دیگری در پشت برجک  ذخیره می شد

چلنجر۱ بالا و چیفتن پایین

چلنجر۱ دارای یک موتور دیزل ۱۲۰۰ اسب بخاره  ۱۲ سیلندر بود که رانش به وزن ۱۷ تا ۱۹ اسب بخار بر تن را بسته به وضعیت بارگیری فراهم میکرد. این موتور کارایی بسیار بهتری نسبت به موتور پردردسر(بی مصرفه) ال۶۰ چیفتن داشت و نتنها رانش به وزن بیشتر فراهم میکرد بلکه مشکلات  فنی  ال۶۰ را نیز نداشت . اگرچه در همان زمان لئوپارد۲ و ابرامز موتور ۱۵۰۰ اسب بخاری داشتند ولی موتور قدرت کافی را فراهم میکرد. این تانک می توانست  به سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت در جاده برسد و برد ان ۵۵۰ کیلومتر بود

سلاح اصلی  چلنجر۱ توپ ال۱۱ ای۵ است(L-11A5). این توپ روی چیفتن نیز نصب  شده بود البته نسخه به کار رفته در چلنجر۱ ارتقا یافته بود و مهمات های را شلیک میکرد که چیفتن از ان بی بهره بود. توپ ال۱۱  یک توپ ۱۲۰ م م بود و برخلاف اکثر توپهای هم دوره خود مانند ۱۲۰ م م رایمتال و یا ۱۲۵ م م روسها خان  دار بود که باعث افزایش دقت میشد اگرچه روی عمر لوله تاثیر داشت

توپ۱٫۷ تن وزن و دارای  طول لوله ۶٫۸ متر بود و از یک فشار شکن در میانه لوله بهره می برد. این توپ دارای گلوله گذاری دستی بود و خرج پرتاب از مهمات هم جدا بود و سرعت اتش  ان پاینتر از انواع ۱۲۰ م م بود که روی تانک دیگری چون لئوپارد ۲ و ابرامز نصب بود.  سرعت اتش  این توپ۵ تا ۶ گلوله بر دقیقه  به شکل عملی بود  و میتوانست  مهمات های انرژی جنبشی   با توان  نفوذ  در ۵۳۰ م م زره و یا انواع  خرج گود با توان نفوذ  در ۵۵۰ م م زره ویا انواع مهمات انفجار قوی را نیز حمل کند. این توپ دقت و قدرت بسیار خوبی داشت و کارایی کلی ان از  توپ۱۲۵ م م روسها برتر و با توپ۱۲۰ م  المانی ال۴۴ برابر بود

توپ میتواند زاویه  خود را تا  مثبت ۲۰ درجه و منفی ۱۰ درجه  تغییر دهد و برد نهایی ان تا ۱۱۰۰۰ متر نیز میرسد که برای پشتیبانی اتش  بود. تانک در مجموع ۶۴ گلوله را حمل میکرد که بخشی از ان در پشت برجک برای شلیک گلوله دم دست گلوله گذار بود و باقی در پشت سر راننده قرار داشت

به غیر  از این تانک دارا یک مسلسل ۷٫۶۲ م م هماهنگ با توپ اصلی و یک در بالای  سر برجک   بود که توسط فرمانده شلیک میشد اگرچه میشد بالای  دریچه گلوله گذار نیز یک مسلسل نصب کردکه در مجموع  ۴۰۰۰ گلوله ۷٫۶۲ م م نیز حمل میکرد

زره چلنجر۱  زره مشهور چابهام است که برای شیر ۲ طراحی شد. این زره  فرمول  سری دارد ولی ترکیب از  فولاد، کولار،کربن  و لاستیک است. زره از جلو برجک شیب خوبی دارد که خود تاثیر زیادی در کاهش اثر  مهمات ها مختلف دارد .میزان حفاظت زرهی چلنجر۱  در جدول زیر امده است

جلوی بدنه پایین در برابر مهمات خرج گود ۸۰۰ م م
جلوی بدنه بالا  در برابر مهمات خرج گود ۸۰۰ م م
جلوی بدنه پایین در برابر مهمات انرژی جنبشی ۴۵۰ م م
جلوی بدنه پایین در برابر مهمات انرژی جنبشی ۵۵۰ تا ۶۰۰ م م
جلوی برجک در برابر مهمات خرج گود ۹۷۰ تا۱۱۲۰ م م
جلوی برجک در برابر مهمات انرژی جنبشی ۵۹۰ تا ۶۲۰ م م

همچنین  چلنجر را می شد به زره کامپوزیت ماژولار  در دو طرف بدنه و جلوی بدنه تجهیز کرد که میزان مقاومت زره را افزایش میداد و حتی در برخی تصاویر به زره قفسه ای ضد راکت در عقب و پشت برجک و تانک دیده شده  است . همچنین تانک دارای پنج لوله نارنجک انداز در هر سمت برجک در مجموع  ده نارنجک انداز دود زا است

در مجموع ۴۲۰ عراده چلنجر۱ ساخته شد . این تانک اولین حضور عملیاتی خود را در جنگ اول خلیج فارس۱ در سال ۱۹۹۱ تجربه کرد . دو هنگ زرهی از تیپ ۷ زرهی با این تانک به در الجبیل عربستان منتقل شدند که بلافاصله مجهز به زره واکنش دهنده در دو طرف بدنه شدند. نگرانی عمده عدم امادگی کامل یگان بود زیرا منطقه بسیار هوایی گرمی داشت و عملا هم۲۲ درصد نیروها به شکل عملیاتی دردسرس نبودند از این روی تانک های بیشتری را به منطقه اعضام کردند . در مجموع ۱۰۰ جلنجر ۱ به منطقه اعضام شد که  تحت امر سپاه تفنگدار  امریکا قرار گرفتند و قرار شد نیروی های عراقی  در مرز کویت  و عربستان را پاکسازی کنند . با شروع عملیات انها وارد نبرد شدند و دو تیپ عراقی شامل یک تیپ زرهی و یک تیپ مکانیزه  را و ۲۰۰ تانک نفربر و خودرو را نبود کردند بدون اینکه تلفاتی به انها وارد شود و تنها چند برخورد موشک ضد تانک بدون هیچ نفوذی گذارش شد

چلنجر۱ در جنگ اول خلیج فارس

از انجای که انگلستان به دلیل عدم اشنایی با تی ۷۲ ام نگران توانایی این تاتک بود تانکها را به مهمات اورانیومی  L26A1 مجهز کرده بود هر تانک ۱۲ گلوله حمل میکرد ولی در نهایت  در محدود درگیری های بین چلنجر۱ و تی ۷۲ ام ، هیچ مشکلی پیش نیامد و همگی انها شکار شدند. در مجموع ۳۰۰ تانک  توسط چلنجر بدون هیچ تلفاتی شکار شدند و حتی یک شکار بیاد ماندی با یک مهمات انرژی جنبشی  از فاصله ۴۷۰۰ متری بر ضد یک نفربر عراقی را نیز به جا گذاشت

جلنجر ۱ در سال ۲۰۰۱ از خدنمت خارج شد و جای خود را به چلنجر۲ داد

تنها مشتری  خارجی این تانک با وجود همه شایستگی های این تانک،  اردن بود . تین  تانک در زمان خودش هم نسبت به دیگر تانک های  غربی گران بود و از طرفی وجود تعداد زیادی لوپارد۲ دست دوم در بازار جهانی  که متعلق به کشورهای هلند و المان بود مانع فروش این تانک شد(البته لئوپارد تانک بهتری هم بود) . اردن  ۲۸۸ چلنجر۱ به شکل دست  دوم بین سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۱ و ۱۰۴ عراده  دیگر بین سال های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴  را تحویل گرفت که  مجموع انها عدد ۳۹۲  عراده می شود که همچنان انها را با ارتقا در سامانه اتش در خدمت دارد

چلنجر۱ اردنی

سئوالات و نظرات خود را می توانید  با مدیریت سایت با ایمیل jangaavaran@YAHOO.COM  در میان بگذارید

مشخصات

وزن ۶۲ تن
طول ۱۱.۵ (با لوله در جلو)
عرض ۳٫۵۱ متر
ارتفاع ۲٫۹۵ متر
خدمه ۴ نفر
زره چوبام
تسلیحات
اولیه
توپ خان‌دار ۱۲۰ میلی‌متری ال۱۱آ۵
۶۲ گلوله
تسلیحات
ثانویه
۲ تیربار ۷٫۶۲ م‌م ال۸آ۲ و ال۳۷ (هم‌محور و روی برجک)
۴ هزار گلوله
موتور موتور دیزلی رولزرویس سی۱۲
۱۲۰۰ اسب بخار
قدرت/وزن ۱۹٫۳۵
برد
موثر
۴۵۰ کیلومتر (جاده)
سرعت جاده: ۵۶ کیلومتر در ساعت

گرداوری: عبدالحمید تارخ

منابع

http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/UK/FV-4030_Challenger-I.php

https://en.wikipedia.org/wiki/Challenger_1

53+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.