در این مقاله به توپ های و راکت های توپخانه ای موجود در ایران می پردازیم . این تسلیحات قابل هدفگیری هستند ولی قابل هدایت نیستند. البته مهمات هدایت شونده در سطح جهانی برای هر دو این سلاح ها وجود دارد . در این مقاله در مورد موشک های کروز و بالستیک صحبت نمی شود زیرا انها وظیفه جدایی دارند

توپ خانه کششی

توپ کششی ام۱۰۱

این توپ کششی ۱۰۵ م م در زمان جنگ جهانی دوم تولید شد و یکی از اصلیترین  توپ های  ارتش امریکا در ان دوران بود. ایران در سال ۱۹۶۰ به شکل دست دوم ۲۵۰ عراده ان را از امریکا خریداری کرد و طی جنگ از ان بهره برد و همچنان ان را در خدمت دارد . این توپ دارای  برد اتش  ۱۱ کیلومتر   است. همچنان بیش از ۱۰۰ عراده ان در خدمت است

M101A1_howitzer_

ام۱۱۴

یک هوتزر ۱۵۵ م م امریکایی کششی  که در زمان رژیم پهلوی صد عراده ان به شکل دست دوم وارد خدمت شد. همچنان باید تعداد محدودی  از ان در خدمت باشد . ایران بر اساس این توپ ، توپ کششی اچ ام ۴۱ ساخت است که با ان اشاره می شود

aVSkX7J

توپ ام ۱۱۵

یک توپ ۲۰۳ م م که بزرگترین توپ کششی موجود در کشور است و میتواند گلوله های ۹۰ کیلوگرمی را تا برد ۱۶ کیلومتری اتش کند . این توپ در جنگ جهانی دوم ساخته شد و در سال ۱۹۶۹ ایران ۵۰ عراده را به شکل دست دوم به خدمت گرفت که همچنان از انها بهره می برد.

16

توپ کششی دی-۳۰

یک توپ ۱۲۲م م ساخت شوروی  که ایران به تعداد  از ان  در زمان جنگ به شکل غنیمت  دست یافت  و در دهه ۱۹۹۰ دست به خرید ۱۰۰ عراده ان از روسیه زده و نسخه بومی ان نیز ساخته شده. برخی منابع معتقدند  ایران تعداد  زیادی نیز از نسخه چینی  دریافت  کرده است ولی بر اساس منابع مختلف  کم بیش حود ۵۰۰ عراده ان در خدمت اشت  که  یکی از پر تعداد ترین توپ ای در خدمت سپاه پاسدران است

80352316-3234829-0

توپ کششی تایپ ۵۹

یک توپ کششی چینی با کالیبر  ۱۳۰ م م که در زمان جنگ وارد ایران شد. این توپ در سال های ۱۳۶۳ در اوج  جنگ از چین خریداری  شد و سری اول شامل ۳۰۰ عراده بود و در ادمه ایران ۲۲۰  عراده دیگر از این توپ را در زمان جنگ تحویل گرفت  و در دهه ۱۳۷۰ شمسی نیز دست کم یک دسته حدود صد عراده دیگر تحویل گرفته است.   همچنین ایران در  میانه جنگ ۴۵۰ تا ۴۸۰ عراده از همین  توپ را نیز از کره شمالی دریافت  کرده است که مشخص نیست ایا این توپ نسخه چینی دست دوم بود و یا  نسخه تولید در خود کره شمالی . البته یک نکته گفتنی  است که تایپ ۵۹ بر اساس  توپ روسی ام ۴۶ ساخته شد. خود ام۴۶ از زمان شاه پهلوی در ایران بود. ایران در سال ۱۹۷۰ صد عراده از این توپ را به شکل دست دوم از خود شوروی دریافت کرده بود ولی نسخه  چینی و کره ای بعد از  انقلاب و در جریان جنگ وارد ایران شد. این توپ برد مناسبی  حدود ۲۷ کیلومتر دارد  ولی دقت  و کیفیت ان کم است و همچنان به تعداد بالای بر اساس منابع  بیش از ۸۰۰ عراده در خدمت است (از کسانی که با این توپ کار کردند بپرسید از دقت و کیفیت ساخت این توپ حرفها برای گفتن دارند)

Type_59 1090122-2017331

توپ کششی   GC-45

یک توپ۱۵۵ م م ساخت کانادا  که در ایران با نام توپ اتریشی  نیز شناخته  می شود زیرا این توپ در سال های میانی جنگ با عراق از طریق  اتریش به ایران رسید  و از جمله محدود تسلیحاتی است که ایران در زمان جنگ از غرب دریافت  کرد . از قرار این توپ در ان زمان برای لیبی ساخته شد ولی به دلیل تحریم های  به این کشور داده نشد و به شکل غیر قانونی وارد ایران شد.این توپ دقت بالای داشت  و برد ان تا ۳۹ کیلومتر می رسد. گفته شده ایران  ۱۱۰ عراده از این توپ را به مبلغ ۳۰۰ میلیون دلار با ۴۱۰۰۰ گلوله  خریداری کرده است . بر اساس بسیاری  از  منابع ایران ۱۵ عراده نسخه چینی این توپ را  در دهه ۱۳۷۰ شمسی دریافت کرده است

GHN-45_155_mm_Howitzer

توپ ۱۲۲ م م کششی تایپ۶۰

یک توپ کششی ۱۲۲ م م ساخت چین که ایران ان را در میانه جنگ از چین خریداری کرد . تا دو سال اخر جنگ ایران صد عراده از این توپ را با برد ۲۳ کیلومتر دریافت  کرد  احتمالا  همچنان در کنار توپ های ۱۲۲ م م  روسی دی ۳۰ در خدمت است

اچ ام.۴۰:  نسخه ایرانی توپ ۱۲۲ م م  کششی روسی ۲ ای ۱۸ که دی -۳۰ نیز خوانده میود . توپ دی ۳۰ محصول دهه ۱۹۶۰ است و دارای  بیشترین برد ۱۵ کیلومتر با مهمات معمولی و ۲۱ کیلومتر با مهمات راکتی است اگرچه ایران مدعی تولید نسخه ای با مهمات راکتی با برد بیش ۳۵ کیلومتر است.

اچ ام.۴۱: توپ ۱۵۵ م م  که گفته شده پاییه ان بر   اساس  توپ  امریکایی کششی ام۱۱۴ که در زمان رژیم گذشته تحویل شده  ساخته شده است.این توپ توان شلیک گلوله های انفجاری تا برد ۳۰ کیلومتری را دارد. ایران  نسخه مهمات هدایت  لیزری با نام بصیر برای این توپ تولید کرده است که شباهت بسیار  به مهمات هدایت لیزری ۱۵۵ م م ام ۷۱۲ Copperhead   امریکایی دارد. ایران در سال  ۲۰۱۲ نسخه ای از این توپ سوار بر یک کامیون شش چرخ را نیز به نمایش گذاشت که از قرار عملیاتی نشد

232770_orig n2948989-4543073

نسخه خودکششی ناکام

نسخه خودکششی ناکام

توپ  های خود کششی

توپ ام۱۰۹

یک توپ خودکششی  امریکایی  با کالیبر  ۱۵۵ م م که در زمان رژیم گذشته در دو مدل A و A1 وارد خدمت شد. ۵۰ عراده از نسخه  A و ۳۹۰ عراده از سنخه A1   وارد ایران شد.  این توپ دقت بسیار و تحرک عالی داشت  از این رو ایران  بعد از جنگ دست به تولید نسخه بومی ان نیز البته با شاسی  متفاوت زد . همچنان بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ عراده ان در خدمت است

Iranian Army unveils new defense equipment: Pictures

توپ خودکششی  ام ۱۰۷

یک هوتزر  ۱۷۵ م م  با شاسی شنی دار ساخت امریکا که با برد اتش ۴۰ کیلومتر برای مدتها دوربردترین هویتزر  کشور بود. این توپ در سال ۱۹۷۳ به میزان ۴۰ عراده وارد  ایران شد و مشخص نیست چند عراده همچنان در خدمت است

M107 175 mm Self-Propelled Gun

توپ ۱۷۰ م م کوکسان

این توپ ۱۷۰ م م ساخت کره شمالی که با نام  ام ۱۹۷۸ نیز شناخته می شود   یک توپ خود کششی  روی شاسی شنی دار  متعلق به تانک تی ۵۵ بود  که همکنون  نیز در خدمت است. این توپ در میانه جنگ به میزان ۲۰ عراده وارد  ایران شد  و در جنگ نیز بسیار کاربرد داشت . برد گلوله های  این  توپ به دلیل لوله بلند ۶۰ کیلومتر است و تنها ایران و کره شمالی از ان دست کم به شکل خودکششی استفاده می شود

20140922-095932

ام ۱۱۰:

بزرگترین هویتزر خودکششی موجود در ایران با کالیبر  ۲۰۳ م م که در سال ۱۹۷۳ به میزان ۳۸ فروند وارد ایران شد است.  این هوتزر گلوله های ۹۰ کیلوگرمی را تا برد ۲۳ تا ۲۵ کیلومتر بسته به مهمات اتش کند .این هویتزر  در زمان جنگ به دلیل   قدرت انفجار  بالا  بر روی  عراقی ها  تاثیر روانی زیادی داشت  و با داشتن شاسی شنی دار قدرت تحرک مناسبی نیز  داشت. همچنان  در خدمت است

M110 8 inch (203 mm) Self-Propelled Howitzer

۲ اس ۱ گاوازلیکا: یک هویتزر  خود کششی ۱۲۲ م م روسی روی شاسی شنی دار با برجکی با قابلیت  چرخش ۳۶۰ درجه . این توپ از دو کانال به ایران رسید. تعدادی از عراق غنیمت  گرفته شد و تعدادی نیز از سوریه به ایران رسید. گفته شده ۶۰ عراده ان در خدمت ایران است(در مورد دریافت تعدادی از سوریه نمیتوان با قاطعیت صحبت کرد)

_DSC3318

رعد۱: هویتزر خودکششی ساخت ایران با کالیبر  ۱۲۲م م بر اساس گوازلیکا  . این برنامه با نصب توپ ۱۲۲ م م روسی دی ۳۰ روی یک شاسی  داخلی  تولید شد ولی از قرار تولید نشد و به  نفع برنامه رعد ۲ کنار رفت

raad1

رعد ۲: یک هوتزر ۱۵۵ م م ایرانی بر اساس  هویتزر ام۱۰۹ امریکایی که از قرار به تعداد محدود تولید شد  اگرچه تعداد بیشتری توسط سپاه پاسدران به خدمت گرفته شد. این نسخه دارای شاسی متفاوتی با نسخه اصلی امریکایی است ولی دارای همان کالیبر ۱۵۵ ناتو است. حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ عراده به گفته برخی منابعه و حتی کمتر تولید شده است

IRAN_Army_RAAD-2_SPH

راکتهای توپخانه ای

فجر ۱: همان راکت انداز ۱۰۷ م م مینی کاتیوشا است که در اصل  ساخت چین است و با نام تایپ ۶۳ شناخته می شود. این راکت انداز  دارای  برد ۸ کیلومتر و کلاهکی بین ۱٫۵ تا ۲ کیلوگرم است و از اواخر جنگ در ایران تولید می شد. این راکت انداز در ایران با لانچر های ۱۲ تایی و حتی تکی تولید شده است

30

اچ ام۲۰:  همان راکت انداز ۱۲۲ م م گراد است. راکت ۱۲۲ م م گراد در سال ۱۹۶۸  در زمان رژیم گذشته از شوروی به میزان  ۷۰ عراده خریداری  شده بود و ایران در طی جنگ ۱۰۰ عراده دیگر  نیز از کره شمالی البته از نسخه  ساخت این کشور دریافت کرد. بعد از ان ایران دست به تولید این نوع راکت انداز با لانچر های ۴۰ تایی،۱۶ تایی ، ۸ تایی و حتی تکی شد.

00498034

فجر۳: راکت ۲۴۰ م م توپخانه ای با برد۴۳ کیلومتر و کلاهک ۹۰ کیلوگرمی.این راکت انداز نسخه داخلی راکت انداز ام ۱۹۸۵ کره شمالی است. ایران در سال ۱۹۸۸ تا ده سال بعد حدود ۱۰۰ عراده  نسخه کره شمالی را وارد ایران کرد که بر روی شاسی چرخدار دیگری  نصب شد

نسخه ای ایرانی

نسخه ای ایرانی

نسخه کره ای در ایران

نسخه کره ای در ایران

فجر۵: راکت ۳۳۳ م م توپخانه ای با کلاهک ۱۷۵ کیلوگرمی و برد ۷۵ کیلومتر که بر اساس  یک همکاری  با چینها و انتقال فناوری راکت ۳۲۰ م م WS-1 ساخته شد . نسخه ایرانی ها  لانچر  چهار تایی است(نسخه چینی هم لانچر چهارتایی دارد ولی به شکل دیگری ) و روی شاسی های مختلف نصب شده است که بیشتر  شامل بنز و من می باشد

13910828000524_PhotoL

فلق ۱: یک سامانه راکت کوتاه برد ۲۴۰ م م ساخته شده بر اساس راکت ۲۴۰ م م روسی بی ام ۲۴٫ این راکت انداز در لانچر های چهار و یا شش تایی پشت چیپ  سوار شده و دارای  برد ۱۰ کیلومتر و کلاهک ۵۰ کیلوگرم است

فلق۲: راکت انداز ۳۳۳ م م کوتاه برد با برد ۱۰ کیلومتر و کلاهک ۶۰ کیلوگرمی (البته وزن کلاهک ۱۲۰ کیلوگرم است و نیمی از ان وزن خود کلاهک است  )

ایران راکت انداز فلق ۱و ۲ ر ا در چند ترکیب نشان داده.. با لانچر های   دو و یا  چهار تایی به صورت جدا پشت چیپ ویا در یک ترکیب با دو  فلق۱ و دو فلق ۲٫ فلق در درگیری های عراق دیده شده

IMG11481683

نازعات: یک راکت توپخانه ای  فاقد سیستم هدایت  با پیشرانه سوخت جامد تک مرحله ای  که در اواخر دهه ۶۰ شمسی در ایران  بر اساس راکت فراگ شوروی ساخته شده است که البته کمک کره شمالی بسیار موثر بوده . نازعات به صورت تکی و یا سه تایی روی کاموین  بنز ۹۱۱ سوار میشود. نازعات در دو نسخه نازعات ۶ و ۱۰ تولید شد .

نازعات ۶:  راکت توپخانه ای ۳۵۶ م م با طول ۶٫۲ متر که دارای  برد ۱۰۰ کیلومتر و  کلاهک ۱۳۰ کیلوگرمی است

نازعات ۱۰: راکت توپخانه ای ۴۵۷ م م با طول ۸ متر که دارای برد ۱۳۰ کیلومتر است و از کلاهک ۲۳۰ کیلوگرمی بهره می برد .

aaask1

زلزال: سری راکتهای توپخانه ای زلزال    در دهه ۹۰ میلادی در ایران تولید شد که همچون نازعات دارای یک پیشرانه تک  مرحله ای سوخت جامد و فاقد سامانه هدایت است . زلزال نیز دارای  سکوی پرتاب متحرک معمولا روی خودروی بنز ۲۶۳۱ است که به صورت تکی روی خودرو سوار می شود .کلاهک راکت در جلو ترین قسمت ان قرار دارد و در پشت سر ان دارای یک متعادل کننده چرخشی است که یک ثانیه اول پرتاب با خارج کردن گازهای خروجی داغ از چهار طرف باعث تعادل موشک میشود

زلزال ۱ : اولین نسخه تولید دارای  قطر ۶۰۱ م م و طول ۸٫۳ متر که دارای  برد ۱۵۰ کیلومتر با یک کلاهک انفجار  قوی ۵۰۰ کیلوگرمی است.

زلزال۲: دومین  نسخه با قطر  ۶۰۱ م م و طول ۸٫۴ متر که دارای برد ۲۱۰ کیلومتر با یک کلاهک ۶۰۰ کیلوگرمی است

زلزال ۳: سومین نسخه تولیدی با قطر ۶۱۶ م م و طول ۹ متر که دارای برد  ۲۰۰ کیلومتر با یک کلاهک ۹۰۰ کیلوگرمی است

زلزال ۱ تا۳ دارای  دقت بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ متر در بیشترین برد خود هستند و از سال ۲۰۰۱ با ورود

زلزال دیگر تولید نمی شود . ایران  مدعی است طی ارتقائاتی  دقت این راکتها را از ۵۰۰

تا ۱۰۰۰ متر به ۵۰ تا۱۰۰ متر رسانده است . این  راکتها در سوریه و حزب الله به خدمت گرفته شده

bbb20001

توپخانه ایران از نظر کمیت جایگاه خوبی دارد ولی از نظر کیفیت کارایی ان پایین است. مثلا بیشترین تعداد توپ های موجود ما توپ کم دقت و بی کیفیت چینی تایپ ۵۹ است. بزرگترین مشکل  در بخش توپ خانه خودکششی  است. اگرچه با ساخت رعد۲ گامی بزرگ در این زمینه برداشته شد ولی  تعداد کمی از ان ساخته شده است و از طرفی دیگر دوران توپ های خودکششی شنی دار تمام شده است. برنامه نصب یک توپ ۱۵۵ م م اچ ام ۴۱ روی یک کامیون از چند عکس و پیش نمونه فراتر نرفت که البته این نمونه میتواند در صورت تولید یک پاییه  مناسب باشد. البته توپ اچ ام ۴۱ فاقد سامانه اتش رایانه ای است و حتی در صورت تولید نسخه خود کششی ان نیاز به ارتقا سامانه برای اتش رایانه ای برای هدایت اتش دقیق است. در حال حاظر ایران در این زمینه بسیار عقب افتاده و نبود سامانه اتش رایانه روی توپخانه ان دقت اتش توپخانه را پایین اورده است

همکنون سه مهمات اصلی در  نیروی های مسلح موجود است دو مهمات شرقی ۱۲۲ م م و ۱۳۰ م م  و دیگری مهمات غربی ۱۵۵م م که دقت و قدرت بالای دارد . به غیر از مهماتهای دیگر مانند ۱۷۰ و یا ۱۷۵ و یا ۲۰۳ م م  تعداد کمتری هستند زیرا توپ های شلیک کننده انها کم است . مهمات ۲۰۳ م م ، ۱۷۰ و ۱۷۵ م م با خروج از خدمت توپ های بزرگی فعلی  چون ام  ۱۱۰، ام۱۰۷ و یا کوکسان از خدمت خارج می شوند زیرا عملا  توپخانه  ۱۵۵ م م با دقت و سرعت اتش بالاتر جای انها را   را گرفته است  و میتوان با شلیک چند عراده همزمان قدرت انفجار را جبران کرد. توپ۱۳۰ م م نیز مهماتی کم دقتی دارد و در ایران نیز غیر موارد چینی که  در زمان جنگ وارد شد دیگر توپی با این کالیبر ساخته نشد. مهمات اصلی فعلی  ۱۲۲ و ۱۵۵ م م هستند. ایران بیشتر توجه خود را مانند اکثر ارتش های جهانی روی کالیبر ۱۵۵ م م گذاشته است. کالیبر که نه انقدر بزرگ است که جابجایی و لود و ان سخت باشد و نه کوچک است که قدرت انفجار کمی داشته باشد( رقیب شرقی این کالیبر ۱۵۲ م م است)

ایران باید تلاش خود را برای تولید نسخه های کششی و خود کششی توپ ام اچ ۴۱ بگذارد زیرا نتنها این توپ تولیدشده و در خدمت است ، بلکه مهمات ان تولید شده و موجود است ومهمات متعارف ما است .تنها باید تلاش شود با  تهیه شاسی چرخدار مناسب و نصب این توپ و همچنین نصب یک سامانه هدایت اتش رایانه ای روی ان بر دقت ان افزود زیرا واقعا بخش توپخانه ای ما نیاز به سر سامان گرفتن دارد که بیشتر هم مربوط به بخش خودکششی ها می شود که توپ های ان قدیم  و کم تعداد هستند

شاید این سوال پیش بیاید که ایا راکت ها میتوانند جای توپ ها را بگریند .. مثلا با تولید تعداد زیادی راکت ۱۲۲ م م گراد ان را جایگزین گلوله ۱۲۲ و یا ۱۵۵ بکنیم ؟

خیر.. راکت های توپخانه ای به دلیل سرعت و شکل انها و بالچه های تعادل عقبی  و همچنین معمولا یک نواخت نبودن سوزش سوخت راکتی ، دقت پایین دارند به شکلی که دقت راکت توپخانه ای همواره بین  دو تا پنچ درصد برد شلیک انها است (در مورد همه راکتها صدق میکند که میتواند در برد ۲۰۰۰۰ متری رقمی بین ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ متر باشد) برای همین ارتشهای جهان با وجود داشتن  اینکه راکت های توپخانه ای برد بیشتر و قدرت انفجار بالای دارند ، توپخانه را رها نمیکنند زیرا قدرت بالای دارد (برای نمونه یک راکت ۱۲۲ م م ارد معمولا دارای ۲۰ کیلوگرم مواد انفجاری است ولی   یک گلوله ۱۵۵ م م به شکل میانگین بین ۷ تا ۱۳ کیلوگرم مواد انفجاری دارد).

شاید این سوال پیش بیاید ایا با  تولید  راکتهای هدایت شونده چه ایا میتوان توپ را جایگزین کرد

خیر… زیرا بزرگترین میزیت توپ ، قیمت پایین گلوله های ان است. حتی قیمت یک گلوله معمولی ۱۵۵ م م از یک راکت غیر هدایت شونده ۱۲۲ م م گراد بسیار کمتر در حدود یک دهم تا یک هفتم است . شما میتوایند با نرخ بالای تعداد زیادی گلوله را طی چند ساعت بدون نگرانی از قیمت مهمات روانه هدف کنید

پاینده باد ایران

گرداوری :عبدالحمید تارخ

78+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar