در دهه ۱۹۵۰ شوروی نیاز به توپ ضد هوایی برای پوشش ارتفاع پایین در ارتفاع  زیر ۱٫۵ کیلومتر بود. دلیل این  مسئله کارایی کم مسلسل های دوشکا و مسلسل ۱۴٫۵ م م زد پی ۱۴ بود که برد انها در ارتفاع  در بهترین حالت ۱۰۰۰ متر بود . از طرفی با افزایش زره هواپیمای جت در دهه ۱۹۵۰ دیگر مسلسلهای سنگین جواب گو نبودند و نیاز به سلاح های با کالیبر بالاتر بود. در ان زمان هنوز موشک های شانه پرتاب تولید نشده بود  ویا سامانه های ارتفاع پایینی چون سام ۸ (و یا حتی به نوبه خود سام۳ نیز برای درگیر در ارتفاع پست در نظر گرفته شده بود)

البته گفته شده در ان زمان به غیر از نیاز نیروی زمینی  شوروی  برای یک توپ ضد هوایی برای نصب روی کامیون  نیاز به یک سلاح سنگین برای مبارزه با پیاده نظام نیز وجود داشته که در طراحی توپ جدید لحاظ شده است. توپ جدید  در نهایت یک  توپ ۲۳ م م خودکار  دو لول از اب  در امد که با نام ZU-23-2 شناخته می شود. اگرچه بعدها به شکل محدود نسخه تک لول ان نیز تولید شد

توپ جدید دارای دو لول بود که فشار شکن ان بر سر لوله قرار داشت  و دارای  دو خدمه است. هر دو خدمه پشت توپ روی دو صندلی قرار دارند که یکی وظیفه حرکت دادن توپ و نشان گیری را دارد و دیگری  حکم فرمانده را بازی میکند. هر لول دارای یک خشاب با ۵۰ گلوله کالیبر  ۲۳ م م با طول پوکه ۱۵۲ م م پر می شوند   که گلوله ها درون تسمه قرار دارند و توپ با تسمه  تغذیه می شود. هر لوله دارای   ضامن  مسلح کردن  اختصاصی  خود می باشد . گلنگدن  مانند دو طناب به دو طرف پایین لوله ها بسته شده و خدمه ان را کشیده  و بعد رها میکنند تا توپ مسلح شود . میتوان حتی با یک لوله نیز اتش کرد. ماشه توپ زیر پاییه توپچی قرار دارد که با فشار داده ان اتش میکند

هر لوله را باید بعد از اتش  ۱۰۰ گلوله پشت سر هم تعویض کرد زیرا بشدت داغ شده و شلیک بیش از این باعث سرخ شدن لوله و حتی خطر انفجار را دارد. عمر لوله ها بستگی به اینک ساخت کجا باشند و کیفیت ساخت انها چگونه باشند از ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ گلوله می باشد. معمولا هر واحد دو لوله یدکی همراه خود دارد که در صورت داغ شدن لوله ها به سرعت هر دو لوله تعویض شوند

توپ دارای دو  سامانه نشان گیری است  یکی سامانه نشان گیری برای درگیر با اهداف هوایی  از نوع   ZAP-23  می باشد  و دیگری یک لوله تلسکوپی شکل  از نوع تی ۳ برای درگیر با اهداف  زمینی. چرخش لوله در برد و سمت توسط دو  اهرم چرخان قابل تنظیم است. توپ ۳۶۰ درجه را پوشش میدهد و میتواند  ۹۰ درجه به طرف بالا و ده درجه به طرف پایین حرکت کند. میتوان لوله را در ارتفاع و برد  مناسب  قفل  کرد  تا با خیال راحت تر اتش کرد

 سرعت اتش توپ برای هر لول ۲۰۰۰ گلوله بر دقیقه است  ولی سرعت واقعی شلیک با در نظر گرفتن خشاب ۵۰ گوله ای برای هر لوله و سرعت تعویض ان در میدان جنگ بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ گلوله بر دقیقه است. برد توپ بر ضد یک هدف زمینی  ۲۵۰۰ متر و برد ضد یک هدف هوایی ۱۵۰۰ متر است

این توپ چندین  نمونه مهمات اتش  میکند و مهمات های ان با مهات توپ ۲۳ م م شیلیکا هماهنگ است. اصلیترین مهمات توپ مهمات انفجار اتش زا هسته سنگین BZT است که دارای  مرمی ۱۹۰ گرمی شامل ۷۷ گرم پودر اتش  زا است که با سرعت اتش ۹۸۰ متر بر ثاینه از دهانه لوله خارج شده و ۱۱ ثانیه  موثر است و بعد از این زمان دست به خودکشی میزند(برای  اینکه  اگر به جای برخورد نکرد روی زمین نیفتد  و باعث انفجار شود). این مهمات بر ضد هواگردها موثر است ولی بر ضد خودرو های زرهی سبک  نیز اثرپذیر است و دارای  ۱۵ م م نفوذ در ۱۰۰۰ متر در زره ۳۰ درجه است. همچنین مهمات ضد زره انرژی جنبشی نیز برای این توپ وجود دارد که توان نفوذ در ۱۰۰ م م زره را دارد ویا حتی مهمات هسته تنگستنی که توسط لهستان تولید شده است

این توپ به شکل کششی ساخته شد که دارای دو چرخ است که میتوان ان را پشت هر خودروی یدک کشید زیرا سیستم چندان سنگین نیست و کل وزن ان ۹۵۰ تا ۹۸۰ کیلوگرم ست . بعد از استقرار ان میتوان در عرض ۳۰ تا یک دقیقه توپ را اماده اتش  کرد که شامل برگرداند چرخ های توپ و استقرار ان روی دو چک تعادل است.

 توپ در طول خدمت  روی  خودرو های  زیادی نصب شده است برای نمونه معمولا در ارتش شوروی روی  گاز۶۶ و گاز ۶۹ سوار می شد    ولی حتی پشت وانت تویوتا  و یا هر وانت دیگر در سراسر جهان نصب شد  و نفربر های زیادی چون بی تی ار  سوار شد است .

توپ ۲۳ م م زد یو ۲۳  بر ضد اهداف  هوایی بسیار ناکارامد بود و به هر حال در زمان خود بهتر از ان نبود تا اینکه  در دهه ۱۹۶۰ سر کله شلیکا پیدا شد. توپ۲۳ م م  N, لول  دقت کمی دارد  و بر اساس محاسبه  ارتش شوروی احتمال  برخورد یک دور اتش صد گلوله ای کمتر  از ۰٫۰۷ درصد به یک جنگنده  با سرعت بیش از ۸۰۰ کیلومتر برد ساعت در ارتفاع ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ متری است . در زمان  شوروی معمولا در کنار سامانه  های پدافندی  موشکی به شکل دیوار  اتش به کار میرفت که در این روش  تعداد چندین قبضه از انها کنار هم قرار میگرفتند و با شلیک همزمان به طرف  منطقه ای از اسمان  که جنگنده دشمن  در ان  پرواز  بودند تلاش در سرنگونی ان میکردند. با این کار در عرض چند ثانیه صدها گلوله روانه اسمان میشد. این روش در بسیاری از کشورها از جمله ایران انجام می شود که شانس برخورد را بالا میبرد

این توپ در دهه ۱۹۷۰ در ارتش شوروی از رده خارج شد. ورود شلیکا، و سامانه های چون سام۷ و ۱۴ ویا سامانه های  چون سام۸ و ۹ ارتفاع پایین را پوش میداد و نیاز به یک توپ غیر هدایت  شونده نبود ولی بر ضد اهداف زمینی بسیار موثر بود حتی توان سوراخ کردن بدنه بسیاری  از نفربرهای را داشت برای همین حتی همکنون نیز به صورت گسترده ای در بسیاری  از  ارتشهای جهان به عنوان سلاحی برای  درگیر با نیروی پیاده و خودرو و یا حتی حمله به ساختمانها  استفاده میکنند که بسیار هم موثر است

نسخه دریایی که با نسخه معمولی فرقی ندارد و هدایت چشمی است

ارتقاء

اگرچه زد یو ۲۳ بر ضد اهداف  هوایی تنها بر اساس فلسفه شانش اثر داشت ولی  یک مورد مناسب برای ارتفا بود. چندین کشور  این توپ را تولید کردند یکی از این کشورها  لهستان بود. لهستان  دست به ارتقا  چندن نمونه زد یو ۲۳ زد. برای نمونه نسخه ای با نام زد یو ۲۳-۲ اس را ارتقاء داد که شامل یک سایت  الکترو اپتیک جی پی -۱ کا بود که اپتیک روی هدف قفل میکرد و محاسبات لازم برای تنظیم زاویه لوله  و اتش دقیق  به هدف  را انجام میداد  . ارتش لهستان مدعی است شانس  انهدام یکی جنگنده در  برد ۱۰۰ تا ۱۵۰۰ متر با این سیستم حدود ۴۰ % است . همچنین  این توپ مجهز به دو موشک استرلا نیز شده بود. نسخه دیگر  زو یو ار -۲۳-۲ کی جی است . این نسخه  نیز در لهستان ارتقاء یافت و شامل یک سامانه اپتیکی و رایانه ای CKE-2 که ان نیز توان اتش هدایت شونده را دارد. این نسخه  مجهز به دو موشک گروم است(گروم یک نسخه  شانه پرتاب ساخت لهستان است)

در روسیه نیز ارتقا با نام  زد یو ۲۳-۲ ام وجود دارد که شامل یک سامانه اپتیکی با سامانه دید حرارتی  و مسافت  یاب لیزری  وسه موشک ایگلا  است و یا نسخه ای با نام ام۱ با سامانه های مشابه

نسخه هدایت اپتیکی

نسخه کا جی لهستانی مجهز به سامانه اشت و موشک فروسرخ

نسخه ام۱ مجهز به اپتیک و موشک ایگلا

نسخه هدایت اپتیکی لهستانی

مصباح۱: در واقع ترکیب چهار توپ ۲۳ م م دو لول  زد یو ۲۳ -۲ با سرعت اتش  ۸۰۰۰ گلوله بر دقیقه  به صورت علمی و ۲۰۰۰ گلوله بر دقیقه به صورت عملی است(به دلیل محدودیت خشاب توپ) . این سامانه   به یک سامانه کنترل اتش  با رادار و اپتیک تجهیز شده تا  به صورت خودکار    دست به تنظیم زاویه لوله بزند و  دست  به اتش پر حجم   به طرف هدف بزند. سیستم دارای رادار سه بعدی است که روی شاسی متحرک سوار  است و خود توپ ها روی یک شاسی  چهار چرخ بدون موتور کششی سوار هستند  و با در نظر  هجم اتش بالا میتوان در ارتفاع پایین بسیار موثر  باشد . از وضعیت عملیاتی ان اطلاعی در دست نیست و معلوم نیست ایا این سیستم به شکل فراگیر وارد خدمت شده و یا تنها در حد چند پیش نمونه باقی مانده است  و تنها چند نمونه در مراسم های رژ ه و نمایشگاه های دفاعی دیده شده.. البته این سیستم بر خلاف نسخه  لهستانی و یا روسی که در بالا گفته شده شامل ارتقاء روی یک توپ با اپیتیک نیست که بسیار هم کم هزینه تر است بلکه شامل ایجاد یک سیستم جدید با استفاده از چند توپ است که طبیعتا پرهزینه تر است (خود توپ زد یو ۲۳ در ایران تولید می شود و یا میشد)

مشخصات

وزن ۹۵۰ کیلوگرم
طول ۴٫۵۷ متر
خدمه ۵ یا ۶ نفر
پوکه ۲۳*۱۵۲ م‌م
کالیبر ۲۳ میلیمتر
لوله‌ها ۲ قبضه A14
ریت  آتش ۲۰۰ گلوله در دقیقه (تئوریک)
۴۰۰ گلوله در دقیقه
سرعت سیر دهانه ۹۷۰ متر بر ثانیه
برد موثر ۲٫۵ کیلومتر
حمل و نقل کامیون یا کشنده

ترجمه: عبدالحمید تارخ

منابع

https://fas.org/man/dod-101/sys/land/row/zu-23.htm

http://weaponsystems.net/weaponsystem/EE02%20-%20ZU-23.html

 

36+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    

81 دیدگاه

  • آقای تارخ ماجرای این دوتا کواد کوپتر فکر کنم نطریه شما رو در مورد آرکیو۱۷۰ تایید می کنه. فکر نمی  کنید وضعیت پدافندی مون یه کم خرابه؟

    0
  • ما همون بار اول که این ۲۳ ها رو اطراف انقلاب و کارگر دیدیم خیلی تعجب کردم. اینها اگر قرار بود شفایی بده همون زمون جنگ شهرها میکرد. از طرفی حالا من خداروشمر رادارهای خوبی داریم فکر میکنم استفاده از جمرها که اون دور و بر کم همون نیستند بهتر باشه. با حداقل تهیه چندتا گاتلینگ برای مراکز حساس پایتخت کار سختی نیست. نباید اجازه داد که چند تا مریض با ماجراجو با یک وسیله صد تومنی اوضاع پایتخت رو مثل شهرهای جنگ زده کنند.

    1+
  • سلام استاد یه سؤال در مورد این کواد کوپتری که خاتم الانبیا با توپ ضد هوایی زده داشتم ابعاد و مساحت واقعی و نه حتی راداری کوادکوپتر که فکر نمیکنم بیشتر از یک متر مربع بوده باشه جنسش هم فکر میکنم غالباً پلاستیک یا پلیمری بوده از طرفی موتور جت هم که نداشته که با دوربین و جستجوگر حراتی میتونستن کشف و روش قفل کنند پس چطور با توپ ضد هوایی زدنش ؟ چون کوچیکه چشمی هم که فکر نمیکنند زده باشنش !  نظر شما چیه استاد ؟

    0
    • چرا انقدر پیچیدش کردید
      با چشم دیدنش زدنش
      این کوادها در سوریه هر روز تلفات میدن کلی فیلمش است که اینها را وقتی ببینی میزنی..از طرفی مال گروه مستند ساز بود این گروه که نمیخواسته جاسوسی کند پس موارد پنهانکاری هم مد نظر گرفته نشده …کواد است جنگنده نیست که مانور تند داده باشد در اسمان حتی ممکن است ثابت نگهداشته باشد

      0
  • سلام و درود خدمت جنابعالی،در آخر مقاله معین نکردید که کدام ارتقاء و آپگرید بهتر بوده است؟؟ چرا ایران با صرف این هزینه گزاف برای مصباح ۱، یک اپتیک برای آن قرار نداده است و یا یک منپد؟؟با تشکر

    0
  • سلام خسته نباشید آقای تارخ این فیوز یا چاشنی تاخیری که در گلوله های ضد هوایی هست چجوری عمل می کنه یعنی چجوری یه مسافتی رو میره بعد خودبخود منفجر میشه

    0
  • آقای تارخ یعنی چی کره شمالی نیروی مفت داره؟!……یعنی به نیروهاش حقوق نمیده؟!….‌ایران که از کره شمالی بیشتر سرباز و پول داره چرا نمی تونه مثلا ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ توپ زی یو ۲۳ داشته باشه؟(قیمت بالایی هم که نداره حتی ارتقا یافتش هم خیلی گران نیست)

    0
  • آقای تارخ تواین زمان ک کشورما ازلحاظ نظامی حرفی برای گفتن درمقابل کشورهای همسایه و متحدانشون نداره و از متحد درستو حسابیو کارآمدیم توی منطقه برخوردار نیست اینجاست ک سلاح اتمی بعنوان تنها عامل بازدارنده وحافظ ایران نمود پیدامیکنه،بنظر من توی هیچ زمانی. مثله الان کشورمادرخطرقرارنداره

    1+
    • توان موشکی ما هم به نوعی توان بازدارند لارم را دارد و البته سلاح اتمی نمیتواند جلوی یک نبرد متعارف بگیره اگر چه باعث میشه کسی نیاد کشور اسغال کنه

      1+
  • آقای تارخ سلام،بنظرمن این کشورهای حوزه خلیج فارس بااین خریدهای نظامیه فوق سنگینی ک انجام میدن چیزی بیشترازفکردفاع از کشورشونو توی ذهنشون می پرورونند واونم فکرونقشه  حمله قریب الوقوع ب ایرانه،چون باتوجه ب حضورمتحداشون مثه آمریکاو انگلیس توخلیج فارس اونا نیازی ب چنین خریدای فوق سنگینی ندارن،شکست اونا توی سوریه وعراق وهمچنین صرف هزینه های هنگفت درجنگ یمن اما بدون گرفتن نتیجه دلخواه باعث شده اونا ب فکربرداشتن مسبب همه این شکستها یعنی ایران ازسرراهشون باشن،تازگیا هم کشورهای حوزه خزر هم بااسرائیل رابطه دوستانه برقرارکردنواقدام ب اسلام ستیزی میکنن،آیابنظر شما هدف این اقدامات اسرائیا وکشورهای حوزه خلیج فارس چیزی غیراز جنگ باایرانه؟

    2+
    • فکر حمله به ایران را خیلی وقته که می کنن.‌‌‌‌‌…..ولی حریف ایران نمیشن……ولی تو این چند سال اخیر از لحاظ نظامی پیشرفت های زیادی کرده اند….از جمله عربستان….به هر حال حتی اگه خودشون هم به ایران حمله نکردند…..وقتی آمریکا حمله کرد به غیر از حمایت مالی حمایت نظامی هم به اعتلاف می کنند….

      2+
  • استاد بین دو هلیکوپتر ترابری mil mi26 و Ch53 King stalion کدام بهترند(در بیشتر موارد)؟هم حمل بار و هم الکترونیک و سامانه ارتباطی و پیشرفته بودن و……؟

    1+
  • استاد ضدهوایی های لیزری که اروپایی و آمریکایی هستند الان عملیاتی اند یا در حال توسعه؟……و این که ضدهوایی لیزری روسیه که روی یک شاسی شنی دار است و درزمان شوروی ساخته شده الان عملیاتی است یا خبری ازش نیست؟

    0
  • با سلام دوباره استاد همان طور که گفتید فرق رادار آرایه فازی و غیر فازی این است که در آرایه فازی فعال امکان استفاده تمام ماژولار ها برای جستجو زمین یا آسمان توسط خلبان وجود دارد اگر میگ ۳۵ از تمام ماژولار ها آسمان برای جستجو آسمان استفاده کند در چه فاصله ای اف۲۲ و اف۳۵ را کشف می کند؟

    0
  • استاد من یه مستند دیدم درباره حمله به عراق که آمریکا از پایگاه هوایی عربستان چند فروند هواپیمای پنهان کار F117 به آسمان عراق فرستاد برای سرکوپ سیستم های راداری عراق…..عملیات شب انجام شد و موشک های سام موفق به کشف آنها نشدند ولی بعد از مدتی بالاخره رادارهای عراق جنگنده ها را کشف کردند اما محل دقیق برای هدف قرار دادن با موشک را نمی توانستند پیدا کنند برای همین هزاران ضد هوایی زی یو ۲۳ به طرف آسمان شلیک کردند و آسمان پر از نور گلوله ها شد در آخر اف۱۱۷ها عملیات را با موفقیت انجام و همه ی آنها سالم برگشتند…..به نظر شما چرا حتی یک تلفات هم ندادند؟حجم آتش کم بوده یا توان نفوذ در اف۱۱۷ را نداشتند یا دلیل دیگه ای داشته؟

    0
  • توپ خوبیه ولی بدیش اینه که باید گلوله زیادی مصرف کرد تا یک جنگنده و هلیکوپتر بزند(حداقل نسخه های معمولی ایران)ولی در کل توپ ضد هوایی فلانکس از این خیلی بهتره هم می تونه جنگنده و هلیکوپتر بزنه و هم موشک و خمپاره و پیاده و سواره و…..هم کالیبر بالاتری داره و هم متحرک و اتوماتیکه و قابلیت های دیگه..‌‌‌‌…‌در کل می توان از زی یو ۲۳ مثلا ۲۰۰۰تا۳۰۰۰یابیشتر به همراه سامانه های پدافندی موشکی در خط آتش موثر باشد

    2+
  • سلام و عرض ادب … جناب تارخ در هنگام ارتقا الکترونیکی و اپتیکی سلاح ها و جنگ افزارها آیا از تجهیزات بروز در آن ها استفاده میشود؟ … منظور اینکه میشه مقایسه کرد سطح تکنولوژی ذر بسترهای غیر نظامی رو با بستر نظامی؟ … مثلا پردازنده های مورد استفاده در سیستم های نظامی مثل پردازنده های غیر نظامی هستند؟ … ساخت همون شرکت ها؟ … و یا در سیستم های اپتیکی از سنسور های بروز موجود در نسل جدید دوربین ها استفاده میشه یا نه کلا فرق دارن؟

    0
    • بدون شک بسیاری از ارتقاات نظامی از تجهیزایت غیر نظامی در اون استفاده میشه زیرا کلا این سامانها معمولا در صنایع غیر نظامی توسعه پیدا میکنند بعد میرن در بخش نظامی

      1+
  • سلام — با تشکر از مقاله —-  آقای   تارخ    نظر  شما درباره کارایی توپ بهمن ۵۷  که گفته شده با رادار هم هماهنگ شده چیست ؟

    1+
    • اخرین بار یک ماه پیش اهدافی در سوریه از اسمان زد..اسرائیل چند ماهی یک بار چنین کاری میکنه که اخرین بارش یک ماه پیش بود هر روز که سوریه رو بمب باران که نمیکرد

      1+
  • سلام اقای تارخ دوتا درخواست داشتم ممنون میشم جواب بدین.۱-میشه مقاله ای درباره ی طرزکار و ساخت هواپیماهای رادیو کنترلی تهیه یا اگه سایت معتبری میدونید معرفی کنید۲-اگه میشه از رزمایشات کشورهای ابر قدرت فیلمهای کوتاهی بزارین. اخه تو مقالاتتون همش عکس هستش هر روز ساعت ۷.۵ میام تو کانال فقط برا مقاله روز اگه چند تکه فیلم داشته باشه جذاب تر میشه    ممنون

    0
  • سلام استاد بازم شاگرد کوچلو سوال داره ۱ – امکان نصب وربا به جای ایگلا روی میل ۲۸ و کاموف ۵۲ است ۲- در روسیه طرحی برای راکت های هدایت شونده است؟ باتشکر فراوان استاد به امید فردا که با مقالتون عیدی خوبی به ما بدید 😉

    0
  • ممنون آقای تارخ از مقاله های خوبتون من که متوجه شدم توی سیستم دفاعی خیلی ضعف داریم وبا این تجهیزات توانایی مقابله با کشورهایی که توسط آمریکا از لحاظ دفاعی تقویت شدن نداریم 

    3+
  • هفته پرکاری داشتید آقای تارخ واقعا خسته نباشید. به نظر می رسه این توپ ضدهوایی هم جزو انبوهی از تجهیزات ناکارآمد شوروی مرحوم باشه. آیا اون زمان غرب سلاح مشابه ایی رو داشت؟ و دوم اینکه با وجود جنگنده های نسل جدید اصولا ساخت همیچین سلاحی حتی با سامانه هدایت راداری اصلا به صرفه و عاقلانه هست؟

    1+
    • سلام البته این توپ در غالب دیواره اتش موفقیتهای هم در تاریخ کسب کرد . غرب به شکل گسترده از توپ ۴۰ م م استفاده میکرد
      خوب اگر سیستم اتش درست حسابی داشته باشد بله حتی شاید بتواند با موشک های کروز درگیر شود ولی به شرط داشتن سیستم هدایت درست

      2+