همکنون روسها دو موشک بالستیک زیر دریایی پرتاب در خدمت دارند که هر دو نیز نقش اتمی دارند. یکی موشک ار ۲۹ و دیگری  بولاوا. در این نوشتار به بررسی این دو موشک می پردازیم

اولین موشک بالستیک  زیر دریایی پرتاب  شوروی موشک ار ۱۳  بود که ناتو به ان نام اس اس-ان-۴ سارک داده بود. این موشک در اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی وارد خدمت شد و از زیر دریای های  کلاس هتل و گلف پرتاب میشد و ۶۰۰ کیلومتر  برد داشت. در ادامه شوروی موشک ار ۲۱ با برد  ۲۴۰۰ کیلومتر را ساخت  که  ان نیز از همان دو کلاس زیر دریایی پرتاب می شد

در دهه ۱۹۶۰ شوروی نخستین زیر دریایی اتمی خود یعنی کلاس یانکی را به اب انداخت و دست کم  ۳۴ فروند ان را تولید کرد و ان را به موشک ار ۲۷ با برد ۲۴۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر بسته به مدل تجهیز کرد. یانکی می توانست  تا ۱۶ موشک ار ۲۷ را حمل کند.

ولی برد موشک ار ۲۷ خیلی کم بود. زیر دریایی باید تا فاصله ۲۷۰۰ کیلومتر ساحل امریکا انهم برای هدف قرار دادن شهرهای چون نیویورک   ویا واشنگتن  که در سواحل  شرقی امریکا بود نزدیک می شد و این کار خطر کشف زیر دریایی  توسط امریکا ها را افزایش می داد. از این رو شوروی برای نسل جدید از زیر دریای های خود که کلاس  دلتا نام گرفت به دنبال یک موشک دوربردتر بودند.  در سال ۱۹۶۴ طی جلسه کمیته دفاعی با حضور خورشچوف  تصمیم بر این شد تا موشک جدید توسعه یابد و به دلیل اینکه سوخت مایع بر  بیشتری را رقم می زد قرار شد موشک دو مرحله ای سوخت مایع باشد  ولی سوخت مایعی در این موشک به کار برود که ماندگاری  بالای داشته باشد . موشک جدید با کد ار ۲۹ شناخته شد(برای اشنایی با زیر دریایی کلاس دلتا  اینجا را کلیک کنید)

موشک جدید بین سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ تست و در  سال ۱۹۷۴ وارد خدمت شد. ار ۲۹ موشکی بود دو مرحله ای سوخت مایع با کلاهک جدا شونده  . مرحله اول بزرگتر از مرحله دوم بود و هر دو مرحله هر کدام دارای   دو پیشرانه(دو محفظه احتراق ) بودند و از نیتروژن به عنوان سوخت و هیدرازین دی متیل به عنوان اکسید کننده استفاده می کردند

rsm40ssn8

موشک برای مدتها دقیق ترین موشک تولید شده در شوروی   بود که دارای  سامانه هدایت ستاره ای برای تشخص موقیعت ستاره ها بود و از یک رایانه دیجیتال برای محاسبه داده های مختلف بهره می برد. همچنین دارای یک دوربین اپتیکی بود که تصویر برداری می کرد و تصاویر با امواج رادیویی برای مرکز فرمانده ای ارسال میشد در بتوان در صورت خطای احتمالی ان را تصحیح کرد البته با افزایش سرعت موشک  هدایت با این روش سخت تر میشد  و عملا کاربرد زیادی نداشت  و تنها یک سیستم  جایگزین بود(امواج با ماهواره دریافت و ارسال می شد)

موشک با بخار  ابی که توسط راکتور زیر دریایی ایجاد شده بود از زیر اب شلیک میشد و میشد موشک را که دارای وزن ۳۲ تن بود با بخار اب از عمق ۵۰ متری زیر  سطح اب ، به روی سطح اب پرتاب کرد تا موتور اصلی موشک روشن و موشک به پیش رود. اولین زیر دریایی که از این موشک استفاده کرد دلتا ۱ بود که ۱۲ تیره از این موشک  را شلیک  می کرد

چندین نمونه از این موشک تولید شد

R-29: نخستین نمونه  تولید دارای برد ۷۷۰۰ کیلومتر که نخستین  موشک قاره پیمای زیر دریایی پرتاب شوروی بود  و ۱۲ تیره ان توسط زیر دریایی  دلتا ۱ حمل  می شد اگرچه  برخی نمونه های یانکی هم این موشک را شلیک کردند. کل موشک ۱۳٫۲۰ متر طول داشت و وزن کامل ان به ۳۲۸۰۰ کیلوگرم می رسید  ولی وزن کلاهک ۱۱۰۰ کیلوگرم بود که شامل تنها یک کلاهک  میشد که یک کلاهک یک مگاتونی بود .

R-29D: این نسخه جدید برای زیر دریایی دلتا ۲ ساخته شد که برد ان به ۶۵۰۰ کیلومتر کاهش یافته بود. دلیل اصلی  کاهش برد کاهش زمان پرواز و افزایش سرعت بودن   تغییر در اندازه موشک بود تا بر سامانه های دفاع موشکی که در دهه ۱۹۷۰ در اول راه نیز بودند بتواند قلبه کند . تعداد از زیردریایی های دلتا۱ و چهار زیر دریایی دلتا ۲ ساخته  شده این موشک  را حمل میکردند. دلتا ۲ توان حمل ۱۶ تیره از این موشک را داشت

R-29R: در اواخر دهه ۱۹۶۰ شوروی تصمیم به توسعه موشک های جدید با توان حمل کلاهک های چند  گانه بود. این موشک  ها میتواند چندین کلاهک اتمی را بر روی کلاهک اصلی حمل کنند وبا یک یورش چندین  شهر را نابود کنند . برخی مشکلات فنی  باعث شد تا موشک در نهایت در نسخه ار-۲۹ ار با یک کلاهک تکی ۴۵۰ کیلو تی ان تی ساخته شده که یکی از دلایل  ان  کم بودن ان نسبت به کلاهک نسخه قبلی که یک مگاتنی بود پیمان سالت ۱ بین دو قدرت بود که قدرت انفجار  کلاهک های اتمی را کاهش داده بود. این نسخه دارای  برد ۸۰۰۰ کیلومتری  و دقت ۹۰۰ متر بود.  در اواخر دهه ۱۹۸۰ برخی از ار ۲۹ ار به نسخه ار ام یو ارتقا یافتند که شامل   پردازنده  جدید و سامانه ناوبری دقیقتر  بود . در دهه ۱۹۹۰ و دهه بعد ان نیز ارتقائاتی با نام ار ام یو۱ و ار ام یو ۲ روی این موشک  انجام شد که هدف همگی افزایش دقت موشک بود

brrsm50

R-29RL: با پایان مشکلات  مهندسی  در مورد تولید کلاهک چند  گانه نسخه جدید ار ۲۹ ار ال  در سال ۱۹۷۸ وارد خدمت شد که توان حمل ۳ کلاهک ۲۰۰ کیلو تن تی ان تی را داشت. این نسخه دارای برد ۶۵۰۰ کیلومتری  و سرعت بیشتر بود تا بتواند از سامانه های  ضد موشک عبور کند

R-29RK: این نسخه   در اواخر دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت  و  دارای  هفت کلاهک صد کیلو تن تی ان تی بود و ۴۰% دقتش افزایش یافت و به زیر ۶۰۰ متر کاهش یافت. این نسخه   در سال ۱۹۸۳ وارد خدمت شد و از دلتا ۳ و ۴ شلیک شد

R-29RM: با افزایش برنامه گستردش  سلاح های  ضد بالستیک  امریکا ،   شوروی با فکر افزایش سرعت موشک برای توان قلبه بر چنین سامانه های افتاد . همچنین تلاش  در افزایش دقت نیز اهمیت داشت زیرا با افزایش تعداد کلاهک های مجتمع  بر سر هر موشک به صورت طبیعی  از وزن کلاهک های مجتمع  کاسته میشد و در نتیجه قدرت انفجار پایین می امد از این رو باید دقت افزایش می یافت .  بهترین راه  افزایش قدرت سوخت و مرحله های پیشرانه بود. از این رو بر خلاف نسخه های قبلی که دو مرحله داشت این نسخه سه مرحله ای بود و اگرچه برد موشک تنها ۸۳۰۰ کیلومتر  بود و افزایش چشمگیری نسبت به نسخه های قبلی نداشت ولی سرعت نهایی به بیش از ۲۰ ماخ رسیده  بود که بسیار  بیشتر از سرعت ۱۵ ماخ در نسخه های قبلی بود.همچنین این نسخه دارای   ترکیب سامانه هدایت گلنوس و اینرسی بود و دقت به ۵۰۰ متر شده بود . موشک دارای چهار کلاهک صد کیلوتن تی ان تی بود و از سال ۱۹۸۵ عملیاتی شد. ۱۶ تیره از این موشک را زیر دریایی دلتا ۴ حمل می کرد

R-29RMU2:  در سال ۱۹۹۶ تولید موشک ار ۲۹ ار ام به پایان رسید   ولی از سال ۱۹۹۹  برای جایگزین نسل نخست   موشک ار ۲۹ ازمایشاتی روی یک نسخه  جدید با برد و دقت بیشتر اغاز شد که ار ۲۹ ار ام یو ۲  لاینا نامیده شد. موشک جدید در سال ۲۰۰۴ وارد خدمت شد و از زیر دریای های دلتا ۴ پرتاب می شود.  درواقع زمینگیر  شدن ناوگان زیر دریاهای کلاس تایفون  که مسلح به موشک ار ۳۹ بود  باعث توسعه این موشک با برد بیشتر شود  تا دلتا ۴ موقتا تا امدن زیر دریایی  بوری و موشک بولاوا  خلاء را پر کند.موشک ار ۲۹  ار ام یو ۲ نیز سه مرحله سوخت مایع دارد ولی مراحل اول و دوم ان بزرگتر و سوخت قویتری حمل می کند  در نتیجه برد موشک به ۱۱۵۰۰ کیلومتر البته بسته  به کلاهک برسد. این موشک  میتواند بین ۴ تا ۸ کلاهک اتمی را حمل کند و دقت ان به ۲۵۰  متر می رسد و دارای ترکیبی از سامانه  گلنوس و اینرسی است.

 همکنون  ار ۲۹ار ام یو ۲ و ار ام تنها نسخه های خانواده  ار ۲۹ هستند که در خدمت هستند و مابقی انها از خمت خارج شده اند. بیش از ۵۰۰  تیره  از انواع مختلف ار ۲۹ تولید شده

12486052_1224635000886214_7971407664929282616_o

 موشک RSM -56  بولاوا

در سال ۱۹۹۸ روسیه تصمیم گرفت با در نظر گرفتن از بین رفتن  خطر جنگ هسته ای همچنان برنامه اتمی دریایی خود را پیش ببرد  و دست به توسعه موشک بالستیک  زیر دریایی پرتاب جدید  و زیر دریایی جدید بزند.  بولاوا اگرچه اولین موشک  سوخت جامد زیر دریایی پرتاب روسها نیست ولی همکنون تنها موشک  بالستیک  سخت جامد روسها است که از زیر دریایی پرتاب می شود  . بولاوا شباهت  بسیار از نظر کلی به موشک  توپل  دارد و هر دو در موسس فناوری های حرارتی مسکو طراحی شده اند و یک تیم طراحی روی هر دو کار کرده است

موشک دارای سه مرحله  سوخت جامد است که مرحله نهایی (سوم)  شامل کلاهک  نیز می باشد و موشک در فاز  نهایی دارای  توان دادن مانور های فریب و همچنین پرتاب پوشاله برای ایجاد اهداف  کاذب است و همچنین کلاهک در برابر  انفجار های الکترو مغناطیسی  مقاوم است  و میتواند حتی در برابر افنجار یک کلاهک اتمی در ۵۰۰ متری خود مقاومت کند

 موشک  دارای  بیشترین برد  ۸۳۰۰ کیلوگرم است ولی میتوان با کاهش کلاهک برد را تا ۹۷۰۰ کیلومتر نیز افزایش داد . موشک دارای  ده کلاهک مجتمع  هدایت شونده است که دارای  ترکیبی هدایت اینرسی و گلناس هستند و قدرت انفجار انها معادل  ۱۰۰ کیلوتن تی ان تی است  ولی  میتواند کلاهک های ۱۵۰ کیلو تن تی ان تی را نیز حمل کند ولی در تعداد کمتر

بولاوا موشک  واقعا دردسرسازی است اولین تست این موشک در سال ۲۰۰۴ انجام شد و تا سال ۲۰۱۳ که وارد خدمت شد  ۲۰ تست انجام  داد که ۸ تست ان نا موفق بود. مشکلات در  پیشرانه بود  به شکلی که طی دوسری  سه تست نا موفق داشت. سرانجام شش تست موفق پشت سر هم داشت تا اینکه  مجوز ورود به خدمت گرفت ولی اولین  تست   نیز بعد از این شش تست که اولین تست ان بعد از عملیاتی شدن نیز بود با شکست مواجه شد. در کل از ۲۵ تست این  موشک ۹ تست شکست خورد و از این رو کارایی بولاوا در اگر اما است. در قیاس  با موشک ار ۲۹ ار ام که در ۱۱ تست تنها یک تست  را شکست خورد کارنامه بسیار بدی است و اصلا  به خدمت گیری ار ۲۹ ار ام یو ۲ نیز تلاشی  برای داشتن یک موشک تا زمان  رفع مشکلات بولاوا   است. همکنون بولاوا از پیشرفته ترین زیر دریایی اتمی روسیه یعنی زیر دریایی بوری شلیک می شود و بعید  است با دیگر زیر دریای های اتمی بازمانده از جنگ سرد هماهنگ شود

Bulava 3m14-image244 bulava1

مشخصات

نام  ار ۲۹ ار ام یو۲ بولاوا
طول ۱۵ متر ۱۲٫۱ متر
قطر ۱۵۰۰م  م ۲۰۰۰م  م
وزن ۴۰تن ۴۰ تن
پیشرانه سه مرحله سوخت مایع سه مرحله سوخت جامد
کلاهک ۱۰ تا ۱۲ کلاهک اتمی ۱۰ کلاهک اتمی
برد ۱۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ کیلومتر ۸۳۰۰ کیلومتر
هدایت اینرسی و گلنوس اینرسی و گلنوس
دقت زیر ۲۰۰ متر بین ۳۵۰ تا ۲۰۰ متر
سرعت در فاز نهایی ۲۰ ماخ ۲۴ ماخ
پرتاب کننده زیر دریایی دلتا۴ زیر  دریایی بوری

گرداوری و ترجمه: عبدالحمید تارخ

منبع:

missilethreat.com

28+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar