در دهه ۱۹۵۰ شوروی با خطر بزرگی حملات اتمی  امریکا با بمب افکنهای این کشور  از نواحی شمال غرب و غرب شوروی روبرو بود.  شوروی از میگ۱۵ و ۱۷ بهره می برد   ولی اینها شکاری  های موفق در برابر بمب افکن ها نبودند. بمب افکنهای چون  بی ۳۶ و بی ۴۷  ارتفاع پرواز بالاتری  داشتند  و هر دو نوع میگ در حالت مسلح نمی توانستند به این دو بمب افکن برسند. عدم وجود موشک با برد مناسب روی این میگها نیز خود مزید بر علت شده بود

شوروی روی یاک ۲۸ پی حساب میکرد این شکاری  برد مناسبی داشت و کیلومتر ها  از خاک شوروی را پوشش میداد ولی وسعت خاک شوروی باعث شده بود که نیاز به صدها فروند از انها باشد و از نظر اقصتادی  برای شوروی  ممکن نبود این تعداد شکاری  بخرد(یاک ۲۸ پرنده گرانی نسبت به میگ۱۷ بود)

از این رو در سال ۱۹۵۵ فرمانده ای  دفاع هوایی شوروی اعلام کرد که نیاز به یک شکاری  رهگیر بزرگ با برد زیاد دارد که بتواند ساعت ها در اسمان دست به گشت زنی بزند . از انجای که شوروی تا چهار دهه بعد نیز از سوختگیری هوایی برای شکاری هایش  استفاده نکرد  ، شکاری جدید باید سوخت زیادی حمل میکرد. واقعیت این بود که شوروی سوختگیری هوایی را در اسمان کاری پیچیده و پر خطر برای یک شکاری  می دانست؟!

دو طرح به ارتش شوروی پیشنهاد  شد . یکی طرحی با نام LA-250  ساخت لاویچکین و دیگری  پروژه ۱۲۸ یا توپلوف ۱۲۸ ساخت توپلوف .  لاویچکین ۲۵۰ یک جنگنده سنگین بود که وزن خالی ان ۱۸ تن و وزن ان در بیشترین  حالت به ۲۷  تن می رسید و دارای دو موتور ای  ال ۷ مشابه سوخو۷ بود و سرعت ان در حالت  سبک تا ۱٫۸ ماخ می رسید و در حالت مسلح تا ۲۰۰۰ کیلومتر برد داشت.  پنچ پیش نمونه از ان ساخته شد که یک فروند نیز از  دست  رفت و درهر  حالت مورد توجه  ارتش قرار نگرفت و در سال ۱۹۵۸ فرمانده ای دفاع هوایی شوروی توپلوف ۱۲۸ را برگزید . طرح LA-250 اخرین طرح کمپانی لاویچکین بود و این شرکت   دیگر هرگز هواپیمای نظامی تولید نکرد . شرکت لاویچکین در جنگ جهانی دوم از جمله  بزرگترین شرکت های تولید کننده جنگنده برای ارتش سرخ بود

اولین پیش نمونه توپلوف ۱۲۸ در ۱۸ مارس سال  ۱۹۶۱ پرواز کرد و دو سال بعد وارد خدمت شد. این پرنده تنها شکاری  رهگیر  ساخت توپلوف  تاکنون است. این هواپیما توسط ناتو فیدلر نامیده شد

original

توپلوف ۱۲۸  پرنده ای بود کشیده که توسط  تیم طراحی توپلوف ۲۲ طراحی شد  و دارای   بدنه ای    الومینیومی  بود که البته در بخش های  زیادی هم فولاد به کار رفته بود.  هواپیما دارای  بال های پس گرا با زاویه  ۴۵ درجه بود که تلاش برای کاهش پس و افزایش سرعت بود و بسیار شبیه بال  توپلوف ۲۲ بود و حتی محفظه جمع شدن  چرخها نیز شبیه توپلوف ۲۲ بیلندر بود. هواپیما دارای  سه ارابه فرود بود که ارابه فرود جلو دارای  دو چرخ و هر کدام از دو ارابه فرود عقبی دارای چهار چرخ بود  (باز همانند توپلوف ۲۲).

طول توپلوف  ۱۲۸ به ۳۰ متر می رسید که ۱۱ متر بزرگتر از اف۴ فانتوم بود  و برای درک بهتر باید گفت  هواپیمای ترابری سی ۱۳۰ هرکولس دارای  طول ۲۹ متر است و تاکنون توپلوف ۱۲۸ رکورد بزرگترین شکاری عملیاتی  را برای خود حفظ کرده است. البته به غیر از این رکورد با وزن خالی ۲۴ تن و وزن کامل  ۴۰ تن در این زمینه نیز در بین شکاری ها عملیاتی بی رقیب است

هواپیما دارای  دو خدمه بود که شامل خلبان و افسر رادار بود. در کابین جلو کابین شباهت  بسیار به کابین توپلوف ۲۲ داشت و حتی دارای  فرمانی مشابه بود(استیک نداشت فرمان داشت) و در کابین عقب نیز یک نمایشگر سی ار تی تک رنگ  گرد برای نمایش رادار بود . کابین عقب دید زیادی نداشت   اگرچه کابین جلو هم  دید انچنان زیاد در قیاس با دیگر جنگنده های نداشت

هواپیما دارای  دو موتور توربوجت  لیویکا ای ال ۷ اف۲ بود. این موتور پیش از این به شکل عملیاتی روی  سوخو۷ و سوخو۹ نصب شده بود . این موتور بسیارپر مصرف بود ولی  قدرت بسیار بالا  داشت. این موتور دارای ۱۶۳۷۰ پاوند رانش  بدون پس سوز  و ۲۲۲۷۰ پاوند با پس سوز بود . هواپیما دارای   ۱۶۰۰۰ لیتر سوخت داخلی بود و به صورت اسمی  توان حمل مخزن سوخت خارجی  را نیز دارد ولی   به صورت عملی هرگز زیر بال دیده  نشد الا برای پرواز های انتقالی  بین پایگاه ها . هواپیما دارای دو ورودی هوایی در دوطرف بدنه است  و برای  کاهش سرعت  هوا ورودی  به درون موتور  دارای  یک   بخش ثابت نیم دوکی در دهانه ورودی تا با برخورد هوا به ان سرعت کاهش  یافته  تا موتور خفه نشود

کابین جلو

کابین جلو

 انتخاب رادار برای توپلوف ۱۲۸ بسیار مهم بود زیرا قرار بود این شکاری ، شکارچی بمب افکن های بلند پرواز دشمن باشد. در نهایت رادار RP-S Smerch  برای این پرنده انتخاب شد که در زمان خود بهترین رادار هوابرد  شوروی بود . این رادار قدرت خروجی بالای داشت  ولی از فناوری لامپ خلا بهره میبرد   انهم در زمانی که اف۱۰۶ با فناوری دیجیتال  در امریکا وارد خدمت شده بود. برای خدمه زمینه  همیشه مشکل ساز بود زیرا برای هر پرواز لامپ خلا باید تعویض و بازبینی می شد  و برای خنک کردن ان نیاز به الکل  بود.  با وجود این برد بالای در زمان خود داشت  و تا اواخر دهه ۱۹۶۰ از نظر برد کم رقیب بود . این رادار  دارای برد  ۸۰ کیلومتر  بر ضد یک بمب افکن  بود  و توان رهگیر ان را از ۵۰ کیلومتری را داشت  اگرچه برد کشف یک جنگنده  کمتر از ۵۰ کیلومتر بود. رادار در هر سمت ۶۰ درجه را پوشش میداد و از بالا و پایین تنها ۶ درجه زاویه جستجو داشت . این رادار توان اتش از ۳۲ کیلومتری  را فراهم می کرد .نسخه پیشرفته این رادار بعدها روی میگ۲۵ پی نیز نصب شد

هواپیما دارای یک خط ارتباط  با رادار زمینی  بود. این سیستم محل جنگنده دشمن  را با یک نشان گر انلوگ با یک عقبه  به خلبان نشون میداد. در واقع این سامانه  جهت جنگنده  دشمن را به خلبان نشان میداد

 توپلوف ۱۲۸  دارای  چهار جایگاه خارجی  شامل دو عدد زیر هر بال بود  که می توانست  چهار موشک هوا به هوای ار۴را حمل کند. ار ۴  نسل اول موشک های هوا به هوای  میان برد شوروی  بود که برای  توپلوف ۱۲۸ طراحی شد. این موشک  دارای  طول ۵٫۴ متر و وزن ۴۹۲ کیلوگرم بود  و تا زمان ورود موشک ار ۴۰ میگ۲۵ که نسخه  ارتقا یافته و وبرتر موشک ار۴ بود  بزرگترین موشک  هوا به هوای شوروی بود

4tu-128-2

 ار ۴ دارای دو نسخه بود یک نمونه رادار نیم فعال و یک نمونه  فروسرخ بود . نسخه ار ۴ ار نسخه رادار نیم فعال با برد ۲۵ کیلومتر و  و ار ۴ تی با هدایت فروسرخ  با برد ۱۵ کیلومتر. در یک درگیری  تاکتیک شوروی شلیک یک موشک   فروسرخ و یک رادار نیم فعال  برای  بیشترین تضمین برخورد بود(این تاکتیک  تمامی خلبان شوروی با همه شکاری ها است).  موشک توان هدف قرار دادن یک هدف در ۲۱۰۰۰ متری را نیز داشت ولی در شوروی مشخص شد توان رهگیری اهداف  ارتفاع پایین را ندارد. رادار هواپیما  توان پایین نگری نداشت و  امواج راداری  برگشتی  از زمین با هدف اشتباه می شد  و از طرفی برد موشک  در ارتفاع پایین به ۱۰ کیلومتر کاهش می یافت  . در کل توپلوف ۱۲۸ با بمب افکنهای ارتفاع  پایینی چون اف۱۱۱ وارد خدمت شد و این شکاری توان درگیر در ارتفاع پایین را نداشت . از طرفی موشک تنها تا ۲٫۵ جی مانور میداد احتمالا کمترین میزان  در تاریخ بین موشک های هوا به هوای بود  از این رو برای درگیر با هیچ شکاری مناسب نبود و یا حتی بمب افکنهای سرعت مافوق صوت .موشک ار۴ موشکی سنگین  با چالاکی کمی بود و با در نظر گرفتن وزن و طولش  بردش کم بود. ار ۴ با اسپارو هم دوره بود. این موشک دو برابر  اسپارو وزن و تقریبا  کمی کمتر ازدو برابر اسپارو طول داشت ولی نصف ان  برد  داشت  و کلاهکش  هم تنها ۱۳ کیلوگرم سنگین تر بود ولی با در نظر گرفتن ماموریتش برای شکار بمب افکنها به نظر توانایش  کافی می رسید

هواپیما فاقد توپ داخلی  بود و در تمام عمر  خدمتیش هیچ سلاح دیگری  روی ان نصب نشد.

برد رزمی این هواپیما با چهار موشک ۲۰۰۰ کیلومتر بود که رقم قابل توجه ای بود  و در حالت کاملا مسلح می توانست با سرعت ۱٫۵ ماخ نیز پرواز کند. از نظر مقدورات  پروازی به خوبی توان دستیابی به تمامی  بمب افکنهای زمان خود را داشت و با سلاح تا ۱۵۶۰۰ متری نیز  پرواز میکرد که تنها چند شکاری در تاریخ چنین رکوردی برای خود به جای گذاشتند

Ту-128 выруливает на старт

مدل های مختلف

توپلوف ۱۲۸  فیدلر A: دو فروند از این نمونه به عنوان پیش نمونه ازمایشی ساخت شده که  دارای یک جایگاه تسلیحاتی زیر هر بال بودند

توپلوف ۱۲۸ فیدلر بی: این نسخه که در شوروی با نام توپلوف ۱۲۸ پی شناخته می شود نسخه تولید اصلی بود که در سال ۱۹۶۴ عملیاتی شد  و تحویل فرمانده ای دفاع هوایی شوروی شد . در روزهای نخست غرب   به دلیل بزرگی این شکاری  تا مدتی ان را بمب افکن می پنداشت

توپلوف ۱۲۸ تی یو: نسخه سه کابینه و سه سرنشینه اموزشی . در این نسخه به جای رادار در دماغه یک کابین  قرار داده شده بود  تا دانشجو در انجا نشسته و هدایت هواپیما را بر عهده بگیرد. مشخص نیست چرا از همان نسخه دو سرنشینه مانند تمامی جنگندها برای اموزش استفاده نشد. ده فروند از این مدل ساخته شد و چهار فروند نسخه  P نیز به این مدل ارتقا یافته. این مدل به پلیکان نیز شهرت یافت

نسخه اموزشی

نسخه اموزشی

نسخه اموزشی

نسخه اموزشی

توپلوف ۱۲۸ ام:  یک برنامه ارتقا روی توپلوف ۱۲۸ پی بود که شامل  تعویض رادار با رادار سمریچ –ام متعلق به میگ۲۵ پی فاکس بت  و افزایش قابلیت موتور  در مناطق گرم بود.همچنین این مدل مجهز به نسخه  بهبود یافته موشک ار ۴ با نام های ار۴ ار ام و تی ام شد . تا سال ۱۹۷۹ همه  توپلوف ۱۲۸ پی به این نسخه  ارتقا یافتند

در مجموع بین سالهای ۱۹۸ فروند از این شکاری  بین سال عای  ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۱ تولید شد

توپلوف ۱۲۸ یک شکاری رهگیر بزرگ و سنگین بود. این پرنده هیچ چالاکی نداشت  و البته قرار نبود  با شکاریهای دشمن درگیر شود بلکه وظیفه ان درگیر با بمب افکن های اتمی بود اگر چه اگر می توانست  قبل از نزدیک شدن شکاری ها  نیز انها را با سلاح خود هدف قرار دهد موفق بود(البته ان روزها رادارها و موشک ها انقدر قابل اطمینان نبودند ).  توپلوف ۱۲۸ یک شکاری رهگیر استراتژیک  بود  که البته در اواخر دهه ۱۹۶۰ با ورود  میگ۲۵ که سریعتر   بود و رادار کارامدتر و موشک های قویتری  داشت از چشم افتاد و البته در همان دهه با ورود به خدمت سوخو۱۵  که بسیار کوچکتر ، چالاکتر  و کارایی الکترونیک برابر داشت دیگر ارزش عملیاتی بالای نداشت . با وجود این تا پایان  دهه ۱۹۸۰ در خدمت باقی ماند و سرانجام با میگ۳۱ جایگزین شد. توپلوف ۱۲۸  اگرچه پرنده باشکوهی بود  ولی هواپیمای تاثیر گذاری نبود دست کم به اندازه میگ۲۵ و یا سوخو۱۵ . خیلی بزرگ بود به سرعت کشف می شود و  در همان  دهه ۱۹۶۰ نیز به دلیل چالاکی کم  و سلاح با برد کم نسبت به  ترکیب اسپارو و فانتوم  تاثیر  زیادی در نبرد هوایی نداشت. بدون شک در صورت اسکورت بمب افکنهای امریکا با شکاری رهگیری های چون اف۱۰۶ و اف۴ ، توپلوف دچار مشکل می شد

1363784424_2

مشخصات

طول: ۳۰٫۰۶ متر

بلندی:۷٫۱۵ متر

وزن خالی:۲۴۵۰۰ کیلوگرم

بیشترین وزن برخاستن:۴۳۰۰۰ کیلوگرم

موتور: دو دستگاه موتور  Lyulka AL-7F-2  با توان ۲۲۲۷۰ پاوند با رانش

بیشترین سرعت:۱٫۵ ماخ

برد:۲۵۶۵ کیلومتر

سقف پرواز عملیای به سلاح:۱۵۷۰۰ متر

سلاح: چهار موشک ار۴ با سامانه رادار فعال و فروسرخ

ترجمه: عبدالحمید تارخ

http://www.airvectors.net/avtu128.html

 

34+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در: