ساخت ایلیوشین  ۷۶ به میانه دهه ۱۹۶۰ بر می گردد زمانی  که نیروی هوایی شوروی به یک  جت ترابری   راهبردی با توان حمل ۴۰ تن بار در برد ۵۰۰۰ کیلومتری  نیاز داشت که بتواند جایگزین انتنوف ۱۲ شود. تا سال ۱۹۶۹ ایلیوشین  طرحی اولیه خود را به ارتش پیشنهاد داد که مورد قبول قرار گرفت و در ۲۵ مه  سال ۱۹۷۱ اولین پرواز خود را انجام داد. در اولین پرواز یک ساعت خود رضایت بسیار را بر انگیخت و چند ماه بعد به نمایشگاه هوایی پاریس اعضام شد و در انجا شوروی ان را یک جت  تجاری نامید تا غرب را گمراه  کند.

ناتو به هواپیما لقب کاندید ای را داد ولی وقتی نسخه ای با توپ  دفاعی عقب مشخص  شد به نسخه نظامی لقب کاندید بی را داد.دومین پیش نمونه در سال ۱۹۷۳ پرواز کرد که ان نیز  در نمایشگاه پاریس شرکت کرد ولی این بار شوروی اعلام  کرد ممکن است نسخه نظامی نیز داشته باشد. در همان سال با تکمیل  ازمونها دستور ساخت ان به کارخانه شماره ۸۴ تاشکن در  ازبکستان که در ان زمان جزئی از شوروی بود داده شد. در ۸ مه سال ۱۹۷۳ اولین فروند از خط تولید خارج شد. بعد از تولید ده فروند از سال ۱۹۷۵ تولید نسخه  با نام ایلیوشین  ۷۶ تی که ناتو به ان لقب کاندید A را داده بود اغاز شد

ایلیوشین ۷۶ تی کاندید A

 کاندید  دارای  دمی تی شکل و بالی در بالای   بدنه و دو موتور توربوجت  زیر هر بال. ارابه فرود جلوی چهار چرخ و دو ارابه فرود عقبی هر کدام هشت چرخ بود و در یک برامدگی در کنار بدنه چشم می شد. دارای  یک درب بارگیری  دو تکه در عقب بود که  یک سطح شیب دار در پشت سر ان برای بارگیری وجود داشت . مانند تمامی هواپیماهای ترابری  ان دوران شوروی دارای  یک دماغه شیشه ای برای قرار گرفتن ناوبری بود ،   قرار گرفتن بال در بالای  بدنه برای توان نشست  و برخواست از باند کوتاه بود. همچنین چرخها   لاستیک های  کم فشار برای نشست و برخواست از باند های نااماده  طراحی شده بود.

ایلیوشین  ۷۶ تی مجهز به چهار  موتور توربوفن دی -۳۰ کا پی بود که اولین نسل موتور های توربوفن شوروی  بود که بر روی هواپیما های مسافربری چون توپلوف ۱۵۴ ام و ایلیوشین  ۶۲ نصب شده بود و حتی نسخه ای با پس روی میگ۳۱ نیز  نصب شد . این موتور دارای  ۲۶۴۵۵ پاوند  رانش بود  و در پشت سر موتور دارای  سامانه منهرف کردن  خروجی(معکوس موتور) بود . هواپیما میتواند با سرعت ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت پرواز کند و بیشترین برد ان با ۵۰  تن بار به ۵۰۰۰  کیلومتر می رسد ولی حجم   بار هواپیما ۴۰ تن است

ایلیوشین 76 تی

ایلیوشین ۷۶ تی

قسمت بار می تواند ۴۲۰ متر مکعب  بار را در خود جای دهد و محل بار کاملا تحت فشار است.دارای  چهار بالابر در سقف هواپیما است  که می تواند تا ۵۰ تن بار را بلند کند و در کف هواپیما جا  به جا کند.همچنین یک سامانه هیدرولیک   در هواپیما می توان کابل متصل به بار را کشیده  تا بار از سطح شیب دار بالا اید   .تمامی نسخه ها را میتوان به سرعت به صندلی مسافربری تجهیز و به عنوان  جت تجاری از ان استفاده کرد . هواپیما میتواند باری با بلندی ۵٫۵ متر  و ۲۲ متر طول را حمل کند.

 کابین خلبان و کمک خلبان کاملا انالوگ بوده و دارای  رنگ فیروزه ای است  و یک نمایشگر سی ار تی گرد  روی پنل برای رادار اب و هوا وجود دارد. در کابین مهندس پرواز  نیز قرار داشت . برای ورود به  کابین خلبان از درون کابین حمل  بار باید از پله بالا می رفت  .رادار  اب و هوا در بالای  بخش شیشه ای دماغه قرار دارد و از هر دو طرف بدنه در قسمت جلو دارای  درب با توان پرش چتر باز است.

در اوائل دهه ۱۹۸۰  در خط تولید ایلیوشین ۷۶ تی دی جای تی را گرفت. نسخه تی دی دارای  موتور قویتر دی -۳۰ کا پی ۲ بود که ۲۷۵۶۰ پاوند قدرت فراهم می کرد و دارای سوخت بیشتری بود ولی همچنان نام کاندید A را حفظ کرد.

دو توپ دو لول 23 م م دفاعی عقب ایلیوشین 76 ام و رادار هدایت و کابین توپچی در بالای ان

دو توپ دو لول ۲۳ م م دفاعی عقب ایلیوشین ۷۶ ام و رادار هدایت و کابین توپچی در بالای ان

ایلیوشین  ۷۶ تی و تی دی ماهیت  غیر نظامی داشت  و در شوروی شرکت هوایی ایرفلوت ان را تحویل گرفت اگرچه در بسیاری از کشورها نیز  کاربرد نظامی داشت . یکی نسخه بر گرفته شد از این مدل با نام ایلیوشین  ۷۶ ام کاندید  بی با دو توپ دفاعی عقب ۲۳ م م دو لول با رادار هدایت  شونده  و جایگاه توپچی  در زیر  دم به عنوان نسخه نظامی  از سال ۱۹۷۳ وارد خط تولید شد .  توپ  دفاعی از نوع  جی اس اچ ۲۳  همان توپی است که در عقب توپلوف ۲۲ نصب شده و از همان رادار هدایت  پی ار اس ۴ برای هدفگیر توپ با برد ۴ کیلومتر بهره می برد. اگرچه امروز اکثر توپها برداشته شده است   و از دهه ۱۹۸۰ نیز  به پرتاب کننده شراره تجهیز شد است . این مدل توان حمل  تا ۱۴۰ سرباز مسلح  بود و برخی از انواع تولید حتی به هشدار دهنده  راداری با پوشش ۳۶۰ درجه و جنگ الکترونیک  مجهز شدند.

همانند تفاوت نسخه تی و تی دی با نصب موتور دی ۳۰ کا پی ۲ روی ایلیوشین  ۷۶ ام نسخه جدید ام دی  ساخته شد  که تمامی  انها مجهز به پرتاب  کننده شراره بودند و زیر هر بال دارای  دو جایگاه خارجی برای  حمل بمب های ۵۰۰ کیلوگرمی  بود اگرچه به ندرت  این جایگاه  زیر بال نصب شد.

کابین ایلیوشین 76 تی

کابین ایلیوشین ۷۶ تی

در دهه ۱۹۷۰ ایلیوشین  ۷۶ وارد ارتش شوروی شد و دست به پرواز  بر فراز اروپای شرقی زد ولی اولین  عملیات خارج از شوروی مربوط  به کمک رسانی دولت شوروی به حکومت اتیوپی  در سال ۱۹۷۷ در جریان جنگ داخلی است.در دهه ۱۹۸۰ پل ارتباطی شوروی با افغانستان  بود ولی معمولا در پایگاه های دور از میدان نبرد  عملیات انجام می داد و ما بقی راه تجهیزات توسط  انتنوف  ۱۲  برده میشد. چند فروند از انها بر اثر حوادث غیر رزمی از دست رفت . دست کم دو فروند نیز توسط اتش موشک های چون استینگر  و سام ۷ از دست رفت. شوروی تمامی ایلیوشین ها  را به پرتاب شراره مجهز  کرد  و خلبانان شوروی نیز تاکتیکی   را برای  فرود استفاده می کردند  که در ارتفاع بالا  نزدیک فرودگاه شدند و به یک باره ارتفاع کم کرد و فرود می امدند.

بعد از خروج شوروی  از افغنستان  نیز دولت تحت حمایت  شوروی  دست  کم سه فروند ایلیوشین  ۷۶ را از دست داد که یکی  روی زمین با  اتش خمپاره یکی  بر اثر اشتباه خلبان  و دیگری  بر اثراتش  استینگر  . حتی بعد از ورود  طالبان و قدرت گرفتن در افغانستان  در سال ۱۹۹۵ یک ایلیوشین  ۷۶ روسی بر فراز اسمان افغانستان  مورد رهگیر یک میگ۱۹ طالبان  قرار گرفت و مجبور  به فرود شد. خلبان روسی یک سال اسیر بودند و برای طالبان پرواز میکرند تا اینکه در یک پرواز محافظین عضو طالبان  را در هواپیما  سرکوب،  در ارتفاع کم فرار کردند .همچنین  ایلیوشین   ۷۶ در جنگ ایران و عراق  برای عراق خدمت کرد و در هنگام جنگ خلیج فارس ۱ حدود ۱۵ فروند به ایران گریخت  که  در ایران به خدمت گرفته شدند.

1762347

ار اواسط دهه ۱۹۸۰  شوروی دست به نصب موتور پی اس ۹۰ که موتور  هواپیمای مسافربری  توپلوف ۲۰۴ بود  بر روی ایلیوشین  ۷۶ زد. این مدل تا میانه  دهه ۱۹۹۰ عملیاتی شد.

نسخه جدید ایلیوشین  ۷۶ ام اف نام گرفت که ۶٫۶ متر کشیده تر از نسخه تی بود .موتور جدید پی اس ۹۰ ای دارای  توان ۳۵۲۸۰ پاوند بود  که ۲۸% قویتر از دی-۳۰ کا پی ۲ بود ولی مصرفش ۱۵% کمتر بود . حداکثر بار قابل حمل در این مدل از ۴۰ تن به ۶۰ تن افزایش یافت  و همچنین سامانه  ارتباطی دوباره به روز رسانی شد ، سامانه  ناوبری  و رادار هواشناسی  کاملا تعویض شد.

جدید ترین نسخه ایلیوشین    ، ایلیوشین  ۷۶ ام دی -۹۰ ای  که  با نام  ایلیوشین  ۴۷۶ نیز شناخته  می شود در واقع بر اساس ایلیوشین  ۷۶ ام اف ساخته شده . این نمونه دارای  موتور بهینه شده پی اس ۹۰ ای ۷۶ است  . مدل جدید ایلیوشین   ۴۷۶ توان حمل ۲۰% بار بیشتر و  برد ۲۵% بیشتر است . این نمونه  دیگر در تاشکن ساخته نمی شود  و در کازان روسیه تولید می شود . ارتش روسیه ۲۰ فروند از این نمونه را سفارش داده است.

ایلیوشین 76 ام دی - 90 ای یا همان ایلیوشین 476 که جدید ترین نسخه ایلیوشین 76 است

ایلیوشین ۷۶ ام دی – ۹۰ ای یا همان ایلیوشین ۴۷۶ که جدید ترین نسخه ایلیوشین ۷۶ است

بر اساس  ایلیوشین  ۷۶ چندین  مدل  برای عملیات  های  مختلف توسعه یافت. چهار فروند ایلیوشین  ۷۶  ام  دی با تغییر  و تجهیز به سامانه های جنگ الکترونیک با نام ایلیوشین  ۷۶ پی پی شناخته شدند . این نمونه به دلیل داشتن غلاف های جنگ الکترونیک بر نوک بالها با دیگر نسخه ها قابل تشخیص است  . همچنین دو طرف بدنه دارای  برامدگی برای سامانه های الکترونیک و یک ژنراتور برق برای تولید ۲۱۰۰ کیلو وات  برق برای  تجهیزات الکترونیک است.

ایلیوشین 76 پی پی

ایلیوشین ۷۶ پی پی

همچنین دو فروند ایلیوشین  ۷۶ ام دی در دهه ۱۹۸۰ به عنوان پست فرمانده ای تغییر یافتند که به انها لقب ایلیوشین  ۸۲ یا ایلیوشین  ۷۶ وی کا پی داد   شد.این نمونه دارای  یک برامدگی بر روی هواپیما  است  که در واقع محل قرار گیری یک انتن ارتباطی ماهواره ای است . این پست فرمانده یا برای کنترل میدان جنگ مورد استفاده  قرار گرفته . این نمونه دارای  سامانه های  ارتباطی بسیار پیشرفته ای برای ارتباط  با زیر دریای های اتمی روسها و لانچر های پرتاب موشک های بالستیک در هر نقطه از جهان است .داشتن انتنهای  ارتباطی در زیر بدنه  و دماغه این هواپیما به خوبی از دیگر مدلها متفاوت کرده است

ایلیوشین 82 پست فرمانده ای

ایلیوشین ۸۲ پست فرمانده ای

همچنین پنچ فروند ایلیوشین  ۷۶ به نسخه ایلیوشین  ۷۶ ال ال تبدیل شدند که  برای  ازمایش موتور های مختلف در صنعت هوانوردی  روسیه  شامل  موتورهای توربوفن  و توربوپراپ  بود است.

یک نمونه با تجهیز به  یک لیزر هوابرد بر روی بینی در دهه ۱۹۸۰  برای یک پروژه بزرگ ضد موشک مورد استفاده قرار گرفت که هدف ان سرنگونی موشک های بالستیک  با کمک  لیزر قرار گرفت بر روی دماغه هواپیما بود . این طرح اگرچه ازمایش شد و دو فروند  ایلیوشین   ۷۶ ام دی برای  این کار تغییر یافت ولی  پروژه با فروپاشی شوروی لغو شد

همچنین در شوروی نسخه اتش خاموش کن با توان ریختن ۴۴ تن اب از درب عقب و نسخه جستجو و نجات ان نیز توسعه یافت

ایلیوشین   ۷۸ مادیوس

در دهه ۱۹۷۰ شوروی  به دنبال  یک هواپیما سوخت رسان جدید میگشت. شوروی علاقه ای به سوختگیری  هوایی برای جنگنده ها  نداشت  ولی بمب افکنها این ارتش  سوختگیری  می کردند . ولی تمامی سوخت رسانهای روسی تنها  توان سوخت رسانی به یک هواپیما را در یک زمان داشتند. با در نظر گرفتن  اینکه شوروی از میانه دهه ۱۹۷۰ تصمیم  به نصب لوله سوخت گیری  بر روی جنگنده های خود گرفت  باید سوخت رسان بزرگتری با توان سوخت رسانی به دو یا سه هواپیما  هم زمان توسعه میداد . در سال ۱۹۸۳ شوروی بر اساس ایلیوشین  ۷۶ ام دی  سوخت رسانی جدید با نام ایلیوشین ۷۸ را توسعه داد که ناتو به ان لقب مادیوس را داد.این نمونه در  سال ۱۹۸۷ وارد  خدمت شد(برای اشنایی با  روش های سوختگیری هوایی اینجا را کلیک کنید).

ایلیوشین 78 MKI ارتش هند

ایلیوشین ۷۸ MKI ارتش هند

ایلیوشین   ۷۸ دارای سه جایگاه سوخت رسانی شلنگی بود. یکی در زیر هر بال و دیگری  در قسمت عقب  بدنه سمت چپ. غلاف های از نوع شلنگی UPAZ-1  بود که به صورت غلاف خارجی در جایگاه زیر سوخوی ۲۴  ام نیز نصب میشد و دارای  یک شلنگ ۲۶ متری است .خدمه سوخت رسان در جایگاه در عقب هواپیما زیر سکان عمودی  قرار داشت  و هر سه جایگاه را کنترل میکرد. از هر غلاف میتوان ۲۵۰۰ لیتر سوخت بر دقیقه را منتقل کند.

تصویر از جایگاه اپراتور سوخت رسان مادیوس . در تصویر دو میگ31 در حال نزدیک شدن برای سوختگیری است

تصویر از جایگاه اپراتور سوخت رسان مادیوس . در تصویر دو میگ۳۱ در حال نزدیک شدن برای سوختگیری است

سوخت مورد نظر  از مخازن سوخت خود هواپیما برداشته  می شود ولی میتوان هواپیما را به دو مخزن بزرگ سوخت در درون بخش  بار مجهز کرد که در مجموع ۱۹۰ تن سوخت حمل میکرد  و یا میتوان از هواپیما به عنوان یک هواپیما ترابری با توان حمل  ۴۰ تن بار استفاده کرد. نسخه در خدمت ارتش روسیه  ایلیوشین  ۷۸ ام است  ولی نسخه صادراتی ان ایلیوشین  ۷۸ ام ایی است . نسخه صادراتی به هند  ایلیوشین  ۷۸ MKI نام دارد که دارای  سامانه ناوبری اسرائیلی است و میتواند در یک پرواز به ۸ سوخوی ۳۰ سوخت رسانی کند.جدیدترین نسخه  این هواپیما با نام ایلیوشین  ۷۸ ام -۹۰ ای با موتور پی اس ۹۰ – ای  در سال ۲۰۱۵ پرواز کرده و با برد و توان حمل سوخت بیشتر است و  بر اساس ایلیوشین  ۴۷۸ ساخته شد و قرار است در ارتش روسیه جایگزین ایلیوشین  ۷۸ ام شود.الجزیره، پاکستان، هند،لیبی و اکرایین از مشترین خارجی این نمونه هستند. تا کنون ۵۳ فروند از این هواپیما تولید شده است

ای ۵۰ منستی

برای اشنایی با ای ۵۰ اینجا را کلیک کنید

عراق بر اساس بدنه ایلیوشین  ۷۶ و نصب رادار فرانسوی دست به ساخت اواکسی با نام بغداد ۲ نمود. این نمونه اگرچه کارایی  چندانی نداشت  ولی به کار عراق  نیز نیامد . در جریان جنگ  اول خلیج  فارس به ایران فرار گرد و بعد از چند سال زمینگیری  عملیاتی شد که  در نهایت  نیز سرنگون شد و از دست رفت

هند و چین نیز بر روی ایلیوشین  ۷۶ رادار نصب کرند. هند یک رادار اسرائیلی  و چین یک رادار ارایه  فازی بومی .

تاکنون ۱۱۰۰ فروند از انواع مختلف خانواده ایلیوشین  ۷۶ ساخته شده است و در بیش از ۳۰ ارتش و ۴۰ خط هوایی خدمت میکند

ایلیوشین 76 تی دی نیروی هوایی ایران

ایلیوشین ۷۶ تی دی نیروی هوایی ایران

نام IL-76M IL-76TD IL-76MD-90A (IL-476) IL-78M A-50
طول ۴۶٫۵۹ متر ۴۶٫۶۰ متر ۴۶٫۵۹ متر
ارتفاع ۱۴٫۷۶ متر ۱۴٫۴۵ متر ۱۴٫۷۶ متر
وزن خالی ۹۲ تن ۹۲ تن ۱۰۴ تن ۷۲ تن ۷۵ تن
بیشترین وزن برخواست ۱۷۰ تن ۱۹۰ تن ۲۱۰ تن ۲۱۰تن ۱۷۰تن
بار قابل حمل ۴۰ تن ۴۸تن ۶۰ تا ۷۲ تن ۴۰ تن …….
موتور چهار موتور توربوفن دی-۳۰ کا پی چهار موتور توربوفن دی-۳۰ کا پی-۲ چهار موتور توربوفن پی اس ۹۰-ای ۷۶ چهار موتور توربوفن دی-۳۰ کا پی چهار موتور توربوفن دی-۳۰ کا پی
توان هر موتور ۲۶۴۵۵ پاوند ۲۷۵۶۰ پاوند ۳۶۰۰۰ پاوند ۲۷۰۰۰ پاوند ۲۷۰۰۰ پاوند
بیشترین سرعت ۸۵۰ کیلومتر بر ساعت ۸۵۰ کیلومتر بر ساعت ۸۵۰ کیلومتر بر ساعت ۸۵۰ کیلومتر بر ساعت ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت
سرعت کروز ۷۵۰ کیلومتر بر ساعت ۷۵۰ کیلومتر بر ساعت ۷۸۰ کیلومتر بر ساعت ۷۵۰ کیلومتر بر ساعت ۷۶۵ کیلومتر بر ساعت
بیشترین ارتفاع ۱۵۵۰۰ متر ۱۵۵۰۰ متر ۱۵۵۰۰ متر ۱۲۰۰۰ متر ۱۰۲۰۰ متر
برد با ۴۰ تن بار ۵۰۰۰ کیلومتر ۵۴۰۰ کیلومتر ۶۵۰۰ کیلومتر ۷۳۰۰ کیلومتر با بیشترین سوخت ……
برد با بیشترین بار قابل حمل ۴۲۰۰ کیلومتر ۴۴۰۰ کیلومتر ۴۰۰۰ کیلومتر …… ۷۰۰۰ کیلومتر

گرداوری و ترجمه:عبدالحمید تارخ

34+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar

34 دیدگاه

  • سلام، یک سوال داشتماین هواپیما قابلیت بارریزی هوایی و چتر باز داره؟

  • چرا ۴ موتورش رو با ۲ موتور تعویض نمی کنن این هواپیما به بزرگی آنتونوف ۱۲۴یا ایرباس ای ۳۸۰نیست که ۴ موتور بخاد

  • استاد یه جا گفتین ک از نظر پهباد روسیه از ما هم عقب تره .. خوب چجوریاس اینا ک هواپیما مسافربری جنگنده بمب افکن اینا میسازن کمپانی میگ دارن سوخو دارن تو فناوریم نسبتا خوبن پس دلیل این همه عقب موندگیشون تو پهباد چیه تکنولوژِی یا …. ؟

    • نویسنده

      سلام خودتان نگاه کنید روسیه چنتا پهپاد تولید میکند. ناوگان اصلی پهپاد روسیه ..پهپاد سرجر اسرائیلی است که در روسیه تولید تحت امتیاز شده است
      دلیلش اینکه روسها دنبال پهپاد نرفتند و ارزش عملیاتی پهپاد درک نکردن

  • سلام استاد آمار دقیق (یا تقریبی) وجود داره که ایلیوشین های فراری به ایران از چه نوعی بودن و آیا اکثر ایلیوشین های ایرانی از نوع md هستن ؟.  یه سؤال دیگه هم داشتم به نظر شما امکان بروزرسانی ایلیوشین ٧۶ ام دی به مدل ام دی ٩٠ ای (همون ایلیوشین ۴٧۶) وجود داره ؟ و اگر داره با توجه به عمر ماوگان ما آیا این کار برای ما به صرفه هست یا خیر ؟. با تشکر

    • نویسنده

      در مقاله هواپیماهای ترابری موجود در ایران مدل ایلیوشینها امده است
      برای ارتقا به ۴۷۶ میتوان موتور را تعویض کرد ولی ه صرفه بودنش را نمیدانم

    • نویسنده

      سلام این دو هواپیما با دو تناژ مختلف ساخت دو کشور مختلف هستند که دو دهه اختلاف دارن..بهتری و بدتری در همه موارد صدق نمیکنه

      • سلام.این که می فرماید با دو تناز مختلف طبق گفته خودتون کاندید ۴۷۶ حدود ۷۲ تن بار میزنه سی ۱۷  حدود ۷۹ تن تناز شون تقریبا  یکیه(همیشه خو لب به لب بار نمی زنن)  و نسخه های اخر تقریبا همزمان تولید می شدن .بعد گفتید ساخت دو کشور مختلف خو معمولا هواپیما های ساخت دو کشور مختلف رو باهم مقایسه می کنند نمیشه خو دوتا سی ۱۷ رو باهم مقایسه کرد

        • نویسنده

          سلام شما میگید…. این بهتر یا سی ۱۷…نگفتید کدوم بهتر مقاله در مورد ایلوشین ۷۶ است به ۴۷۶ هم اشاره شده ولی باز قابل قیاس نیست زیرا سی ۱۷ یک ترابری راهبری با توان تاکتیکی است ولی ایلوشین ۷۶ هیز فقط راهبردی است …

  • سلام، چرا جایگاه ناوبر در هواپیماهای شرقی این شکلیه؟ چرا این برامدگی زیر کابین تو هواپیماهای غربی مثلا c130 وجود نداره؟

    • نویسنده

      سلام دو دلیل داشت اول اینکه علم ناوبری در غرب پیشرفته تر بود از دهه۱۹۶۰ آمریکا ناپبر نداشتن رایانه این کار میکرد و در شوروی هم برای دید بهتر ناوبر و تعقیب بصری نشانهای هدایت مثل شهرها روستاها رودخانه ها و….. تو جایگاه شیشه آی میگذاشتنش

  • جناب استاد یک سوال داشتم سوخت و هزینه های جانبی بمب افکن های روسیه که در ایران هستن برعهده مستاجر هست یا صاحبخانه؟

  • ایلوشین ۴۷۶ توان حمل سرباز نداره؟! میخواستم بدونم پند سرباز میتونه جابجا کنه؟

  •  با سلام آیا ای۱۰۰ توان رقابت با آواکس های ترکیه یا ائئ ۳ سنتری و ائئ۲ یا آواکس های اسرائیلی را دارد؟

    • نویسنده

      سلام…. مسئله رقابت در میان نیست مگه قرار است در اسمان با دشمن درگیر شود…. کارش را که هشدار زودهنگام است انجام دهد خودش خوب است

  •  با سلام آیا ما میتوانیم ایلیوشین۴۷۶ و ای۱۰۰ بخریم آیا برای ما کاربردی هستند؟

  • سلامتشکر بابت مقاله خوبتوندر مقاله هواپیماهای عراقی فراری به ایران ذکر شد که ۱۵ فروند از این هواپیمای با ارزش به ایران اومدنمیخواستم بدونم چه تعداد از این هواپیما هنوز عملیاتی هست؟چون بنده در نمایشگاه هوایی تهرانسر (مهر آباد) هنگام بازدید ، یک فروند از این هواپیما رو دیدم که خاک خورده و زیر افتاب بود و از مسئولین هم که پرسیدم ، گفتن زمین گیر هست

    • نویسنده

      سلام دست کم ده فروند در دسپاه و ارتش عملیاتی است… تمامی نمونه های به ایران امده عملیاتی نیستند و اگرچه ایران دو فروند دیگر به صورت دست دوم از اکراین دریافت کرد