در این مقاله به بررسی توپ های نصب شده بر روی تانک های مختلف در جهان می پردازیم. در این مقاله تنها توپ های که به صورت عملیاتی روی MBT ها و یا تانک های اصلی میدان نبرد همکنون در خدمت هستند  پرداخته شده است. لازم به ذکر است منابع تمام اطلاعات داده شده در چند سایت که در پایان مقاله ادرس انها داده شده گرد امده.مقاله فوق به قلم بنده  یک سال پیش در مجله جنگ افزار نیز چاپ شده است ولی این مقاله کاملتر شده و بخش های به ان افزوده شده است

قبل از خواندن مقاله به موارد زیر توجه حتما  فرمائید

 مهمات خرج گود(یا انفجار قوی ضد زره):درون کلاهک یک تکه  فلز معمولا از جنس مس  است که بعد از انفجار به شکل مذاب در می اید  به طرف زره تانک پرتاب شده و زره را سوراخ میکند. در این روش مواد مذاب با سرعت صوت به زره برخورد کرده ،ان را  سوراخ و وارد تانک میشوند(اگر اینقدر  قدرت نفوذ داشته باشند که بتوانند تمام زره تانک را بشکافد و وارد تانک شود  )این نوع مهمات بر روی تمامی موشک ها  و راکت های  ضد تانک مثل ار پی جی و یا تاو و یا کورنت  نصب است  اگرچه برخی گلوله های توپ نیز  دارای  چنین  کلاهکی هستند. اسم انگلیسی این کلاهک ها HEAT است

23250026

مهمات انرژی جنبشی :مهماتی دارت شکل بدون مواد منفجره از جنس فلز سخت مانند  فولاد ، تنگستن و یا و اورانیوم  که با سرعت بیش از سه و یا پنچ  برابر سرعت  صوت و یا بیشتر شلیک شده به بدنه تانک برخورد کرده  و در درون زره تانک نفوذ میکند(سرعت صوت ۳۴۳ متر بر ثانیه است). این مهمات در لحظه برخورد بر اثر سرعت برخورد و گرمای تولید ، به ان بخشی که میخورد  ذوب کرده  و وارد بدنه می شود. اگرچه مواد منفجره ندارد ولی ورود به تانک و کانه کردن یک تکه فلز سخت با طول بالای پنچاه سانتیمتر خدمه را تک تکه و باعث انفجار مواد منفجره درون تانک می شود.نام انگلیسی این مهمات (APFSDS) می باشد

Sabot_separating

مهمات انفجارقوی :مهمات انفجار قوی ترکش شونده برای استفاده بر ضد ساختمانها  که HE نیز خوانده می شوند

شاید در طول مقاله ببیند که مهمات های خرج گود توان نفوذ بیشتری ار  مهمات های انرژی جنبشی دارند و فکر کنید خرج گود توان بیشتری دارد ولی اینچنین نیست. برای اینکه شما بفهمید کدام مهمات توان نفوذ بیشتری دارد بهتر است به  مشخصات  زره تانک نگاه کنیم مثلا

گفته شده میزان مقاومت زره تانک تی ۹۰ ای و یا اس از روبرو با زره کنتاکت ۵ در برابر مهمات خرج گود ۱۳۵۰ م م و در برابر مهمات انرژی  جنبشی ۸۰۰ م م است

و یا امده  مقاومت زره ابرامز ام۱ ای۱ در برابر مهمات خرج گود عدد ۱۶۲۰ م م و در برابر انرژ ی جنبشی ۹۰۰ م م است

حالا وقتی نگاهی به جدول می کنید  می بینید  مثلا بهترین مهمات المانی برای لئوپارد۲  از نوع خرج گود دارای قدرت نفوذ در ۷۰۰ م م در  زره است که خیلی کمتر از میزان مقاومت زره تی ۹۰ به عدد ۱۳۵۰ م م و ابرامز با ۱۶۲۰ م م است و اصلا کاری از پیش نمی برد دست کم از روبرو برجک   ولی بهترین مهمات انرزی جنبشی  ساخت المان برای لئوپارد ۷۶۰ م م نفوذ در ۲۰۰۰ متر دارد که عملا نفوذ در ۱۵۰۰ متر در زره تی ۹۰ با میزان مقاومت ۸۰۰ م م در برابر انرژ ی جنبشی ممکن است  ولی در زره برامز با ۹۰۰ م م مقاومت در برابر خرج گود نیاز به نزدیک  شدن بیشتر دارد(اگر متوجه شدیم که شدین،  نشدین دقت بیشتری کنید ) از این رو مهمات های انرژی جنبشی  بسیار موثر تر از خرج گود هستند(موشک تاو و کورنت با کلاهک خرج گود دارای  قدرت نفوذ به ترتیبی بین ۷۵۰ تا ۹۰۰ م م برای تاو بسته به مدل و ۱۲۰۰ تا ۱۳۵۰ م م برای کورنت است حالا شما تنها نگاهی به جدول پایین و میزان  مقاومت زره تانک ها در برابر خرج گود بیندازید)

مورد بعد این است که فاصله برخورد مهمات خرج گود موثر نیست زیرا بر اساس مکانیزم انفجار و خرج گود عمل میکند و برخورد ان در ۱۰۰۰ متری با ۴۰۰۰ متری فرقی ندارد در میزان نفوذ ولی مهمات انرژی جنبشی فرق دارد به دلیل اینکه همان طور که از اسمش پیداشت بر اساس انرژی جنبشی کار میکند پس هرچه فاصله برخورد کمتر باشد توان نفوذش بیشتر است زیرا  سرعتش بیشتر است و هرچه فاصله برخورد بیشتر باشد قدرت نفوذ کمتر است زیرا سرعتش کمتر شده. برای مثال امده  که فلان مهمات توان نفوذ در ۶۰۰ م م زره در ۲۰۰۰ متر را دارد … خوب در ۱۰۰۰ متر قدرت نفوذ  بیشتر است  در ۳۰۰۰ متر کمتر زیرا سرعت فرق دارد

همچنین برد نهایی توپ مهم نیست..مثلا ممکن است یک توپ ده کیلومتر برد داشته باشد  ولی سامانه اتش تانک به شکل موثر تنها تا ۲۰۰۰ متری توان اتش دقیق را داشته باشد

همچنین برخی مهمات های اچ ایی و یا همان انفجار ترکش شوند از قلم افتاده که همان طور که گفته شد برای درگیری با ساختمانها پیاده و خودروهای و استحکامات سبک هستند.اتفاقا این مهمات ها بسیار پرکاربرد تر هستند زیرا اگرچه یکی از وظایف تانک نبرد ضد زره است ولی وظیفه اصلی تانک یک نیروی خط شکن برای در هم کوبیده خطوط دفاعی دشمن و نفوذ در این خطوط  و درگیری با یگانهای مدافع است که در بسیاری موارد اصلا تانک ندارند ویا دفاع در برابر یک تک بزرگ

همچنین بسیاری از کشورها  این توپ ها را روی تانک های بومی خود نصب کره اند و برخی از این مهمات ها را در داخل تولید کرده اند که نام های بومی دارند ولی مشابه مهمات های در لیست هستند.

برای اسان  شدن کار دوستان  مقاومت زره برخی از تانکها از جلوی برجک و بدنه اورده شده . برخی از تانک ها  میزان مقاومتشان  اعلام شده برخی حدود ان مشخص است برخی اصلا مشخص نیست ..در سایت در مقاله اختصاصی  هر تانک به ان اشاره شده ولی من چنتای را ذکر میکنم. البته  مثلا در جلوی برجک و بدنه نیز همه جا یک میزان مقاومت ندارد حتی مثلا جلو برجک ولی من اعداد را به  شکل میانگین اورده ام. شایان  به ذکر است که اساسی ترین بخش یک تانک برجک است زیرا جایگاه خدمه توپ و مهمات است (اسم هر تانکی را در سایت بخش جستجو سرج کنید حتما مقاله اختصاصی ان دردسترس است)

نام روبروی برجک در برابر خرج گود روبروی  برجک در برابر انرژی جنبشی روبروی  بدنه  در برابر خرج  گود روبروی  بدنه در برابر انرژی جنبشی
تی -۷۲ بی(مشابه نسخه موجود در ایران ) ۹۵۰ م م ۵۲۰ م م ۹۰۰ م م ۵۰۰م م
تی ۷۲ بی۳ مجهز به زره کنتاکت۵(که روی تی ۹۰ نصب است) ۱۰۲۰ م م ۹۲۰ م م ۱۰۵۰ م م ۷۱۰ م م
تی ۹۰ ای و اس ۱۳۵۰ م م ۸۳۰ م م ۱۵۰۰ م م ۹۰۰ م م
تی ۹۰ اس ام ۱۸۰۰ م م(تخمینی) ۱۰۰۰  م م(تخمینی ؟ ؟
ابرامز ام۱ ای ۲ SEP ۱۶۲۰  تا ۱۹۰۰م م ۹۶۰ تا ۱۱۰۰  م م ۱۰۵۰ م م ۷۵۰  م م
لئوپارد۲ ای ۴ ۱۲۹۰ م م ۹۶۰ م م ۷۱۰ م م ۶۰۰ م م
لئوپارد ۲ ای ۷ ۲۰۰۰ م م ۱۲۰۰ م م ۷۰۰م م ۷۰۰ م م
لگرک ۷۰۰ تا ۱۱۰۰ م م ۵۰۰ تا ۷۰۰ م م ۷۰۰ م م ۶۵۰ م م
چلنجر۲ ۱۹۰۰ م م ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ م م ۶۰۰ تا ۱۴۰۰ م م ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ م م

مشخصات تانک ارماتا مشخص نیست ولی مشابه تی ۹۰ اس ام و البته کمی بهتر است

توپ ۱۰۵  م م ۶۸

در طی انقلاب مجارستان در سال ۱۹۵۶ ، شوروی تانک های خود را برای سرکوبی انقلاب به مجارستان فرستاد. در بوداپست یکی از تانک ها تی ۵۴ ای ارتش شوروی  کنترل خود را از دست داد و وارد  حیاط   سفارت انگلستان شد. وابسته نظامی انگلستان در سفارتخانه به سرعت نگاهی به توپ ۱۰۰ م م دی ۱۰ تانک تی ۵۴ انداخت و به سرعت متوجه شد که توپ های ۸۴ و ۹۰ م م انگلیسی و امریکایی  توان مقابله با توپ ۱۰۰ م م  تانک تی ۵۴ را نداشته و زره تانک نیز از روبروی برجک بیش از این است که این دو توپ غربی بتوانند در فاصله بیش از ۱۰۰۰ متر در ان نفوذ کنند. از این رو انگلیسی ها دست به توسعه توپ ۱۰۵ م م  ال ۷ زدند .این توپ در سال ۱۹۵۹ بر روی تانک سنجورین  نصب شد.توپ ال۷ یک توپ خان دار است که از یک فشار شکن در مرکز لوله  توپ داشت. توپ  دارای کالیبر ۱۰۵ م م و پوکه های ۶۰۷ م م بود   و وزن کل ان ۱۲۸۲ کیلوگرم بود. مهمات گذاری در توپ به صورت دستی انجام و پشت جان لوله بعد از گذاشتن گلوله درون تانک به صورت خودکار بسته میشود.

این توپ به صورت بسیار گسترده ای از دهه ۱۹۶۰ به کار رفت. به غیر از تانک سنجورین روی چند تانک دیگر نصب شد. امریکا این توپ را با نام ام ۶۸ در داخل تولید کردند و بر روی نسخه های ارتقا یافته ام ۴۸ و بر روی تانک ام ۶۰ خود که اصلیترین تانک انها بین سال های ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۰ بود نصب کردند. امریکا مهمات های مختلفی از جمله مهمات های انرژی جنبشی اورانیومی  را برای ان توسعه دادند و حتی نسل اول تانک ام ۱ ابرامز مجهز به این توپ بود.

در دهه ۱۹۹۰ و دهه بعد از ان این توپ که زمانی برای رقابت با توپ ۱۰۰ م م تی ۵۴ و تی ۵۵ ساخته شد گزینه مناسبی برای نصب بر روی این دو تانک برای ارتقا  شد به صورتی که کشور های زیادی بر روی تی ۵۵ خود این توپ را در کنار سامانه هدفگیری جدید نصب کردند.همچنین بسیاری از تانک های قدیمی غربی مانند ام ۴۷ و ام ۴۸ نیز به این توپ تجهیز شدند.  بسیاری این توپ را یکی از بهترین توپ های نصب شده روی یک تانک در تاریخ میدانند و توان نفوذ بالای  داشت به شکلی که تا اوائل ۱۹۸۰ تمامی تانک های شوروی را حریف بود و تنها زمانی که زره کنتاکت ۵ وارد خدمت شد این توپ با توپ ۱۲۰ م م جایگزین شد . یک نمونه مهمات المانی طراحی شده برای این تانک با  بهترین مهمات های توپ۱۲۵ م م ۲ ای ۴۶ روسی برابری می کرد

ام60

ام۶۰

از جمله کاربران این توپ میتوان به

لئوپارد ۱ المانی،ام ۶۰ پاتن،کا ۱ تایپ ۸۸ کره جنوبی،مرکاوا مارک ۱و۲،تایپ ۷۴ ژاپنی و نسخه های ارتقا یافته تی ۵۵، تایپ ۵۹، ام ۴۶، ام ۴۷ و ام ۴۸ و تی ۶۲

جدول انواع مهمات  شلیک شونده از این توپ

نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ توضیحات
 (ام ۳۲۹) ۱۴۷۸ ۱۲۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره ۶۰ درجه  مهمات انرژی جنبشی دارای هسته تنگستنی
 (ام ۷۳۵) ۱۴۵۵ ۳۳۰  م م در ۲۰۰۰ متر در زره  ۶۰ درجه APFSDS   انرژی جنبشی با هسته اورانیومی
 (ام ۸۳۳) ۱۴۹۵ ۴۲۰  م م در ۲۰۰۰متر در زره ۳۰ درجه APFSDS ،انرژی جنبشی
DM 63C LS ۱۴۵۵ ۶۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر APFSDS ،انرژی جنبشی
ام ۴۵۶ ۱۱۷۴ ۳۹۰ تا ۴۲۰ م م بسته به نوع مهمات خرج گود

توپ ۱۲۰ م م ال ۱۱ و ال۳۰

ساخت توپ ۱۲۰ م م ال-۱۱ در سال ۱۹۵۷ اغاز شد. هدف از ساخت ال-۱۱  ساخت توپ با توان هدف قرار دادن تانک های شوروی  تی ۶۲ در برد ۲۰۰۰ متری بود. این توپ در اوائل دهه ۱۹۶۰ بر روی پیش نمونه های چیفتن نصب شد و در سال ۱۹۶۷ با چیفتن عملیاتی شد. این توپ ۱۲۰ م م خان دار یکی از بهترین توپ های دوران خود بود که به دلیل دقت  بالا (به دلیل خان دار بودن) شهرت بسیار داشت(در واقع تنها جنبه مثبت تانک چیفتن  همین توپ بود)

مهمات توپ دو تکه بود که شامل  مهمات و خرج پرتاب بود . اول مهمات درون لوله قرار می گرفت  و بعد خرج پرتاب که این مسئله سرعت گلوله گذاری را تا اندازه کاهش می داد. چنین مدل از این توپ ساخته شد که شامل  ال-۱۱ ای۱ تا ال-۱۱ ای ۷ بود . نسخه ال۱۱ ای ۵ در اواخر دهه ۱۹۷۰ توسعه یافت که بر روی تانک چلنجر  ۱ نیز نصب شد. اگرچه ثابت کرد حتی در برد ۲۶۰۰ متری موثر است ولی تا زمان نصب مسافت یاب لیزری  و رایانه کنترل  اتش بالستیک  در دهه ۱۹۸۰ روی چیفتن هرگز به برد موثر دست پیدا نکرد . در جریان جنگ خلیج فارس توپ ال۱۱ روی چلنجر۱ توانست یک خودروی زرهی عراقی را در برد ۵۱۰۰ متر مورد هدف قرار دهند(البته هدف ثابت بود)

توپ دارای وزن ۱۷۷۸ کیلوگرم است و برد ان با مهمات های انرژی جنبشی ۳۰۰۰ متر و با گلوله های اچ ایی اس اچ ۸۰۰۰ متر به صورت بالستیک بود. سرعت اتش توپ در بیشترین  حالت ۱۰ گلوله بر دقیقه بود ولی در میدان جنگ ۶ گلوله بر دقیقه بود

چلنجر2

چلنجر۲

توپ ال ۳۰  نسخه ارتقا یافته ال ۱۱ برای نصب بر روی تانک جلنجر ۲ است . این توپ خان دار را باید  دقیق ترین توپ موجود در بین تانک های پیشرفته دانست

نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ توضیحات
ال ۱۵ ای ۱ ۱۳۷۰ ۴۰۰م م در ۲۰۰۰ متر  مهمات انرژی جنبشی دارای هسته تنگستنی
ال ۲۳ ۱۵۳۴ ۴۵۰ م م در ۲۰۰۰  مهمات انرژی جنبشی دارای هسته تنگستنی برای تانک چلنجر ۱
ال ۲۶ ؟ ۵۳۰ م م در ۲۰۰۰ متر مهمات انرژی جنبشی اورانیومی برای چلنجر
ال ۲۷ ؟ ۷۲۰ م م ۲۰۰۰ متر مهمات انرژی جنبشی اورانیومی برای چلنجر
ال ۳۱ ۶۷۰ ۴۶۰ م م HESH

 

توپ ۱۲۰ م م  ال ۴۴/ ال۵۵ و ام ۲۵۶

در دهه ۱۹۶۰ میلادی  توپ ۱۰۵ م م ناتو کارایی بسیار خوبی داشت  ولی شوروی دست به توسعه نسخه پیشرفته تر تی ۵۵ با نام تی ۶۲ زد که دارای توپ ۱۱۵ م م بود.  این توپ کارایی برابر  با توپ ۱۰۵ م م داشت  و همچنین در اواخر دهه ۱۹۶۰ سر کله تانک تی ۶۴ پیدا شد که دارای توپ ۱۲۵ م م و از توپ ال۷ برتری کامل داشت.با وجود این  همچنان با در نظر گرفتن مهمات های تنگستنی و اورانیومی موجود توپ ۱۰۵ م م حتی از پس زره تانک تی ۷۲ اورال بر می امد و این مسئله در نبرد بین مرکاوا و نسخه های اورال تی ۷۲ در جنگ سال ۱۹۸۲ لبنان مشخص شد. ولی شوروی بیکار ننشست  و نسخه جدید تی ۷۲ ای و بعد بی را توسعه داد که زره بیشتری داشت از این رو ناتو به دنبال توپ جدید ۱۲۰ م م رفت.

امریکا و المان در دهه ۱۹۶۰ روی طرحی با نام  ام بی تی ۷۰  کار میکردند که دارای یک توپ ۱۵۲ م م با گلوله گذاری خودکار بود  ولی در نهایت این پروژه کنسل  شد تا المانها به دنبال طرح لئوپارد ۲ بروند  که دارای یک توپ ۱۲۰ م م توسعه یافته در داخل رایمتال  بود.

توپ ۱۲۰ م م جدید ال۴۴ نامیده شد و بر روی لئوپارد ۲ نصب شد . این توپ اولین توپ بدون خان ناتو بود . امریکا در دهه  ۱۹۸۰ دست به ساخت نسخه از این توپ در امریکا با نام ام  ۲۵۶ زد. این نسخه برای نصب بر روی ام۱ ای۱ تانک ابرامز ساخته شد . تا قبل از این نسخه ام۱ ابرامز دارای توپ ۱۰۵ م م بود

در دهه ۱۹۸۰ تانک جدید شوروی با نام تی ۸۰ یو با زره کنتاکت ۵ وتارد میدان شد که میزان مقاومتش  دو برابر تی ۷۲ بی بود از این رو المان در مرحله اول طرحی با نام لئوپارد  ۳ را اغاز کرد که دارای نسخه بهبود یافته توپ ال ۴۴ بود . طرح لئوپارد ۳ به دلایل فروپاشی شوروی لغو شد ولی با نصب توپ ال۵۵ که لوله بلندتر داشت روی لئوپارد ۲ ای ۵ نسل جدید از این توپ معرفی شد

ال ۵۵ دارای طول لوله بیشتری بود و می توانست  مهمات های انرژی جنبشی را با سرعت بیشتری شلیک کند.

لئوپارد2 ای 4

لئوپارد۲ ای ۴

120MMRDS

توپ ۱۲۰  المانی ال۴۴ و ال ۵۵ توپ بسیار خوبی است به شکلی که همه بزرگان از ان بهره میبرند. تانک های که مخهز به ان توپ هستند عبارتند از : ابرامز امریکایی ، لئوپارد۲ المانی ، اریتی ایتالیای،  التی ترکی، مرکاوا مارک۳ و ۴ اسرائیلی، تایپ ۱۰ و ۹۰ ژاپنی، نسل دوم کا۱  و تانک کا۲ کره جنوبی و برخی نسخه های ارتقا یافته ام۶۰ از این توپ به شکل مستیقم و یا غیر مستیقم(یعنی ساخت نسخه ای مشابه ان) استفاده میکنند

نام نوع مهمات وزن سرعت برد موثر میزان نفوذ توضیحات
دی ام۱۲ خرج گود ۲۳٫۲ کیلوگرم ۱۱۱۴ متر بر ثانیه ۲۶۰۰ متر ۷۰۰ م م سال ۱۹۷۹
دی ام ۱۳ انرژی جنبشی ؟ ۱۶۵۰ متر بر ثانیه ۳۲۰۰ متر ۳۲۰ م م در ۲۰۰۰ متر ۱۹۷۹
دی ام ۲۳ انرژی جنبشی ؟ ۱۶۵۰ متر بر ثانیه ۳۵۰۰ متر ۴۷۰ م م در ۲۰۰۰ متر ۱۹۸۳
دی ام ۳۳ انرژی جنبشی ۱۹ کیلوگرم ۱۶۵۰ متر بر ثانیه ۳۵۰۰ متر ۵۵۰ م م در ۲۰۰۰ متر ۱۹۸۷
دی ام ۴۳ انرژی جنبشی ۲۰ کیلوگرم ۱۷۴۰ متر بر ثانیه ۳۵۰۰ متر ۵۹۰ م م در ۲۰۰۰ متر ۱۹۹۴
دی ام ۵۳ انرژی جنبشی ۲۱ کیلوگرم ۱۶۷۰ متر بر ثانیه در صورت پرتاب از توپ ال ۴۴ و ۱۷۵۰ متر بر ثانیه در صورت پرتاب از توپ ال۵۵ ۴۰۰۰ متر ۷۶۰ م م در ۲۰۰۰ متر در نسخه پرتابی از توپ ال ۵۵ ۱۹۹۸
دی ام۶۳ انرژی جنبشی ؟ ۱۷۵۰ م م .توسعه یافته برای ال ۵۵ ۴۰۰۰ متر ۷۲۰ م م ۲۰۰۶
دی ام۱۱ انفجاری ترکش شونده ۱۹ کیلوگرم ۹۵۰ متر بر ثانیه برای ال ۴۴ و ۱۱۰۰ متر بر ثانیه برای ال۵۵ ۵۰۰۰ متر ضد ساختمان و تاسیسات ثابت

و لیست مهمات های شلیکی از توپ ام ۲۶۵ امریکایی

نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ توضیحات
مهمات (ام ۸۲۹) ۱۶۷۰ ۵۴۰  م م در ۲۰۰۰ متر در زره صفر درجه APFSDS  دارای هسته اورانیومی
مهمات (ام  ۸۲۹ ای ۱ ) ۱۵۷۵ ۶۱۰   م م در ۲۰۰۰ متر در زره صفر  درجه APFSDS  دارای هسته اورانیومی
مهمات (ام  ۸۲۹ ای ۲ ) ۱۶۸۰ ۷۲۰  م م در ۲۰۰۰متر در زره صفر درجه APFSDS  دارای هسته اورانیومی
مهمات (ام  ۸۲۹ ای ۳ ) ۱۵۵۵ ۸۰۰   م م در ۲۰۰۰متر در زره صفر درجه APFSDS  دارای هسته اورانیومی
مهمات (ام  ۸۲۹ ای ۴ ) ؟ ۹۰۰ تا ۱۰۰۰   م م در ۲۰۰۰متر در زره صفر درجه APFSDS  دارای هسته اورانیومی
مهمات کی ائی دبیلو ۱۵۸۵ ۶۷۳ م م  در ۲۰۰۰ متر در زره صفر درجه APFSDS  دارای هسته ای تنگستنی
ام ۸۳۰ ۱۱۴۰ ۶۵۰ تا ۷۰۰  م م زره صفر درجه خرج گود
ام ۸۳۰ ای ۱ ۱۴۱۰ ۴۵۰ تا ۵۰۰ م م در زره صفر درجه خرج گود

همچنین توپ ال ۴۴ و ال ۵۵ توان شلیک موشک هدایت لیزری لهد ساخت اسرائیل با برد ۸ کیلومتر را دارند

توپ۱۲۰ م م جیات  سی ان ۱۲۰ -۲۶ /۵۲

این توپ ۱۲۰ م م بدون خان  فرانسوی توسط شرکت جیات برای تانک ام بی تی لگرک ساخت فرانسه توسعه یافت . این توپ ۱۲۰ م م با توان پذیرش مهمات های ۱۲۰ م م استاندارد ناتو را شلیک کند . .توپ بدون خان بوده و دارای سامانه گلوله گذاری  خودکار است   و ۳٫۵ تن وزن دارد و میتواند در هر دقیقه  ۱۲ گلوله اتش کند(در واقع سرعت سامانه گلوله گذاری اینقدر است).توپ دارای  سامانه گلوله گذاری  زنجیره ای است. ۲۲ گلوله  در پشت برجک تانک ذخیره شده اند که به  صورت خودکار در سلاح لود میشود. به غیر از  این  ۱۸ گلوله  دیگر نیز در سمت راست راننده قرار گرفته و  به عنوان مهمات ذخیره استفاده  میشود. سامانه میتواند تا هفت نوع مهمات  مختلف را کد گذاری  و از هم تشخیص  دهد و بسته به انتخاب توپچی مهمات مورد نظر را (مثلا انرژی جنبشی   ویا خرج گود ویا انفجار شدید ) از بین  ۲۲ گلوله  انتخاب و در لوله لود کند . البته این روس در تانک های  شرقی نیز وجود  دارد ولی روش لودر زنجیره ای  یا  همان روش لود   در لگرک بسیار ایمن تر از روش چرخفلکی  در تانک های  روسی و یا چینی است زیرا مهمات در پشت سر برجک است و احتمال نفوذ مهمات دشمن کمتر است .

لگرک

لگرک

در جدول زیر نوع مهمات شلیکی از این توپ امده است

نام سال ورود نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ(زره بدون شیب) جنس
او اف ال ۱۲۰-جی۱ دهه ۱۹۸۰ انرژی جنبشی ۱۶۵۰ متر بر ثانیه ۵۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
او اف ال ۱۲۰اف ۱ ۱۹۹۴ انرژی جنبشی ۱۷۹۰ متر بر ثانیه ۶۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر هسته تنگستنی
۱۲۰ او اف ال ایی اف۱ ۲۰۱۱ انرژی جنبشی ۱۷۹۰ متر بر ثانیه ؟؟؟ هسته تنگستنی
او اف ال ۱۲۰ اف۲ ۱۹۹۶ انرژی جنبشی ۱۷۴۰ متر بر ثانیه ۶۴۰ م م در ۲۰۰۰ متر اورانیومی
۱۲۰ او اف ال ایی اف۲ ۲۰۱۳ انرژی جنبشی ؟ ۷۲۰ م م در ۲۰۰۰ متر اورانیومی
او ایی سی سی اف۱ دهه ۱۹۸۰ خرج گود ۱۱۰۰ متر بر ثانیه ۶۰۰ م م
بی اس سی سی اف۱ دهه ۱۹۹۰ خرج گود ۱۱۰۰ متر بر ثانیه ۶۵۰ م م
بی اس  سی سی اف۲ ۲۰۱۱ خرج گود ۱۱۰۰ متر بر ثانیه ؟

توپ ۱۰۰ م م دی۱۰

توپ دی۱۰ در زمان جنگ جهانی دوم در شوروی  در سال ۱۹۴۲ به عنوان یک توپ کششی ضد زره ساخته شد ولی در همان دوران نیز بر روی برخی تانک های زره کوب چون اس یو ۱۰۰ نصب شد. بعد از جنگ دوم جهانی زمانی که شوروی به دنبال تانک جدید برای جایگزین با تانک تی ۳۴ میگشت دست به توسعه تانک تی ۵۴ و تی ۵۵ زد  که در تمامی طول دهه ۱۹۵۰ بهترین تانک جهان بود. این تانک مجهز به توپ دی ۱۰ شد. دی ۱۰ یک توپ خان دار بود که در دهه  ۱۹۵۰ بهترین توپ روسها  بود که میشد روی یک تانک سوار کرد   که از تی ۵۴ ای دارای  یک تثبیت کننده لوله  GORIZONT بود که در تی ۵۴ بی به یک تثبیت کننده دو محوره نیز مجهز شد.

لوله توپ تا ۱۸ درجه به طرف بالا و  پنج درجه  رو به پایین  بر میگشت . این توپ می توانست   انواع مهمات انفجاری اچ ایی، خرج گود ضد زره، و یک نوع مهمات انرژی جنبیش HVAP  را حمل کند

مهمات مختلف توسعه یافت برای این توپ و در واقع بهتر است بگویم برای تی ۵۵ در دهه۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ بسیار پیشرفت کرد به صورتی که در دهه ۱۹۵۰ این تانک تنها به مهمات های ضد تانک ای پی مجهز بود که ترکیبی از یک کلاهک نفوذ کننده و خرج گود بود ولی در دهه ۱۹۷۰ مجهز به مهماتهای انرژی جنبشی شد که قدرت نفوذ ان در زره با بسیاری از مهمات های ۱۱۵  و ۱۲۵ م م برابر بود.این توپ به غیر از تی۵۵ و تایپ ۵۹ چینی در هیچ تانک دیگری  نصب نشد  ولی با در نظر گرفتن اینکه تی ۵۵پرتولید ترین تانک تاریخ است همچنان به صورت گسترده ای در خدمت است

تی55

تی۵۵

مهمات نوع مهمات توان نفوذ فاصله زمان
BK-354M خرج گود ۲۸۰ م م جنگ دوم
BK-5M خرج گود ۳۹۰ م م دهه ۱۹۶۰
BR-412 ای پی سی ۱۳۵ م م ۱۰۰۰ متر سال ۱۹۴۳
BR-412B ای پی سی سی ۱۶۰ م م ۱۰۰۰ متر ۱۹۴۵
BR-412D ای پی سی سی ۱۹۸ م م ۱۰۰۰ متر دهه ۱۹۵۰
HVAPDS HVAPDS ۲۰۰ م م ۱۰۰۰ متر دهه ۱۹۵۰
BM-8 انرژی جنبشی ۲۳۸ م م ۲۰۰۰ متر دهه ۱۹۶۰
BM-25 انرژی جنبشی ۲۹۶ م م ۲۰۰۰ متر دهه ۱۹۷۰

توپ ۱۱۵ م م  ۲ ای ۲۰

این توپ ۱۱۵ م م که یو۵-تی اس نیز خوانده می شود برای مقابله با توپ ۱۰۵ م م ناتو توسعه پیدا کرد و بر روی تانک تی ۶۲ شوروی نصب  شد. توپ۱۱۵ م م بدون خان با  لود دستی بود. این توپ بدون خان می توانست  مهمات های انرژی جنبشی ، خرج گود، و انفجار شدید  ترکش شونده و موشک ضد تانک  لوله پرتاب هدایت شونده را حمل می کرد. تا مدتها در غرب این سئوال مطرح بود که ایا توان مقابله با زره های تانک های غربی را دارد ویا خیر که در جنگ ایران و عراق زمانی که تنها در یک نبرد ۲۰۰ تانک چیفتن و ام۶۰ توسط تی۶۲ عراقی انهم با از دست دادن ۵۰  تانک شکار شدند کارایی ان بر همگام مشخص شد . در جدول زیر لیست  مهماتها  پرتابی از این توپ امده است.

تی 62

تی ۶۲

نام نوع مهمات میزان نفوذ در ۲۰۰۰ متری در ۹۰ درجه جنس سرعت دهانه سال ساخت
بی ام۳ انرژی جنبشی ۲۷۰ م م فولاد ۱۶۵۰ متر بر ثانیه دهه ۱۹۶۰
بی ام۴ انرژی جنبشی ۲۲۰ م م فولاد ۱۶۵۰ متر بر ثانیه ۱۹۶۱
بی ام ۶ انرژی جنبشی ۲۴۶ م م فولاد ۱۶۸۰ متر بر ثانیه ۱۹۶۲
بی ام ۲۱ انرژی جنبشی ۳۳۰ م م فولاد ۱۶۰۰ متر بر ثانیه دهه ۱۹۷۰
بی ام ۲۸ انرژی جنبشی ۳۸۰م م اورانیوم ۱۶۵۰ متر بر ثانیه  دهه ۱۹۸۰
بی کا ۴ جرخ گود ۴۴۰ م م ۹۰۰ متر بر ثانیه
بی کا ۱۵ خرج گود ۵۰۰  تا ۵۵۰ م م ۱۰۶۰ متر بر ثانیه
OF-11 انفجار قوی ترکش شونده برای نابود  کردن ساختمان ها فاقد توان ضد زره  شامل تی ان تی ۹۰۵ متر بر ثانیه دهه ۱۹۶۰
OF-18 انفجار قوی ترکش شونده برای نابود  کردن ساختمان ها فاقد توان ضد زره  شامل تی ان تی ۷۵۰ متر بر ثانیه دهه ۱۹۷۰
OF-27 انفجار قوی ترکش شونده برای نابود  کردن ساختمان ها فاقد توان ضد زره شامل ترکیبی از تی ان تی و پودر الومنیوم ۸۰۰ متر بر ثانیه دهه ۱۹۷۰

نسخه ای برای توپ۱۲۵ م م نیز موجود است

همچنین این توپ در نسخه های چون تی ۶۲ ام که دارای مسافت یاب لیزری است توان شلیک موشک هدایت لیزری  لوله پرتاب ۹M117 را دارد که بسته به مدل بین ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ متر برد و دارای قدرت نفوذ ۵۵۰ تا ۸۵۰ م م در زره است.البته از انجایی که این موشک هدایت لیزری نیم خودکار است بافاصله که لیزر روی هدف قرار بگیرد و اگر هدف هشدار دهنده لیزری داشته باشد ، با هشدار به موقع و پرتاب نارنجک انداز دود زا میتوان موشک را فریب داد

توپ۱۲۵ م م ۲ ای ۴۶

توپ ۱۲۵ م م بدون خان با گلوله گذاری  خودکار از نوع ۲ ای ۴۶ بود . سری اول  این توپ بر روی تانک تی ۶۴ نصب شده بود ولی تمامی تانک های روسی بعدی همانند تی ۷۲ ، تی ۸۰ و تی ۹۰  نیز از این توپ بهره بردند (البته این توپ دست کم روی ۲۰ تانک دیگر همچون تایپ ۹۹ ، الخالد، ذولفقار، پی تی ۹۱ و…. نصب است). توپ دارای  توان شلیک انواع مهمات انفجار  شدید ضد زره   و  انرژی جنبشی  و موشک های ضد تانک لوله پرتاب را داشت. خشاب به صورت چرخفلکی  در زیر برجک قرار دارد.

توپ دارای خطای ۱ متر در ۱۸۰۰ متر است و برد نهایی ان ۹۱۰۰ متر است اگرچه برد  اتش با موشک لوله پرتاب ۴۰۰۰ متر است.با وجود اینکه توپ ۱۲۵ ، ۲ ای ۴۶ تی ۷۲ مشابه نسخه تی ۶۴ است ولی سامانه لودکننده گلوله در لوله   این دو با هم فرق دارد. در  خشاب ۲۲ گلوله قرار دارد و ۱۷ گلوله نیز در درون بدنه تانک ذخیره شده است. توپ توان شلیک هشت تا ده گلوله بر دقیقه را دارد(در تی ۷۲ و ۹۰ هشت گلوله در تی ۶۴ و تی ۸۰ تا  ده گلوله)

 در  توپ ۲ای ۴۶ ام  مهمات و خرج پرتاب از هم  جدا هستند و در دو ردیف  خشاب چرخ فلکی  درون تانک قرار گرفته اند. برخورد و نفوذ مهمات ضد زره دشمن به بدنه تانک از هر سمت  باعث برخورد به مهمات ویا خرج پرتاب  خشاب چرخفلکی شده و انفجار بزرگی ایجاد می شود  به شکلی که برجک تانک از جا کنده شده و خدمه نابود می شوند. این مشکل بزرگ همیشه تانک های روسی  و خدمه ان را تهدید  میکرده .از تی ۸۰ یو به بعد  تلاش شد با نصب  زره واکنش دهنده حتی در دو طرف بدنه حفاظت را افزایش داد ولی دست کم  حتی نسخه های زره پوش شده چون  تی ۶۴بی ام نسخه ارتقا یافته در اکرایین  تانک تی ۶۴  ویا تی ۸۰ یو در چچن باز در صورت نفوذ  مهمات همان داستان را داشتند. تنها در تی ۹۰ اس ام است که با یک زره یک پارچه واکنشی از جمله در دو طرف بدنه تلشا شده سطح تهدید بسیار کم شود اگرچه از بین نرفته است

تی 72

تی ۷۲

 

مهمات های پرتابی توپ125 م م

مهمات های پرتابی توپ۱۲۵ م م

440px-T72_crew.svg

نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ توضیحات
بی ام ۹ ۱۸۰۰ ۲۴۵ م م در ۲۰۰۰ متر در زره ۹۰ دره انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته فولادی

بی ام ۱۵ ۱۷۸۰ ۳۱۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره ۹۰ درجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته فولادی

بی ام ۲۲ ۱۷۶۰ ۳۸۰ م م در ۲۰۰۰ متر زره صفر درجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته فولادی

بی ام ۲۹ ۱۷۰۰ ۴۳۰ م م در ۲۰۰۰ متر زره صفردرجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته اورانیومی

بی ام ۳۲ ۱۷۰۰ ۵۰۰ م م در  ۲۰۰۰ متر زره صفر درجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته اورانیومی

بی ام ۴۲ ۱۷۰۰ ۴۵۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره صفر انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته تنگستنی

بی ام ۴۲ ام ۱۷۵۰ ۶۵۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره صفر درجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته تنگستنی

بی ام ۴۶ ۱۷۰۰ ۶۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره صفر درجه انرژی جنبشی APFSDS-T

دارای هسته اورانیومی

بی کا ۱۴ ۹۰۵ ۴۵۰ م م در زره صفر خرج گود
بی کا ۱۸ ۹۰۵ ۵۰۰م م در زره صفر درجه خرج گود
بی کا ۲۱ ۹۰۵ ۷۵۰ م م در زره صفر درجه خرج گود
بی کا ۲۹ ۹۱۵ ۸۰۰ م م در زره صفر درجه خرج گود
OF-19 ۸۵۰  مهمات  دارای  تی ان تی برای نابودی ساختمانها است و نه نبرد زرهی انفجار قوی ترکش شونده
OF-26 ۸۵۰  مهمات  دارای  RDX  برای نابودی ساختمانها است و نه نبرد زرهی  انفجار قوی ترکش شونده
ای تی ۸ ؟ ۶۰۰ م م در زره صفر درجه موشک لوله پرتاب با برد ۴۰۰۰ متر
ای تی ۱۱ ۹۰۰ م م  در زره صفر درجه موشک ۵تا۶ هزار متر

روسها توپ جدید برای با نام ۲A82 بر اساس توپ ۲A46  توسعه داده اند  . این توپ هنوز جزئیات زیادی از ان مشخص نیست ولی همکنون روسها در حال توسعه  مهماتی با توان نفوذ در ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ م م زره برای ان هستند. البته این مهمات یک تکه تنها از همان توپ ارماتا به دلیل شکل متفاوت سامانه گلوله گذاری لود می شود . این مهمات با مهمات M892A4 که به تازگی وارد تولید شده قابل قیاس است

در نهایت : بزرگی کالبیر امتیاز است ولی نشان دهده برتری نیست کما اینکه تنها با نگاهی به جدول های فوق می بینید  توپ ۱۰۵ م م مهمات های  شلیک میکرد که از توپ ۱۱۵ م م برتر و با توپ۱۲۵ م م برابر بود. همچنین  توپ ۱۲۰ م م ناتو که روی تانک های غربی و حتی ژاپنی  و کره ای نصب می شود اگرچه  ۵ م م کوچکتر  از توپ۱۲۵ م م روسها است ولی به خوبی میتوان دید که مهمات های ان به شکل چشمگیری  در میزان نفوذ برتر هستند . در واقع برتری ویا ضعف یک توپ از کالیبر ان گذشته به مهمات و سرعت دهانه است و اگر شما می خواهید  کارایی یک توپ را در نبرد ضد زره  بسنجید   باید به میزان نفوذ مهمات های ان نگاه کنید .البته این مسئله را نیز مورد توجه قرار بدهید که مثلا وجود یک توپ ۱۲۰ م م و یا ۱۲۵ م م روی یک تانک در فلان کشور به معنی این نیست که ان کشور بهترین مهمات موجود این توپ را دارد ممکن است اصلا بهترین مهمات را خریداری نکرده باشد.همچنین  مثلا بله توپ۱۲۵ م م روسها از توپ۱۲۰ م م غربی ضعیفتر  است ولی این یک درد بزرگ نیست باید دید تهدید  که در برابر این توپ۱۲۵ م م قرار می گیرد  و یا بهتر است بگویم در برابر کشور دارای تانکی با چنین توپی قرار میگیرد چه میزان زره دارد شاید همین توپ ۱۲۵ م م  هم از سرش زیاد باشد کما  اینکه روسها دو دهه بود از توپ ۱۲۵ م  م استفاده میکردند ولی امریکا از توپ ۱۰۵ م م زیرا تا اوائل دهه ۱۹۸۰ هم توپ۱۰۵ م م از پس تانک های روسی برای امریکا بر می امد(مثلا در یک کشور افریقای توپ۱۰۰ م م  تانک تی ۵۵ هم شاید خیلی شاخ باشد در نبرد زرهی ولی در خوارمیانه  توپ ۱۲۰ م م با مهمات تنگستنی هم ممکن است کارایش در اگر و اما باشد )

احتمالا در اینده توپ های ۱۵۲ م م (برای ارماتا) و یا ۱۴۰ م م برای تانک های ناتو  نیز به میدان بیاید ولی این مسئله بر میگردد به روسها… تاکنون توپ۱۲۰ م م ناتو از پس تانک های روسی بر میامده همینک نیز توپ ۱۲۰ م م با مهمات ام ۸۲۹ ای۴ این توان را دارد ولی بدون شک این میزان کالیبر تا زمانی است که روسها تانکی مقاوم تر نسازند  و یا  اینکه کالبیر توپ خود را از ۱۲۵ بالاتر نبرند  است . ناتو از دهه ۱۹۹۰ با پیشاپیش اینکه روسها در نهایت برای جایگزین ناوگان تی ۷۲ و تی ۹۰ تانک جدید خواهد ساخت دست به  تست توپ ۱۴۰ م م با گلوله گذاری خودکار روی نسخه ازمایشی ابرامز و لئوپارد۲ زدند و بعد از این  ازمایشات نقشه ها را نگهداشته و هر دو تانک ازمایشی را روانه  موزه کردند تا زمانی که لازم شد توپ۱۴۰ م م را تولید و روی ابرامز و لئوپارد۲  و احتمالا چلنجر۲ نصب  کنند. از این رو باید منتظر ماند و دید در اینده چه می شود .

در ایران:

ایران تقریبا تمامی این توپ ها به غیر از توپ۱۲۰ م م المانی رامتال و توپ۱۲۰ م م فرانسوی  و توپ ال ۳۰ چلنجر ۲ را دارد. ما دو توپ در کشور  تولید می کردیم و یا  میکنیم و ان توپ ۱۰۵ م م و دیگری  توپ ۱۲۵ م م است . این توپها مهمات های مختلفی شلیک میکنند ولی بهترین  مهمات انرژی  جنبشی شلیکی از هر دو توپ مهمات روسی BM-42 با هسته تنگستنی است که ۴۵۰ م م قدرت نفوذ دارد. این مهمات برای توپ ۱۲۵ م م است ولی با تغییر کفشک  از توپ ۱۰۵ م م نیز پرتاب می شود.در حال حاظر بهترین کار برای ما  خرید مهمات های بهتر است . چینیها مهمات های ۱۲۵ م م با توان نفوذ در ۶۰۰ م م زره را نیز تولید میکنند که در این لیست نیامده است  و یا نسخه های پر توان تر روی با همین میزان توان نفوذ  که در لیست امده  و دست کم از پس ابرامز های سعودی  بر می اید . تولید توپ۱۲۰ م م برای ما با وجود کارایی بالا ممکن  نیست ( منظور توپ ال۴۴ و ال۵۵ است) زیرا مهمات این توپ با مهمات موجود در کشور جور نیست  و اصلا ما این توپ و مهمات ان را نداریم و هیچ کدام از تانک های ما نیز چنین توپی ندارد و تعویض توپ ها با توپ ۱۲۰ م م بسیار هزینه بر است و حتی دو طرح توسعه یافته در کشور یعنی ذولفقار ۱ و ۳ نیز دارای توپ ۱۲۵ م م روسی بودند

در پایان همین هفته مقاله ای در مورد تانک های موجود در ایران خواهیم داشت

گرداوری:عبدالحمید تارخ

منابع:

http://www.kotsch88.de/m_115mmmun.htm

http://www.steelbeasts.com/sbwiki/index.php?title=Ammunition_Data

Lhttp://defense-update.com/products/digits/120ke.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/125_mm_smoothbore_ammunition

http://www.army-guide.com/eng/product3615.html

http://www.rheinmetall-defence.com/en/rheinmetall_defence/systems_and_products/weapons_and_ammunition/direct_fire/large_calibre/index.php

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiM-puvjZHNAhWLPhQKHTh9AYAQFggpMAE&url=http%3A%2F%2Fwww.globalsecurity.org%2Fmilitary%2Flibrary%2Fbudget%2Ffy2015%2Fdot-e%2Farmy%2F2015m829a4.pdf&usg=AFQjCNGV9Efyd5HFeu7BluhvrUhPynUTRg

 

40+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.