اولین موشک بالستیک  ساخت شوروی موشک  ار ۱ بود. ار ۱ نسخه کپی مستقیم   موشک وی ۲  نازی ها بود. ار۱  در اوائل دهه ۱۹۵۰ عملیات شد و ۲۷۰ کیلومتر برد داشت.ار۱ و یا همان وی ۲ روسها مشکلات خود را داشت  که در واقع از وی۲ نازی ها به ارث برده بود(برای اشنایی با وی ۲ اینجا را کلیک کنید). سوخت ار ۱ مانند وی ۲ متشکل از  اکسیژن مایع و نوعی  الکل بود. مشکل این بود که مخزن بزرگ اکسید یا همان اکسیژن مایع خیلی زود فشار خود را از دست می داد  و باید دوباره تخلیه و پر می شد . این از دست دادن فشار تنها ۱ روز زمان می برد از این رو ار ۱ یک موشک  همیشه اماده  به کار نبود.مشکل بعدی الکل بود که انرژی کمی داشت  و باید  ان را در درون  یک شپور می سوزاندند  تا نیروی لازم به دست اورد . از این رو در اوائل دهه ۱۹۵۰ شوروی به دنبال موشکی دیگر رفت.(موشک  بالستیک  به دلیل ارتفاع  بالای پرواز و عدم وجود هوا برای ترکیب با سوخت  اصلی در ان ارتفاع  همراه خود ترکیب را برای ترکیب  در سوخت اصلی در نقش اکسیژن حمل میکند که به ان اکسید کننده می گویند  )

موشک جدید ترکیبی از نفت سفید به عنوان سوخت و اسید نتریک  به عنوان اکسید کننده داشت که قدرت بیشتری را فراهم می کرد . شکل ظاهری  از ار۱ بسیار متفاوت بود  و دارای  لانچر پرتاب متحرک بود.

اولین نسخه موشک جدید  ار۱۱ زمیلیا نام داشت که ناتو به ان لقب اس اس ۱بی  اسکاد A نهاد. طرح این موشک  در سال ۱۹۵۱ اغاز شد . طرح قرار بود موشکی با کارای  وی۲ المانی ولی نصف اندازه  ان باشد و بتوان ان را  راحت جابجا کرد.سرگی کرولوف طراح مشهور روسها کار  را روی این موشک را  اغاز کرد . در مرحله اول استفاده از نوع اکسید کننده اختلافاتی  را در تیم طراحی  ایجاد  کرد. اینکه باید   اکسید  همان اکسیژن مایع باشد یا   اسید نتریک   که بسیار  خطر ناک ولی با دوام بود . در نهایت  اسید نیتریک پیروز شد و در سال ۱۹۵۳ موشک ار۱۱ اولین شلیک خود را انجام داد. موشک در سال ۱۹۵۸ راسما وارد خدمت شد

ار۱۱ مانند وی ۲ دارای  سامانه هدایت اینرسی بود  و از  چهار بالچه برای تعادل و برای  هدایت  دارای چهار تیغه در پشت سر خروجی موشک  برای تغییر  جهت رانش موتور و تغییر مسیر موشک  بودند. این بدان معنا است که موشک تنها در زمانی قابل هدایت است که موتور کار میکند.

موشک دارای ۱۰ متر طول بود و بردش به ۲۷۰ کیلومتر می رسید  ولی وقتی به یک کلاهک اتمی ۵۰ کیلوتن تی ان تی مسلح بود بردش  حدود ۱۵۰ کیلومتر بود. دارای  میزان  خطای بیش  از ۱۹۰۰ متر بود از این رو  تنها در نقش  اتمی می توانست  موثر باشد.موشک بر روی شاسی تانک سنگین  استالین ۲ نصب شده بود و شاسی دارای  سرعت ۲۵ کیلومتر بر ساعت بود. سوختگیری  موشک تا ۹۰  دقیقه  زمان می برد و به دلیل اسیدی بودن اکسید کننده نمی شد  ان را در زمان طولانی  در مخزن  موشک  نگه داشت  زیرا به  بدنه مخزن  اسیب می رساند و  تنها در زمان پرتاب پر میشد . زمان پرواز موشک برای برد  ۶۰ کیلومتری  ۱۹۴ ثانیه  ، برای برد۱۰۰ کیلومتر ۲۲۵ ثانیه   و برای برد ۱۶۰  کیلومتر ۲۹۱ ثانیه  بود

اسکادA اولین نسخه موشک اسکاد سوار بر شاسی تانک استالین

اسکادA اولین نسخه موشک اسکاد سوار بر شاسی تانک استالین

یک نسخه از این موشک با نام ار۱۱ اف ام برای  پرتاب از زیر دریایی توسعه یافت.این نمونه در سال ۱۹۵۵ توسعه یافت و در همان سال از زیر دریایی کلاس زولو پرتاب  شد.ناتو به این نمونه اس اس ان ۱ اسکاد A نام گذاشت. ار ۱۱ اف ام به عنوان اولین موشک زیر دریایی پرتاب شوروی دارای  سازکار دشواری بود. تنها یک موشک توسط  زیر دریایی حمل میشد که ان نیز به صورت  عمود در درون برجک زیر دریایی قرار داشت . هنگام پرتاب زیر دریایی روی اب می امد  و موشک  را شلیک می کرد. موشک سوخت مایع  بود و بر روی سه کلاس زیر دریایی شوروی نصب شد که از جمله انها زولو کلاس و گلفت کلاس بود. ار ۱۱ اف ام  تا سال ۱۹۶۳ و عملیاتی شدن موشک اس اس ان ۵ در خدمت نیروی دریایی شوروی بود و از ۷۳ پرتاب ان  ۵۹ پرتاب موفق بود. ار ۱۱ اف ام شوروی را تبدیل به اولین کشور با توان پرتاب موشک زیر  دریایی پرتاب  ضد کشتی کرد.

ار 11 اف ام

ار ۱۱ اف ام

سری دوم موشک اسکاد ار ۱۷ البروس نام دارد که ناتو به ان نام اس اس ۱ سی  اسکاد بی داده است.این نمونه به عنوان موشک تاکتیکی   متعارف ساخته شد و نسخه بزرگ تر شده اسکاد ای بود. در سال ۱۹۵۹ وارد خط تولید شد و در سال ۱۹۶۰ عملیاتی  شد اگرچه گذارشات نشان می دهد تا سال ۱۹۶۴ توان کامل عملیاتی نیافته بود  و تا اواسط دهه۱۹۸۰ در تولید قرار داشت

بزرگترین تفاوت  اسکاد  بی با  نسخه A داشتن موتور ار دی ۲۱ بود که از سوخت  دی‌متیل‌هیدرازین نامتقارن در کنار اسید نتریک به عنوان  اکسید کننده بهره می برد  . سوخت جدید بسیار قویتر  بود و باعث افزایش برد میشد . دارای  یک سامانه هدایت با سه ژیرسکوپ  بود که تنها در مرحله  روشن بودن موتور توان هدایت را داشت  و دارای میزان خطای    ۴۵۰ متر بود و سرعت ان در مرحله اخر به ۵ ماخ می رسد  . میتواند یک کلاهک اتمی ۷۰ کیلوتن  تی ان تی(در شوروی) ویا یک کلاهک شیمیایی  با ۵۵۰ کیلوگرم مواد شیمیایی  را حمل کند ویا در نقش متعارف  تا یک تن  کلاهک جنگی انفجار شدید ترکش شونده مجهز شود .در مرحله نسخه تا سال ۱۹۶۷ موشک با کشنده ۲ پی ۱۹  متعلق به  ار۱۱(اسکاد A) حمل میشد ولی به دلیل کارایی کم ، کشنده با خودروی هشت چرخ ماز ۵۴۲ جایگزین  شد. کل شاسی خود ۳۷۵۰۰ کیلوگرم وزن داشت و دارای  سرعت ۵۵ کیلومتر بر ساعت بود . یک  بالا بر هیدرولیک  موشک  را در عرض چهار دقیقه از حالت افقی  به حالت عمودی  برای پرتاب در می اورد. برای انتقال موشک های بیشتر  برای پرتاب خودرو کشنده چند  کامیون  ۲Т۳М۱ وجود داشت  که هر کدام  یک موشک را حمل می کرد. بین سال های ۱۹۵۹ تا ۱۹۸۷  در مجموع ۷۰۰۰ فروند اسکاد بی ساخته شد که رکورد دار  بیشترین موشک بالستیک در جهان است

اسکاد بی

اسکاد بی

نسخه بعدی  نسخه دوربرتر ار ۷۱ بود که ناتو  ان را با نام اس اس ۱ دی اسکاد سی می شناخت. این نسخه دارای  برد ۵۰۰  تا ۶۰۰ کیلومتر بود ولی برد  بیشتر  تنها با کاهش کلاهک از ۹۸۵ کیلوگرم در اسکاد بی به ۶۰۰ کیلوگرم در اسکاد سی به دست امد. این موشک مشابه اسکاد بی بود و دارای میزان  خطا ۴۵۰ متر بود.این موشک در سال ۱۹۶۵ وارد خدمت ارتش شوروی شد و به دلیل سیاست  صادراتی شوروی مبنی بر عدم صادر سلاحی زمین به زمین  با برد بیش از ۳۰۰   کیلومتر این نسخه  صادر نشد اگرچه از قرار معلوم  ویتنام و  سوریه به این نمونه دست پیدا کردند.

اسکاد سی

اسکاد سی

اخرین نسخه  عملیاتی اسکاد، اس اس ۱ E اسکاد OVT  بود.این نمونه که در شوروی ار ۱۷ او وی تی نامیده شد یک حرکت رو به جلو برای افزایش دقت اسکاد بی بود.کار روی  این موشک در سال ۱۹۶۸ اغاز شد ولی در نهایت در سال ۱۹۸۹ یعنی ۲۱  سال بعد وارد خدمت شوروی شد. این نمونه نتنها برد بیشتری داشت. از انجای که در ان  زمان موشک کارمدتری  همانند   اس اس ۲۱ توچکا و اس اس ۲۳  اوکا وارد خدمت شده بود  مورد پسند قرار نگرفت و در سال ۱۹۹۰ به عنوان یک ارتقا برای اسکاد بی معرفی شد.این نسخه بر خلاف مدل های قبلی که کلاهک و بدنه  به هم وصل بودند ،  در مرحله شیرجه کلاهک از موشک جدا میشد و یک دوربین اپتیکی  در نوک موشک  تصاویر را برای مرکز  می فرستاد  و یک رایانه  تصاوری دوربین را با اطلاعات  هدف که از  قبل به ان  داده شده قیاس می کرد  تا خطا به کمترین  میزان برسد. همچنین گفته شده می شد  دست به هدایت  همزمان این نسخه زد و دقت  این موشک ۵۰ متر بود. چیزی که مشخص است این می باشد که این موشک در مقیاس بسیار محدود در شوروی به خدمت گرفته شد د ویا اینکه تعداد محدودی اسکاد بی  به این مدل ارتقا یافتند

اسکاد دی. به قسمت سر موشک که متفاوت با دیگر نسخه های اسکاد است و محل قرار گیری دوربین اپتیکی دقت کنید

اسکاد OVT. به قسمت سر موشک که متفاوت با دیگر نسخه های اسکاد است و محل قرار گیری دوربین اپتیکی دقت کنید

بر اساس اسکاد موشک های بسیار ساخته شدکه میتوان از  ان جمله به موشک های:

هواسونگ ۵ ساخته کره شمالی بر اساس اسکاد بی با برد ۳۰۰ کیلومتر  بود. کره شمالی بین سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰ دست به مهندسی معکوس اسکاد  بی زد و در سال ۱۹۸۴ ان را با نام هواسونگ ۵ عملیاتی کرد. گفته شده این موشک  بر اساس اسکاد های بی رسیده  از مصر به کره شمالی کپی شد.(برای اطلاع بیشتر از توان موشکی بالستیک  کره شمالی به این مقاله رجوع کنید)

کره شمالی در دهه ۱۹۸۰ موشک های اسکاد بی خود را ارتقا داد و گفته شده دقت ان را به ۲۰۰ تا ۱۰۰  متر کاهش داد . برد انها تا ۳۷۰ کیلومتر افزایش داد. کره شمالی در سال ۱۹۸۵ بین ۹۰ تا ۱۰۰ هواسونگ ۵ را به ایران فروخت و به ایران کمک کرد  تا خط تولید این موشک را در داخل ایران با نام شهاب ۱  راه اندازی کند.ایران به کمک کره شمالی تا  سال۱۹۹۴ دست به تولید بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ موشک شهاب  ۱ زد  که برد انها به ۳۵۰ کیلومتر با یک کلاهک یک تنی می رسد   ولی گفته شده با کاهش وزن کلاهک به ۵۰۰ کیلوگرم  برد به ۵۰۰ کیلومتر نیز می رسد .

هواسونگ۶  نسخه دوربرد  تر  هواسونگ۵ با برد ۷۰۰ کیلومتر. این موشک در واقع یک تغییر کوچک  و افزایش  طول هواسونگ  ۵ بود . کار روی موشک جدید در سال ۱۹۸۸ اغاز شد و در سال ۱۹۸۹ ساخته شد. با یک سامانه  ارتقا یافته هدایت دقت موشک به ۵۰ متر رسید.کلاهک به ۸۰۰ کیلوگرم  کاهش یافت . کره شمالی تا سال ۱۹۹۹ دست کم ۱۰۰۰ موشک از  این نمونه را تولید کرد  که ۳۰۰ تا ۵۰۰ موشک را صادر کرد. سه  کشور مصر ،   ایران و سوریه از جمله  دریافت کنندگان این موشک بوده اند .ایران به کمک کره شمالی خط تولید این نمونه را با نام شهاب ۲ در ایران راه اندازی کرد  و گفته شده تا پایان دهه ۱۹۹۰ بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ شهاب ۲ تولید کرد

الحسین: موشک بالستیک  تاکتیکی  ساخت عراق با برد ۶۴۴ کیلومتر. این موشک  سوخت مایع  بر اساس موشک  اسکاد  بی ساخته شد که در عراق  موجود بود. هدف از ساخت این موشک  به خدمت گیری موشکی برای هدف قرار دادن عمق خاک ایران از جمله پایتخت ایران بود که دور  از دست موشک  اسکاد بی با برد  ۳۰۰ کیلومتر بود.موشک دارای  یک کلاهک ۵۰۰ کیلوگرمی  بود و دقت ان ۲۵۰ متر  ذکر شده. اولین بار طی جنگ شهرها در سال ۱۹۸۹ بر علیه ایران استفاده شد و گفته شده ۲۰۰ موشک  به طرف شهر های  مختلف  ایران شلیک شد . صدام از این موشک  در جنگ خلیج ۱ فارس علیه اسرائیل و عربستان نیز استفاده کرد.

رودونگ . نسخه دوربرتر هواسانگ ۶ با برد ۱۳۰۰ کیلومتر که توسط کره  شمالی در دهه ۱۹۹۰ توسعه یافت . ایران و پاکستان  بر اساس این موشک  دو موشک شهاب ۳ و غوری  راساختند

تاریخچه عملیاتی

اسکاد  در نسخه هایA/B و C  به خارج از شوروی صادر شد و دست کم در ۳۰ ارتش جهان به عنوان فراگیر ترین موشک بالستیک جهان مورد استفاده قرار گرفت.اولین استفاده عملیاتی از موشک  اسکاد درسال ۱۹۷۳ بود که مصر از اسکاد بی علیه   برخی استحکامات  اسرائیل در سینا استفاده کرد. سه موشک  شلیک شد که هفت سرباز کشته شدند.غزافی رهبر لیبی  نیز در سال ۱۹۸۶ از دو  اسکاد علیه گارد ساحلی امریکا در جزیره ایتالیایی  لامبیدوسا بهره برد که البته که نتیجه ای به همراه نداشت. به غیر از این در جنگ  داخلی یمن  در سال ۱۹۹۴ استفاده شدو گفته شده روسها در نبرد چچن در سال ۱۹۹۶ نیز از اسکاد استفاده کرد. البته گفته شده بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ اسکاد نیز توسط شوروی در افغانستان استفاده شد . ولی برخی از  بزرگترین درگیری های اسکاد عبارتند از

جنگ ایران و عراق:عراق اولین استفاده  کننده اسکاد بی در این جنگ بود که  در سال ۱۹۸۲   تعداد موشک اسکاد و راکت فراگ را علیه اهواز و دزفول  شلیک کرد.اولین گذارش استفاده  از اسکاد به ۲۷  اکتبر سال ۱۹۸۲ بر می گردد که طی شلیک اسکاد به شهر دزفول ۲۷ نفر کشته  و ۱۰۰ زخمی به جا گذاشت . تا سال ۱۹۸۵  عراق دست کم ۱۰۰  اسکاد به طرف شهرهای ایران روانه کرد.در ۱۲ مارس ۱۹۸۵  قرارگاه خاتم الانبیا  سپاه پاسداران ایران  که توانسته  بود تعدادی  اسکاد بی از لیبی به دست بیاورد   اقدام به شلیک موشک علیه موصل و بغداد کرد. این اولین گذارش شلیک موشک  توسط ایران است.

شهاب 2 نسخه ایرانی موشک هواسونگ6

شهاب ۲ نسخه ایرانی موشک هواسونگ۶

صدام تصمیم به تلافی گرفت ولی از انجای که برد اسکاد بی به تهران نمی رسید  خواهان  دریافت موشک اس اس ۱۲ با برد ۹۰۰ کیلومتر را از شوروی کرد که با مخالفت شوروی مواجع شد و عراق  به دنبال ساخت موشک بومی الحسین نسخه  دوربرتر اسکاد بی رفت.گفته شده عراق  ۳۰۰ اسکاد بی دیگر را درسال ۱۹۸۶ روانه ایران کرد و ایران نیز توانست  یک چهارم  این تعداد را با دریافت موشک از سوریه و کره شمالی پاسخ دهد .در سال ۱۹۸۸ زمانی که جنگ بین ایران و عراق  به مب بست  رسیده بود ، طی نبردی که بین ۲۹ فوریه تا ۲۰ اوریل درگرفت  و ملقب به جنگ شهرها  شد دو طرف بیش از ۲۰۰ موشک  به طرف هم روانه  کردند که از این میان ۱۸۹ موشک  سهم عراق بود که ۱۳۵ فروند به طرف تهران،۲۳ فروند قم،۲۲ فروند اصفهان ،چهار موشک تبریز، سه فروند شیراز، و دو فروند  را به کرج شلیک کرد . ایران نیز در جواب  به کمک موشک های هواسونگ ۵  توانست ۷۷ موشک در جواب به طرف عراق  شلیک کند. این حملات باعث کشته شده ۲۰۰۰ نفر و زخمی شدن ۶۰۰۰ نفر   در ایران شد.

در کل عراق  اولین بار در سال ۱۹۷۵ از شوروی ۱۲ سکوی پرتاب و ۴۸ تیره اسکاد بی و در ادامه در سال ۱۹۸۴ ده سکوی اسکاد و ۴۰ تیره موشک و بین سالهای ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ نیز ۸۰۰ تیره اسکاد از شوروی دریافت کرد . حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ تیره از این موشک ها در جنگ با ایران استفاده شد تعدادی در جنگ اول خلیج فارس و تعداد زیادی نیز در بمب باران اعتلاف از بین رفت و یا طی برنامه سازمان ملل بعد از شکست در جنگ خلیج فارس نابود شدند

ایران همچنین در سال ۱۹۹۹ و سال ۲۰۰۱ میلادی دها موشک اسکاد  را در دو مرحله به طرف اردوگاه اشراف  متعلق به گروهک مجاهدین خلق  شلیک کرد.

جنگ داخلی  در افغانستان

یکی از موارد  استفاده از اسکاد  به نبرد  داخلی افغانستان  بر می گردد که بسیار هم پر هجم بوده است.هنگامی که شوروی  در حال خروج از خاک افغانستان  بود بیش از ۱۸۰۰  موشک  اسکاد بی در اختیار  دولت وقت افغانستان  متمایل به شوروی قرار داد(البته طی چند مرحله) . با خروج روسها دولت پاکستان   به کمک  مجاهدین برای سرنگونی  دولت سوسیالیست افغانستان   وارد عمل  شدند  و ارتش افغانستان   بر علیه اهدافی در جلال اباد   وقندهار ۴۳۸ موشک اسکاد را طی چند ماه شلیک کردند.به دلیل دقت پایین ارزش نظامی نداشت  ولی تاثیر روانی بسیار بر نیروی  های مجاهدین  داشت  و از این رو انها تصمیم  به ادامه نبرد به صورت چریکی گرفتند.دولت افغانستان  از اسکاد به عنوان یک سلاح تنبیهی  نگاه می کرد و بر علیه  هر منطقه ای که با مجاهدین همکاری می کرد از اسکاد استفاده می کرد.در مارس ۱۹۹۱ شهر خوست در جنوب شرق افغانستان  به دست نیروی های مجاهدین افتاد و در ۲۰ اوریل سال ۱۹۹۱ حکومت دو اسکاد به طرف شهر  شلیک کرد که ۳۰۰ نفر  کشته  به جای گذاشت. در مجموع بین سال ۱۹۸۹ تا سال ۱۹۹۲ دولت مرکزی بین ۱۷۰۰ تا ۲۰۰۰ اسکاد شلیک کرد که بعد از حملات وی ۲ های المانی به انگلستان  بیشترین میزان به کار گیری موشک بالستیک در یک جنگ  در طول تاریخ است .

در جریان جنگ  خلیج فارس عراق  دست به پرتاب ۸۸ موشک اسکاد و الحسین به طرف عربستان  و اسرائیل زد که از این میان ۴۶ موشک طرف عربستان و  ۴۲ فروند به طرف اسرائیل شلیک شد.ولی این موشک  در جنگ خلیج فارس  موفق نبود.یکی از حملات موثر بود که یکی از اسکاد ها در یک پایگاه  امریکا در  ظهران عربستان  فرود امد و ۲۸ نظامی  امریکای کشته شدند

تصویری از موشک بالستیک اسکاد ارتش افغانستان . این ارتش تا سال 2005 نیز دست کم 50 اسکاد بی در اختیار داشت که همگی تا ان سال نابود شدند

تصویری از موشک بالستیک اسکاد ارتش افغانستان . این ارتش تا سال ۲۰۰۵ نیز دست کم ۵۰ اسکاد بی در اختیار داشت که همگی تا ان سال نابود شدند

 امریکا  تلاش کرد با گشت هوایی در در مرز اردن مکانی  که اسکاد ها  به طرف اسرائیل شلیک می شدند  و جنوب عراق  جای که اسکاد ها به طرف عربستان شلیک  می شدند  با کمک ای ۱۰ و اف۱۵ ایی سکوها را پیدا کنند  ولی  مشکل این بود که شاسی پرتاب اسکاد متحرک  بود و قابل استتار و هر لانچر نیز سه موشک  همراه داشت. زمان اماده سازی اسکاد ۹۰ دقیقه بود ولی خدمه عراق انقدر  طی جنگ  ایران و عراق   تمرین کرده بودند که زمان پرتاب را به نیم ساعت کاهش دهند. در کل  حدود ۱۰۰ پرتابگر و کامیون حامل اسکاد و الحسین  نابود  شد و بعد از جنگ امارها حاکی از باقی ماندن ۱۲ لانچر پرتاب بود.

از ۸۸ اسکاد که عراقی  تواسنت  شلیک کن دست کم بین  ۴۰ تا ۴۳ فروند انها توسط  سامانه پاتروت ۲ در اسمان هدف قرار گرفت و نیم از انها به زمین رسیدند  که بسیار نیز به دلیل تشخیص   سامانه اتش پاتریوت مبنی بر عدم برخورد به مناطق حساس  رها شدند

لیبی و سوریه  در جنگ داخلی  هر دو از اسکاد بهره بردند. دست کم غزافی  ۱۱ و بشار اسد ۵۰ تا ۷۰  موشک  اسکاد علیه مخالفان  استفاد کردند که معمولا با تلفات بسیار غیر نظامی  همراه بوده

یمنی ها نیز چند بار اسکاد را بر علیه عربستان استفاده کردند ولی با وجود اخبار در رسان های داخلی در مورد تلفات بالا و میزان خسارت فراوان این موشک کم دقت به سعودی ها ولی هرگز هیچ منبع موثق نظامی این اخبار را تائید نکرد(برای نمونه در یک مورد  خبر گذاری های داخلی از نابودی چندین اف۱۶ و اپاچی سعودی توسط اسکاد خبر دادند ولی اصلا عربستان اف۱۶ ندارد). در کل بین ۳۰ تا ۵۰ درصد اسکادها توسط پک۲ عربستانی مورد هدف قرار گرفته است و عربستان برای مقابله بهتر مجبور به سفارش پک۳ نسخه ضد بالستیک پاترویت شده است

موشک اسکاد –A اسکاد-B اسکاد -C اسکاد- D
سال ورود به خدمت ۱۹۵۷ ۱۹۶۴ ۱۹۶۵ ۱۹۸۹
طول ۱۰٫۷ متر ۱۱٫۲۵ متر ۱۱٫۲۵ متر ۱۲٫۲۹ متر
قطر ۸۸۰ م م
وزن ۴۴۰۰ کیلوگرم ۵۹۰۰ کیلوگرم ۶۴۰۰ کیلوگرم ۶۵۰۰ کیلوگرم
وزن کلاهک ۹۵۰ کیلوگرم ۹۸۵ کیلوگرم ۶۰۰ کیلوگرم ۹۸۵ کیلوگرم
برد ۱۸۰ کیلومتر ۳۰۰ کیلومتر ۵۵۰ کیلومتر ۳۰۰کیلومتر
دقت ۳۰۰۰ متر ۴۵۰ متر ۴۵۰متر ۵۰ متر

 ترجمه:عبدالحمید تارخ

30+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.