در سال ۱۹۷۲  نیروی هوایی شوروی خواهان یک هواپیمای ترابری  تاکتیکی با توان نشست و برخاست  از باند های کوتاه شد. طبق این نیاز  هواپیمای جدید  باید دارای موتور توربوفن باشد و نه توربوپراپ که معمولا  در چنین شرایطی استفاده می شود و چندین نمونه  ان را قبلا ارتش شوروی تحویل گرفته بود.

شرکت انتنوف که پیش از این هواپیماهای ترابری کوچکی چون انتنوف۲۴ و ۲۶  را برای  ارتش شوروی طراحی کرده  بود و در این  کار شهرت جهانی داشت  پیشنهاد نصب موتور روی بال  را داد تا با جریان گازهای خروجی موتور  روی سطح بال  نیروی بالابرنده  بیشتری ایجاد شود که باعث کاهش باند مورد نیاز می شد

در ماه مه  سال ۱۹۷۴ نیروی هوایی و وزارت هوانوردی  شوروی با این طرح موافقت  کردند و یک سال بعد دستور ساخت هفت  پیش نمونه از این طرح داده شد. بر اساس نیاز نیروی هوایی این طرح باید می توانست  با سرعت بیش از ۷۰۰ کیلومتر بر ساعت دست کم ۵ تن بار را حمل کند. دو پیش نمونه در تابستان سال ۱۹۷۷ اماده شد و اولین پرواز نخستین پیش نمونه در ۳۱ اوت سال ۱۹۷۷ انجام شد. اول قرار شد تا این طرح جدید که انتنوف۷۲ نامیده شد و ناتو بعدها  به ان نام Coaler   داد  در کیف تولید شود ولی از انجای که خط تولید در کیف مشغول تولید انتوف ۳۲  برای  هند بود ، خط تولید به خارکوف رفت که به تازگی تولید توپلوف ۱۳۴ انجا متوقف شده بود

انتنوف-72

انتنوف-۷۲

اولین نمایش عمومی این پرنده در سال ۱۹۷۹ بود ولی چند سال بعد تولید و وارد خدمت شد زیرا مشکلاتی وجود داشت . انتنوف ۷۲ اگرچه برای خدمت در ارتش شوروی ساخته شد ولی خطوط هوایی دولتی شوروی یعنی ایرفلوت علاقه زیادی به این هواپیما داشت زیرا در بسیاری از نقاط شمالی و سرد روسیه فرودگاها طول باند لازم برای نشست  و برخاست  را نداشتند از این رو این هواپیما بسیار برای این کار مناسب بود  ولی مشکل این بود که نیروی هوایی شوروی خواهان توان حمل ۵ تن بار توسط این هواپیما بود ولی ایرفولوت برای حمل مسافر و بار نیاز به توان حمل ۱۰ تن بار را داشت.از این رو  انتنوف با کمی تغییر در دو پیش نمونه بعدی  ، یعنی  پیش نمونه سوم  و چهارم توان حمل بار را به ۷٫۵ تن افزایش داد ولی همچنان ایرفلوت   راضی نبود  از این رو با تغییر درطول باند و چند تغییر سازه ای دیگر توان حمل ده تن بار به دست امد.

مسئله بعد این بود که انتنوف۷۲ دارای  فناورهای جدید  از جمله در زمینه استفاده گسترده از مواد  کامپوزیت بود و همچنین نبودن خط تولید لازم برای تولید ان  ، تولید را تا سال ۱۹۸۵ به عقب انداخت و  اولین بار این هواپیما در سال ۱۹۸۶ وارد خدمت شوروی شد

انتنوف۷۲ یک پرنده ترابری تاکتیک با باله های در بالای بدنه  ودو موتور روی بالها بود که دارای دمی تی شکل  است. برای اینکه  سطح بالا بر اثر برخورد گازهای خروجی داغ موتور صدمه نبیند  اگزوز نقش مهمی را بازی میکند و تنها در زمان برخاست  گازهای خروجی روی سطح بال دمیده  می شود و بعد از برخاستن دیگر گازها روی سطح بال حرکت  نمی کردند . بال دارای  زاویه پس گرایی ۳۳٫۵ درجه ای بود و هر بال دارای  دو بخش متحرک بود

هواپیمای دارای دو  موتور توربوفن  Lotarev D-36 است که هر کدام نیروی برابر با ۱۴۳۳۰ پاوند ایجاد میکنند. این موتور روی هواپیمای تجاری یاک۴۲ نیز نصب شده است و در مناطق سردسیر  اروپا بهتر جواب می دهد. همچنین برای کاهش طول  باند مورد نیاز برای  فرود موتور  دارای معکوس گازهای خروجی است  که شامل  یک قطعه  فلزی  متحرک روی موتور است که به طرف پایین و پشت موتور برگشته و باعث هدایت گازهای خروجی موتور به طرف جلوی هواپیما می شود  تا مسافت باند مورد نیاز برای فرود کاهش یابد. هواپیما دارای هفت مخزن سوخت داخلی بود که در مجموع ۱۶۲۵۰ لیتر سوخت حمل میکرد .

درب بارگیری عقب

درب بارگیری عقب

هواپیما دارای یک درب در سمت چپ بدنه در قسمت جلو برای سوار شدن مسافران ویا سربازان است که دارای یک نردبان جمع شونده برای سوار شدن اسان و بدون تجهیزات  خارجی به هواپیما است  و از یک  درب بارگیری دو لنگه در عقب بهره می برد. درب عقب بارگیری یکی به طرف بالا و دیگری  به طرف پایین باز می شود که ان دربی  که به طرف پایین باز می شود حالت سطح  شیب دار را برای سوار شدن خودرو های چرخدار را دارد . هواپیما توان حمل ۵۲ سرباز و یا ۲۴ برانکارد   و یا ده تن بار را دارد البته میتوان به صورت چتر بازی یکی نشستن سربازان در کف هواپیما  تا ۱۱۰ سرباز  را نیز با ان جابجا  کرد. طول محفظه بار ۱۰٫۵ متر ، عرض ان۲٫۱۵ متر و ارتفاع ان ۲٫۲ متر است

هواپیما  دارای بیشترین سرعت ۷۰۵ کیلومتر بر ساعت است ولی بیشترین سرعت پرواز کروز با بار  معمولا بین ۵۵۰ تا ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت است. برد انتقالی انتنوف۷۲ عدد  ۴۸۰۰ کیلومتر است ولی با ۷٫۵ تن بار ۲۰۰۰ کیلومتر و با ده تن بار به ۱۳۰۰  کیلومتر می رسد. هواپیما فاقد توان سوختگیری  هوایی است.

 هواپیما دارای ۵ نفر خدمه است و از یک رادار اب و هوا در دماغه، سامانه ناوبری  اینرسی در نسخه تولید  ،  سامانه شناسایی دوست از دشمن، رادار ارتفاع یاب داپلر، سیستم خلبان خودکار و همچنین  دارای سامانه  فرود خودکار نیز است

سیستم کاهش سرعت در پشت موتور برای هدایت گازهای داغ موتور به طرف جلو

سیستم کاهش سرعت در پشت موتور برای هدایت گازهای داغ موتور به طرف جلو

1509502

چندنی نسخه از انتنوف۷۲ ساخته شده

اولین نمونه تولید AN-72A بود که  کاربرد نظامی داشت و تحویل ارتش شوروی شد

AN-74AT نسخه حمل و نقل تجاری  با توان حمل ۶۸ مسافر

 AN-72S نسخه VIP مجهز به صندلی های بزرگ و راحت با توان حمل ۲۴ مسافر  ، توالت  و اشپزخانه و محل استراحت

AN-72R: نسخه شناسایی الکترونیک  و شنود این هواپیما که در سال ۱۹۸۸ چهار فروند ان برای ارتش شوروی  ساخته شد. این نمونه دارای سامانه های جمع اوری علائم الکترونیک در دو طرف بودنه بود  و انتن های  برای شنود  مکالمات دشمن داشت. همچنین دو فروند انها دارای  رادار زمینی  برای کشف تحرک زمین دشمن   بودند و کاربردی همانند  ایی-۸ جوین استار امریکایی داشتند . احتمالا یک ویا دو فروند همچنان در خدمت باشد اگرچه تصاویر زیادی از انها در دستراس نیست

 AN-72P نسخه مسلح برای  انجام گشت های دریایی و  مرزی طولانی   با مداومت پرواز بالا. این نسخه دارای چهار جایگاه خارجی است که دو تا از انها به بدنه (در دو سمت  بدنه) چسبیده اند و دو تایی دیگر زیر بالها قرار دارند و میتواند در جایگاه چسبیده  به بدند یک غلاف توپ ۲۳ م م دو لول  با ۲۵۰ گلوله و در جایگاه زیر بال غلاف ۳۲ لول راکت ۵۷ م م را حمل کند. همچنین می تواند تا چهار بمب ۱۰۰ کیلوگرمی را نیز از درون  محفظه بار پرتاب کند . این نسخه توان حمل بار تا ۵ تن  ویا ۲۲ تفنگدار دریایی و یا ۵ برانکار را دارد . اولین بار این نسخه در سال ۱۹۸۴ توسعه یافت  و در سال ۱۹۹۰ نخستین نمونه ان تحویل شد . ۱۷ فروند از این نسخه برای ارتش روسیه و ۲ فروند  برای اکرایین تولید شد

انتنوف72 پی نسخه مسلح ..در تصویر زیر بال راکت انداز 57 م م و در کنار بدنه غلاف توپ مشخص است

انتنوف۷۲ پی نسخه مسلح ..در تصویر زیر بال راکت انداز ۵۷ م م و در کنار بدنه غلاف توپ مشخص است

این پرنده بین سالهای ۱۹۸۵  تا سال ۲۰۰۲ میلادی تولید شد و در مجموع ۱۳۲ فروند از این هواپیما تولید شد

انتنوف ۷۴

در سال ۱۹۸۲ شوروی خواهان یک هواپیما با توان نشست و برخاست کوتاه  بر اساس انتنوف ۷۲  برای عملیات در قطب شمال و جنوب شد. کمپانی انتنوف با تغیراتی  در افزایش قدرت موتور و اصلاحاتی  در بال و بدنه نسخه جدید انتنوف۷۴ را توسعه داد.این نسخه در سال ۱۹۹۰ وارد خط تولید شد و در سال ۱۹۹۱ رسما عملیاتی شد. این هواپیما برای عملیات در مناطق قطبی و فرود با چرخ های مجهز به اسکی در  ۶۰ درجه بالای صفر طراحی شده  است . هواپیما دارای نسخه جدید از  موتور انتوف۷۲ با  نام D-30A2 بود که  کمتر ۱۵۰ پاوند رانش بیشتر ایجاد می کرد ولی اگزوز برای  برخاست  کوتاه در اصلاح شده بود

 هواپیما توان حمل ۵۲ سرباز و ده تن بار  را حمل کرند. برد انتقالی ان ۵۳۰۰  کیلومتر است  ولی با ۱۰ تن بار ۱۱۵۰ کیلومتر است

انتنوف 74

انتنوف ۷۴

چندین مدل از این هواپیما ساخته شد

AN-74: نسخه اولیه برای  خدمت در قطب دارای  دماغه بزرگتر که دارای رادار هواشناسی پیشرفته تری بود و همچنین دارای  تجهیزات ناوبری دوربردتری بود و از اسکی بهره می برد

AN-74A: نسخه مسافربری   با توان تبدیل شدن به نسخه حمل بار برای مناطق شمالی روسیه

AN-74MP: نسخه گشت دریایی با توان حمل ۲۲ برانکار و یا ۴۴ سرباز . تنها چند فروند  از این مدل تولید شد و قرار بود حتی مسلح به سلاح ضد کشتی شود ولی  برنامه به جایی نرسید

AN-74T: نسخه ترابری نظامی که کف ان مجهز به غلطک برای  حل دادن بار درون هواپیما  و توان پرتاب چتر باز از درب کنار است . این نسخه خود چندین مدل دارد که شامل  ارتقا در سیستم ناوبری است

AN-74TK: یک نسخه غیر نظامی باربری  با توان تبدیل به هواپیما مسافربری با توان حمل ۵۲ مسافر. این نسخه نمونه ای با نام AN-74TK-300 دارد  بر اساس نمونه قبلی ساخته شده ولی موتور ان زیر  بال قرار دارد   و موتور ان نیز قدرت بیشتری فراهم میکند . این نسخه  در واقع برای ارائه در بازار غیر نظامی  توسعه  یافته اگرچه دارای نسخه نظامی نیز است البته هنوز وضعیت ان مشخص  نیست

کاربران

 انتونف ۷۲ مشتریان بیشتری داشت و دست کم در ۱۰ ارتش و ۱۰ خط هوایی پرواز کرد  ولی روسیه با حدود ۳۹ فروند انتتوف ۷۲ بزرگترین کاربر ان است و بعد از ان ارتش  اکراین با ۲۸ فروند است.

اتنوف ۷۴  کاربران کمتری دارد  سه ارتش از این هواپیما  بهره می برند . مصر چهار فروند نسخه انتنوف ۷۴ تی را در خدمت دارد، ایران در دهه ۱۹۹۰  یازده فروند از این هواپیما را سفارش داد که چهار فروند  از نسخه AN-74TK و هفت فروند از نسخه Tبود. این سفارش توسط سپاه پاسدران  انجام شد و همچنین  نیز در این  نیروی هوایی سپاه خدمت می کند . یکی از این هواپیما در هنگام  برخاستن   در سال ۲۰۰۶  میلادی در فرودگاه مهراباد  به دلیل  اشتباه خلبان  دچار حادثه شده که ۳۸ نفر کشته  به جا گذاشت . این بزرگترین حادثه هوایی این پرنده  بود . همچنین  سه فروند از این پرنده های خریداری شده در شرکت هوایی یاس ایر که به صورت تخصوصی کار حمل  و نقل  بار را انجام میدهد  خدمت میکند. این شرکت متعلق به سپاه پاسدران است

دیگر کشور خریدار این هواپیما لائوس است که یک فروند ان را خریداری کرده است

البته چندین شرکت باربری در جهان از هر دو مدل استفاده میکنند

انتنوف 74- تی -200

انتنوف ۷۴- تی -۲۰۰

انتنوف-74 تی کا سپاه

انتنوف-۷۴ تی کا سپاه

 انتنوف۷۱

یکی از طرح های که بر اساس انتنوف ۷۲ داده شد طرحی با نام انتنوف ۷۱ بود. در واقع به نیاز نیروی هوایی تاکتیکی شوروی برای داشتن یک هشدار دهنده زودهنگام(اواکس) شرکت انتنوف دست به نصب یک رادار روی سکان عمودی   هواپیما زد و دم اصلاح شد . این رادار  پالس داپلر از نوع وگا-ام می توانست ۴۰۰ هدف را کشف و یک هواپیما جنگی را در برد ۳۷۰ کیلومتری کشف کند و توان کشف اهداف زمینی مانند یک تانک را نیز داشت و در واقع هدف از سفارش این پرنده کنترل هواپیماهای جنگنده تهاجمی و جنگنده بمب افکن در میدان جنگ بود  تا با ان اهداف زمینی کشف و دستور حمله هوایی به جنگنده ها حاضر در منطقه داده شود

اولین فروند در سال ۱۹۸۵ پرواز کرد و سه فروند ان ساخته شده ولی طرح در نهایت با فروپاشی شوروی برنامه لغو شد . طرحی مشابه نیز با نام انتنوف ۷۵ وجود داشت ان نیز لغو شد. هر سه فروند امروزه زمینگیر هستند و هرگز به صورت عملیاتی خدمت نکردند

انتنوف71

انتنوف۷۱

مشخصات

نام انتنوف۷۲ و ۷۴
طول ۲۸٫۷ متر
بلندی ۸٫۶۵ متر
وزن خالی ۱۹۰۵۰ کیلوگرم
بیشترین وزن برخاستن ۳۴۵۰۰ کیلوگرم
موتور دو دستگاه موتور توربوفن دی ۳۶ با توان ۱۴۳۳۰ پاوند
سرعت ۷۰۰ کیلومتر بر ساعت
ارتفاع پروازی ۱۰۱۰۰ متر
برد انتقالی ۵۳۰۰ کیلومتر
بار تا  ده تن بار و یا ۵۲ مسافر

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع:

http://www.antonov.com/aircraft/antonov-gliders-and-airplanes/an-72

http://www.airliners.net/aircraft-data/stats.main?id=39

https://en.wikipedia.org/wiki/Antonov_An-72

22+
دسته بندی شده در:        

9 دیدگاه

  • سلام.استاد ایران چند فروند از این هواپیماهارا دارد و در چه ارگانی در حال خدمت هستند

  • سلام میشه از آنتونوف ۷۲ یا ۷۴ آواکس یا هواپیمای جاسوسی نظیر ایتان و شاویت ساخت ؟ به نظر من آنتونوف ۷۴ به مراتب قابلیت های بیشتری از گلف استریم برای تبدیل شدن به آواکس یا هواپیمای جاسوسی داره .

  • با سلام. سپاه نمیتواند رادار روی آنها نصب  و تبدیل به آواکس کند؟ اصلا ما راداری که بشود به عنوان آواکس استفاده شود میتوانیم بشازیم یا وارد کنیم

    • نویسنده

      سلام ساختش یک چیز است نصبش یک چیز دیگری..ساخت راداری که بشود روی بک هواپیما نصب کرد بدون شک سختر از ساخت یک رادار معمولی است حالا بماند که نصب ان نیر به دلایل مسائل ایرودینامیکی نیز چالش خودش را دارد

  • سلام خدمت استاد عزیزم جناب حمید تارخ. آقای تارخ امکانش هست مقاله ای راجع به انتونوف ۱۲۴ و ۲۲۵ منتشر کنید ؟ ممنون میشم واقعا . صادق از اهواز

  • با سلام.من تجربه پرواز با این نوع هواپیما رو دارم .اصل پرواز و نشست در کمترین مسافت ممکن رو میشه تجربه کرد.مضاف بر اونکه برای نفراتی  که اولین باره سوار اون میشن بعنوان مسافر فرایند اوجگیری اون بصورتی هست که مسافران متوجه میشن.البته به مهارت خلبان و وضعیت عمومی  هواپیما  بستگی داره.بنظر من پرواز در اب و هوای ایران در تابستان با این نوع هواپیما انهم در ظهر میتواند چالشی برای مسافرانی که با هواپیمای ایرباس یا بویینگ پرواز کردن و میشه اونو در ظاهر مسافران تجربه کرد و دید.پیروز باشید./