تقریبا از زمانی که  بمب های هواپرتاب ساخته شد قدرت انهدام و نفوذ  انها   رابطه مستقیم  به  میزان مواد منفجره  انها داشت از این رو هر چه بمب بزرگتر و سنگینتر  قدرت تخریب  ان بیشتر  بود. در جنگ جهانی دوم انگلیسیها  بمب های ۶ و ۷ تنی داشتند و روسها بعد از جنگ بمب های ۹ تنی نیز پرتاب میکردند. این روند تا دهه  دهه ۱۹۸۰ و حتی با ساخت بمب جی بی یو ۲۸ در جنگ  خلیج فارس ادامه داشت

ولی به زودی با افزایش خیره کننده دقت  سلاح های هدایت شونده هوا پرتاب  این مسئله به وجود امد که  افزیش میزان نفوذ و تخریب هدف میتواند با مواد منفجره کمتر نیز به دست اید.در واقع این فلسفه از انجای شکل گرفت که شکل برخورد بمب که در مرحله اخر تا ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت نیز سرعت داشت به هدف اهمیت بسیار داشت.  از طرفی  با افزایش دقت  بمب های هدایت شونده از جمله ورود بمب های  هدایت ماهواره ای سری JDAM این  تفکر به وجود امد که بتوان دریک حمله چندین هدف را نابود کرد. برای  اجرای  این کار نیاز به بمب های کوچکتر بود تا تعداد بیشتری از انها توسط هواپیما حمل شوند  و از طرفی نباید با کوچکتر شدن قدرت تخریب از دست می رفت(برای اشنایی با بمب های سری JDAM اینجا را کلیک کنید)

این سراغاز  ساخت بمب  موسوم  به بمب کم قطر ( Small Diameter Bomb) شد که به نام  SDB نیز خوانده می  شود . این بمب در ارتش امریکا با کد  GBU-39 شناخته می شود

اس دی بی 1 یا همان جی بی یو 39

اس دی بی ۱ یا همان جی بی یو ۳۹

رقابت برای ساخت این بمب در سال ۲۰۰۲ اغاز شد و در سال ۲۰۰۶ بوئینگ پیروز برنامه شد. بمب جی بی یو ۳۹ با همان اس دی بی  یک بمب کوچک با قطر ۱۹۰ م م  و طول ۱۸۰ سانتیمتر  است . برای پی بردن به اندازه کوچک بمب باید به  اشاره شود که قطر بمب مارک ۸۲ که یک بمب ۲۲۵ کیلوگرمی  و کوچکترین بمب موجود در خدمت ارتش  امریکا است و بر اساس ان چندن بمب هدایت لیزری و ماهواره ای ساخته شده دارای قطر ۲۷۳ م م و طول ۲۲۲ سانتیمتر است .

اس دی بی دارای  وزن ۱۲۹ کیلوگرم است و از یک کلاهک ۹۳ کیلوگرمی بهره می برد  که  یک کلاهک نفوذ کننده تاخیری   انفجار شدید  است .  کلاهک  را میتوان  به شکلی  تنظیم کرد که بر روی هدف ویا با برخورد به هدف ویا بعد از برخورد نفوذ در هدف  منفجر شود  و بمب دارای سامانه هدایت ماهواره ای است  که توسط طول و عرض جغرافیای  که با ماهواره قبل از پرواز به بمب داده می شود  به هدف یورش می برد و دقت ان کمتر از ۶ متر است.داشتن هدایت ماهواره  ای   یعنی  اینکه بمب تنها میتواند به اهداف  ثابت میدان جنگ حمله ببرد اهدافی چون سامانه های پدافندی ، اشیانه های ، انبارهای مهمات ، اهداف زیر بنایی و …….

بمب فاقد پیشرانه است ولی دارای دو بالچه جمع شونده است که بعد از پرتاب باز می شود  و در صورت پرتاب با سرعت بیش از ۷۵۰ کیلومتر برساعت در ارتفاع  بالا بمب تا ۱۱۰ کیلومتر مانند یک گلایدر  بر امواج هوا سوار شده و پیش می رود. برد ۱۱۰ کیلومتر به معنی توان پرتاب این بمب در خارج از دستراس  شبکه پدافندی و در امان ماندن جنگنده پرتاب کننده. از انجایی  که یکی از اهداف اس دی بی حمله به سامانه های پدافندی است برد بالا و اندازه کوچک ان واکنش در برابرش را  بسیار دشوار میکند

اس دی بی لحظه ای قبل از برخورد به هدف

اس دی بی لحظه ای قبل از برخورد به هدف

نفوذ و انفجار

نفوذ و انفجار

سوارخ ایجاد شده در پی نفوذ بمب

سوارخ ایجاد شده در پی نفوذ بمب

این بمب کلاهک بسیار کارامدی دارد. در مرحله اول میتوان ان را به هر شکلی  به هدف کوبید یعنی از کنار و یا از بالای   و از طرفی میتوان زاویه  برخورد را نیز مشخص کرد. در واقع چیزی  که باعث شده یک بمب با کاهک  ۹۳ کیلوگرمی مانند یک بمب  نفوذ کننده عمل کند توان برخورد از بالا با زاویه ۹۰ درجه به هدف است. برخورد با زاویه  ۹۰ درجه  باعث افزایش میزان تاثیر پذیری  کلاهک سخت و تاخیری  بمب می شود و میتواند در ۱ متر بتن مسلح نفوذ و بعد منفجر شود. تنظیم زاویه برخورد توسط یک رایانه  در بمب انجام می شود  که هدایت بخشهای متحرک را بر دست دارد

 اس دی بی ۱ یا همان جی بی یو ۳۹  در سال ۲۰۰۶ وارد خدمت شد و هر تیره ان ۷۰۰۰۰ دلار قیمت دارد. به دلیل کوچکی ان یک جنگنده  میتواند تعداد زیادی از ان را حمل کند برای نمونه اف۱۵ ایی استریک ایگل  میتواند  ۲۰ تیره از این بمب را زیر بدنه و یا اف۱۶ تنها  زیر یکی از جایگاه هر بال میتواند چهار بمب و در مجموع هشت بمب را حمل کند. این میزان برای بمب افکن  ب۱  و ب۲  میزان ۱۱۴ بمب است. از انجای که میتوان به هر بمب هدایت ماهواره ای(چه این نسخه  چه نسخه های دیگر) مختصاد یک هدف را  دارد و با در نظر گرفتن برد ان، میتوان متوجه شد این سلاح چه تاثیری  در میدان جنگ دارد از جمله اینکه  یکی از ماموریت های این سلاح نابود شبکه پدافندی است و پرتاب ۱۰ و یا ۱۵ عدد از این سلاح به طرف هر سامانه  پدافندی پیروزی قطع به همراه خواهد داشت.

ارتش امریکا طی قرار دادی خواهان نسب کاونده  پیسو و یا کاونده غیر فعال روی اس دی بی ۱ شده  تا از انها در نقش ضد رادار همانند موشک ضد رادار هارم استفاده کند. قرار است در سال ۲۰۱۶ این کار انجام شود. همچنین قرار است در سال ۲۰۱۸ روی این بمب  کلاهک  با ریز  مهمات (خوشه ای نصب شود)

یکی از ویژگی  های اس دی بی کوچکی ان است که برای جنگنده های نسل پنچ  بسیار مهم است. برای  نمونه اف۲۲ تنها دو بمب ۹۰۰ کیلوگرمی هدایت ماهواره ای میتواند درون بدنه حمل کند ولی  هشت بمب  جی بی یو ۳۹ را درون بدنه  دارد ویا اف۳۵ نیز  وضعیت مشابه ای دارد. یکی از اخرین برنامه های برای اس دی بی ۱ پرتاب ان از زمین است . این تست که در سال ۲۰۱۳ انجام شد  که شامل نصب یک راکت سوخت  جامد کوچک به انتهای بمب و پرتاب ان از زمین  است . بمب با کمک راکت سوخت جامد  ارتفاع گرفته و با رها کردن راکت بالچه های خود را باز کرده و مابقی کار مانند نسخه هواپرتاب است.

پرتاب از لانچر زمینی

پرتاب از لانچر زمینی

حمل 20 اس دی بمب توسط استریک ایگل

حمل ۲۰ اس دی بمب توسط استریک ایگل

حمله به پدافند

حمله به پدافند.. الیته تصویر نسخه دوربرد بمب جی دم را نشان میدهد که مشابه  اس دی بی عمل می کند ولی با کلاهک بزرگتر

بمب اس دبی بی ۲ – GBU-53

جی بی یو ۳۹ را میتوان تنها  بر ضد اهداف ثابت به کار  برد زیرا هدایت ماهواره ای تنها بر ضد اهداف  ثابت موثر است از این  رو در در سال ۲۰۰۹ میلادی پنتاگون از ریتون  خاص تا نسخه جدید را برای درگیر با هدف هدفی ارائه دهد. از این رو  ریتون  دست به توسعه  نسخه جدید  اس دی بی -۲ با نام  نظامی جی بی یو ۵۳  زد . این بمب نیز کوچک است و دارای  طول ۱۷۶ سانتیمتر  و قطر ۱۵۰ م م است و وزن کامل ان به ۹۳ کیلوگرم  و کلاهک جنگی ان ۴۸ کیلوگرمی است . یکی از دلایل  گوچک تر بودن این بمب توان استفاده بر ضد اهداف کوچک همانند  تانکها ، زره پوشها و سنگرها  و همچنین توان نصب ان روی پهپاد ها است

این بمب دارای  سامانه هدایت  جی پی اس برای  حمله به اهداف  ثابت است ولی برای  حمله به اهداف  متحرک دارای سه سامانه هدایت است، یکی سامانه هدایت لیزری ، دیگری سامانه هدایت میلی موجی و در نهایت تصویر  بردار حرارتی

GBU-53

GBU-53

سامانه هدایت لیزری  که با نشان گذاری لیزری هدف عمل میکند  ولی سامانه هدایت  میلی موجی شامل  یک رادار بر دماغه بمب  است  که با پرتاب  بمب دست به اسکن زمین  زده و تصاویر گرفته شده از سطح زمین  را با  تصاویر  رادار از پیش تایین  شده در حافظه قیاس میکند .. مثلا  اگر یک تانک یا یک توپ ویا یک کامیون  را اسکن میکند با تصایور  که در حافظه است  مقایسه میکند و زمانی  که متوجه می شود  که این تصاویر  اسکن شده رادار  یک تانک یو یا توپ  ویا هر هدف دیگری که برای ان مشخص کرده اند ، می باشد به ان  یورش می برد. این سامانه به این معنی است که در یک  منطقه که تانک ها در حال پیشروی هستند ، تعداد زیادی از  این بمب ها رها شده و هر کدام به صورت خودکار هدف را کسب و به انها درگیر می شوند . یک لینک ارتباط  داده بین  بمب ها ارتباط برقرار میکند تا دو بمب به  یک هدف حمله نکند

 همچنین  شامانه  هدایت دید حرارتی نیز در دستراس است که برای درگیر در شب  به هدف ثابت و متجرک بسیار به کار می باشد . در واقع این بمب یک  سلاح برای تمام فصول و بر ضد هر هدفی است. این بمب نیز فاقد پیشرانه و هوا سر است و با دو بالچه جمع شنده دارای بیشترین برد ۱۱۰ کیلومتر در ارتفاع  بالا است

اس دی بی ۱ یا همان جی بی یو ۳۹  همکنون عملیاتی است و حتی بر ضد داعش توسط امریکا استفاده شد و به چندین  کشور از جمله اسرائیل  و عربستان صادر شده

 هزار تیره جی بی یو ۵۳  در سال ۲۰۱۳ تولید شد ولی تولید اصلی از سال ۲۰۱۷ اغاز می شود  و نیروی هوایی ۱۲۰۰۰ و نیروی دریایی ۱۷۰۰۰  از این  بمب را سفارش  داده اند

حمل هشت بمب اس دی بی 2 توسط اف16

حمل هشت بمب اس دی بی ۲ توسط اف۱۶

تصویر که نشان میدهد در یکی از دهلیز های اف22 چهار بمب اس دی بی 1 نصب شده است .. البته هشت بمب دیگر در ههیلزی کنار و در مجموع 8 بمب حمل میکند

تصویر که نشان میدهد در یکی از دهلیز های اف۲۲ ..چهار بمب اس دی بی ۱ نصب شده است .. البته چهار بمب دیگر در دهلیز کنار و در مجموع ۸ بمب حمل میکند

نصب اس دی بی 1 زیر بدنه استریک ایگل

نصب اس دی بی ۱ زیر بدنه استریک ایگل

مشخصات

نام GBU-39 –SDB1 GBU-53—SDB2
طول ۱۸۰ سانتیمتر ۱۷۶ سانتیمتر
قطر ۱۹۰ م م ۱۸۰ م م
وزن ۱۲۹ کیلوگرم ۹۳ کیلوگرم
وزن کلاهک ۹۳ کیلوگرم ۴۸ کیلوگرم
برد بسته به ارتفاع پروازی  تا ۱۱۰ کیلومتر بسته به ارتفاع پروازی ۷۲  تا ۱۱۰ کیلومتر
سیستم هدایت ماهواره ای ماهواره ای، لیزری، رادار میلی موجی و تصویر  بردار حرارتی
دقت ۵ تا۶ متر یک متر

ترجمه و گرداوری: عبدالحمید تارخ

منابع:

http://www.ausairpower.net/APA-SDB.html

http://www.raytheon.com/capabilities/products/sdbii/

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.