در سال ۱۹۶۱ کندی رییس جمهور وقت امریکا خواهان  یک هواپیما ارزان قدیمی  چند منظوره برای  فروش به متحدین خارجی  امریکا از جمله متحدین فقیر در جنوب شرق اسیا و یا امریکایی  جنوبی شد.در ان زمان چندین طرح پیشنهاد شد مانند اف۸، اف۱۰۴ و یک طرح از طرفی نروث روپ با نام N-156F. در نهایت نیروی هوایی طرح نروث روپ را انتخاب  کرد که جدیدا نسخه دو سرنشینه ان با نام تی ۳۸ تالون در نقش اموزشی وارد خدمت نیروی هوایی امریکا شده بود .

جنگنده جدید اف۵ نام گرفت که در دو مدل A و B وارد خدمت شد  که فاقد رادار بودند  و یک جنگنده روز پرواز برای اب و هوای مناسب. در اوائل دهه ۱۹۷۰ از انچنان  که متحدین شوروی در حال دریافت تعداد زیادی میگ۲۱ بودند   کاخ سفید خواهان  توسعه یک نسخه  جدید با قابلیت بیشتر از این جنگنده  شد. این نسخه جدید دارای رادار ای پی  کیو ۱۵۳ بود که  توان پرواز درشب و اب و هوایی بعد را دشت  کم به عنوان یک شکاری رهگیر داشت و در سال ۱۹۷۳ عملیات شد. تا سال ۱۹۸۶ و پایان خط تولید اف۵ در مجموع ۲۲۴۶  فروند اف۵ ساخته شد

 اف۵ در دهه ۱۹۷۰ پرنده مناسبی  بود  ولی از همان میانه دهه ۱۹۷۰  اکثر متحدین شوروی مجهز به جنگنده میگ۲۳ به عنوان یک نسل سوم شدند که دارای موشک هدایت رادار نیم فعال میان برد بودند از این رو نیاز به پرنده پیشرفته تر  از اف۵ بود ولی همچیز  از تایوان شروع شد

در اوائل دهه ۱۹۷۰ تایوان به دنبال یک جنگنده  پیشرفته تر بود. در نیاز ارتش تایوان  امده بود  به یک جنگنده با توان حمل موشک هوا به هوای رادار نیم فعال اسپارو اشاره شده بود. در ان زمان امریکا تازه رابطه  خود را با چین از سر گرفته بود از این رو با احتیاط  قدم بر می داشت. تایوان در مرحله اول خواهان خرید اف۴ فانتوم بود  ولی امریکا مخالفت کرد برای مدتی نیز اسرائیل  مشارک  در برنامه کفیر را پیشنهاد داد که این برنامه نیز به جای نرسید.  تایوان در ان زمان در حال تولید تحت امتیاز  اف۵ بود از این رو خواهان توسعه نسخه ای از اف۵ با توان شلیک موشک  اسپارو شد. نروث روپ پاسخ  مثبت داد و برنامه ای با نام F-5G را پیشنهاد کرد که شامل  همان اف۵ با رادار پیشرفته برای هدایت موشک اسپارو بود

f-20-tigershark-5

با ورود کارتردر سال ۱۹۷۶  به کاخ سفید  همه چیز تغییر کرد . کارتر معتقد بود امریکا نمی توان هم زمان هم مدعی ایجاد صلح جهانی باشد  هم سلاح بفروشد از این رو ساخت یک نسخه صادراتی برای کشورهای  فقیر تر  ویا کلا ساخت هر سلاح ویژه صادرات را رد کرد  و در فروش سلاح به دیگر کشورها سختگیری بیشتر کرد  و فروش  اف۵ جی را به تایوان متوقف کرد. در سال ۱۹۷۹تنها مدت کوتاهی بعد از انقلاب در ایران گذارشاتی  پدیدار شد گه ایران موشک فونیکس را به شوروی داده است(امروزه مشخص است این خبر درست نبوده) این مسئله باعث شد کارتر بر فروش فناوری پیشرفته به کشورهای دیگر نظارت بیشتری بکند. در سال ۱۹۸۰ مسئله  پیچیده شده بود. سیاست  جدید امریکا بر ضد برخی کشورها حتی ژاپن و کره جنوبی مانع دستراس انها به سلاح های پیشرفته شده بود و از طرفی شوروی به فروش هر سلاحی به متحدین خود ادامه میداد

تایوان هنوز دنبال جنگنده بود و میخواست  از فرانسه میراژ اف۱ و یا ۲۰۰۰ خریداری  بکند که بسیار  زود مشاورین  کارتر به ان گفتند میتوان نسخه از اف۵ را برای صادرات توسعه داد که نه فناوری بسیار  کلیدی داشته باشد  که در صورت افتادن به دست  شوروی مورد سو استفاده قرا بگیرد و هم نیاز متحدین را براورده میکند.

در این میان نورث روپ باز وارد عمل شد و نسخه پیشرفته اف۵ را این بار با  رادار و تسلیحات  پیشرفته و یک موتور ارائه کرد مورد پسند قرار گرفت. سال ۱۹۸۱ کارتر از کاخ سفید  رفت و ریگان جانشین ان بسیار از محدودیت های تسلیحاتی  را لغو کرد تا تایوان با خیال راحت دست به سفارش   جنگنده جدید بزند  ولی در سال ۱۹۸۲ به دلیل رشد مناسبات با چین ریگان نیز فروش جنگنده جدید را به تایوان  لغو کرد  و از این به بعد برای مدتی تایوان دل از امریکا برید و به سراغ برنامه جنگنده بومی خود یا همان جینگ کو رفت  اگرچه در  دهه بعد موفق به دریافت صدها فروند اف۱۶ شد

جنگنده جدید نروث روپ با نام اف۲۰ تایگر شارک(ببر کوسه ) در ۳۰ اگوست سال ۱۹۸۲ پرواز کرد و نروث روپ در این رویا بود که این پرنده نیز مانند اف۵ فروش   جهانی خواهد داشت

اف۲۰ مشابه اف۵ بود فرق زیادی از نظر ظاهر با ان داشت. کمی کشیده تر بود و بالهای بزرگتری داشت   و بدنه تقویت  شده بود. بال ۱٫۶ برابر بزرگتر شده بود و ضریب بارگذاری بار ۱۲ درصد رشد داشت و  برای جبران  کاهش چالاکی در زمینه افزایش پهنای بال  سکان عمودی برای کنترل سمتی ۳۰% بزرگتر  شده بود . در کل از نظر چالاکی  با اف۱۶ قابل رقابت بود و سریعتر   از اف۱۶ دور میزند. همچنین دارای  یک سامانه هدایت پرواز دیجیتال با سیم دو کاناله  بود.تفاوت ظاهری  اصلی داشتن  یک موتور به جای  دو موتور در اف۵ بود. اف۵ دارای دو موتور جنرال الکترونیک جی ۸۵ بود  که با توان هر یک ۵۰۰۰ پاوند با پس سوز ضعیفترین موتور توربوجت  زمان خود  بود که روی یک جنگنده نسب شد ولی با در نظر گرفتن وزن  اف۵ کافی بود.

031

ولی اف۲۰ سنگینتر  بود  ، ۱٫۵ تن سنگینتر  از اف۵ در وزن سبک بود از این رو برای افزایش قدرت و سرعت اف۲۰ مجهز به یک دستگاه  موتور توربوفن جنرال الکترونیک اف۴۰۴ – جی ایی-۱۰۰ شد که دارای  ۱۱۰۰۰ پاوند بدون پس سوز و ۱۷۰۰۰ پاوند با پس سوز   قدرت بود . این موتور روی اف۱۸ هورنت نیز نصب شده بود و با ساعت بین تعمیر ۶۵۰۰ ساعت  بهترین گزینه برای اف۲۰  بود.

اف۲۰ می توانست به سرعت ۲ ماخ برسد که بسیار بیشتر از بیشترین سرعت ۱٫۶ ماخ برای اف۵ بود. همچنین رانش به وزن  به صورت چشمیگری  افزایش یافته بود و به ۱٫۱ رسیده بود عددی که برای اف۵  عدد ۰٫۸۷ بود.   همچنین  موتور در افزایش سرعت اوجگیر نیز تاثیر چشمیگری  داشت و سرعت اوگیری  در اف۲۰ به عدد ۲۵۵ متر بر ثانیه رسیده بود که برای اف۵ این عدد ۱۷۵ متر بر ثانیه بود

همچنین برای افزایش ورود هوا به موتور ، دهانه  ورودی هوا  و قطر ان بزرگ تر شده بود

اف۲۰ در کابین دارای  دو نمایشگر چنده منظوره قابل برنامه ریز تک رنگ  بود  و از یک اچ یو دی دیجیتال  بهره می برد. دارای هشدار دهنده راداری مشابه اف۱۶ بود و از یک رایانه دیجیتال  چند ماموریتی بهره می برد. رادار هواپیما از نوع APG-67 بود که برای این جنگنده ساخته شده بود. این رادار یک رادار چند منظوره بود که در باند ایکس کار می کرد  و دارای  انتن تخت ارایه بود. برد ان بر ضد یک هدف بزرگ ۱۵۰ کیلومتر بود ولی برد ان بر ضد یک جنگنده در ابعاد اف۱۶ حدود ۷۵ کیلومتر بود. رادار توان رهگیر ده هدف و اتش  به دو هدف را داشت و توان  کشف اهداف  متحرک زمینی، نقشه برداری از سطح زمین  و توان پاینتگری مناسبی داشت . این رادار به اف۲۰ توان شلیک موشک اسپارو بدون شک  دراینده امرام را می داد  و می توانست  با ان دست به قفل موشک ضد  کشتی بزند

800px-f-20_cockpit_mock-up

اف۲۰ نیز  دارای هفت    جایگاه جنگ افزاری  بود  که مشابه  اف۵ است   که شامل دو عدد زیر هر بال، یکی بر نوک هر بال  و یکی در زیر بدنه. اف۲۰ توان حمل ۳۶۰۰ کیلوگرم سلاح را داشت که ۴۰۰ کیلوگرم بیشتر از اف۵ بود که ۴۰۰ کیلوگرم بیشتر از اف۵ بود .  اف۲۰ دارای  همان دو توپ ۲۰ م م ام ۳۹ مشابه توپ اف۵ بود که هر توپ  مانند اف۵ دارای ۲۸۰ گلوله داشت

در زمینه  رزم هوا به هوا توان حمل دو فروسرخ   سایندواندر بر روی نوک بال  داشت اگرچه توان حمل تا دو سایدواندر  نیز زیر هر بال در مجموع شش عدد را داشت. دو موشک  اسپارو توان میان برد این جنگنده  در رزم هوایی بود که در  نزدیک ترین جایگاه  به بدنه زیر بال حمل می شد

در زمینه  عملیات هوا به زمین  میتوانست  تا ۱۳  بمب مارک ۸۲  را حمل کند ویا توان حمل  شش موشک ماوریک و یا با نصب غلاف توان حمل بمب لیزری را نیز داشت. البته بدون شکل در  صورت عملیاتی  شدن توان حمل سلاح بیشتری را داشت

اف۲۰ دارای  برد انتقالی ۲۷۵۹ کیلومتر با سه مخزن سوخت خارجی ۱۲۵۰ لیتری را داشت و شعاع  رزمی ان با  ۳تن سلاح و دو مخزن سوخت خارجی ۵۵۶ کیلومتر بود

اف۲۰ با قیمت ۱۲ میلیون دلار در دهه ۱۹۸۰ بسیار ارزانتر از اف۱۵ با قیمت ۳۰ میلیون دلار ویا اف۱۶ با قیمت ۱۵ میلیون  دلار بود . اف۲۰  نصف اف۱۶ سوخت  مصرف میکرد اگرچه به دلیل محدودیت سوخت داخلی بردش کم بود ولی از نظر هزینه تعمیر و نگهداری  ۵۲% و  هزینه یک ساعت پرواز ۳۲% ارزانتر از اف۱۶ تمام می شد . جالب اینکه اف۱۶ در دهه ۱۹۸۰ توان حمل اسپارو به شکل عملی نداشت ولی اف۲۰ داشت

اف۲۰ تا فوریه سال ۱۹۸۵ ازمایشات تسلیحاتی خود شامل  شلیک اسپارو، سایدواندر و شلیک موشک ماوریک و همچنین استفاده  از انواع سلاح های  غیر هدایت شونده را پشت سر گذاشت  و با ۱۵۰۰ پرواز کارنامه درخشانی برای خود به جا گذاشت  اگرچه یکی از سه پیش نمونه درسال ۱۹۸۴ زمانی که در حال تست توسط کره جنوبی بود از دست رفت و سقوط  کرد

اف20 و اسپارو

اف۲۰ و اسپارو

اف20 و ماوریک

اف۲۰ و ماوریک

خوب جنگنده ای با چنین قابلیتی چگونه در نهایت با تولید ۳ پیش نمونه به پایان خود رسید

اف۲۰  رقیبی چون اف۱۶ داشت  اگرچه ارزانتر و به صرفه تر بود ولی اف۱۶ برد بیشتر و توان حمل تسلیحات بیشتری داشت  از طرفی در  دهه ۱۹۸۰ زمانی که اف۲۰ در حال توسعه بود سرکله اف۱۶ سی و دی نیز پیدا شد که برتری زیادی داشت و تا ان زمان حدود ۱۰۰۰ فروند اف۱۶ ساخته شده بود. از  این رو اف۲۰ چند برنامه را به اف۱۶ باخت برای نمونه در سال ۱۹۸۱ در پی حمله شوروی به افغانستان، کنگره امریکا یک بسته کم نظامی شامل ۴۰ فروند اف۱۶ به پاکستان پیشنهاد داد در ان زمان اف۲۰ هنوز پرواز نکرده  بود و یک سال بعد نیز ونزوئلا  اف۱۶ را خریداری کرد و اف۲۰ را کنار زد ، سوئد مدتی دنبال اف۲۰ بود ولی بعد به دنبال طرح جنگنده ملی گرپین رفت . اف۲۰ به یونان و ترکیه هم پیشنهاد شد ولی هر دو اف۱۶ را پسندیدند .

جالب اینکه در سال ۱۹۸۳ کنگره امریکا  کمک به برنامه  جنگنده لاوی  اسرائیل  را به این بهانه قطع کرد که رقیب اف۲۰ می شود زیرا  نروث روپ شکایت کرده بود کنگره نباید به طراحی کمک کند که رقیب اف۲۰ امریکا در بازار جهانی می شود

جالب اینکه به زودی خود اف۲۰ قربانی اف۱۶ شد. در سال ۱۹۸۴ طی جلسه ای  بین کنگره و  نیروی هوایی این مسئله اعلام شد که  هیچ مشتری خارجی اف۲۰ را سفارش نداده است  . طی چهار سال گذشته ان امریکا هزار جنگنده به ۲۹ کشور جهان فروخته بود که هیچ کدام اف۲۰ نبودند عمده انها اف۱۶ و یا اف۱۸ بودند . نیروی هوایی خود علاقه یا به خرید اف۲۰ نداشت زیرا اف۲۰ از روز اول برای صادرات ساخته شده بود (دقیقا مشابه اف۵) از طرفی در نیروی هوایی و پنتاگون این دید  بود که با افزایش مشتریان خارجی اف۱۶ قیمت هر واحد ان برای نیروی هوایی مریکا هم کاهش می یابد از این رو اف۲۰ فرزند ناخوانده بود و  در سال ۱۹۸۴ رسما نیروی هوایی حمایت  خود را از برنامه اف۲۰ لغو کرد .البته چیزی که در ارتش امریکا مافیایی جنگنده خوانده می شود  نیز در این تصمیم بی تاثیر نبود

df-st-86-12144

از این رو اف۲۰ به سراغ دیگر نیروی های ارتش امریکا رفت . مدتی تلاش  کرد نظر نیروی دریایی را برای خرید اف۲۰ در نقش هواپیما متجاوز جلب کند. هواپیمای متجاوز در دانشکده  نیروی  دریایی امریکا برای تمرین رزم هوا به هوا استفاده می شد  که در نهایت این برنامه نیز به جای نرسید و نیروی دریایی اف۵ را قبول کرد. مدتی نروث  روپ به سراغ  گارد ملی رفت شاید  در نقش دفاع هوایی از اف۲۰ استفاده کند. نروث با بیادن  اینکه اف۲۰ با توان حمل اسپارو  بهتر از اف۱۶ است تلاش  خود را کرد ولی گارد ملی اف۱۶ را ترجیه میداد زیرا اف۱۶ پیش از این نیز  توسط گارد ملی خریداری  شده بود از این رو مشکلی برای تعمیر و نگهداری نداشت

در سال ۱۹۸۶ در نهایت بعد از هزینه معادل ۱٫۲ میلیارد  دلار برنامه لغوشد. اف۲۰  بعد از شش سال هیچ مشتری نیافت و این خود دلیل اصلی  لغو برنامه بود. اف۱۶ رقیب گرانتر و پیچیده تری بود که به دلیل  اینکه خود نیروی هوایی امریکا ان را خریده بود مورد توجه بیشتر قرار گرفت  . از طرفی نروث روپ در ان زمان درگیر برنامه بمب افکن پنهانکار B-2 شده بود   و دیگر نمی خواست  بیشتر از این پول هزینه  کند زیرا اف۲۰ با بودجه داخلی شرکت پیش رفته بود.

 نروث تلاش زیادی برای فروش  این برنامه حتی بعد از  لغو برنامه کرد.پیشنهاد تولید به کره جنوبی و هند  داده شد و حتی بعدها رسوای های پیش امد  که نروث برای خرید این پرنده روش های نیز داده است . حتی کشورهای چون عربستان  ، کویت و امارات  نیز پیشنهاد خرید دریافت کردند ولی انها تورنادو و میراژ  ۲۰۰۰ خریداری کردند . اف۲۰  یکی از بهترین جنگنده های  تاریخ بود که تولید نشد. واقعیت  این است که اگرجدت   اف۵ فروش خوبی  داشت زیرا ارزان و ساده بود ولی اف۲۰ ارزان  بود ولی نه خیلی بیشتر از اف۱۶ و از نظر پیچیدگی هم چیزی از اف۱۶ کم نداشت و البته  در زمینه برد و میزان سلاح قابل حمل نیز پاینتر بود

8870309511_8a147a0352_b 830101-an-air-to-air-left-side-view-of-a-northrop-f-20-tigershark-aircraft-firing-rockets-during-a-demonstration_02

مشخصات

طول:۱۴٫۴ متر

بلندی:۴٫۲۰ متر

وزن خالی:۵٫۹ تن

بیشترین وزن برخاستن:۱۲٫۴ تن

موتور: یک دستگاه موتور توربوفن  General Electric F404-GE-100 با توان ۱۷۰۰۰ پاوند پاوند

بیشترین سرعت: ۲ماخ

برد انتقالی:۲۷۹۵ کیلومتر

سلاح: دو توپ ۲۰ م م و هفت جایگاه خارجی  با توان حمل ۳٫۶ تن سلاح شامل موشک سایدواندر، اسپارو، ماوریک و بمب های لیزری و سقوط ازاد

 منابع:

http://www.defensemedianetwork.com/stories/what-might-have-been-f-20-tigershark/

https://en.wikipedia.org/wiki/Northrop_F-20_Tigershark

40+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.