“””””””اواکس یک رادار پرنده است. از انجایی که زمین  گرد است رادار زمینی حتی در بهترین حالت تنها میتوانند ارتفاع پست را تا برد ۴۰ کیلومتر پوشش دهد انهم در شرایطی که منطقه  وسیع و بدون مانع باشد. در مناطق کوهستانی پوشش ارتفاع پست با رادار زمینی  غیر ممکن است زیرا کوه ها و پستی و بلندی زمین  مانع دید رادار  می شوند.  ولی اواکس چنین مشکلی را ندارد. حتی می تواند هدفی را روی زمین  رسد کند و بسته به ارتفاع پرواز حتی تا ۳۰۰ کیلومتری می تواند هر  هدفی  را در ارتفاع چند  متری زمین  مشاهده کند از این رو هیچ شبکه دفاع هوایی بدون اواکس کامل نیست. همچنین  متحرک بود و سرعت جابجای  بالا اواکس این امکان را می دهد که تنها در عرض چند ساعت هزاران  کیلومتر از اسمان را جستجو کرد کاری  که برای  انجام ان نیاز به چندین رادار است و تازه ان رادارها  نیز در نهایت ارتفاع پست را پوشش نمی دهد””””””

روسها استراتژیک نظامی خود را همیشه داشتند  اگرچه به نظر می اید این استراتزیک نظامی به مرور زمان چندان موثر نبود و انها به در بسیاری از موارد به استراتژیک های دفاعی  غرب رسیدند. برای نمونه روسها هرگز علاقه ای به سوختگیری برای جنگنده های خود نداشتند و عملا تا اواخر دهه ۱۹۸۰ و سالهای پایانی  حکومت شوروی جنگنده های شوروی توان سوختگیری هوایی  نداشتند زیرا انها فکر میکردند درگیر احتمال در اروپا تنها به المان غربی و یا ترکیه محدود میشود که نیاز به سوختگیری هوایی نیست  ولی انها در افغانستان متوجه شدن حتی در این کشور  که پایگاه هم دارند سوختگیری هوایی نقش مهمی بازی میکند

اواکس  نیز همین داستان را داشت. شوروی بر خلاف امریکا که عملا تراز  سال ۱۹۴۵ اواکس در اختیار داشتند تا دهه ۱۹۶۰  به سراغ اواکس نرفتند انهم به شکل  محدود . روسها تاکید زیادی بر شبکه پدافند و رادار زمینی  داشتند که تمامی مرز این کشور را پوشش داده بود ولی ابداع تاکتیک پرواز در ارتفاع پایین باعث شد تا انها نیز به سراغ اواکس بروند ولی هرگز نتوانستند  در این زمینه  دست کم از نظر کمی با غرب برابری کنند

 اولین اواکس روسها توپلوف ۱۲۶ بود که ناتو به ان نام موس را داد بود. این هواپیما  در واقع یک رادار پرنده بر روی  بدنه ای هواپیمای توپلوف۱۱۶ بود. توپلوف ۱۱۶ نسخه غیر نظامی  و مسافربری توپلوف ۹۵ یا همان بمب افکن بزرگ و توربوپراپ روسها بود

موس در سال ۱۹۶۵ عملیاتی شد و ۱۲ فروند ان ساخته شد. این هواپیما دارای یک رادار لیانا بود  که حدود ۳۰۰ کیلومتر برد داشت .  تا مدتها غرب دقیقا از این هواپیما چیزی زیادی نمی دانست  در واقع تا زمان فروپاشی شوروی و دستراسی غرب به برخی خدمه این هواپیما کسی از کارایی ان  اگاه نبود ولی امروزه مشخص است که غرب خیلی این هواپیما را دست بالا گرفته بود. موس  هواپیما با چهار موتور توربوپراپ با ملخ های پشت  سر هم بود صدا و لرزش تولید روی رادار ایجاد اختلال میکرد و رادار ایانا هم بسیار مستعد گرم شدن بود به شکلی که خدمه گذارش  دادند خاموش شدن و از کار افتادن رادار در یک پرواز طولانی  بسیار عادی بوده

توپلوف 126

توپلوف ۱۲۶

خدمه تنها در زمانی که لازم بود این رادار را روشن می کردند  ولی نکته  جالب این بود وقتی غرب فهمید این هواپیما توان کشف اهداف  در ارتفاع پایین را نداشت بسیار شکه شد زیرا انتن های مربوطه برای پوشش ارتفاع پایین تعبیه نشده بود. البته عیبی  بر این مسئله به نوعی نبود زیرا اصلا  هدف از ساخت این هواپیما تعقیب هواپیما و موشک های کروز نبود ولی عملا با ورود این هواپیما به خدمت مسئله  جنگنده های ارتفاع پایینی چون اف۱۱۱ شکل گرفت که بسیار  مهم بود ولی  موس توان کشف انها را نداشت .. به نظر می اید خود روسها هم متوجه ضعف این هواپیما شدند زیرا اولین دسته این هواپیما در سال ۱۹۷۹ از خدمت خارج شد و در سال ۱۹۸۴ به صورت کامل بازنشسته شد و کمتر از ۲۰ سال در خدمت بود

از میانه دهه ۱۹۷۰  شوروی به دنبال یک اواکس جدید میگشت که توان کشف اهداف در ارتفاع پایین را داشت باشد در مرحله اول انتخاب بدنه بسیار دشوار بود . روسها توپلوف ۱۴۲ و ۱۵۴ را ازمایش کردند ولی هیچ کدام از این دو مناسب  نبودند . روسها برنامه نصب رادار اسمیلیش(وگا نیز خوانده می شود) را روی این هواپیما داشتند این رادار در دوران خود رادار پیچیده و هجیمی  بود و نیاز به پلتفرمی  بهتر برای حمل این رادار بود.  مدتی توپلوف قرار بود روی یک طرح جدید با نام توپلوف ۱۵۶ کار  کند که شبیه بوئینگ ۷۰۷ و برنامه اواکس امریکای ایی ۳ بود ولی این برنامه نیز رها شد

گزینه بعدی ایلیوشین ۷۶  بود که به  در دست توسعه قرار گرفته  بود. این هواپیما به اندازه کافی پهن بود که بشود از ان در نقش اواکس برای جا دادن تجهیزات بزرگ  رادار اسمیلیش استفاده کنند. همچنین هواپیما می توانست از باندهای نا امده برخیزد و فضای لازم درونی را داشت و چندان هم دراز و کشیده نبود

 کمپانی بریف در شوروی مسئول طراحی این  هواگرد شد. برییف سازنده هواپیماهای دوزیست اب نشین مانند بریف ۶ و یا ۱۲ بود  ولی از انجای که سامانه های شناسایی، جنگ الکترونیک و حتی بخشهای مهم ماهواره های جاسوسی شوروی را طراحی میکرد   این برنامه به ان محول شد

 رادار جدید روی یک توپلوف ۱۲۶ تست شد و تا سال ۱۹۷۷ ازمونها تمام شد و سه فروند ایلیشوین ۷۶ تحویل برییف داده شد تا رادار جدید روی انها نصب شود  و در ۱۹ دسمامبر سال  ۱۹۷۸ اولین پرواز را انجام داد و در سال ۱۹۸۳ وارد خدمت شد(برای اشنایی با ایلیوشین ۷۶ اینجا را کلیک کنید)

361415

 هواپیمای جدید A50 نامیده شد و ناتو به ان نام  ماین استی را داد. این هواپیما همان طور که گفته شد دارای رادار  اسمیلیش بود که دارای برد کشف  ۳۰۰  کیلومتر بر ضد یک جنگنده است و بر ضد یک بمب افکن ۶۵۰ کیلومتر است. همچنین این رادار  برد کشفش بر ضد یک موشک کروز ۲۵۰  کیلومتر و یک موشک بالستیک  تاکتیکی ۳۰۰ کیلومتر و تانک ۱۵۰ کیلومتری بود .  این رادار پالس داپلر دارای یک رادار بشقابی ۹ متری بر روی بدنه بود و نکته  داستان این است  در همان زمان ایی ۳ ارتش امریکا دارای رادار ارایه فازی غیر  فعال  بود که  یک نسل از رادار  ای ۵۰ جلوتر بود

همچنین درون کابین ده کنسلو برای کاربران رادار وجود داشت که از یک صفحه گرد سی ار تی  تک رنگ بهره می برد که بر حالتها  و سمت های مختلف رادار نظارت می کردند

 از دیگر تجهیزات  این  هواپیما  میتوان به موارد زیر اشاره کرد

رادار اب و هوا در دماغه ، نصب تجهیزات جاسوسی الکترونیک در زیر بدنه برای جمع اوری علائم رادار دشمن، رادار ناوبری کوپول در زیر بدنه ، انتن ارتباط ماهواره ای برای دریافت و ارسال تصاویر رادار خود هواپیما و یا هواپیمای های دیگر به دیگر واحدهای دارای تجهیزات   دریافت امواج  ماهواره ای، واحد برق کمکی برای مواقع اضطراری ، سه نوع مختلف سامانه هشدار  دهنده راداری برای دریافت امواج رادیویی مختلف در باندها و طول موج های مختلف و تجزیه و تحلیل انها

 هواپیما بر اساس بدنه ایلیوشین  ۷۶  ام دی ساخته شد که دارای موتور  دی ۳۰ کا پی است . دو نوع موتور روی خانواده ایلیوشن ۷۶ نصب شد که نسخه دی ۳۰ قدیمترین ان است که مصرف بیشتر و صدای بیشتری دارد و البته در زمان تولید ای ۵۰ هنوز نسخه پیشرفته تر دردستراس  نبود. این هواپیما دارای  بیشترین سرعت ۹۰۰ کیلومتر برساعت است ولی سرعت واقعی پرواز ۸۰۰ کیلومتر برساعت است و برد ان بدون سوختگیری هوایی به ۶۴۰۰ کیلومتر می رسد ولی  دارای یک لوله سوختگیری هوایی  تلسکوپی  در جلوی دماغه است.

کابین نسخه تولیدی

کنسول رادار نسخه تولیدی

کنسول رادار نسخه تولیدی

مدل های مختلف

A-50E : نسخه صادراتی که در اواخر دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت و در دهه ۱۹۹۰ به هند نیز پیشنهاد شد . یک فروند از این نسخه ساخته شد که مشتری نیافت و همکنون در خدمت ارتش  روسیه است ولی معمولا در پایگاه هوایی کوبینکا زمینگیر است

A-50M: نسخه بهبود یافته با رادار سیملیچ۲  دارای  برد کشف بیشتر در حدود ۵۵۰ کیلومتر بود و از موتور پیشرفته تر پی اس -۹۰ بهره میبرد که مصرف را کاهش داده بود و برد را تا ۱۲۰۰ کیلومتر افزایش داده بود. با کاهش بودجه دفاعی در دهه ۱۹۹۰ این برنامه رها شد

A-50M ماین استی بی : این نسخه  نمونه ارتقا یافته در دهه ۱۹۹۰   به نیروی هوایی روسیه پیشنهاد شد. این نسخه  دارای تجهیزات الکترونیک نوین تری است از جمله ارتقائات این مدل میتوان به

 پرتاب کننده شراره و پوشاله،  رادار ناوبیر جدید  و اب و هوایی پیشرفته تر، ارتقا در سیستم  جمع اوری علائم الکترونیکی ، موتور بهبود یافته دی ۳۰ کا پی -۲ با قدرت بیشتر و مصرف کمتر. این سنخه دارای  برد ۶۸۰۰ کیلومتر است  و گفته شده ۲۳ فروند اواکس  ای ۵۰ ارتش روسیه به این مدل ارتقا یافتند

A-50I:   یک نسخه  صادراتی پیشنهادی به چین دارای رادار ارایه  فازی فعال ام۲۰۵ ساخت اسرائیل . این نسخه  قرار بود به ارتش  چین تحویل داده شود و دارای  کنسول های  با نمایشگر های رنگی چند منظوره ساخت البیت سیستم بود ولی با فشار امریکا به اسرائیل برنامه لغو شد

A-50EI: نسخه صادراتی برای هند که در واقع تنها هواپیما از نوع ایلیوشین  ۷۵ تی دی -۹۰ مجهز به موتور پی اس ۹۰ ساخت روسیه بود  که دارای  رادار ناوبری و برخی سامانه های الکترونیک روسی  و اسرائیلی بود. این نمونه دارای رادار ارایه فازی   اسرائیلی ام ۲۰۵ است که  دارای  برد کشف  ۳۷۰ کیلومتر و توان رهگیری ۴۰ هدف است و میتواند اهداف پایین پرواز را تا ارتفاع ۳ متری کشف کند . همچنین این نسخه دارای هشدار  دهنده، سامانه ناوبری، و نمایشگر  و رایانه های  مرکزی ساخت البیت سیستم اسرائیل است. هند در حال مذاکره برای خرید دو فروند دیگر نیز از این مدل می باشد

A-50U:  یک برنامه  ارتقا که برای ای ۵۰ ارتش روسیه پیشنهاد شد. این ارتقا شامل  نصب نمایشگرهای رنگی مربعی شکل چند کاره برای کاربران رادار،  توالت و  اشپزخانه بهبود یافته برای  خدمه، ارتقا برخی بخش های  رایانه  پردازگر رادار، نصب سامانه مکان یاب گلنوس  و همچننی  ارتقا کابین خلبان. این  نسخه در سال ۲۰۰۹ پیشنهاد شد  و ۳ فروند از ای ۵۰ ام به این نسخه  ارتقا یافتد

A-50U

A-50U

پنل کاربران رادار در نسخه U

پنل کاربران رادار در نسخه U

نسخه هندی

نسخه هندی

A-100: نسل دوم  ای ۵۰ که در واقع برای جایگزینی ای ۵۰ موجود ساخته شده است.این طرح در دهه گذشته پایه گذاری  شد و بر اساس نیاز ارتش روسیه برای یک  اواکس جدید با رادار جدید  توسعه یافته است . این نسخه بر اساس ایلیوشین ۷۶ ام دی -۹۰- ای که در اصلاح ایلیوشین ۴۷۶ نیز خوانده می شود  و نسل اینده این پرنده است ساخته شده است. این نمونه موتور بهبود یافته دارد و دارای کابین  دیجیتال با هفت نمایشگر رنگی چند کاره  برای خلبان است و دارای   نسخه رادار ارایه فازی فعال ویگا است که گفته شده برد ان بر  ضد یک جنگنده به ۵۵۰ کیلومتر نیز می رسد و میتواند تا  ۳۰۰ هدف  را تعقیب  کند. این نسخه دارای خط ارتباط داده برای ارتباط  با جنگنده های نوین چون سوخو۳۰ و ۳۵ و پاکفا و میگ۳۵ است  و دارای خط ارتباط  ماهواره ای است. این  نسخه در سال ۲۰۱۷ پرواز میکند و بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ عملیاتی می شود

ای ۵۰ دیگر تولید نمی شود اگرچه اگر سفارش باشد شاید با هزینه بالاتر بنتوان ان را تولید کرد اگرچه دست کم ۱۲ ای ۵۰ دست دوم زمینگیر  در روسیه در گوشه برخی از پایگاه های هوایی رها شده است . این پرنده هرگز مانند نمونه های غربی  مشتری نداشت شاید دلیل ان عدم تمایل کشورهای بلوک شرق به اواکس  و بی پولی انها بود و از البته از طرفی حتی کشورهای چون چین و هند هم که پول خرید اواکس را داشتند رادار و الکترونیک روسی را نپسندیدند و دنبال نسخه ای با تجهیزات اسرائیلی رفتند. در نهایت این پرنده نیز با ای ۱۰۰ یعنی برادر جوانترش جایگزین خواهد شد و باید دید ایا  از ای ۱۰۰ استقبال خواهد شد

مDSC_0303شخصات

 خدمه:۱۵ نفر

طول:۴۹٫۵۹ متر

بلندی:۱۴٫۷۶ متر

وزن خالی ۷۵۰۰۰ کیلوگرم

بیشترین وزن برخاستن:۱۷۰۰۰۰ کیلوگرم

موتور: چهار موتور توربوفن دی ۳۰ کا پی با توان ۲۶۵۰۰ پاوند رانش برای هر موتور

سرعت:۹۰۰ کیلومتر بر ساعت

 برد:۶۴۰۰ کیلومتر بر ساعت

رادار: یک رادار وگا با برد۲۳۰ کیلومتر بر ضد یک جنگنده و برد کشف نهایی ۴۰۰ کیلومتر

ترجمه: عبدالحمید تارخ

دیگر اواکس ها

E-3

E-2

بوئینگ ۷۳۷

ایتات

منابع:

http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/a-50.htm

http://fas.org/nuke/guide/russia/airdef/a-50.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/Beriev_A-100

http://airheadsfly.com/2014/11/22/russia-starts-production-a-100-awacs/

49+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.