در سال ۱۹۷۷ نیروی هوایی ایتالیا خواهان یک هواپیما تهاجمی برای جایگزینی هواپیمای تهاجمی و پشتیبانی هوایی نزدیک جی ۹۱ ساخت فیات شد. در ان زمان  ایتالیا از شریکان جنگنده تهاجمی تورنادو بود ولی تورنادو  پیچیده و گران بود و ایتالیا خواهان یک جنگنده  ارزانتر نیز بود. شرکت النیا  که بعدها در اروماچی ادغام  شد  یک سال بعد پیشنهادی  مبنی بر یک جنگنده مافوق صوت تهاجمی  به ارتش ایتالیا  داد. در همان زمان ارتش برزیل نیز به دنبال یک جنگنده تهاجمی  بود و علاقه خود  را به این طرح نشان داد   و در نهایت در سال ۱۹۸۱ یک قراداد  مشترکی بین امبرایر برزیل و النیا ایتالیا  برای توسعه مشترک طرح جدید امضا شد

طی قرار داد  مشترک النیا ایتالیا ۲۳٫۶ % ،ارماچی  ۴۶٫۵ % و در نهایت امبرایر ۲۹٫۷  % سهم در این برنامه داشت .

اولین پیش نمونه طرح جدید کی AMX نامیده شد در ۱۵ مه سال ۱۹۸۴   اولین پرواز خود را انجام داد  ولی در ۱ژوئن همان سال سقوط کرد  و دومین پیش نمونه نیز  در ۱۹ نوامبر   همان سال پرواز کرد . در مجموع هفت پیش نمونه از ای ام ایکس ساخته شد که سه نمونه  در  ایتالیا و چهار پیش نمونه  در امبرایر برزیل ساخته شد . در نهایت در ۱۱  می سال ۱۹۸۸   اولین نمونه تولید در ایتالیا  و چهار ماه بعد در برزیل  ساخته و تحویل دو نیروی هوایی ایتالیا  و برزیل شد

ای ام ایکس یک جنگنده تک سرنشینه   با بدنه  الومنیومی است  که البته بخشهای از بدنه  از مواد کامپوزیت ساخته  شده است.  هواپیما دارای  بالی ذوزنقه ای با پس گرایی ۳۱ درجه در بالای  بدنه  و یک سکان عمودی بود . هواپیما دارای سامانه هدایت هیدرولیک بود و از سیستم هدایت  دیجتال با سیم بهره  نمی برد  ولی تلاش زیادی در هدایت پذیر بالا از جمله در ارتفاع پایین  شده بود

1280px-Italian_Air_Force_AMX_fighter

هواپیما از یک  دستکاه موتور توربوفن رولز ریس اسپی ۸۰۷ با ۱۱۰۳۰ پاوند  رانش بدون پس سوز بهره می برد و کلا موتور فاقد پس سوز بود و جنگنده نیز مادون صوت . موتور اسپی روی جنگنده های چون نسخه انگلیسی  فانتوم و جنگنده بوکانیر نصب شده بود و به دلیل مصرف کم شهرت زیادی داشت  . این موتور تحت مجوز انگلستان در ایتالیا و برزیل تولید شد  و حتی در ادامه برزیل و امبرایر  بر روی چند طرح غیر نظامی  خود نیز از این موتور بهره برد. جنگنده دارای  دو ورودی هوا با دهانه ثابت در دو طرف بدنه بود و در حین طراحی این امکان فراهم شد که در صورت نیاز جنگنده به موتور قوی تر ار بی ۱۶۹  که ان هم ساخت رولز ریس بود و ۲۰۰۰ پاوند رانش بیشتری ایجاد میکرد  مجهز شود .

هواپیما دارای یک واحد کمکی برای استارت موتور بدون نیاز به منبع خارجی بود  و  سه مخزن سوخت داخلی  از نوع لاستیکی در اختیار  دارد که یکی در هر بال و یکی در درون بدنه است  و در مجموع ۳۵۰۰ لیتر سوخت داخلی حمل میکرد . همچنین ای ام ایکس می تواند  تا دو مخزن سوخت خارجی  یکی زیر هر بال با ظرفیت  ۵۸۰  لیتری  و  یک مخزن ۱۲۰۰ لیتری زیر بدنه حمل کند. هواپیما  دارای  لوله سوخت گیری هوایی ثابت در سمت راست بدنه دماغه است و حتی پیشبینی  حمل غلاف  سوخت رسانی یار به یار نیز در ان شده  است

FAB_AMX_International_A-1A_-_Lofting

نسخه اموزشی دو سرنشینه

نسخه اموزشی دو سرنشینه

 کابین خلبان دارای یک اچ یو دی  و یک نمایشگر تک رنگ چند کاره در نسخه تولید است   و سیستم سوخت  دارای  هوتاس است . کابین با دوربین دید در شب هماهنگ شده و برای نصب دوربین دید در شب روی کلاه خلبان تدبیر  لازم اندیشیده شده است

هواپیما  از سامانه هدایت  اینرسی و تراکام بهره می برد  و بعدها به جی پی اس نیز مجهز شد . دارای  هشدار دهنده راداری  و جنگ الکترونیک داخلی بود و توان پرتاب شراره و پوشاله را نیز داشت . در دماغه تنها یک رادار ناوبری  ساده  اسرائیلی  EL-20001B داشت  که برای ناوبری  و پرواز شبانه استفاده میشد و توان رهگیر هوایی ساده در حد یافتن هواپیما سوخت رسان را داشت

هواپیما در نسخه ایتالیایی دارای  یک توپ ۲۰ م م والکان بود همان توپ ۶ لول گاتیلنگ امریکایی ها با سرعت اتش  ۶۰۰۰ گلوله بر دقیقه. از انجای که ایتالیا اف۱۰۴ را در خدمت داشتند با این توپ اشنا بودند ولی نسخه برزیلی دارای توپ ۳۰ م م تک لول فرانسوی  دفا بود. دلیل  نصب توپ دفا این بود که به دلیل  پاره ای از مشکلات سیاسی بین برزیل و امریکا در دهه ۱۹۸۰ ، امریکا مجوز نصب توپ را به برزیل نداد.

کابین نسخه تولیدی در ایتالیا

کابین نسخه تولیدی در ایتالیا

هواپیما دارای هفت جایگاه تسلیحاتی بود که یکی زیر بدنه  دو عدد زیر هر بال و یکی نوک هر بال و در مجموع میتوانست  ۳۸۰۰ کیلوگرم سلاح را حمل کند.  دکل های زیر بال توان حمل  ۴۵۰ کیلوگرم، دکل های زیر  بدنه توان حمل ۹۰۰ کیلوگرم و نوک بال  ۱۰۰ کیلوگرم  سلاح را دارد . این جنگنده تنها میتواند برای دفاع   از خود موشک  های حرارتی کوتاه برد حمل کند. نسخه ایتالیایی  بر سر بال های خود موشک  سایندواندر نسخه ال  و نسخه برزیلی نسخه فروسرخ موشک پیرنا ساخت خود برزیل  را حمل میکند

در عملیات هوا به زمین   ای ام ایکس میتواند تا ۱۰ بمب مار  ۸۲ و یا تا پنچ بمب  ۴۵۰ کیلوگرمی مارک ۸۳  و یا انواع بمب های خوشه ای را حمل کند . جنگنده توان حمل موشک ماوریک، بعدها طی ارتقا انجام شده توان حمل بمب هدایت لیزری ۲۲۵ کیلوگرمی و ماهواره ای ، موشک ضد رادار را نیز پیدا کرد.

برد انتقالی  این جنگنده ۳۶۰۰ کیلومتر و شعاع رزمی ان  با  دو مخزن سوخت خارجی و چهار بمب ۲۲۵ کیلوگرمی  ۹۰۰ کیلومتر است  و بیشترین سرعت ان ۱۰۵۳ کیلومتر بر ساعت است

ای ام ایکس در یک نمایشگاه هوایی در دهه 1980

ای ام ایکس در یک نمایشگاه هوایی در دهه ۱۹۸۰

ای ام ایکس ارتش برزیل

ای ام ایکس ارتش برزیل

مدل های مختلف

AMX: نسخه تک سرنشینه  رزمی که در بالا به ان اشاره شد  و در برزیل و  ایتالیا به خدمت گرفته شد.. به غیر از توپ و برخی تسلیحات کاملا با هم مشابه بودند

AMX-T: نسخه اموزشی دو سرنشینه  که در سال ۱۹۹۰ عملیاتی شد. این نسخه  کارایی رزمی مشابه  نسخه تک سرنشینه دارد و تنها سوخت کمتری  را حمل میکند

AMX-ATA: نسخه  پیشرفته دو سرنشینه  اموزشی رزمی برای صادرات دارای یک  سامانه پیشرفته نشان گذار لیزری و دید حرارتی داخلی و یک رادار با توان هدایت موشک های هوا به هوای رادار و موشک های ضد کشتی  هدایت رادار فعال. ونزوئلا  مدتی دنبال این نسخه بود ولی از انجایی که برخی فناوریها ان امریکا بود  ، کنگره امریکا مخالفت کرد و برنامه رها شد

AMX-R: یک نسخه برای نیروی هوایی برزیل با توان حمل غلاف  شناسایی در زیر بدنه. این نسخه  چندین محموله شناسایی را زیر بدنه میتواند حمل کند

A-1M: یک برنامه ارتقا روی ۴۳ فروند ای ام ایکس های ارتش برزیل شامل  نصب  یک رادار برزیلی Mectron SCP-01  در دماغه که  دارای  برد ۷۰ کیلومتر بر ضد اهداف هوایی و ۱۲۰ کیلومتر بر ضد اهداف زمینی  است . این رادار  توان شلیک موشک  ضد کشتی را به A-1M میدهد اگرچه معلوم نیست چنین  موشکی به شکل عملیاتی  از این جنگنده تست شد ویا نه

A-11A : نسخه ارتقا یافته مشابه A-1M   برای ایتالیا

کابین نسخه ارتقا یافته برزیلی

کابین نسخه ارتقا یافته برزیلی

نسخه ارتقا یافته مجهز به بمب لیزری

نسخه ارتقا یافته مجهز به بمب لیزری

نسخه ارتقا یافته ایتالیایی و بمب هدایت ماهواره ای

نسخه ارتقا یافته ایتالیایی و بمب هدایت ماهواره ای

همچنین این مدل دارای کابین ارتقا یافته با دو نمایشگر رنگی چند کاره ، یک دیتا لینک برزیلی، سامانه ناوبری جی پی اس  میباشد و دارای توان حمل غلاف  اسرائیلی لیتینیگ در زیر بدنه برای نشان گذاری بمب های لیزری  گریفین ساخت اسرائیل است

ای ام ایکس  از سال ۱۹۸۹ در ایتالیا  و برزیل وارد خدمت شد.  ایتالیا  ۱۱۰ فروند نسخه تک سرنشینه و ۲۶ فروند نسخه دو سرنشینه به خدمت گرفت و برزیل ۶۰  فروند  را به خدمت گرفتند. در سال ۲۰۰۹ اولین تجربه رزمی ای ام ایکس زمانی رقم خورد که چهار  فروند ای ام ایکس ارتش ایتالیا  به افغانستان اعضام شدند. نسخه اعضامی  شده ارتقای یافته و توان حمل سلاح هدایت شونده را داشت  و ۷۰۰ ماموریت انجام داد . درسال ۲۰۱۱ با درگیر شدن ایتالیا  در نبرد بر ضد ارتش  غزافی  ای ام ایکس های این کشور   با برخاستن از ایتالیا  و سوختگیری هوایی به لیبی می رفت  و اهداف خود  را در هم می کوبید . در این عملیات ۷۱۰ پرواز  انجام داد و ۵۵۰ بمب و موشک را رها کرد .  در این عملیات بمب های هدایت ماهواره ای   یا و هدایت  لیزری را افکند که نشان گذاری و یافتند هدف توسط غلاف  نشان گذاری اسرائیلی لیتینیگ  ۳   انجام  می شد.

ای ام ایکس به غیر از ایتالیا و برزیل در هیچ کشوری دیگر به خدمت گرفته نشد. اکثر کشورها ترجیه  دادند یک جنگنده چند منظوره مانند اف۱۶ خریداری کنند. در مجموع ۱۹۲ فروند از این هواپیما ساخته شد

نسخه ایتالیایی و غلاف لیتینیگ در زیر بدنه

نسخه ایتالیایی و غلاف لیتینیگ در زیر بدنه

مشخصات

طول: ۱۳٫۲۳ متر

بلندی:۴٫۵۵ متر

وزن خالی:۶۷۰۰ کیلوگرم

بیشترین وزن برخاستن:۱۳۰۰۰ کیلوگرم

موتور: یک دستکاه موتور  Rolls-Royce Spey با توان ۱۱۰۳۰ پاوند رانش

بیشترین سرعت:۱۰۵۳  کیلومتر بر ساعت

برد انتقالی:۳۳۳۶ کیلومتر

شعاع رزمی با با ۹۰۰ کیلوگرم سلاح  ۸۸۹ کیلومتر

ارتفاع پروازی:۱۳۰۰۰ متر

تسلیحات: یک توپ ۲۰ م م ویا ۳۰ م م ثابت  . هفت جایگاه خارجی با توان حمل  ۳۸۰۰ کیلوگرم

ترجمه :عبدالحمید تارخ

 

27+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar

26 دیدگاه

  • با سلام جناب تارخ میخواستم بدونم آیا امکان خرید یا سفارش جنگنده به برزیل برای ما وجود ندارد . ظاهرا سطح تکنولوژی بدیندارد و هر چه باشد از هواپیماهای موجود بهتر است / با تشکر

  • باسلام خدمت اقای تارخ و تشکر از لطفتون.ازتون التماس میکنم که برای من که سواد نظامی کمی دارم قدرت رانش موتور جنگده هارو تو پستهایی که میزادین ذکرکنید.منظورم همون واحد کیلونیوتن ست.تشکر اط لطفتون

      • پوند بهتره چون اکثر مجله ها و سایت ها از پوند استفاده میکنند به خاطر همین بیشتر مخاطبان با این واحد اشنا ترند

  • سلام استاد.اف۱۸از نظر داگ فایت نسبت به اف ۱۶یه مقایسه کنین.کلا کدوم اینا از نظر هزینه و قیمت و رادار و حمل سلاح به صرفه تره؟کدومشون برد انتقالی و حمل سلاح بیشتری داره؟

    • نویسنده

      سلام اف۱۶ هزینه کمتری دارد و حتی ارزانتر است ولی امروزه به خوبی اف۱۶ قابل قیاس و رقابت با اف۱۸ است …اف۱۶سی و دی از اف۱۸ سی و دی برتری های زیبای دارد ولی سوپر هورنت از نظر الکترونیک برتر است اگرچه اف۱۶ با مخزان سوخت طتبیقی برد بیشتری دارد

  • سلام .خسته نباشید .گویا ایران هم تمایل خودش رو برای خرید این هواپیما اعلام کرده بود که انگار نشد …

  • یه بحثی راه افتاده که میخواد ایران فناوری ساخت mg 29 aرو از روسیه بخره و با خرید رادار از چین یک جنگنده بومی بسا زه یکم حرافاشون تخیلی نیست امکان چنین کاری وجود داره

      • تا حالا که Su-27 بود؟ Mig-29 هم اومد؟ ماشاءالله فعالیت ایران تو این زمینه خیلی زیاد شده!

  • سلام،در نسخه هایی از این هواپیماکه برای سرکوب پدافند مجهز به موشک ضد رادار شده است، چگونه محدوده رادار برای شلیک موشک مشخص میگردد و از چه نوع تسلیحات ضد راداری بهره مند است؟ با تشکر

    • نویسنده

      سلام هشدار دهنده راداری محدود رادار دشمن را مشخص میکند و با کمک موشک ضد رادار میتوان این کار را انجام داد

  • خیلی از تجهیزات رو باید وارد کرد که هم کیفیت داشته باشه هم صرفه اقتصادی

  • سلام خسته نباشید آقای تارخ ببخشید در صورت توانایی خرید جنگنده آموزشی از کشور های اروپایی در این صورت به نظر شما با توجه به قابلیت ها و هزینه ها چه جنگنده هایی برای خرید در اولویت ایران قرار میگیره؟

  • با سلام و خسته نباشید خدمت استاد. چطور آمریکا هواپیمای F-16 رو به ونزوئلا داده، اما با فروش AMX مخالفت کرده؟ تصور میکنم F-16 بیشتر از این هواپیمای ارزون قیمت  می تونسته برای آمریکا نا خوشایند باشه.

  • چرا بقیه کشور ها که به راحتی میتونن جنگنده با قیمت ارزونتر و اماده از امریکا بگیرن زحمت ساختشو به خودشون میدن؟…به نظرم طراحی و ساخت و ایجاد خط تولید هزینه اش بیشتره …آخرشم کارایی مدل امریکایی رو نداره….مثلا اف ۱۶