جنگنده هانیروی هوایی

پروژه جنگنده چند منظوره سبک تاندر بلاک ۳

پروژه جنگنده چند منظوره سبک تاندر بلاک ۳

پروژه جنگنده چند منظوره سبک تاندر بلاک ۳

نویسنده : الیاس امراء

در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ناوگان هوایی پاکستان با تحویل رسته ای ۱۱ فروندی ، جدید ترین نسخه جنگنده تاندر را تحویل گرفت

تاندر در حال حاضر ستون فقرات نیرو هوایی پاکستان را تشکیل می‌دهد و قرار است تا ۲۰۴۰ در این وظیفه باقی بماند و خلأ میان ناوگان برتری هوایی (اف-۱۶) تا ناوگان تهاجمی (میراژ) را پر کند

دهه ۷۰ میلادی بود پس از پایان جنگ ۱۹۷۱ ، ذولفقار علی بوتو برنامه جهت بازسازی ارتش پاکستان آغاز کرد
هدف جایگزین کردن جنگنده بدنام اف-۱۰۴ و جنگنده از رده خارج اف-۶(میگ‌۱۹) بود

این برنامه به قرار داد خرید ۱۱۰ فروند جنگنده تهاجمی ای-7  و ۸۰ فروند جنگنده اف-5اف  ختم شد
با این حال تغیرات سیاسی داخلی پاکستان و هند
و داغ شدن برنامه اتمی دو کشور ، ایالات متحده هر دو طرف
(پاکستان و هند) را تحت تحریم تسلیحاتی قرار داد
با اینکه اولین  رسته ای-7 آماده تحویل بود ، هرگز تحویل نیرو هوایی پاکستان نشد … (طرف مقابل هند ناراضی از کارنامه میگ ۲۱ به دنبال خرید جنگنده ویگن از سوئد بود که ایالات متحده مانع آن شد)

جنگنده تهاجمی ای-7 پاکستانی که هرگز تحویل نشد
جنگنده تهاجمی ای-7 پاکستانی که هرگز تحویل نشد

با این حال نیاز پاکستان برای جایگزینی اف 104 و اف6  پا برجا بود و نگاه از تحریم تسلیحاتی به سمت چین معطوف شد و جنگنده اسکای بولت

با این حال با چندین دهه نزا سیاسی در پاکستان روند جایگزینی بسیار کند پیش رفت تا جایی که زمانی که ناوگان اف7 پاکستان کامل در چرخه عملیاتی قرار گرفت به عنوان یک جنگنده نسل دوم/سوم عملا از دور میدان نبرد مدرن خارج بود

از همان ابتدا دهه ۸۰ پاکستان قصد اصلاح برنامه اف7 را داشت، به جنگنده ای که نیاز های نیرو هوایی پاکستان را تامین کند و این گونه پروژه ارتقا صابر مطرح شد
با این حال هرگز بودجه ارتش پاکستان در نفع پروژه صابر قرار نگرفت

در اواخر دهه ۸۰ میلادی و بهبود روابط ایالات متحده و پاکستان طرح جنگنده مشترک براساس اف7 در دستور قرار گرفت
پروژه صابر ۲ که در دهه نود و سرعت گرفتن پروژه موشکی و اتمی پاکستان بار دیگه روابط ایالات متحده و

پاکستان رو به سردی گذاشت و پروژه بار دیگه لغو شد

در هزاره جدید ، پاکستان طرح صابر ۲  را از سر گرفت اینبار تنها

طرح برای مدتی دنبال شد به پروژه سوپر صابر 7 تبدیل شده اما دیری نگذشت که حقیقت به مانند یک بمب برای شبکه سیاست گذار آشکار شد، صنایع پاکستان توان صنعتی برای تولید یک جنگنده را ندارد ، اقتصاد پاکستان زیر فشار جنگ با طالبان و القائده و میلیون ها مهاجر افغان بود

پرتوتایپ/ماکت طرح مفهومی پروژه سوپر صابر 7 مسلح به موشک مجیک و اس دی-10 ، برخلاف تصورات تخیلی عامه طراحی جنگنده تاندر اصالت پاکستانی نه چینی

و تکمیل پروژه سوپر صابر 7 بیشتر یک رویا بود از این جهت دولت به سمت یک سرمایع گذار و شریک رفت . اینبار چین و در زمان موازی در سه قرارداد مجزا با فرانسه ، سوئد و ایتالیا برای توسعه زیر ساخت صنعت هوانوردی در دستور کار قرار گرفت

چین پاکستان قبل از پروژه صابر ، بروی پروژه جنگنده آموزشی رزمی کا-۸ با یک دیگر همکاری کرده بودن پاکستان با تولید نسخه ای با تجهیزات غربی (ایتالیایی/آمریکایی) راه برای صادرات هموار تر کرده بود

از این جهت پروژه صابر به چین برده شد و نامش به پروژه جوینت فایتر ( جنگنده مشترک) تغیر کرد و بعد ورود به خدمت، جی اف-17 تاندر نام گذاری شد

مقاله در مورد اشنایی با  جنگنده جی اف17 بلوک1 و2 را اینجا بخوانید

حاصل پروژه حدود ۳ سال بعد پرواز کرد و بعد  ۵ سال و ساخت ۹ پرتوتایپ و تست تحقیقات پرواز  وارد خدمت شد

طی ۱۳ سال گذشته از پرواز تاندر به چندین مدل مختلف تکامل یافته و وارد خدمت شده

تا اینکه امروزه به نسخه تاندر بلاک ۳ رسیده

JF-17C BK3

بلاک ۳ در واقع حاصل توسعه تاندر-بی یا همان نسخه دو سرنشینه است
درسال ۲۰۱۳ چین دست به توسعه یک نسخه دو سرنشینه از جنگنده تاندر میزند تا در نقش آموزش پیشرفته و تهاجمی برای آن بازار یابی کند
اضافه کردن خدمه دوم به تاندر به معنای کاهش حجم سوخت جنگنده بود چرا که مخازن پشت کاکپیت باید حذف میشد
از آنجا که تاندر خود یک جنگنده سبک است از دست دادن حجم سوخت نکته منفی بزرگ بود از این رو یک بازنگری اساسی در ساختار جنگنده انجام شد و تمام مخازن سوخت از اول طراحی شدند تا جایی که صنایع کامرا در ویژه برنامه خود اعلام کرد که میزان سوخت و برد عملیاتی از نسخه ای (تک سر نشین) به نسخه بی (دو سرنشین) تغیر نکرده

این نسخه برای اولین بار توسط میانمار خریداری شد

(پ.ن : با وجود این که چین از توسعه دهندگان جنگنده تاندر و نسخه های مخصوص به خود رو داره اما خط تولید انبوه تاندر رو نداره. (نبود سفارش انبوه)
با  وجود بازاریابی چین در خصوص فروش تاندر به میانمار ، جنگندها در پاکستان ساخته به شکل کیت به چین فرستاده شدند)

با فروش نسخه بی به میانمار ، نیرو هوایی پاکستان نیز به این نسخه ابراز علاقه کرد و تحت قراردادی ۲۸ فروند از این نسخه را در صنایع کامرا تولید کرد
تفاوت نسخه پاکستانی با میانمار شامل موتور ، رادار و میله سوخت گیری هوایی است

برای رسیدن به بلاک ۳ بازگرداند بازطراحی به نسخه تک سرنشینه اتفاق افتاد و سوخت بیشتر در اختیار نسخه تک سرنشینه جنگنده قرار داد

اولین پرتوتایپ بلاک ۳ در دسامبر ۲۰۱۹ در چین پرواز و بعد از آن دومین پرتوتایپ در صنایع کامرا ساخته اواسط ۲۰۲۰ پرواز کرد

اولین پورتوتایپ بلاک3 با شماره بدنه 3000

بزرگترین ترین تفاوت میان پرتوتایپ اول و دوم موتور و رادار آن بود
در پرتوتایپ اول از موتور آردی93 استفاده شده بود که موتور مورد استفاده در نسخه های پیشین جنگنده تاندر است

در پورتوتایپ دوم ، موتور جدید تر آر دی-93ام ای استفاده شده که یک نسخه بهینه شده از نسخه قبل است این نسخه توان تولید نیرو بیشتر در حالت پس سوز دارد

دومین پورتوتایپ بلاک 3 ساخته شده در صنایع کامرا به شماره سریال 3001 ، به رادوم دو نسخه توجه کنید

در بلاک ۳ ، ساختار الکترونیک جنگنده نیز بصورت کامل از اول طراحی شد
در تاندر نسخه بی، از الکترونیک مشابه بلاک ۲ استفاده شد

اما بزگترین ابعاد تاندر بلاک ۳ ، تغیر الکترونیک آن است

اما این تغیر برای تاندر کاملا تازگی نداشت ، اواسط سال ۲۰۱۹ ، صنایع کامرا نام گذاری تعدادی از آخرین تاندر های بلاک ۲ را تغییر داد

از
JF-17A BK2
به
JF-17C BK2

تغریبا ۲ سال طول کشید تا تیکه های پازل دور هم جمع شوند تا دلیل این اتفاق مشخص شود
آخرین تاندر بلاک ۲ ها ارتقا یافته اند و رادار آرایه فازی فعال کی ال جی-7ای را دریافت کرده اند ، برای همین تگ سی را دریافت کردنده اند و در همان سال ۲۰۱۹ و افزایش تنش میان هند و پاکستان
تاندر مسلح به موشک هوا به هوا  پی ال-15 دیده شد که در واقع همین تاندر-سی بلاک2 بود

تجربیات وجود رادار مذکور که قرار بود (و هست) رادار استاندارد بلاک-۳ باشد باعث بازنگرش کامل سیستم های بلاک ۳ شود

JF-17C BK2

بلاک ۳ دارای سیستم هشدار دهنده راداری و غیر فعال کاملا جدید است
همچنین کاکپیت آن از نوع طراحی شد و یک اچ یو دی جدید شبه به اچ یو دی جنگنده نسل پنجم جی-20 دریافت کرده است

باز طراحی سازه ، موتور جدید و ایونیک جدید راه را برای یک پایلون اضافه در تاندر باز کرده

تاندر در نسخه های بلاک ۱ و ۲ و همچنین نسخه دو سرنشینه دارای 7 هارد پوینت است
دو عدد در نوک بال ها برای حمل موشک  پی ال-5 یا پی ال-10
چهار تا زیر بال ها برای حمل تا ۶ موشک هوا به هوا پی ال-12 یا پی ال-15 یا ۲ مخزن سوخت اکسترنال و ۴ بمب ۵۰۰ پوندی و یا ‌‌…
و یک هاردپوینت زیر بدنه اصلی که برای حمل مخزن سوخت یا پاد جنگ الکترونیک یا پاد ناوبری/هدف گیری و یا …

در نسخه بلاک ۳ ، یک هارپوینت زیر ورودی هوا سمت چپ موتور اضافه شده که مخصوصا برای حمل پاد جنگ الکترونیک و یا پاد ناوبری/هدف یابی است
باز طراحی ساختار بال به پایلون دوم هر بال توان حمل بار های سنگین تر تا ۲۰۰۰ پوند را داده است و مجموع توان حمل بار تاندر بلاک ۳ به عدد ۱۰۵۰۰ پوند رسیده که حدود ۷۰۰ کیلوگرم سنگینتر از نسخه های ماقبل است

پ.ن:

موشک پی ال 12 یک موشک هوابه هوا هدایت فعال راداری ساخت چین که بسته به نسخه ار سیکر موشک آر-77 روسی یا یک نمونه چینی استفاده میکنه و بردی معادل 70 کیلومتر داره

موشک پی ال-5 یک موشک حرارت یاب کوتاه برد با برد 15 کیلومتر

موشک پی ال-15 یک موشک هوا به هوا هدایت فعال راداری با برد نسخه صادراتی 145 کیلومتر است

 موشک پی ال-10 یک موشک تصویر ساز فروسرخ کوتاه برد با بیشینه برد 20 کیلومتر در نسخه صادراتی است

دیگر تسلحات مهم قابل حمل توسط تاندر ، موشک کروز تهاجمی پنهان کار رعد-2 با برد +600 کیلومتر

بمب هدایت ماهوارای تکبیر-1

موشک کروز هایپرسونیک ضد کشتی سی ام-400ای کی جی با سرعت 5 ماخ

بمب تخریب باند فردگاه حفار-1

بمب خوشه ای ضد زره هوشمند هیجارا

موشک ضد رادار ام ای آر-1

موشک ضد رادار اچ دی-1ای

برخلاف تصور هاردپوینت دوال رک تاندر جدید نیست از بلاک 1 در جنگنده وجود داشته

باز گردیم ایونیک بلاک ۳ ، متاسفانه اطلاعات کامل از شیوه طراحی داخلی کاکپیت تا این لحظه که این مقاله را می‌نویسم منتشر نشده اما میدانیم رادار جنگنده ، رادار آرایه فازی فعال کی ال جی-7ای است

اما چیزی که نمیدانیم مدل آن است
از این رادار تا کنون ۳ نسخه معرفی شده و در کاتالوگ هر سه مدل نام تاندر ذکر شده

KLJ-7A V1 این نسخه دارای یک دیش ثابت است
KLJ-7A V3 جدیدترین عضو خانواده با 3 دیش ثابت

با توجه به دماغه جنگنده ها وجود نسخه ۳ام منتفی است و میماند نسخه ۲ و ۱ که باید در انتظار یک تصویر ماند

در نسخه اول این رادار بیشنه برد +۲۰۰ کیلومتر دارد و میتواند یک جنگنده را (بین علما اختلاف بین ۵-۳ متر مربع) از ۱۷۰ کیلومتری کشف کند

همچنین دارای دو حالت سرچ دریایی با بیشینه برد ۲۲۰ کیلومتر است و در نقش تهاجمی میتواند یک نقشه با بیشینه برد ۳۰۰ کیلومتر را در اختیار خلبان قرار دهد به همراه نقشه برداری راداری با دقت ۱ متر مربع

که برای جنگنده های در ابعاد تاندر قابل تحسین است

پاکستان و چین هر دو انتظار بالایی برای بازار صادراتی بلاک ۳ دارند چرا که تغریبا به عنوان یک جنگنده نسل ۴++ سبک در کلاس خود تنها است و گزینه مناسب بروی کاغذ برای کشور های بودجه دفاعی پایین است

نیرو هوایی پاکستان ، قصد به خدمت گیری ۵۳ فروند از این نسخه را تا سال ۲۰۲۴ دارد که یازده فروند آن را در آخرین روز سال ۲۰۲۱ تحویل گرفت

(۵۰ فروند سفارش اصلی و ۳عدد مضاعف جهت جایگزینی  سقوط ۳ تاندر بلاک ۱ و ۲ طی چند سال گذشته)

برای عضویت در اینستاگرام جنگاوران اینجا را کلیک کنید

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
کانال سایت جنگاوران