رادارهای روسی در برابر هواگردهای پنهانکار (۲)

  • روس ها به دنبال چه بودند؟

پس از شکار تاریخی اف-۱۱۷ در طی جنگ کوزوو توسط صرب ها, اعتبار طرح پنهانکاری آمریکا زیر سوال رفت و روس ها تلاش کردند تا بیشتر بر روی طرح رادارهای فرکانس VHF تمرکز کنند. روس ها علاوه بر ارتقای رادارهای قبلی, مشغول به ساخت رادارهای جدیدتر سه بعدی شدند. پیش بینی می شد که این رادارهای جدید بتوانند هواگردهای پنهانکار را در یک محیط آلوده به جنگ الکترونیک و هواپیماهای اخلالگر از فاصله ۵۰ کیلومتری شناسایی کنند. هر چند که این طرح در آن زمان طرح خوبی به نظر می رسد ولی با توسعه موشک های دور ایستا و توسعه جنگنده پیشرفته ای نظیر اف-۲۲ این رادارها در حال حاضر کارایی بالایی برای حفظ یک منطقه امن نخواهند داشت.

یک جنگنده اف-22 (رپتور), با توجه به سطح مقطع راداری بسیار پایین رپتور و بمب افکن بی-2 نباید انتظار داشت تا سامانه های پدافندی در چند دهه پیش رو بتوانند منطقه امنی را در برابر آنها ایجاد کنند.

یک جنگنده اف-۲۲ (رپتور), با توجه به سطح مقطع راداری بسیار پایین رپتور و بمب افکن بی-۲ نباید انتظار داشت تا سامانه های پدافندی در چند دهه پیش رو بتوانند منطقه امنی را در برابر آنها ایجاد کنند.

اولین طرح روس ها برای انهدام این هواگردها, استفاده از سامانه های پدافندی و همچنین استفاده از موشک های حرارتی بود. به اینگونه که پس از کشف هواپیمای مذکور, مکان تقریبی آن به جنگنده های رهگیر حاضر در منطقه داده می شد و آنها توسط جستجوگرهای حرارتی که با خود حمل می کردند وظیفه داشتند تا به انهدام این هواپیماها بپردازند. با اینکه هر دو طرح برای مقابله با بمب افکن هایی نظیر اف-۱۱۷ موثر به نظر می رسید ولی پس از ورود نسل جدیدی از جنگنده های پنهانکار در واقع این پروژه های تاثیر خود را از دست دادند. در واقع اف-۱۱۷ یک بمب افکن بی دفاع بود که شکار راحتی برای رهگیرهای روسی محسوب می شد در صورتی که با ورود جنگنده های اف-۳۵ و اف-۲۲, انهدام این جنگنده ها برای هواپیماهای قدیمی روسی و حتی نسل جدیدتر رهگیرها نظیر سوخو-۳۵ و میگ-۳۵ ممکن نبود.

روس ها در نظر داشتند تا با ایجاد یک پوشش سراسری از رادارهای VHF, هر گونه پرنده پنهانکاری را به سرعت کشف و منهدم کنند. در اینصورت می توانستند بر اخلالگرهای الکترونیکی که باندهای S و X را هدف قرار می دادند غلبه کنند. چین نیز همزمان به دنبال توسعه چنین رادارهایی و هماهنگی آنان با موشک های مدرن زمین به هوا بود. ویژگی دیگری که طراحان روسی را به تولید رادارهای VHF تشویق می کرد, عملکرد پاسیو آن بود. به این صورت مشکل عظیمی برای موشک های ضد رادار غرب نظیر آلارم و هارم بوجود می آمد و دیگر انهدام این رادارها توسط اینگونه موشک ها بسادگی قبل نبود. به این صورت خلبانان می بایست با کشف مکان دقیق رادارها با تسلیحات متفاوتی آنان را منهدم می کردند.

یک سامانه پدافندی برد بلند سام-21 (اس-400), روسیه در طی دهه های گذشته به دنبال توسعه سامانه های پدافندی مطمئن تر در برابر جنگنده های پنهانکار بوده است

یک سامانه پدافندی برد بلند سام-۲۱ (اس-۴۰۰), روسیه در طی دهه های گذشته به دنبال توسعه سامانه های پدافندی مطمئن تر در برابر جنگنده های پنهانکار بوده است

  • گزینه های آمریکا چیست؟

با توسعه این نسل جدید از رادارهای VHF, آمریکایی ها نیز به دنبال راه های مقابله با آن هستند. اولین گزینه ای که جهت مقابله با این رادارها به ذهن می رسد ایجاد اخلال الکترونیکی بر روی آنان است. به دلیل عظیم بودن مجموعه این رادارها, اخلال بر روی آنان با پادها الکترونیکی داخلی و یا حتی پادهای بزرگتر که بر روی هواپیماهای E-6B و EA-18G نصب می شدند, ممکن نبود. پس می بایست از هواپیماهای غول پیکری نظیر EC-130 و… استفاده شود که با ورود سامانه های پدافندی برد بلندی نظیر اس-۴۰۰ (سام-۲۱) توسط روسیه غیرممکن است.

هر چند که این رادارهای مزیت هایی دارند ولی به علت عظیم بودن این مجموعه های راداری به سرعت قابل شناسایی هستند. پس دومین راه شناسایی مکان احتمالی این رادارهای و استفاده از جنگنده هایی نظیر اف-۲۲همراه با تسلیحات دور ایستا و بمب های هدایت ماهواره ای برای نابودی این رادارهاست. رپتورها  به دلیل بهره مندی از سامانه های مدرن می توانند حتی در صورت شناسایی شدن، سامانه های پدافندی و همچنین مدرن ترین جنگنده های روسی را به چالش بکشند. به همین علت روس ها به دنبال ایجاد تحرک پذیری هر چه بیشتر در این سامانه ها و زمان استقرار آنان در میدان عملیاتی جنگ هستند. برای مثال رادار Nebo می تواند ظرف مدت زمان ۴۵ دقیقه عملیاتی شود در صورتی که در نمونه های جدیدتر نظیر Vostok E این زمان به ۵ دقیقه کاهش یافته است!

تصویری از نمایشگر یک رادار P-18 بعد از ایجاد اخلال الکترونیکی بر روی آن

تصویری از نمایشگر یک رادار P-18 بعد از ایجاد اخلال الکترونیکی بر روی آن

هر چند که چنین سامانه هایی تحرک پذیری بیشتری کسب کرده اند ولی باید توجه داشت که جنگنده های پنهانکار نیز پیشرفت های زیادی کرده اند. برای مثال جنگنده اف-۳۵ دارای سیستمی است که اطلاعات جمع آوری شده از نمای ۳۶۰ درجه ای جنگنده را به جنگنده های دیگر و همچنین ناوهای فرماندهی ارسال می کند و اگر رادار یا سامانه پدافندی در منطقه شناسایی شود به سرعت به دیگر جنگنده ها مکان آن برای نابودی احتمالی گزارش خواهد شد. از طرفی هر چند که رادارهای VHF پیشرفت های بسیاری کرده اند ولی لازم به ذکر است که هنوز هم سامانه های پدافندی نمی توانند منطقه ی امنی در میدان نبرد علیه هواگردهای پنهانکار ایجاد کنند. زیرا که کشف یک هدف با وجود تسلیحات دور ایستا از فاصله ۵۰ کیلومتری رضایت بخش نیست.

تصویری از عملکرد رادار Nebo و سامانه های پدافندی سام-10 (اس-300)

تصویری از عملکرد رادار Nebo و سامانه های پدافندی سام-۱۰ (اس-۳۰۰)

در پایان نباید انتظار داشت تا در طی ۱-۲ دهه آتی شاهد ظهور رادارهای و نسل جدیدی از سامانه های پدافندی باشیم که بتوانیم به آنها در برابر اهداف پنهانکار به طور قطعی اتکا کنیم.

—-

گردآوری و تالیف : مهدی زمانی

رادارهای روسی در برابر هواگردهای پنهانکار (۱)

رادارهای روسی در برابر هواگردهای پنهانکار (۲)

34+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:                            

9 دیدگاه

  • خوب بود.اما توضیح درباره رادار کم بود.البته غرب راه کارهای عجیبی برای زدن اس۳۰۰ مطرح کرده که حتما فیلمش را در یوتوب دیدید.که هواپیمایی شبیه سی۱۳۰چندین موشک کروز با رادار شبیه جنگنده شلیک میکند و اس۳۰۰ با این موضوع فریب خورده و در نتیجه اقدام به شلیک موشک های خود میکند در اخر اف۳۵ و یا امثال ان کل سیستم را نابود میکنند و تمام.البته قطعا به این راحتی نیست.زیرا اس۳۰۰ یا اس۴۰۰دارای پشتیبانی سوخو۳۵ومیگ هستند و علاوه بر ان سیستم پانتسیر و تور و انواع موشک های اسمان را بحدی نا امن میکنند که امکان نفوذ نخواد بود با ذکر این نکته که روسیه پدافند اتمی در بردهای مختلف ووانوع مختلف برخوردار است

    0
  • سلام. آقای تارخ رادارهای با طول موج بلند مثل باند L یا UHF نسبت به باند X مقاومتشون در برابر جنگ الکترونیک بیشتره یا کمتر؟ هیچ سیستم جنگ الکترونیکی تا به حال ساخته شده که بتونه  به سیستم های راداری دشمن حمله الکترومغناطیسی بکنه ؟

    0
  • با سلام خیلی خوب میشد یک مقاله مینوشتید ودر مورد اصطلاحات جنگنده ها توضیحات ساده وکامل برای افراد مبتدی میگذاشتید که نخواهید یکی کی سوالات افراد را جواب  بدید

    1+
  • با عرض سلام و خسته نباشید:۱-برای ساخت یک رادار خوب چه تخصص هایی لازم است؟۲-ما که هوافضا مون خوب نیست پیشنهاد میدم توی قسمت علوم پایه سایت یکسری مقالات برای آشنایی با اصطلاحات هوافضایی (بمرور زمان)قرار دهید.باتشکر

    0