جایگاه بمب افکنها

شاید با دیدن بمب افکنهای بزرگی چون ب۵۲ و یا توپلوف ۹۵ ویا  انواع  پیشرفته انها چون توپلوف۲۲ و ۱۶۰ ویا ب۱ لنسر پیش خود بگوید  دیگر  دوران این بمب افکن ها  تمام شده و دیگر میتوان ان را به هر سامانه ای کشف  و نابود کرد ..زیرا انها بزرگ و کشف انها راحت است

اگر شما هم چنین  دیدگاهی  دارید بهتر است این مقاله را حتما بخوانید

از زمان جنگ جهانی دوم بمب افکن معنی تازه ای به خود گرفت. بمب باران خورد کنده  خود یکی از دلایل  شکست المان نازی بود. نازی ها  مانند امریکا و انگلیسها از نیروی راهبردی بمب افکن بهره نمی بردند  ولی  متفقین هزاران  فروند بمب افکن چهار موتور بزرگ داشتند . از انجایی  که این بمب افکن ها  چندن برابر بیشتر از یک جنگنده ، بمب حمل  می کردند و برد انها بسیار بالاتر بود،  برای انهدام اهداف زیر بنایی و صنعتی دشمن بسیار موثر بودند .انها به هر نقطه ای پرواز میکردند  و هر هدفی را در هم  می کوبیدند

بعد از جنگ جهانی دوم نیز بمب باران استراتژیک در کره و ویتنام استفاده شد ولی   در دوران جنگ سرد در  نیمه  دوم دهه ۱۹۴۰ و دهه ۱۹۵۰ کاربرد این بمب افکنها تنها عملیات و بمب باران خورد کننده متعارف نبود.

در ان دوران بمب افکنها تنها  سلاح های بودند که توان این را داشتند که یک کلاهک اتمی را در برد فراقاره ای حمل و به دشمن حمله کنند از این رو ماموریتی جدید یعنی تهاجم اتمی به این بمب افکن ها  داده شد . البته همچنان امریکا دید  متعارف به  بمب باران خورد کننده به بمب افکن داشتند زیرا انها تجربه خوبی از این بمب باران طی جنگ دوم جهانی داشتند  ولی روسها بیشتر به دنبال  بحث  تهاجم اتمی بودند

ب 52 در ویتنام..با وجود کستردش شبکه پدافند هوایی در ویتنام تنها 13 ب52 از دست رفت

ب ۵۲ در ویتنام..با وجود گسترش شبکه پدافند هوایی در ویتنام تنها ۱۷ ب۵۲  بر اثر اتش دشمن از دست رفت. بمب باران خورد کننده طی چند ماه اخر جنگ ویتنام  توسط این بمب افکن  طی عملیات Linebacker II  که طی ۱۲ روز ۷۲۹ پرواز انجام دادند و ۱۵۲۳۷ تن بمب را روی سر ویتنام شمالی ریختند  انچنان  تاثیر روانی داشت  که سرانجام ویتنام را وادار به پذیرفتن اتش بس کرد

ولی در دهه ۱۹۶۰ با افزایش برد و قابلیت  موشک های بالستیک  در نقش اتمی  بمب افکن های  اتمی از چشم افتاد. موشک ها  بسیار بسیار سریعتر بودند و دفاع در برابر انها  یا غیر ممکن ویا بسیار سخت  بود و هزینه نگهداری  انها کمتر بود در نهایت عملا در دهه ۱۹۶۰ این بمب افکنها نقش اتمی را به  موشک ها  دادند

این مسئله تاثیر بسیاری   داشت برای نمونه انگلستان که در ان زمان در کنار امریکا و شوروی تولید کننده بمب افکن  اتمی بود دیگر بمب افکن اتمی تولید و طراحی نکردند  و فرانسه نیز بعد از خروج از  خدمت میراژ ۴ دیگر بمب افکن اتمی به خدمت نگرفت. ولی  همچنان  شوروی و امریکا این راه را ادامه دادند و چین هم به انها از دهه ۱۹۷۰ پیوست. نقش بمب افکنها بسیار محدود شده بود به شکلی که چندین طرح همانند ایکس بی ۷۰ ویا میاشیون ۵۰ لغو شد  بخی از ناوگان ب۵۲ و توپلوف های مختلف روسی از خدمت خارج شد.

در شوروی  از دهه ۱۹۶۰ برنامه پرتاب موشک های کروز ضد کشتی از بمب افکنها در دستور کار قرار گرفت . از انجایی که شوروی  بر روی اب توان مقابله با نیروی دریایی قدرتمند امریکا را نداشت روش   پرتاب موشک  ضد کشتی از بمب افکن پی گرفت (به نکته شماره ۲ رجوع کنید). از این رو در شوروی بمب افکنها نقش جدید را غیر نقش اتمی که دیگر در ان موثر نبودند به دست اوردند  و در امریکا نیز از دهه ۱۹۶۰ موشک های کروز اتمی چون ای جی ام ۲۸ با برد بیش از هزار کیلومتر از بمب افکنها پرتاب می شود

در اواخر دهه ۱۹۷۰ با رشد فناوری رایانه  در امریکا ، این کشور یک حرکت سریع را برای ساخت مهمات  های دوربرد اغاز کردند که انها را برای مدتی از شوروی جلو انداخت. انها از دهه ۱۹۷۰ توانستند  موشک های کروزی  کلکوم با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر و دقت ۵۰ متر و در مرحله بعد با دقت زیر ده متر  تولید کنند که در نقش متعارف میتواند با دقت  یک هدف را مورد تهاجم قرار دهد. این یک فناوری بسیار مهم بود . برای اولین بار این موشک به امریکا اجازه میداد بدون اینکه وارد حریف هوایی  دشمن  بشود و از چند هزار کیلومتر بدون در خطر قرار دادن هواگردها خود یک هدف را نابود کند. تا پیش  از این برای انهدام هدفی  با دقت بالا ، باید  تا چند کیلومتری ان پیش میرفتند تا با سلاح های لیزری و اپتیکی  ان را هدف قرار دهند و این به معنی نفوذ در عمق خاک دشمن  بود  . در ان زمان  تنها سلاحی که  دارای  برد بلند بود موشک بالستیک  بود که انها هم دقت هدف قرار دادن یک ساختمان را در برد چندین  هزار کیلومتری را نداشتند زیرا دقت انها پایین بود و هرگز دو قدرت هم موشک بالستیک  متعارف با برد بیش از ۹۰۰ کیلومتر را به خدمت نگرفته بودند  . از انجای که این موشک های(موشک کروزی چون کلکلوم) بیش از ۱٫۴ تن وزن و طول  انها بیش از ۶ متر بود تنها از بمب افکنها قابل پرتاب بودند

 به سرعت ب۵۲ قدیمی و پیر برای پرتاب کلکوم تغییر یافت و فصل جدید برای بمب افکن ها  اغاز شد.

تصویر از یک ب52 در حال رها کردن یک موشک کلکوم ..کلکوم بسته به مدل دارای 1300 تا 2400 کیلومتر برد است و دقت ان به زیر ده متر می رسد

تصویر از یک ب۵۲ در حال رها کردن یک موشک کلکوم ..کلکوم بسته به مدل دارای ۱۳۰۰ تا ۲۴۰۰ کیلومتر برد است و دقت ان به زیر ده متر می رسد

شوروی  دیر وارد این میدان  شد. این کشور زمانی  که امریکا از بمب افکن خود موشک کروز متعارف پرتاب می کردند تازه به سراغ نسخه اتمی خا۵۵ رفت و یک دهه بعد نسخه متعارف  را تولید کردند.. دلیل عمده ان این   بود که دقت  سامانه های هدایت  در  شوروی کمتر بود  ولی انها نیز با پرتاب موشک های متعارف از توپلوف ۹۵  بعد  از سالهای   ۲۰۰۰ با در نظر گرفتن تجربه عملکرد فوق العاده موشک تاماهاوک و کلکوم  در سال ۱۹۹۱ در جنگ خلیج فارس ۱  رو اوردند

امروزه تنها سه کشور دارای بمب افکن به شکل عملیاتی هستند. امریکا، روسیه و چین که هر  سه از انها مهمات های دوربرد پرتاب می کنند .

در اینجا  باید به چند نکته توجه کرد

بمب افکن های بزرگ قدیمی

خوب عملا تا اینجا متوجه  شدید که اصلا قرار نیست بمب افکنهای بزرگ با سطح مقطعی بزرگ چون ب۵۲ و یا توپلوف ۹۵ و یا اچ۶ چینی وارد اسمان  کشوری بشوند که طرف مقابل بخواهد انها را با استفاده  از پدافند هدف قرار  دهد. انها با داشتن موشک های کروزی با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر حتی بدون ورود به اسمان کشور دشمن میتوانند چندین موشک را شلیک و برگردند. اینکه  بمب افکن ها چند موشک حمل میکند بسته به موشک و نوع بمب افکن است برای نمونه ب ۵۲ توان حمل  ۲۰ موشک کلکوم را دارد و یا  توپلوف ۹۵  توان حمل هشت  تا چهارده موشک ویا اچ۶ توان حمل ۴ تا ۶موشک بسته به  مدل.  برد این موشک ها +شعاع رزمی بمب افکن ها می شود از این رو عملا توان فراقاره  ای دارند.

بمب افکن های جدیدتر

در این جا بمب افکنهای چون توپلوف ۲۲ ام، توپلوف ۱۶۰ ، ب۱ و ب۲ داریم. این بمب افکن های سطح  مقطعی  کمتری دارند برای نمونه  توپلوف ۲۲ ام۳ دارای سطح مقطعی  ۲۰ متر مربع(تقریبا اندازه سوخو۲۷)، ب۱ دارای سطح  مقطعی ده متر مربع(اندازه فانتوم) و ب۲ دارای سطح مقعطی ۰٫۰۰۱ متر مربع است.این هواپیما با استفاده  از جنگ الکترونیک از این که هستند کوچکتر نیز می  شوند از این رو علیرقم اینکه این بمب افکنها  نیز توان حملات موشکی دارند ولی میتوان با استفاده از پشتیبانی هواپیماهای جنگ الکترونیک انها را حتی در عمق خاک دشمن  نیز به کار برد. حتی بمب افکنها بزرگ قدیمی  را نیز میتوان زمانی که پدافند منطقه سرکوب شده است و یا دست کم در ارتفاع  بالا خطری برای انها وجود ندارد  وارد میدان کرد و دست به در هم کوبیدن  اهداف زیر بنایی کرد

تسلیحات

خوب  مشخص است در نقش متعارف اولین سلاح این بمب افنها بمب های سقوط ازاد هستند. برای نمونه  بمب افکنها ب ۵۲ توان حمل تا ۸۲ بمب مارک ۸۲ را دارد ویا توپلوف  ۱۶۰ میتواند تا  ۶۲ بمب ۲۵۰ کیلوگرمی حمل کند ولی استفاده از این بمب ها ممکن  نیست  الا که دست کم ارتفاع  بالا از خطر سامانه های پدافندی ایمن باشد ویا پدافند کامل سرکوب شده باشد

دیگر سلاح بمب های هدایت  شونده ماهواره ای است . این امریکاها هستند که در این زمینه دست  برتر را دارند و بارها در جنگها از این گونه سلاح ها از بمب افکنهای خود استفاده کردند  ولی روسها تا کنون چنین  کاری نکردند و به غیر از  انگشت شمار از بمب افکنها انها مابقی اصلا توان حمل سلاح هدایت ماهواره ای ندارند. این سلاح ها واقعا راهبردی هستند . برای نمونه تمامی بمب افنهای امریکا   میتواند تا ۸۲ بمب هدایت ماهواره ای  ۲۲۵ کیلوگرمی و یا ۱۸ بمب ماهواره ای ۹۰۰ کیلوگرمی را حمل کند. میتوان به هر بمب مختصات یک هدف را داد  و این به معنی حمله به  ۸۲  هدف متفاوت تنها در یک پرواز ..حالا  شما فکر کنید چنین حمله ای با یک شهر چه میکند… به تازگی بمب افکنهای چون ب۵۲ ، ب۱ و ب۲ مسلح به اس دی بی ها شده اند . این اس دی بی ها سلاح اینده و سلاح پیروزی بخش هستند زیرا هر یک  از  سه بمب افکن  نام برده توان حمل  صد فروند از این بمب ها را دارند. این بمب ها دارای  برد بیش از صد کیلومتر در هنگام پرتاب از ارتفاع  بالا هستند  هر کدام دارای  سیستم هدایت مستقل است.. تنها یک پرواز  و رها کردن به موقع و برنامه ریزی  شده صد بمب هدایت شونده اس دی بی باعث نابودی هر شبکه پدافندی  می شود

یک ب 52 در حال رها کردن بمب های هدایت ماهواره ای

یک ب ۵۲ در حال رها کردن بمب های هدایت ماهواره ای

دیگر سلاح موشک های کروز هستند .. همان طور که گفته شد این بمب افکن ها  اولین شلیک کنند موشک های  کروز دوربرد بودند ولی امروزه  توان تهاجمی انها به شدت افزایش  یافته البته باز این مورد  در مورد امریکا بیشتر صدق میکند زیرا امروزه   تنها  بمب افکنهای روسی به موشک  های دوربرد  بزرگ چون خا ۱۰۱ و ۱۰۲متکی هستند ولی نصب جدید سلاح  های تهاجمی غربی  از جمله دو سلاح ای جی ام ۱۵۴ با برد ۱۳۰ تا ۵۰۰ کیلومتر بسته به مدل  و نسخه  دور برد ای جی ام ۱۵۸ با برد ۱۰۰۰ کیلومتر اگرچه از کلکوم  برد کمتری دارد ولی دقت انها بیشتر و کوچکتر هستند(البته روسها نیز برنامه های در این زمینه نیز دارند با توسعه نسخه جدید خا ۵۹)

از طرفی با گذشت زمان  این سلاح ها پنهانکار  تر نیز شده اند . در حالی که سطح مقطعی کلکوم  حدود ۰٫۵ متر مربع بود این میزان در  ای جی ام ۱۵۸ به زیر ۰٫۰۰۲ رسیده است و کشف و درگیری  با ان حتی برای سامانه های کوتاه برد نیز بسیار سخت شده اند

ب2 در حال رها کردن ای جی ام 158..نسخه جدید این موشک تا 1000 کیلومتر برد دارد و حتی از جنگنده هم پرتاب می شود

ب۲ در حال رها کردن ای جی ام ۱۵۸٫٫نسخه جدید این موشک تا ۱۰۰۰ کیلومتر برد دارد و حتی از جنگنده هم پرتاب می شود

 ویژگی ها

 بمب افکن های  دوربرد چند ویژگی برای دارنده خود دارند

 ۱-اینکه میتواند از برد بسیار  به طرف  اهداف اتش کنند  بدون اینکه حتی وارد حریم هوایی دشمن شویم ولی این ویژگی  در حال کم رنگ شدن است زیرا  در مرحله اول این ویژگی خود بمب افکنها  نیست بلکه  ویژگی  موشک های حمل شده توسط این بمب افکنها است . امروزه موشک های کروز قابل پرتابی  با برد ۱۳۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر برای پرتاب از جنگنده همکنون در دسترس است ولی بدون شک هیچ جنگنده ای  توان حمل ۲۰ ویا ۱۵ ویا ۸ موشک کروز را ندارند و این از ویژگی  بمب افکنها  است . برای نمونه یک ب ۵۲ برخاسته و از فاصله زیاد  ۲۰ هدف را نابود میکند

۲- ولی  بزرگترین ویژگی  این بمب افکن ها  برد انها است. این برد به کشور  دارنده اجازه می دهد  تا به هر هدفی در هر جای جهان حمله کند. برای نمونه اگر روسها بخواند نیزولند   در جنوب  اقیانوس  ارام  را بزنند می توانند  با پرواز از کامچتکا با  یک بار سوختگیر هوایی چند ده موشک را از چند بمب افکن اتش کنند. روسها در چند هزار کیلومتری  استرالیا ویا نیوزلند پایگاهی ندارند

ویا اگر امریکا بخواهند افریقای  جنوبی را هدف قرار  دهند  می تواند تنها در عرض چند ساعت با  بمب افکن های  خود را از هر نقطه  جهان با انجا رسانده   و هدف خود را نابود کنند . از این رو کشور دارای چنین بمب افکنی حتی بدون داشتن پایگاه در منطقه ویا در صورت نابودی پایگاه هایش  در منطقه دست به حمله  حتی در برد فراقاره ای بزند. شاید یک جنگنده بتواند تسلیحاتی  هدایت شونده حمل کند ولی هرگز از نظر برد  و میزان سلاح قابل حمل به بمب افکن نمی رسد .  اکثر بمب افکن های موجود با یک بار سوختگیر  هوایی همه نقاط جهان را پوشش میدهند

۳- ویژگی  دیگر انها این است که دفاع در برابر   انها سخت است. از انجای که انها بر فراز خاک کشور دشمن  پرواز نمی کنند  درگیر با پدافند با انها غیر ممکن است  و فرستادن شکاری ها نیز به دنبال ها سخت است زیرا معمولا توسط اواکس طی ماموریت همراهی می شوند  و از   هر حمله هوایی بسیار زودتر خبر دار می شوند

روسیه نیز در دهه 1990 دست به هماهنگ سازی موشک خا 55 و نسخه های متعارف ان روی برخی از بمب افکن های خود زد

روسیه نیز در دهه ۱۹۹۰ دست به هماهنگ سازی موشک خا ۵۵ و نسخه های متعارف ان روی برخی از بمب افکن های خود زد

ارایش و اینده

همکنون   امریکا ،روسیه و چین تنها دارندگان بمب افکن  راهبردی در جهان هستند

امریکا: ۷۷ فروند ب-۵۲ اچ، ۶۲ فروند ب۱ لنسر و ۲۰ فروند ب۲

روسیه: ۴۱ فروند  توپلوف ۹۵ ، ۷۰ فروند توپلوف ۲۲ ام۳ و ۱۳ فروند توپلوف ۱۶۰

چین: ۱۲۰ فروند اچ۶

load-b52 load-b1 load-b2 PLA-AF-Tu-22M-3-Weps-2D

در قیاس بین روسها و امریکا خوب به صورت مشخص امریکا وضعیت  بهتری دارند . انها نتنها بمب افکن های بیشتری دارند بلکه بمب افکن های  انها سلاح های هدایت شونده بیشتر و دقیق حمل میکند و تنوع  تسلیحاتی انها بیشتر است   . از طرفی  روسها دچار محدودیت سوخت رسان نیز هستند زیرا انها تنها دارای ۱۹  هواپیمای سوخت رسان هستند ولی امریکا بیش از ۳۰۰ فروند   ولی در نهایت  برای روسها نیز کافی است زیرا روسها سیاست های  نظامی و خارجی امریکا را ندارند و برای نمونه تنها استفاده  عملی از بمب افنهای روسی در جنگ افغانستان و سوریه بوده ولی امریکا  در بیش از ۱۰ نبرد از بمب افکن های خود بهره بردند

چین  وضعیت پاینتری دارد. اگرچه ۱۲۰ بمب افکن دارد ولی بخشی از انها توان پرتاب موشک  کروز ندارند و برد کلی انها کم است ولی چین عملا توان هدف قرار دادن هر هدفی در جنوب شرق اسیا ، استرالیا  ویا خاور میانه  را دارد

اگرچه امروزه ناوها و زیر دریای ها نیز موشک کروز  حمل میکنند ولی باید گفت سریعترین  حالت و بهترین  حالت همین بمب افکن ها  هستند. زیرا انها از هر منطقه ای می توانند پرواز کنند  و خود را در عرض چند ساعت به مناطق دور دست برساند. برای نمونه ب۵۲ امریکا در جنگ خلیج  فارس ۱ چند بار از خود امریکا برخاست  ، در خارج از مرز های عراق موشک کروز  کلکوم خود را  شلیک کردند  و دوباره به امریکا  بازگشتند. این ماموریت ها  با دو بار سوختگیری هایی ۳۴ ساعت طول کشید. همچنین بارها در جریان نبرد  سال ۲۰۰۳ در عراق و سال ۱۹۹۹ در یوگسلاوی  بمب افکن از جنوب شرق اسیا ویا امریکا بخاست و اهداف خود را هدف قرار  داند و برگشتند . این داستان  در نبرد با مخالفین دولت سوریه توسط روسها نیز پیش امد. در واقع بمب افکن این توان را میدهد  که حتی در صورت نبودن پایگاه در منطقه ویا نابودی انها ، دست به حملات  بزنند. این کار برای ناو های و زیر دریای های  بسیار زمان برتر  است  و از طرفی برای ناوها خطر ناک تر

اچ6 کا اخرین نسخه بمب افکن چینی اچ 6 میتواند تا شش موشک کروز با برد بیش از 2000 کیلومتر حمل کند

اچ۶ کا اخرین نسخه بمب افکن چینی اچ ۶ میتواند تا شش موشک کروز با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر حمل کند

در اینده چه خواهد شد

روسها به دنبال برنامه با نام پاکدا هستند یک بمب افکن مافوق صوت پهن که واقعا به نظر می اید برای روسها بسیار بلند  پروازنه باشد . دست کم روسها تا کنون بمب افکنی با این شکل و فناوری  نساخته اند وباید دید در اینده چه خواهد شد  زیرا به گفته روسها تا سال ۲۰۲۰ به پرواز در خواهد امد. این بمب افکن  جایگزین ناوگان توپلوف ۹۵ و ۱۶۰ خواهد شد

امریکا  رسما برنامه ب۲۱ را اعلام کردند یک بمب افکن ساخت نروث روپ سازنده بمب افکن  ب۲  با فناوری استیلز که جایگزین ب۱ و ۲ و حتی احتمالا ب۵۲ خواهد شد. به نظر کار امریکا  راحت تر است زیرا بی۲۱ شبیه ب۲ است از این  رو انها تنها باید روی فناوری پنهانکار  بیشتر و الکترونیک  کار کنند

 چین همکنون برنامه ای ندارد اگرچه خبرهای در مورد طراحی یک بمب افکن  چهار موتوره به گوش می رسد

بمب افکنها  برای ارتش های  بزرگ یک سلاح راهبردی هستند. هیچ سلاحی نمی تواند مانند انها تعداد زیادی  موشک را حمل و به سرعت در هر  گوشه از جهان  دست به عملیات بزند.. زیر دریای ها  و ناوها  کند و موشک های بالستیک  گران و دقت کمی دارند ولی ترکیب  بمب افکنها و سلاح های دوربرد یک نیروی واکنش سریع موثر هستند از این رو همچنان شاهد حضور پر شکوه  بمب افکنها در قرن جدید هستیم

گرداوری: عبدالحمید تارخ

74+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.