شوروی در دهه ۱۹۶۰ با معرفی سامانه شیلیکا به عنوان یک توپ  ارتفاع  پایین هدایت شونده ،  اولین تلاش خود را برای مقابله با جنگنده ها پرواز کننده در ارتفاع پست انجام داد. البته وظیفه اصلی شیلیکا دفاع از نیروهای زمینی در میدان جنگ در برابر حملات تاکتیکی  جنگندها بود  ولی یک  شیلیکا یک کاربرد دیگر نیز داشت

در دهه ۱۹۶۰ شوروی حدود  هفتاد هزار تانک  و دویست هزار عراده نفربر زرهی  و خودروی زرهی داشت و در صورت تبدیل شدن جنگ سرد به گرم لشگرهای  زرهی اتش شوروی ، نیروی های اصلی خط شکن  این ارتش  بودند.شوروی باید برای مقابله با حملات هوایی دشمن به این  یگان های زرهی  از شکاری های  خود استفاده میکرد زیرا سامانه های پدافند  شوروی در ان زمان تحرک نداشتند و پوشش یگان در حال پیشروی زرهی برای انها ممکن نبود از این رو در هر گردان زرهی  ارتش شوروی همیشه  تعدادی شیلیکا وجود داشت تا در برابر حملات هوایی ارتش های ناتو مقابله کند

در اواخر دهه  ۱۹۶۰ با ورود  موشک سام ۷ استرلا  فصل جدید از عملیات پدافندی به وجود امد. یک نیروی پیاده نیز میتوانست  به طرف یک هدف  هوایی به راحتی شلیک کند. دست کم در ان زمان اینچنین به نظر می امد   اگرچه زمانه نشان داد باید صدها تیره موشک فروسرخ  پدافندی شلیک شود تا یک جنگنده هدف قرار داده شود(برای اشنایی با استرالا ۲ اینجا  را کلیک کنید)

با وجود اینکه سامانه های شانه پرتاب نشان دادند از نظر موثر بودن در رده پاینتری  از دیگر سامانه های پدافندی هدایت شونده قرار دارند ولی بسیار ساده بودند. ارتش شوروی  نیز به دنبال  یک سامانه جدید برای پوشش یگان های زرهی و مکانیزه  خود بود زیرا شیلیکا  بردش کم بود و عملا می شد خود شیلیکا را در  خارج از بردش با موشک تاو و یا ماوریک شکار کرد از این رو تصمیم به افزایش حجم اتش موشکی چون استرالا ۲ دست به هماهنگ کردن این موشک با یک شاسی متحرک زد. این کار از همان زمان توسعه استرالا در دستور کار بود. نتیجه کار توسعه سامانه جدید با نام ۹ کا ۳۱ استرالا۱ با نام ناتو سام۹  گازکین شد

img_9526

سام۹ یک سامانه خودکششی با یک ترکیب  ساده است  که در واقع نصب چهار موشک استرالا ۲ روی یک خودروی چرخدار BRDM-2 است. خودروی زرهی  BRDM-2  که شاسی این سامانه بود یک خودروی زرهی چهار چرخ با وزن ۷ تن ست که در دهه ۱۹۶۰ ساخته شد و به عنوان یک خودروی زرهی ابی خاکی از ان استفاده شد. خودرو دارای  یک موتور دیزل  ۱۴۰ اسب  بخاره در جلو بود  و میتوانست  با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت بر روی زمین  و ده کیلومتر بر ساعت در درون اب حرکت کند. این خودرو دارای  یک عدد جت ابی در عقب خودرو بود که برای به حرکت در اوردن ان  روی اب بود و نسخه اصلی  به عنوان یک خودروی زرهی  دارای  یک برجک مجهز به یک مسلسل سنگین ۱۴٫۵ م م و یک مسلسل ۷٫۶۲ م م بود

در سام ۹ با برداشتن  برجگ مسلسل سنگین یک  برجک بزرگ نصب شده که دارای چهار لانچر پرتاب موشک  است .

موشک این سیستم از نوع ۹ ام ۳۱ است. ۹ ام۳۱  مشابه موشک  سام۷ است ولی این موشک  بسیار بزرگتر و سنگین تر است . موشک ۹ ام ۳۱ دارا وزن ۳۲ کیلوگرم  و طول  ۱٫۸ متر است(موشک استرالا دارای   وزن ۹٫۸ کیلوگرم و طول ۱٫۴ متر است). موشک دارای یک پیشرانه سوخت جامد  تک مرحله ای است که البته از یک بوستر سوخت  جامد  برای پرتاب موشک استفاده میکند. این بوستر موشک را از درون لوله پرتاب میکند و بعد از  طی چند متر  از موشک جدا شده تا موتور اصلی  شروع به کار بکند.

موشک  دارای سامانه هدایت   فروسرخ است و بر روی موشک  یک کاونده  فروسرخ قرار دارد که برای کسب و درگیر با هدف از ان استفاده می شود . کاربر هدایت کننده در زیر برجک  بزرگ روی خودرو قرار میگیرد و از طریق  یک دریچه که جلو  ان یک شیشه قرار دارد  به صورت چشمی هدف را  شناسایی میکند و   سر لانچر را به طرف هدف می گرداند. درب لانچر باز شده و کاونده موشک  دست به  جستجوی  اسمان برای کسب هدف میزند. زمانی که هدف کسب و کاونده روی هدف قفل شد موشک شلیک می شود و دست به تعقیب  هدف می زند.

zrs-9k31-sa-9-gaskin-1s

این سامانه نسبت به استرلا ۲ چند ویژگی دارد . اول  اینکه در تمامی موشک  های شانه پرتاب یک باطری وجود دارد که برای به کار انداختن  کاونده موشک است  که بین ۲۵ تا ۴۰ ثانیه  باطری ان فعال است در صورتی  که طی این مدت نوان هدف را کسب کرد باتری تمامی می شود  ولی در سام۹  موشک مستقیم  به باتری خودرو وصل است از این رو محدودیت زمانی وجود ندارد . از طرفی شلیک دو موشک به صورت همزمان  البته با فاصله کوتاه بعد از هم ، ممکن است.

موشک دارای یک کلاهک انفجار  قوی ترکش شونده است ۲٫۶ کیلوگرم وزن دارد که سنگین تر از کلاهک ۱٫۱۵ کیلوگرمی موشک استرلا۲ است.  موشک دارای  برد ۴۲۰۰ متر و ارتفاع عمل ۳۵۰۰ متر است که بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر از مدل های مختلف استرلا۲ ارتفاع عمل بیشتری دارد. در صورتی که موشک تا ۱۵ ویا ۱۶ ثانیه  به هیچ  هدفی برخورد نکند دست به خودکشی میزند

موشک سام۹ در  سال  ۱۹۶۸ وارد خدمت شد. این نسخه  در سال ۱۹۷۰ مجهز به موشک ۹M31M  شد که دارای  کاونده حساس تر و برد عمل ۸۰۰۰ متر بود  و کلاهک ان به سه کیلوگرم افزایش یافته بود جایگزین شد

این سیستم رادار نداشت  اگرچه در ارتش شوروی  می شد از رادار های جستجوی  مختلف برای  هشدار زودهنگام این سیستم استفاده کرد ولی فاقد رادار بود  و هدفگیری چشمی بود.  از سال ۱۹۶۸ در یگان های زرهی ارتش شوروی در کنار شیلیکا به کار رفت و همیشه مکمل هم بودند تا اینکه با سام۱۳ جایگزین  شد اگرچه حدود ۲۰۰ تا ۱۶۰   سامانه همچنان در روسیه در خدمت است .این موشک نشان داد برد بیشتری از شیلیکا  دارد و میتواند قبل از اینکه بالگردها ویا جنگنده دست  به حمله بزنند انها را تهدید کند. دست کم به دلیل فاقد رادار بودن توسط  موشک های ضد رادار شکار نمی شد  و همچنین  هشداری   به هدف نمی داد

serbia_sa-9-gaskin

این سیستم در  ۲۵ ارتش  جهان خدمت کرد. عراق در سال ۱۹۷۸ دست به دریافت  ۱۶۰ سیستم سام۹ از شوروی زد که علیه نیروی هوایی ایران  و بالگردهای ایرانی استفاده کرد. اینکه چند فروند هواگرد ایرانی  قربانی این سیستم شد اصلا مشخص  نیست ولی این سیستم دست کم دو هواگرد متحدین را در جنگ خلیج فارس ۱ سرنگون کرد(در مجموع  بیش از ۵۰۰۰ عراده از این سامانه ساخته شد ولی کمتر ۳۰ تا ۵۰  هواگرد را در طول خدمت خود سرنگون کرده است)

این سامانه در خود روسیه با تانگوستا و پانتسیر جایگزین شده است اگرچه هنوز حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ اتش بار به شکل ذخیره نگهداری می شوند  ولی همچنان به شکل گسترده ای در خدمت است

موشک 9 ام 31

موشک ۹ ام ۳۱

مشخصات

وزن موشک:۳۲ کیلوگرم

وزن کلاهک:۲٫۶ تا ۳ کیلوگرم

سرعت پرواز:۱٫۸ ماخ

برد: بسته به مدل از ۴۲۰۰ تا ۸۰۰۰ متر

 ارتفاع درگیری: ۳۵۰۰ متر

سیستم هدایت: فروسرخ

وزن  خودرو حامل:۷ تن

ترجمه: عبدالحمید تارخ

 منابع:

http://weaponsystems.net/weaponsystem/EE05%20-%20SA-9%20Gaskin.html

http://www.armyrecognition.com/russia_russian_missile_system_vehicle_uk/sa-9_gaskin_9k31_strela-1_ground_to_air_missile_system_technical_data_sheet_specifications.html

دسته بندی شده در:    
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.