داستان راکت انداز توس ۱ به  اوائل دهه ۱۹۷۰ بر میگردد زمانی که ارتش شوروی  خواهان  یک  راکتی توپخانه ای  کوتاه  برد برای درگیر با واحدهای پیاده  دشمن ویا در هم کوبیدن تاسیسات انها در خط مقدم داشت. در ان زمان ارتش شوروی از راکت گراد  و اورگان استفاده می کرد . این راکتها دارای کلاهک انفجار ترکش  شدید بودند که بیشتر به دلیل شکل کلاهک بر ضد ساختمانها موثر بودند تا نفرات پیاده و ترکش ها به دلیل دمای زیاد مواد منفجره  به سرعت ذوب می شود

از این رو شرکت  دفتر طراحی اومسک در طی سال های  ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۹ دست به طراحی  این سیستم جنگ افزاری  جدید زد و در نهایت طی ازمایشات مختلف در سال ۱۹۸۷ موارد خدمت شد

سامانه جدید که از روز اول روسی شاسی شنی دار ساخته شد شامل یک راکت توپخانه ای با  یک لانچر ۳۰ تایی  است که از راکت های کوتاه بردی با بیشترین برد ۳۵۰۰ تا ۶۰۰۰ متر بسته به  مدل بهره می برد. راکت ها دارای  ۳٫۳  متر طول و ۱۷۵ کیلوگرم وزن هستند که بسیار سنگینتر  از راکتهای راکت اندازی چون گراد است. راکت دارای  یک کلاهک تریموباریک  است.

1024px-%d1%82%d0%be%d1%81-1%d0%b0_%d0%b1%d1%83%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b8%d0%bd%d0%be_%d0%bd%d0%b0_%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%b5%d1%82%d0%b8%d1%86%d0%b8%d0%b8_%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b4%d0%b0_4-5-2010

“””””سلاح گرمافشاری یا ترموباریک (thermobaric weapon) نوعی بمب یا سلاح است که در ابتدا توده‌ای از مواد آتش‌زا در شعاع انفجاری خود ایجاد می‌کند که با اکسیژن موجود در جو مخلوط می‌شود. سپس در مرحله بعد، این توده آتش می‌گیرد. بطوریکه تمام منطقه آتش گرفته شده را نابود می‌کند. سلاح گرمافشاری ابتدا به کمک یک خرج کوچک، اَبری از غبار انفجاری ایجاد می‌کند و سپس آن را با خرج دوم محترق می‌سازد.

بمب گرمافشاری که بمب خلاء هم نامیده شده با استفاده از اکسیژن موجود در هوا برای سوختن، یک ابر انفجاری قدرتمند ایجاد می‌کنند و با این کار در مقایسه با بمب‌های معمولی، انرژی تخریبی خود را در طول زمان بیشتری آزاد می‌کند. بنابر این، هنگامی که این بمب در فضای سرپوشیدهٔ پناهگاه‌های زیرزمینی منفجر شود، فشار تخریبی آن به مدت طولانی‌تری در فضای بستهٔ پناهگاه باقی می‌ماند و باعث تخریب بیشتری می‌گردد و به این خاطر برای پاکسازی استحکامات و سنگرها سلاحی کارآمد به‌شمار می‌آید.”””””

fweewf

همان طور که گفته شد تریموباریک برای نابودی  سنگر ها ساختمانها و همچنین نیروی های پیاده در فضای  باز بسیار موثرتر از کلاهک انفجار شدید ترکش شونده هستند.نصب این کلاهک که البته گران و پیچیده است در شوروی در دهه ۱۹۷۰  اختلاف  زیادی بود زیرا کلاهک  ترکش شونده ارزانتر بود و البته سبکتر ولی در نهایت  تریموباریک  انتخاب شد

کلاهک راکت ۲۲۰ م م این سیستم  ترکیبی  از نیترات ایزوپروپیل و پودر منیزیم بود که  باعث اتش سوزی بسیار می شود و تقریبا هیچ کس در شعاع تخریب ۲۰۰ در ۴۰۰  متری مربع به صورت مستقیم  از ان جان سالم به در نمی برد. به شکل کلی اگر این سلاح بر ضد فضای بسته به کار برود مرگباری ان افزایش می یابد. به دلیل فشار بالا   ایجاد شده میتوان از این سلاح برای پاکسازی میدان مین نیز استفاده کرد. همچنین کلاهک انفجار شدید ترکش شونده نیز برای این راکت انداز در دسترس است

لانچر راکت میتوان در عرض ۷٫۵ تا  ۱۵ ثانیه  تمامی راکتها خود را خالی کند و بارگذاری راکتها توسط یک خودروی دیگر با ۳۰ راکت اماده درون  محفظه شبیه لانچر  پرتاب خودروی پرتابگر بارگذاری  می شود که البته دارای یک چرثقیل نیز می باشد .

tos-iraq-firing-a001

1024px-tzm-t_of_the_tos-1a_system_6

خودروی بار گذار

راکت را میتوان در کمترین برد ۴۰۰ متر استفاده کرد و همان طور که گفته شده بسته به مدل بین ۴۵۰۰ تا ۶۰۰۰ متر بیشترین برد این  راکت انداز است. سامانه هدفگیر رایانه ای بود که شامل  یک رایانه اتش بالستیک ، مسافت یاب لیزری  و سنسور باد است که با به دست امدن فاصله  تا هدف و  محاسبه  لازم زاویه قرار گیری لانچر پرتاب برای اتش دقیق  به دست می اید

شاسی خودرو  در واقع شاسی همان تانک تی ۷۲ است . این شاسی شنی دار با لانچر دارای ۴۵ تن وزن است. شاسی دارای موتور دیزل    ۸۴۰ اسب بخاری است و میتواند با سرعت ۶۰ کیلومتر بر ساعت  حرکت کند  و برد ان ۵۰۰ کیلومتر است. سیستم تنها دارای سه خدمه است که شامل    راننده  که در جلو قرار دارد و  فرمانده و توپچی که در درون برجک متحرک  لانچر پرتاب قرار دارند..شکل قرار گیر انها  تقریبا مشابه تانک تی ۷۲ است البته تفاوت های نیز دارد  .

توپچی  دارای  یک سایت  مجهز به یک مسافت یاب  لیزری   برای نشان گیر مسافت یابی تا  هدف است اگرچه میتواند فاصله تا هدف را از طریق دیگر منابع  میدان جنگ نیز به دست اورده و  وارد سیستم کند. فرمانده نیز دارای  یک سایت ساده برای دید رو به بیرون است. گفته شده این سیستم میتواند در عرض ۹۰ ثانیه  بعد از توقف دست به اتش بزند.

1026011283

مدلهای

 دو نسخه از TOS ساخته شده است

 TOS-1 :  اولین نسخه  تولید با یک  با ۳۰راکت  است و راکت های با وزن ۱۷۵ کیلوگرم شلیک میکند

TOS-1

TOS-1

TOS-1A: این نسخه  راکتهای بزرگتری دارد و وزن راکت  ها به ۲۱۷ کیلوگرم رسیده و برد راکتها از ۴۵۰۰ متر در مدل قبلی به ۶۰۰۰ متر در مدل جدید رسیده است و از تیوپ ۲۴ لول استفاده میکند. این نمونه قدرت انفجار  بیشتری دارد و در سال ۲۰۰۱ وارد خدمت شده است

TOS-1A

TOS-1A

همینک روسیه در حال تست یک موشک با برد ۱۰ کیلومتر برای سامانه اتشبار راکتی TOS-1A میباشد

توس  اولین بار در افغانستان  به کار رفت . این سیستم بین دسامبر ۱۹۸۸ تا فوریه ۱۹۸۹ طی عملیات  گردباد  استفاده شد و کارایی خود را از جمله بر علیه سنگر ها به خوبی نشان داد . بعد از ان در دهه ۱۹۹۰ در چچن به کار رفت و در گلوله باران گرزنی  نقش بسیار  داشت. از انجایی که این سامانه برد کمی داشت معمولا در پشت  خط مستقر می  شود و توسط خودرو های زرهی همانند  بی ام پی۲ و بی تی ار محافظت می شد . در سال ۲۰۱۵ به سفارش  ارتش عراق تعداد از این سامانه تحویل ارتش  عراق  شد و در عملیات تکریت استفاده شد و از سال ۲۰۱۶ در سوریه نیز توسط روسها به کار رفته است

توس کارایی واقعا وحشتناکی دارد. مهمات ترموباریک فوق العاده  عمل میکنند  و بر ضد ساختمانها  و نیروی های  پیاده بسیار موثر است . از طرفی توس بسیار دقیق  هم است اگرچه بردش کم است(مهمات تریموباریک را میتوان برای هر راکت و یا بمب و یا حتی موشک های  ضد تانک و راکتی مثل ار پی جی ساخت ولی قدرت انفجار به وزن کلاهک بستگی دارد)

همکنون روسیه،اذربایجان، عراق و قزاقستان این راکت انداز استفاده میکند

6l2qpuu

مشخصات

وزن:۴۳ تن

طول:۹ متر

خدمه:سه نفر

 سلاح: یک  لانچر راکت با ۳۰ راکت تریموباریک با با برد ۴ تا ۶ کیلومتر

موتور خودرو: یک موتور ۸۴۰ اسب بخاری

سرعت:۶۰ کیلومتر بر ساعت

برد خودروی حامل :۵۵۰ کیلومتر

ترجمه: عبدالحمید تارخ

منابع

http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/tos-1.htm

http://www.military-today.com/artillery/tos1.htm

31+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar

86 دیدگاه

  • سلام با توجه به میزان بردش اقتضا میکنه که نزدیک خط مقدم باشه اگر تک تیر انداز دشمن کلاهک این راکت رو (که قابل رؤیته ) مورد هدف قرار بده امکان انفجار کل قبضه و راکت انداز و آسیب به نیرو های اطرافش وجود داره ؟

    0
  • سلام توس چند راکت رو همزمان میتونه شلیک کنه ؟ (منظورم پشت سر هم نیست بلکه بطور همزمانه). میشه لطفاً عکسی از توس در عراق و سوریه در کانال تلگرام قرار بدین با تشکر

    0
  • با سلام و تشکر از مقاله ارزشمند شما. ۲ سوال در خصوص این مقاله دارم اول اینکه وزن کلاهک این موشک ها چقدر است و آیا کلاهک ها قابل تعویض هستند مثلا به این صورت که کلاهک ۲۰ کیلوگرمی و ۳۰ کیل گرمی داشته باشد که برای بردهای مختلف استفاده شود؟ سوال دوم اینکه آیا از این مهمات گلوله توپ نیز که بتوان از انواع توپ یا تانک شلیک کرد؟

    0
  • سلام ، این واقعا سلاح خوبیه ، با اینکه از تسلیحات روس خوشم نمیاد ولی واقعا بعضی از سلاح هایی که درست میکنند عالیه

    1+
  • سلام استاد عزیز و مشتی نکن بردار من.نکن با قلب من بازی مکن ای خوب خوب ای خوب من….استاد عزیز تا دو سال قبل از اینکه با سایت شما اشنا بشم عاشق سرسخت سوخو۳۵ تانک تی۹۰ و کلا سلاح روسی بودم.ولی کلا مقاله هاتون مغز منو شستشو داد و شدم عین خودتون تقریبا حالا با همه دوستان اهل فن سر برتری کیفیت سلاح غربی بحث دارم.اما باز شما یک مقاله اینجوری میزاری منم با خودم میگم خودمونیم بابا روسها سلاح خوبم دارن ها.خلاصه الان طرفای مرز اروپای شرقیم موندم غرب و انتخاب کنم یا شرقو.!!!!عجب چیز مشتیه این راکت انداز .اما اینم که مثل بمب خوشه ای کلی نیروی دشمنو یکجا پودر میکنه از نظر کنواسیون ژنو مشکل نداره اخه میگن استفاده از بمب خوشهای درس نیست و از این حرفها

    1+
    • سلام نگاه کنید اینکه یک سلاح از نظر فناوری عقبتر باشد به معنی به درد بخور بودن نیست. سلاح روسی شاید از انواع امریکایی در فناوری عقبتر باشند ولی در بسیاری مواقع کارمد هستند

      0
  • برخی دوستان در سایت می گفتند که عربستان رزمایشی انجام نمی دهد ولی تازه این اولیشه 《سپر خلیج ۱》و قراره چندتا رزمایش دیگه هم انجام بدن سپاه پاسداران هم که فکر می کرد فقط خودش بلده رزمایش انجام بده به شدت حالش گرفته شده و گفته اگر یک شناور به آب های سرزمینی ایران نزدیک بشه حالش را می گیریم. خدا کنه جنگ را نندازن اینا

    5+
    • دوست گرامی باسلام شماجدی نگیرید اگه‌ما قصد درگیری و گوشمالی عربستان رو داشتیم زمانی که فانتوم هامون رو ساقط کرد یا سال ۶۶حجاجمون رو به خاک و خون کشید یا بعد از حادثه منا این کار و میگردیم عربستان بارها ما رو تحریک کرده ولی امان از این خویشتنداری ما که چقدر زیاده

      4+
  • با سلام – لینک تصاویر خسارت وارد شده به ناو سوفیت اماراتی رو نوشن میده  که یکی از بچه های ملیتاری به دست اورده به نظر میرسه موشک نور یا نصر از جلو اصابت کرده چون چاله بزرگی دیده میشه و همچنین ارتفاع اصابت در ۳ متری بدنه دیده میشه

    http://www.military.ir/forums/topic/28036-تهاجم-ارتجاع-عرب-به-رهبری-آل-سعود-به-یمن-خبر-،-گز/page-347#entry501846

    0
  • با سلام مقاله جالبی بود.یه خواهش یا پیشنهاد داشتم البته میدونم سرتون شلوغ ولی اگه راجع به جنگهای گذشته خصوصا قرن بیستم مقاله بزارین سایت تون خیلی عالی تر میشه کلا کمتر به این موضوع تو این سایت پرداخته میشه.این بعد از خوندون بخش مربوط به استفاده شوروی در عملیات گردباد از این صسلاح به نظرم اومد مثلا عملیات گردباد رو تو یه مقاله بیارین . ممنون

    3+
  • سلام آقای تارخ ماه محرم رو تسلیت عرض می کنم برد راکت رو چرا  ۵۵۰ کیلومتر گفتید بعد پس  چطوری زلزال با ۳۰۰ کیلومتر دوربردترین راکت توپخانه ای هست برد لانچر رو حتما گفتید نه برد راکت اگر این طور هست یک حامل بعد برد بنویسید که اشتباه نشود ممنون

    0
      • عربستان کلا به اندازه انگشتان دست هم کشتی نداره ، ولی یه جوری این رزمایش رو بزرگش کردن و در صدر اخبار جهان قرارش دادند که کسی ندونه فکر میکنه تمامی ناوگان سطحی و زیرسطحی و پروازی آمریکا و روسیه و چین قراره رزمایش سه جانبه برگزار کنن و در اون از سلاح هسته ای هم استفاده کنند. چهارتا کشتی در پیت که این حرفا رو نداره، اگه همین اف۱۵ ها نبودن الان یمنی های پابرهنه با کلاشنیکف تا خود المملکه ریاض رو گرفته بودن.

        2+
        • سلام والا راستشو بخواهید بدانید عربستان از نظر ناوگان چون قایق موشک انداز تندرو مثلادر کلاس کمان و ناوچه از نظر عددی از ما برتر است و شناورهاش از ما هم پیشرفته تره با یک سرج ساده متوجه میشید

          1+
      • مگه من گفتم نیروی دریایی ایران برتر از عربستان است؟ (سرچ ساده کردم، بنا بر آمار گلوبال فایر پاور و ویکی انگلیسی ایران و عربستان از نظر کمیت ناوچه و ناوچه سبک اختلاف چندانی ندارند البته اگر نخواهیم قایق های سپاه و کروز هاش رو در مقایسه بگنجانیم) به هر حال من قصدم مقایسه دریایی ایران و عربستان نبود. در مثال هم آمریکا و روسیه و چین رو مثال زدم که فکر نمیکنم نیروی دریایی عربستان قوی تر از نیروی دریایی آمریکا و روسیه و چین باشد. 

        0
        • سلام من نگفتم قیاس است منظور این است این نیروی دریایی به اندازه خودش شناور دارد که دست به مانور بزند دیگه کلمه چهارتا کشتی داغون مناسبشونم نیست خدایی

          0
      • در کل این رزمایش آنقدر بزرگ و مهم نیست که اینهمه در خبرگزاری ها مطرح شده. رزمایش های بزرگ تر که به صورت مشترک توسط چند کشور قوی برگزار میشه هم اینجوری گنده نمیشه.

        0
      • آره والا ایرانیا هر چیزی رو بزرگ میکنن البته بخاطر جغرافیای مانوره که حساس شدن، یکی از قسمت های این رزمایش عملیات آبی خاکیه، از اونجایی که تنها دشمن عربستان در حال حاظر ایرانه، به نظر شما عربستان میتونه در صورت وقع جنگ در خاک ایران نیرو پیاده کنه؟

        0
  • آقای تارخ رفتم توی یه سایتی که نوشته بود آیا انسان به ماه رفت و مقالش را به نقل از روزنامه مشرق گفته بود و یه سری تئوری توطعه را توی سایتش جمع کرده بود و در آخر به این نتیجه رسیده بود که آمریکا نتوانسته انسان به ماه بفرستد و در یک مکانی مثل ماه شروع به فیلم برداری کردند و خیلی از مردم هم باور کردند که این سایت درست نوشته و هر کس حرفی ضد این را می زد به اون لقب برنده آمریکا و دشمن و …..  را می دادند اما این را نگفت که سنگ هایی را که از ماه آوردن و مورد مطالعه دانشمندان قرار گرفت فهمیدن همچین سنگ هایی بر روی زمین نیست و از ماه آمده یا یک ربات کاوشگر از طرف چین به فضا فرستاده شد و رد پای فضانبردان را توی تصاویر آن کاوشگر دیدند و حتی توی یه سایت دیگه تمام این هایی که توی روزنامه مشرق گفته بود را با دلیل علمی نقض کرده بود مشکل ایجاست که هر چی آمریکا می سازه یا دروغه یا بدترینه و هر چی روسیه چین و ایران می سازه بهترینه و صاعقه از اف ۱۸ بهتره سال ۲۰۲۳ یا ۲۰۲۴ هم که رفتن مریخ دوباره میان یه داستان جدید سر هم می کنند

    1+
  • آقای تارخ سلام،چراایران بطورجدی اقدامی برای خریدیاساخت آواکس ب کمک روسیه یاچین نمیکنه؟درسته ماجنگنده بدردبخوری نداریم اماازسیستم پدافندیه نسبتاقابل قبولی برخورداریم ووجودآواکس میتونه این زنجیره پدافندی روکاملترکنه،آیاغیرازاینه؟وآیاآواکس دردقت موشکهای مامیتونه موثرواقع بشه؟ممنون

    0
  • سپاه
    پاسداران انقلاب اسلامی به کشتی‌های شرکت‌کننده در رزمایش «سپر خلیج
    {فارس} ۱» هشدار داده که «حتی از آب‌های بین‌المللی نزدیک به آب‌های
    سرزمینی ایران عبور نکنید».

    0
      • به کلیه شناورهایی که در رزمایش اعلامی عربستان سعودی حضور دارند، اعم از شناورهای نیروی دریایی سعودی و شناورهای غیر از آن اعلام می گردد؛ نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعتقاد دارد اصالتاً این رزمایش مصداق مشخصی برای تشنج آفرینی و کم کردن امنیت پایدار در خلیج فارس است.به همین لحاظ عبور هیچ یک از شناورهای نظامی شرکت کننده در رزمایش اعلامی از آب های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران مجاز نمی‌باشد و به هیچ وجهی به آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی نزدیک نشوید و حتی از آب های بین المللی نزدیک آب های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران عبور نکنید چرا که ما اعلام می داریم این عبور به هیچ وجه مصداق عبور بی ضرر نمی‌باشد.نیروی دریایی سپاه پاسداران اتقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران، برای تامین امنیت پایدار خلیج فارس و تنگه هرمز در آمادگی کامل به سر می برند و با هرگونه حرکت، تلاش و اقدام برای برهم زدن آرامش و امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز و دریای عمان مقابله متناسب و فوری انجام خواهد داد.

        1+
  • جناب استاد تارخ با سلاماستاد سلاح خیلی خوب و مناسب و با قدرت و حجم آتش بالاست ولی ضعفهایی هم داره که مهمترین برد خیلی کم این سامانه هستش شاید دلیل اصلی اینکه اونو روی حامل زرهی نصب کردن همین برد کمشه که اونو در تیرس و خطر اصابت انواع سلاحهای دشمن قرار میده کلا جناب تارخ روسیه در استفاده از راکتهای توپخانه ای خیلی فعالتر و موفق تر از غرب و ناتو عمل کرده که شاید دلیلش هم استراتژی غرب در استفاده از آتش پشتیبانی هوایی و حملات هوا به زمین برمیگرده در کل روسیه در تجهیز نیروی زمینیش بعنوان اولویت اول و نیروی راهبردیش خیلی فعال و موفق هستش البته تا قبل از فروپاشی شوروی بطوریکه نیروی زمینی شوروی بتنهایی از پس نیروهای زمینی کل ناتو بر میومدو ضعف شدید شوروی نیروی دریایی بود

    0
      • باسلام خدمت شما دوست گرامی من قبلش بگم خودم هیچ اعتقادی به جنگ افزارهای روسی ندارم و همیشه هم گفتم سلاحهای غربی موثرتر و پیشرفته تر ند ولی دوست گرامی این دلیل نمیشه بخاطر تعصب بی مورد واقعیت رو هم نادیده بگیریم و اونو وارونه کنیم بله در زمینه نیروی دریایی برتری مطلق بدون چون و چرا با غرب و ناتو بود در زمینه نیروی هوایی غرب برتری محسوسی به شوروی و ورشو داشت ولی در زمینه نیروی زمینی دست برتر با شوروی و پیمان ورشو بود خصوصا در خط مقدم احتمالی که اروپا بود و آمریکا نیروی زمینی خیلی زیادی در اروپا نداشت و استقرار نیروهای آمریکایی  هوایی و دریایی بود در کشورهای اروپایی شما آمار تعداد تانکها و خودروهای زرهی شوروی رو بتنهایی با آمار تعداد تانکها ناتو مقایسه کنید ببینیم چه اختلاف فاحشی دارد همچنین تعداد و تنوع یگانهای توپخانه وراکتهای توپخانه ای شوروی را با ناتو مقایسه بفرمایید ستون فقرات و قدرت اصلی نیروی زمینی یگانهای زرهی و توپخانه هستن دوست گرامی سعی کنین بر پایه تعصب نظر ندین قدرت اصلی ناتو در سه کشور انگلیس فرانسه و آمریکا خلاصه میشه بدون اغراق بدون این سه کشور ناتو ۷۰درصد قدرت و اعتبارش رو از دست میده در این سه کشور هم انگلستان و امریکا بخاطر بیشتر مرزهاشون آبی هستش تمرکز اصلیشون رو تقویت نیروی دریایی و هوایی شون هست بطور مثال انگلیس  کمتر از پانصد دستگاه تانک داره

        1+
      • سلام من با تعصب نظر نمیدم منظورم منبع بود همین و الا کامنتتونو خوندم یه جا گفته بودید طرفدارهای روسیه باید ۵۰ سال پیش به دنیا می اومدن(جملتون متعصبانه بود یه کم )ولی خوب آمار می خواستم….در ضمن آقای تارخ هم طرفدار سلاح های روسیه است(اصلا بش نمیاد)

        0
  • عالی بود آیا ایران راکتی با کلاهک تریمو باریک داره منظورم اینه که کلا در خدمتش داره نه اینکه ساخته باشه بنظرتون این سرجنگی برای موشک های بالستیک تاکتیکی هم می تونه موثر باشه

    0
  • سلام خسته نباشید.با توجه به ابتدای مقاله که نوشته شده بر سر نوع کلاهک راکتها اختلاف نظر وجود داشته،اساسا نصب کلاهک خوشه ای اون هم درچنین برد محدودی منطقی هست؟بی دلیل کلاهک ترموباریک به خوشه ای ترجیح داده نشده

    0
  • سلام خسته نباشید مثل همیشه عالی.ببخشید در عکسهای یادگاری زمان جنگ با لانچرهای موشک گراد بعضی از لوله های دستگاه کج شده بودند یا حتی در حدی که بعضی از لوله ها را کاملا نیم دور زاویه پیدا کرده است.آیا دلیل گرمای شلیک است یا انفجار در لوله

    0