سامانه پدافندی اچ کیو 9

ترجمه و تالیف : مهدی زمانی

چاپ شده در مجله هوافضا شماره 82

مدل ها:

سامانه پدافندی اف-ام-90، می تواند به دو صورت ثابت به فعالیت خود بپردازد و یا اینکه متحرک باشد و در منطقه عملیاتی مورد نظر حرکت کند. نمونه ای از این سامانه پدافندی نیز برای نیروی دریایی توسعه یافت.

نگاهی اجمالی به سامانه اچ-کیو-9:

سامانه پدافندی اف-ام-90 [1]در سال 2007 وارد خط تولید شد و به عنوان محصولی نظامی برای صادرات آماده شد. گمان آن می رود که ایران تعدادی از این سیستم ها را به منظور آزمایش ارتقای سامانه های پدافندی اف-ام-80 خود دریافت کرده باشد. همچنین احتمال می رود ، ایران از تکنولوژی هر دو سامانه اف-ام-80 و اف-ام-90  در پروژه “یا-زهرا” استفاده کرده باشد.پروژه اف-ام-90  در دومین گردان بخش پدافند سی و هشتمین کارگروه مردمی چین توسعه یافت ، این کارگروه پادگانی واقع در جنوب غربی بی جینگ[2] استقرار یافته بود.

HQ-9-TELs+HT-233-Engagement-Radar-1S

HQ-9 / FT-2000 :

سامانه پدافندی اچ-کیو-9 [3]یا اف-تی-2000 [4](آ) ، که از آن مدل هایی جهت صادرات نیز ساخته شده است، اچ-کیو-9 مخفف کلمهHONGQI-9[5] است. این سامانه پدافندی چینی یک سیستم پدافندی برد بلند است که می توان آن را در سطح پدافندهایی نظیر پاتریوت ایالت متحده آمریکا و اس-300 (پی) روسیه دانست. ارتش چین به منظور تقویت بنیه پدافندی خود و همچنین مقابله با پرنده های پیش اخطار و هواپیماهای جنگ الکترونیک شروع به توسعه یک سامانه پدافندی کرد. قرار بود این سامانه هم ردیف سامانه ای نظیر اس-300 (پی-ام-یو[6]) باشد و بتواند وظایف پدافندی نظیر آن را به خوبی انجام دهد. به همین منظور سامانه اچ-کیو-9 برای سرکوب هواپیماهای جنگ الکترونیک نظیر ئی-ای-6[7] (پراولر) و همچنین پرنده های پیش اخطار نظیر آواکس ها توسعه یافت. به طور کل این پدافند چینی را یک سرکوب گر بنامیم که می تواند با موشک های ضد تشعشع خود، اهداف را شناسایی و نابود کند.اسم این سامانه در زبان چینی (فی تانگ[8]) است که به طور مخفف آن را “اف-تی” می نامند.

نام سامانهHQ-9FT-2000
وزننا مشخص1300 کیلوگرم
طولنا مشخص6.8 متر
قطرموشکنا مشخصص0.466 متر
سیستم هدایتوابسه به خود موشکتابع فعالیت های مرکزی و عملکرد جستجوگرها
حداکثر محدوده  برد200 کیلومتر100 کیلومتر
حداقل محدوده  بردنا مشخص12 کیلومتر
حداکثر ارتفاع عملیاتی30000 متر20000 متر
حداقل ارتفاع عملیاتینا مشخص3000 متر
لانچرها تی اِی اِس5380 (8×8)[9]تی اِی اِس5380 (8×8)
راداراِچ-تی-233 3 دی[10] رادار کنترل آتشنا مشخص
فشار قابل تحملنا مشخص14 جی

 نوشته ای رسمی که در تاریخ 13 سپتامبر سال 1999 میلادی در اخبار “عصر بی جینگ” منتشر شد ، حاکی این بود که پروژه اچ-کیو-9 هر چند که مشکلاتی پیش رو دارد ولی با جدیت دنبال می شود. گمان می رود که پروژه این پدافند چینی از اوایل دهه 80 میلادی در وزارت دفاع چین کلید خورده باشد، البته از این پدافند مدلی برای نیروی دریایی نیز همزمان توسعه یافت. مجموع این سامانه ها توسطآکادمی تکنولوژی دفاعی چین توسعه یافت. این موشک توانایی انهدام هر گونه هواگرد در سطوح مختلف نظیر انواع جنگنده ها، بمب افکن ها، هواپیماهای شناسایی و جاسوسی، جنگ الکترونیک، پهپادها و بالگردها و همچنین توانایی محدودی در انهدام موشک های بالستیک دارد.

البته باید قبول کنیم که اچ-کیو-9 یک نمونه کپی برداری شده از اس-300 روسی است، در ابتدا چینی ها قصد داشتند تا از سامانه پاتریوت آمریکایی کپی برداری کنند ولی بعدها با قراردادهایی که با روسها بسته شد، این پروژه خطی مبنی بر کپی برداری از اس-300 روس را پیش گرفت و متخصصین چینی و روسی در کنار یکدیگر شروع به توسعه این سامانه کردند.

vcy1yOm hq-9_convoy

رادار:

اچ-کیو-9 از یک رادار بزرگ پی اِی آر[11] مدل اِچ-تی-233 برای شناسایی و هدفگیری استفاده می نمایند این رادار بر روی حمل کننده تیان تی اِی اِس5380 ، حمل می شود و می تواند اهداف را با استفاده از باند- سی به طور همزمان 48 هدف متفاوت را در دایره ای به شعاع 100 الی 150 کیلومتر شناسایی کند. لازم به ذکر است که این رادار می تواند در مدت 15 ثانیه هدف را شناسایی کرده و اولین موشک را به سوی هدف روانه کند. قدرت این رادار نیز 300 مگاهرتز است[12].

نگاهی اجمالی به پدافند FT-2000 و HQ-9:

سامانه پدافندی اف-تی-2000، شامل یک رادار پسیو برای شناسایی اهداف است. این سامانه از چهار لانچر استفاده می کند. لانچرهای اف-تی-2000 بسیار شبیه به لانچرهای سامانه پدافندی اس-300 (پی-ام-یو) روسیه هستند. موشک های سامانه قادر هستند تا بر روی هرگونه هواگردی که اقدام به جمینگ ( ارسال پارازیت) و یا جنگ الکترونیک کند، قفل راداری انجام دهند و به تعقیب آن بپردازند. موشک های سامانه اچ-کیو-9 کمی با موشک های سامانه قبلی متفاوت هستند و با هدایت اکتیو در خود موشک، می توانند خود را به هدف برسانند. اچ-کیو-9 یک پدافند متحرک است که سازندگان آن، از آن با کلماتی نظیر ” پنهان ، سریع ، مهلک” یاد می کنند. تحرک این سامانه در میدان نبرد می تواند برای پرنده های دشمن دردسرهای زیادی ایجاد کنند و شناسایی مکان دقیق خود را غیرممکن و یا تا حد زیادی سخت کنند.

موشک:

موشک های اچ-کیو-9 هنگام نزدیک شدن به هدف در فاصله 5 کیلومتری هدف با فعال شدن فیوز مجاوتری کلاهک موشک که حاوی مواد منفجره است منفجر می شوند. لازم به ذکر است که این موشک می توانند دایره ای به شعاع 35 متر را در هنگام منفجر شدن تحت تاثیر خود قرار دهد. اطلاعات زیادی از کلاهک جنگی و خود موشک در دسترس نیست و منابع چینی اطلاعات زیادی از این موشک منتشر نکرده اند ولی می توان گفت موشک های این سامانه بسیار شبیه به موشک های سری 5وی55 [13]روس است. این موشک های دو مرحله ای از نوعی سوخت جامد استفاده می کنند و موتور آنها از تکنولوژی اولیه سری 48اِن6  [14]استفاده می کند، گفته می شود که کلاهک این موشک نیز 180 کیلوگرم وزن دارد. این موشک ها می توانند اهداف را در فاصله 7 الی 125 کیلومتری و حداکثر در ارتفاع 25 الی 27 کیلومتری نابود کنند. اطلاعات دیگری که ز این موشک ها در دسترس است نشان می دهد که آنها نسبت به موشک های سامانه های مشابه نظیر اس-300 ارزان تر و چابک تر هستند. البته لازم به ذکر است که درگیری این موشک ها در برابر تهدیدات موشکی نظیر موشک های بالستیک محدودتر است. این موشک ها قادر هستند تا تهدیدات موشکی را حداکثر در فاصله 7 الی 50 کیلومتری و ارتفاع 1 الی 18 کیلومتری دفع کند.

HQ-9_China (1)

 تفاوت ها:

اف-تی-2000 (آ) مدلی ثانوی پدافند اف-تی-2000 است. البته این مدل نیز هنوز در حال توسعه است ولی اکنون به آن به چشم یک پدافند ثابت و کامل شده نگاه می شود. لازم به ذکر است که مدل دریاپایه این سامانه پدافندی را با نام تایپ 052 مدل “سی”[15] می شناسند. مدل دریاپایه سامانه اچ-کیو-9 در حال حاضر بر روی برخی از ناوهای چینی مستقر شده است  که با نام HHQ-9 شناخته می شود و نقش حفاظت از ناو را در برابر انواع تهدیدات در سطوح مختلف آسمان به عهده دارد، می توان گفت حداقل 24 فروند موشک در این ناو قرار دارد.

نسخه ناو پرتاب که به شکل عمود از سیلو پرتاب می شود

وضعیت فعلی:

طبق اطلاعات موجود تولید این سامانه از سال 2005 میلادی شروع شده است. پاکستان و مدتی ترکیه به دنبال این سامانه بودند ولی در نهایت هیچ کدام این سامانه را خریداری نکردند ولی در سال 2015 اعلام شد ترکمنستان یک اتش بار و 75 موشک از این سیستم را خریداری کرده است

[1] FM-90

[2] Beijing

[3] HQ-9

[4] FT-2000

[5] HONGQI-9

[6] S-300 (PMU)

[7] EA-6 (Prowler)

[8] Fei Tung

[9] TAS5380 8X8

[10] HT-233 3D

[11] PAR

 [13] 5V55

[14] 48N6

[15] type 052C

دسته بندی شده در: