جنگ کانال سوئز اغازی برای حدود دو دهه جنگ در خاورمیانه بین اعراب و اسرائیل بود.این جنگ که با حمله انگلستان،فرانسه و اسرائیل به مصر اغار شد به دلیل تصمیم جمال عبدالناصر رئیس جمهور وقت مصر برای ملی کردن کانال سوئز اغاز شد. جمال عبدالناصر در۲۶ ‍ژانویه سال ۱۹۵۶ کانال سوئز را ملی اعلام کرد و ان این چیزی نبود که انگلستان و فرانسه از ان خوششان بیاید.البته در این میان اسرائیل کاری به ملی شدن کانال سوئز نداشت ولی از انجایی که در ان زمان مصر و جمال عبدالناصر در خط مقدم نبرد با اسرائیل بود این بهانه خوبی برای ضربه زدن به مصر بود.

کار ساخت کانال سوئز در سال ۱۸۷۵ به پایان رسید. این کانال برای کشوری مانند انگلستان و فرانسه که در جنوب شرق اسیا مستعمرات داشتند و اهمیت فوق العاده مهمی داشت زیرا دیگر کشتیهای انها برای رسیدن به هند و یا ویتنام لازم نبود کل قاره افریقا را دور بزنند. از همان سال انگلیسیها ۴۴% از سهم این کانال را در خریداری کردند و تا پایان جنگ جهانی دوم با چنگ و دندان از کانال سوئز دفاع کردند. چرچیل در خاطرات خود درباره جنگ جهانی دوم نوشت که حفظ کانال سوئز ار حفظ تمامی مستعمرات  انگلستان(افریقا و هند)مهم تر است ولی از سال ۱۹۴۸ اهمیت کانال تا حد زیادی کاسته شد اول دلیل ان وضعیت انگلستان بعد از جنگ بود. انگلستان بعد از جنگ جهانی دوم به دلیل هزینه های زیادی که بر ان تحمیل شده بود تا حدی زیادی دچار مشکلات مالی بود از این رو با کاهش بودجه دفاعی از حضور نظامی خود در بسیاری از مستعمراتش کاست.جدا شدن هند و استقلال بسیاری از مستعمراتش در جنوب شرق اسیا باعث کمتر شدن تردد ناوگان دریایی ان از کانال سوئز شد واز طرفی در دهه ۱۹۵۰ انگلستان طی یک اشتباه استراتژیک پیش بینی  کرد که  خاورمیانه بیشتر از ۱۰ سال دیگر نفت ندارد و این مسائل باعث کاهش اهمیت دفاع از کانال سوئز شد.

بعد از جنگ جهانی دوم کانال سوئز همچنان برای انگلستان اهمیت بسیاری داشت ، ولی موقعیت انگلستان در مصر روز به روز وخیم تر می شد. با حمایت انگلستان از اسرائیل در مصر مردم به شدت از سیاست های انگلستان متنفر شدند و از این رو جو ضد انگلیسی در مصر افزایش یافت و یک رشته درگیرهای که بین مردم مصر و نیروهای انگلیسی طی سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ روی داد تا اینکه سرانجام در سال ۱۹۵۳ طی کودتای افسران ازادی خواه در مصر انگلستان برای همیشه دستش از مصر و کانال سوئز قطع شد. بعد از به قدرت رسیدن جمال عبدالناصر در مصر با وجود این درسال ۱۹۵۳ انگلستان تلاش کرد تا روابط خود را با دولت جدید مصر ترمیم کند، در همان زمان سودان که از مستعمرات انگلستان در افریقا بود در حال پیدا کردن استقلال بود و مصر بر روی قسمتی از شمال سودان یا همان دره نیل دست گذاشته بود.در نهایت مصر به خواسته خود نرسید و سر همین موضوع شورش های در داخل مصر بر ضد دولت جدید شکل گرفت. ماجرای سودان و همچنین وضعیت نا مناسب اقتصادی مصر،دولت نو پای ناصر را تحت فشار قرار داده بود.همچنین ناصر از نزدیکی روابط حکومت هاشمی در عراق و رابطه خوب پادشاهی اردن با انگلستان بسیار نگران بود

.ناصر بین سالهای ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۶ تلاش گسترده ای برای کوتاه کردن دست انگلستان از کشور های عربی کرد ولی می خواست مصر رهبری کشورهای عربی را به دست بگیرد.وی معتقد بود که سیاستهای انگلستان در جهت تضعیف و استعمار کشورهای عربی به نفع اسرائیل است و تلاش میکرد تا لبنان را از رفتن به دامان انگلستان رهایی دهد.وی همچنین تلاش بسیار برای جلب نظر رهبران اردن و عربستان کرد که روابط خوبی با انگلستان داشتند کرد ولی موفقیتی به همراه نداشت.

-جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر درسال بعد از اعلام ملی شدن کانال سوئز در میان احساست ناسیونالیستی مردم در 26 ژوئیه سال 1956

-جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر درسال بعد از اعلام ملی شدن کانال سوئز در میان احساست ناسیونالیستی مردم در ۲۶ ژوئیه سال ۱۹۵۶

انگلستان خوش بین بود شاید ناصر تا حدی برای حمایت خارجی رو به امریکا بیاورد در این صورت کار برای انگلیسیها راحت تر بود ولی اینزنهاور رئیس جمهور وقت امریکا چندان در ان زمان برای حضور فعال در شمال افریقا و خاورمیانه مشتاق نبود.البته در ان زمان در حال کمک مالی به مصر برای ایجاد یک سد بسیار بزرگ بر روی نیل بود ،این کمکها بیشتر برای جلب نظر مصر به طرف غرب بود تا به سوی شوروی جذب نشود.از طرفی ناصر نیز کاری نکرد که امریکا را برای همکاری بیشتر جلب کند.در سال ۱۹۵۶ مصر ، چین کمونیست را به رسمیت شناخت و خشم امریکا را برانگیخت و امریکا نیز به تلافی کمک به مصر برای ساخت سد بر  روی رود نیل را متوقف کرد و واکنش ناصر به این اقدام ملی کردن صنعت نفت بود. ملی شدن سوئز طی سخنرانی در ۲۶ ژانویه انجام شد. وی در این سخنرانی به ارتش مصر فرمان داد تا کنترل کانال را در اختیار بگیرد.

در یک اگوست نشست سه جانبی بین وزیران خارجه امریکا،فرانسه و انگلستان برای بحث بر سر اقدام ناصر تشکیل شد. امریکا تلاش کرد وضعیت را ارام کند ولی نتوانست و انگلستان در نهایت متوجه شد راهی جزء جنگ در پیش ندارد سه ماه بعد از ملی شده کانال سوئز فرانسه و انگلستان طی مذاکراتی برای تحت فشار گذاشتن مصر تصمیم به تقویت موضع اسرائیل در مقابل مصر گرفتند . انها از اسرائیل خواستند تا به صحرای سینا کمک کند و در ان زمان انگلستان و فرانسه به ظاهر برای میانجی گردی بین اسرائیل و مصر وارد عمل شده و نیروهای نظامی خود را در دو طرف کانال سوئز به عنوان نیروی  حافظ صلح مستقر خواهند شد و اینگونه کنترل کانال سوئز را به دست خواهد گفت.

هم فرانسه و انگلستان می خواستند ناصر از صحنه قدرت مصر کنار رود. ناصر با ملی کرد کانال سوئز منافع راهبردی انگلستان را مورد تحدید قرار داده بود و از طرفی فرانسه نیز ناصر را به کمک به مبارزان الجزایری متهم میکرد. فرانسه به شدت از نفوذ ناصر در مستعمرات افریقای فرانسه نگران بود. اسرائیل به شدت از تحدید تنگه تریان نگران بود. شمال این تنگه به مرزهای جنوبی اسرائیل یا همان بندر راهبردی الیات میرسید ولی خود تنگه در تسلط نیروهای ارتش مصر بود. اسرائیل از برنامه های جدید ارتش مصر برای تقویت خود که با کمک شوروی دست خرید ۲۳۰ تانک،۱۵۰ جت شکاری میگ۱۵ ، ۵۳۰ دستگاه خودروی زرهی و ۶۰ بمب افکن ایلیوشین ۲۸ ضد نگران  بود. این تسهیلات جدید توازن قدرت نظامی را در منطقه به هم می ریخت و اسرائیل می خوات دوباره توازن قدرت به شکل قبل برگردد

.واشینگتن با لندن و پاریس درباره استفاده از زور برای حل ان مسئله اتفاق نظر نداشت. امریکا تلاش داشت با روش های دیپلوماتیک مشکل را حل کند ولی انگلستان و فرانسه نظامی به موضوع نگاه می کردند. امریکا معتقد بود که برخورد نظامی با مصر ،خود به خود مصر را به دامان شوروی و کمونیست هل میدهد ولی انگلیسیها که دیدند نزدیک ترین متحدشان یعنی امریکا حاضر به جنگ نیست با فرانسویان راه خود را پیش گرفتند. اسرائیلی عملیاتی را با نام کاتیش طراحی کرده بود. این عملیت چهار هدف اصلی داشت که شامل اشغال کامل نوار غزه و همچنین شرم الشیخ (در جنوب سینا)،العریش در شمال سینا و ابو اقیله در مرکز سینا بود. ولی مهمترین بخش ان عملیات در صحرای سینا بود. البته عملیات بر ضد نوار غزه برای حمایت از نیروهای عمل کننده در صحرای سینا بود. از انجایی که نیروهای مبارز فلسطینی در نوار غزه پایگاه داشتند، اسرایئل نمی خواست زمانی که در صحرای سینا در حال انجام عملیات است از پشت مورد حمله نیرو های فسلطینی مستقر در غزه قرار گیرد. اسرائیل در ان تهاجم قصد یورش به شش نقطه در صحرای سینا از شمال تا جنوب ان را داشت که تمامی سینا را تحت تسلط خود در می اورد.

1956_Suez_war_-_conquest_of_Sinai

نبرد در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۵۶ اغازشد. هدف اسرائیل اشغال کامل صحرای سینا و رسیدن به کانال سوئز بود. بخشی از سربازان اسرائیلی در مرز اسرائیل با اردن مستقر شده بودند زیرا موساد اعتقاد داشت احتمال ورود اردن به جنگ در حمایت از مصر بسیار زیاد است. رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل ژنرال موشه دایان برنامه ریزی کرده بود که تا ۸۹۰ گردان پیاده و چتر باز را تحت فرمانده ای سرهنگ دوم رافائل ایتان که از کهنه سربازان جنگ سال ۱۹۴۸ بود قرار دهد. قرار شد تا سربازان اسرائیلی از گذرگاهی دره مانند به طول ۳۲ کیلومتر که بین شمال و جنوب صحرای سینا قرار دارد به طرف شرق کانال سوئز ببرد.

این گذرگاه همواره در صحرای سینا یک استتار طبیعی برای نیروهای مهاجم ایجاد میکرد و از این رو در جنگ های سال ۱۹۵۶ ،۶۷ و ۷۳ همواره از مناطق پر درگیر  و کلیدی در صحرای سینا بوده است. ما بقی نیروها  تحت تسلط ژنرال اریل شارون قرار داشت تا نیروی ایتان را پوشش دهد. برخی از نیروهای چتر باز در پشت میتلا در ۴۰ کیلومتر کانال سوئز در سینا پیاده شدند تا راه بر نیروهای مصری ببندند. نیروهای اسرائیلی به سرعت خود را از زمین نیز به میتلا رساندن ونیروهای مصری که نه راه عقب داشتند و نه جلو در نهایت میتلا را از دست دادند.

شرم شیخ در جنوب صحرای سینا  یک بندر راهبردی بود که دقیقا در دهانه  خلیج تریان قرار داشت و اهمیت راهبردی داشت. تیپ ۹ پیاده اسرائیل با استفاده از عوارض زمین خود را به پشت شهر رساندن در حالی که مدافعان مصری انتظار اسرائیلی ها را  از شمال شهر می کشیدند. مصریها به شدت غافلگیر شدند و در نهایت این بندر راهبردی بدون تلفات به دست اسرائیل افتاد. تیپ چهارم پیاده نیز دو شهر ابو اقلیه را در ۴۰ کیلومتری شرق سوئز به تصرف دراوردند تا سربازان اسرائیل تنها تا ۳۰ اکتبر بخش عمده ای از صحرای سینا را در تصرف داشته باشند. چتربازان تحت امر شارون در غرب سینا اول تحمود و در نهایت نیخال را در مرکز سینا اشغال کردند و بدین گونه عملا مرکز و شرق سینا کاملا در تصرف اسرائیل درامد. نیروهای مصری که کاملا غافلگیر شدن بود به سرعت در حال عقب نشینی به طرف کانال سوئز بودند.

نیروی هوایی اسرائیل در ان زمان قدرت زیادی نداشت. در مقابل نیروی هوایی مصر توان رزمی کمی داشت ولی از همان اغاز نبرد هواپیماهای ترابری این نیرو دست به پیاده کردن نیروهای چتر باز در عقبه نیروهای مصری در سینا زدند. جتهای میسترال ساخت فرانسه نیز که تازه وارد خدمت ارتش اسرائیل شده بودند پوشش هوایی لازم را برای هواپیماهای ترابری ایجاد می کردند و حمله به اهداف زمینی را هواپیماهای پیستونی پی۵۱ ماستانگ بر عهده داشتند. نیروی هوایی مصر کار زیادی برای نجات نیروهای مصری در حال شکست نتوانست انجام  دهد اگرچه جت های میگ۱۵ این نیرو برای مقابله با جنگنده های شکاری اسرائیلی به هوا برخواستند. البته نیروهایی مصر در تمام مدت توانست به صورت نسبی دست به گلوله باران و بمب باران نیروها و کامیون های در حال حرکت اسرائیلی در سینا بزند.

جنگنده های انگلیسی برخاست از روی ناوهواپیمابر تاثیر بسیاری در نبرد داشتند

جنگنده های انگلیسی برخاست از روی ناوهواپیمابر تاثیر بسیاری در نبرد داشتند

در نبرد بین جت های طرفین برتری با وجود کم تعداد بودن نیرویهای اسرائیل با خلبان اسرائیلی بود که به خوبی از اموزش های خود بهره بردند و در اعضای سرنگون کردن ۶ تا۹ جت مصری یک جت را از دست دادند. در ۳۱ اکتبرر نیروهای هوایی انگلستان و فرانسه نیز به نفع اسرائیل وارد جنگ شدند. نیروی هوایی اسرائیل مستقر در سینا اگر تاکنون می توانست از پس نیروی هوایی اسرائیل براید با ورود انگلستان و فرانسه دیگر توان مقابله نداشتند و به دستور ناصر هواپیمای نیروی هوایی مصر مستقر در سینا به پایگا های هوایی مصر در جنوب این کشور منتقل شدند تا دست نیروی هوایی اسرائیل و متحدینش برای حمله به تمام نقاط سینا ازاد باشد. با ازادی عمل نیروی هوایی و پوشش هوایی مناسب ارتش اسرائیل که تاکنون در شرق سینا همجا را اشغال کرده بود دست به پیشروی در غرب سینا به سمت سوئز زد.

البته مصر فقط دفاع نمی کرد بلکه حملات محدودی نیز از دریا و هوا به اسرائیل انجام داد. در ۳۰ اکتبر مصر ناوشکن علی اول را که بازمانده از ناوشکن های انگلیسی از جنگ جهانی دوم بود را به سمت بندر رابردی حیفا اسرائیل اعزام کرد تا این بندر را گلوله باران کند از جمله اینکه تاسیسات نفتی اسرائیل در این بندر قرار داشت. در روز ۳۱ اکتبر علی اول به حیفا رسید و دست به گلوله باران شهر با توپهای ۱۰۲ میلیمتری خود زد. ولی بلافاصله کشتی های جنگی اسرائیل وارد عمل شدند و ناوشکن های مصر را به عقب راندند. ولی کشتیها اسرائیل دست از تعقیب ان برنداشت و با کمک نیروهای هوایی علی اول را مورد هدف قرار داند. موتور ناوشکن صدمه دیدی و ناوشکن از حرکت ایستاد و بعد تسلیم نیروهای اسرائیلی شد.کشتی بعدها بازسازی شد و با نام حیفا به خدمت در نیروی دریایی اسرائیل در امد. همچنین در شب ۳۱ اکتبر نیز چند درگیری در دریایی سرخ  بین ناوشکن های انگلیسی و مصری به وقوع پیوست که با پیروزی انگلیسیها تمام شد.

3-ناوشکن علی اول بعد از حمله به بندر حیفا به دلیل صدمه دیدن موتورش به دست اسرائیلی ها افتاد .در اینجا یدکش اسرائیلی ان را به بندر حیفا یدک می کشد.

3-ناوشکن علی اول بعد از حمله به بندر حیفا به دلیل صدمه دیدن موتورش به دست اسرائیلی ها افتاد .در اینجا یدکش اسرائیلی ان را به بندر حیفا یدک می کشد.

در قبرس و و مالت انگلستان و فرانسه تعداد زیادی از جنگنده های خود را گرد اورده بودند تا با کمک ان از نیروهای اسرائیل در سینا حمایت کنند. همچنین هر دو کشور هر کدام دو ناو هواپیما بر نیز به منطقه اعزام کرده بودند که باعث برتری چشمگیر هوایی نسبت به مصر شده بود.البته انگلیس و فرانسه اول قرار نبود یک مستقیم وارد جنگ علیه مصر شوند. اول باید کمی ژست بشر دوستانه می گرفتند.انها به هر دو طرف جنگ اولتیماتوم دادند که باید جنگ را پایان دهد.این اولتیماتوم در ۳۰ اکتبر انجام شد.ولی تنها یک روز بعد هنگامی که ناصر پاسخ منفی داد کشتی های انگلیسی ۴۰ کشتی را در کانال سوئزغرق کردند و تا اوریل سال بعد کانال کاملا بسته شد(جالب اینکه اسرائیل جنگ را اغاز کرده بود با جواب نه ناصر به انگلستان و فرانسه این دو کشور وارد نبرد علیه مصرشدند)

ژنرال موشه دایان و ژنرال اریل شارون

ژنرال موشه دایان و ژنرال اریل شارون

در ۳ نوامبر نیز هواپیمای اف۷ کروسیدر نیروی دریایی فرانسه فرودگاه قاهره را زیر اتش گرفتند. ولی انگلستان و فرانسه تنها با اتش از طریق دریا و هوا تکیه نکردند.در ۵ نوامبر چتربازان انگلیسی در جلیل شمال مصر (درغرب کانال  منتهی به مدیترانه) پیاده شدند.این برای اولین بار بود که جنگ به ان سوی کانال کشیده می شد.انها به سرعت یک فرودگاه را اشغال کردند تا هواپیماهای لجستیکی از راه برسند.در روز بعد نیروهای انگلیسی با کمک خودروهای ابی خاکی شناوردر نزدیکی شهر پور سعید در کنار کانال رسیدند و شهر را زیر اتش گرفتند.با وجود این تعداد نیروها برای اشغال شهر کم بود و به سرعت تعداد زیادی از نیروهای فرانسوی نیز به انگلیسیها رسیدند.برخی از این نیروها فرانسوی در نبرد الجزیره شرکت داشتند که با سرعت به منطقه اعزام شدند.نیروهایی دو کشور با کمک نیروی دریایی تعدادی از تانک های مصری مدافع شهر را نابود کردند و چند جنگنده مصری را نیز از بین بردند.انها مخازن نفتی شهر را منهدم کردند که باعث ایجاد دود غلیظ بر روی شهر شد.در نهایت پور سعید به دست نیروهای انگلیسی و فرانسوی افتاد.البته بخشی از شهر تا روز پایان جنگ همچنان مقاومت کرد و تا پایان جنگ همواره درگیرهای خیابانی بین نیروهای مهاجم و مدافع قرار داشت.

مدافعان شهر دفاع چندانی نکردند و به سرعت عقب نشینی کردند.در بعد از ظهر همان روز ۵۲۲ چتر باز  فرانسوی این بار در ان سوی کانال در نزدیکی بندر پور فعاد فرود امدند.پور فعاد درشرق کانال قرار داشت(پور سعید در غرب کانال و پور فعاد در شرق)و با پور سعید تنها ۳ کیلومتر فاصله داشت.این چتر بازان فرانسوی نیز در نهایت توانستند پور فواد را اشغال کنند و بدین گونه در روز۶ نوامبر شمالی ترین بخش سوئز که به مدیترانه منتهی می شد و هر دو سوی کانال به دست انگلستان و فرانسه افتاد.

پایان جنگ

قرار بود غزه و صحرای سینا به دست اسرائیل بیافتد که این هدف طی سه روز عملی شد.دو طرف کانال سوئز نیز به دست انگلستان و فرانسه افتاد.پیروزی سریع و قاطعانه ولی این پیروزی یک فاجعه سیاسی به همراه داشت.در ان زمان در مجارستان انقلابی اتفاق افتاد و ارتش شوروی مجارستان را اشغال کرد و انقلاب ضد کمونیستی را سرکوب کرد. امریکا  نمی توانست تجاوز شوروی به مجارستان را محکوم کند ولی در برابر تجاوز دو متحد اروپایش به مصر چیزی نگوید از جمله اینکه ایزنهاور رئیس جمهور وقت امریکا به شدت نگران تحریک  احساسات ضد امریکایی اعراب بود. در ۳۰ اکتبر سازمان ملل جلسه تشکیل داد. در ان زمان امریکا از متحدیدن و حامیان اسرائیل نبود و خود قطعنامه را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه داد که اسرائیل را محکوم و خواهان عقب نشینی ان به پشت خطوط قبل جنگ بود. ولی این قطعنامه در نهایت به دست فرانسه و انگلستان و تو شد. روز بعد انگلستان و فرانسه دست به حمله علیه مصر زدند و با وجود ارائه قطعنامه مشابه این بار توسط شوروی خوب معلوم بود که دوباره توسط دو کشوری که از امروز خود وارد جنگ شده بودند و تو شد. دبیر کل سازمان ملل خواهان تشکیل فوری مجمع عمومی شد تا شاید یک راه حل دیپلماتیک پیدا شود. دلیل درخواست برای تشکیل مجمع عمومی این بود که دو عضو از چهار عضو شورای امنیت خود درگیر جنگ بودند و اتفاق نظری وجود نداشت(در ان زمان اعضای شورای امنیت چهار کشور بود و چین هنوز به عضویت ان در نیامده بود). در یک نوامبر جلسه تشکیل شد ناصر از امریکا در خواست کرد تا کمک به پایان جنگ کند جالب اینکه ناصر که همه او را متحد شوروی می دانستند چنین در خواستی از شوروی نکرد در ۲ نوامبر قطعنامه ۹۹۲ تصویب شد که خواهان اتش بس عقب نشینی نیروی متجاوز و تخلیه صحرای سینا شد. همچنین خواهان باز کردن کانال سوئز نیز بود. با وجود این همچنان جنگ ادامه داشت.

علی رغم چند روز رایزنی در شوروی امنیت در ۷ نوامبر بنگورین نخست وزیر اسرائیل اعلام کرد که اشغال صحرای سینا پیروزی بزرگی است و به اتش بس سال ۱۹۴۹ با مصر پایبند نیست و هرگز به مواضع قبل از جنگ بر نمی گردد و تحت هیچ شرایطی با حضور نیروهای سازمان ملل در خاک اسرائیل موافقت نمی کند. ولی همین سخنرانی پیروزی فشار بین المللی را بر اسرائیل برای خروج از سینا افزایش داد.یک قطعنامه دیگر با (شماره ۱۰۰۲) در ۷ نوامبر خواهان خروج اسرائیل از صحرای سینا شد و از فرانسه و انگلستان نیز می خواست که مصر را تخلیه کنند. ولی قطعنامه اثری نداشت تا اینکه اتحاد جماهیر شوروی وارد شد. شوروی تحدید کرد که اگر انگلستان و فرانسه از مصر خارج نشوند موشک های اتمی خود را به سوی پاریس و لندن شلیک خواهد کرد.این تحدید نه تنها این دو کشور را ترساند بلکه فشارهای ایزنهاور به اسرائیل باعث شد که بنگورین دقیقا یک روز بعد از سخنرانی پیروزی در ۸ نوامبر به اعضای کابینه خود اطلاع دهد اسرائیل باید دست به عقب نشینی تدریجی  از سینا بزند تا اینکه نیرو های سازمان ملل در کانال سوئز مستقرشوند.

انگلستان نه تنها با تحدید شوروی بلکه با فشار امریکا نیز روبرو بود. بسته شدن کانال سوئز صادرات نفت را تحت تاثیر قرار داده بود واز این رو بانک مرکزی انگلستان تنها طی ۳ روز ۵۰ میلیون دلار ضرر کرده بود و خواهان یک وام فوری از بانک جهانی شد که امریکا اصلا با دریافت ان موافقت نکرد. از طرفی عربستان نیز برای حمایت از مصر صادرت نفت خود را به فرانسه و انگلستان لغو کرد. امریکا اعلام کرد به شرط عقب نشینی این دو کشور نفت این دو کشور را تامین خواهد کرد سرانجام با این همه فشار سیاسی و اقتصادی و تحدید حمله اتمی نخست وزیر انگلستان سر انتونی ایدن در ۶ نوامبر دستور اتش بس داد بدون اینکه با پاریس و تلاویب مشورت کند.در ان روز همچنان نیروهای انگلیسی در حال زد و خورد پراکنده در پور سعید بودند که دستور عقب نشینی در لندن رسید. فرانسه نیز که دیده انگلستان دیگر علاقه به جنگ ندارد دست به تخلیه بندر پور فعاد زد. خروج از این دو بندر به ۲۲ دسامبردر نظر گرفته شد تا نیروهای حافظ صلح از کلمبیا و دانمارک در منطقه مستقر شوند.

نشانه ها

پایان جنگی که پیروزی در ان سریع بدست امد ولی نتیجه دلخواه را برای فاتحان نداشت یک نشانه برای بسیاری از کشورهای جهان این بود که دو قدرت انگلستان و فرانسه دیگر قدرت نیستند.انها طی سه قرن در افریقا به عنوان قلمروی خود هر کارایی می خواستند کردند ولی دیگر توان این چنین حرکت های نظامی قلدور معابانه ای را نداشتند. انها دیگر قدرت سیاسی نبودند که بتوانند اغاز و پایان یک جنگ را به خواست خود تعیین کنند. جنگ نشان داد که امپراتوری وسیع بریتانیا که زمانی کشوری چون امریکا را زیر سلطه داشت همکنون برای ادامه حیات اقتصادی خود وابسته با پول بانک جهانی است. مقاومت ناصر تاثیر بسیاری بر روی بسیاری از ازادی خواهان در شمال و شاخ افریقا داشت که می خواستند از شر استعمار فرانسه و انگلستان نجات یابند و تا پایان همان دهه بسیاری از مستعمرات این دو کشور از چنگشان در افریقا خارج شد. مصر موقعیت خود را حفظ کرد و جمال عبدالناصر شهرت بسیاری در جهان عرب به دست اورد ولی برای فرانسه و انگلستان وضعیت خیلی تغییر کرد.

انگلستان

در لندن شکست در عملیات سوئز باعث این شد که فشارهای سیاسی و روانی بسیاری بر نخست وزیر سر انتونی ایدن وارد شود که در نهایت به کنار گیری او از قدرت تمام شد. نخست وزیر بعدی هارولد مکمیلان به سرعت دست به ترمیم رابطه امریکا و انگلستان زد و از ان زمان انگلستان تبدیل به یک دستیار کوچک برای امریکا در مسائل جهانی شد. انگلستان از ان به بعد بدون همکاری با امریکا(به غیر از جنگ فارکلند) در هیچ جنگی شرکت نکرد. هارولد مکمیلان تلاش در متوقف کردن ناصر کرد ولی به زودی فهمید بدون امریکا کاری از ان بر نمی اید. همچنین این حادثه نشان داد که امریکا و شوروی قدرت های تاثیر گزار در جهان هستند که زورشان حتی بیشتر سازمان ملل می چربد.

امریکا

در انگلستان بسیاری عدم همایت امریکا از انگلستان را خیانت می دانستد. ولی به زودی بعد از پایان جنگ روابط خاص این دو کشور دوباره احیا شد. ایزنهاور بعد از کنار گیری از قدرت خود در خاطراتش عدم حمایت از فرانسه و انگلستان را بزرگترین اشتباه سیاسی خود خواند و خود قبول کرد که با این کار وجهه سیاسی این دو کشور را به شدت در جهان تضعیف کرده است. همچنین با این کار وی ناصر را تبدیل به یک مرد مشهور در جهان عرب کرد و باعث افزایش احساسات استقلال طلبانه در بسیاری از مستعمرات افریقای انگلستان و فرانسه شد(از جمله الجزیره).

فرانسه

پاریس بر خلاف لندن هرگز عدم حمایت امریکا از خود را فراموش نکرد و این حرکت امریکا تاثیر بسیاری بر روابط فرانسه و امریکا از ان زمان تا کنون داشت. فرانسه همین چند سال پیش نیز درسال ۱۹۵۴ در ماجرای ویتنام با عدم حمایت امریکا مواجه شده بود.بعد از ان ژنرال دوگل رهبر فرانسه بارها در این مورد سخن گفت که فرانسه باید یاد بگیرد بدون متحدانش خود در بسیاری از حوادث روزگار عمل کند.از جمله اینکه بعد از وقایع سوئز الجزیره در شمال افریقا استقلال خود را در جریان نبرد الجزیره از فرانسه به دست اورد. بسیاری ها در الجزیره از شکست فرانسه در واقعه سوئز درس های بسیار گرفتند از این رو دوگل بارها عدم حمایت امریکا را یکی از دلایل شکستهای بعدی در الجزیره می دانست.

اسرائیل

اگرچه اسرائیل مجبور شد بخشی از صحرای سینا را زیر فشار امریکا به مصر برگرداند ولی در میان دیگر کشورها کمترین ضرر را کرد. اول اینکه پیروزی نظامی اسرائیل بسیار چشم گیر بود و باعث اعتماد به نفس بین ارتش اسرائیل شد.این جنگ ثابت کرد اسرائیل توان انجام عملیات های بزرگ نظامی را در شب و روز حتی بدون پوشش هوایی موثر دارد. این اعتماد به نفس بعدها در نبرد سال ۱۹۶۷ کار خود را کرد همچنین در این نبرد غزه به اشغال کامل اسرائیل در امد.جالب اینکه ایزنهاور بعدها از اینکه اسرائیل مجبور شد سینا را تخلیه کند نیز ابراز تاسف کرد!!!

جنگ کانال سوئز جنگ کوچکی بود ولی عواقب بسیاری برای تمام کشورهای درگیر در جنگ داشت.فرانسه و انگلستان ابروی خود را از دست دادند،ناصر جایگاه ویژه ای به دست اورد ،اسرائیل اعتماد به نفس و ایزنهاور پشینانی ابدی(البته بعد از کنار گیری از قدرت).البته صحرای سینا تازه اول کار، این صحرای همیشه ملتهب در دو جنگ بعدی در سال ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ نیز نقش مهمی داشت

جنگ سال ۱۹۶۷

جنگ سال ۱۹۷۳

گرداوری:عبدالحمید تارخ

21+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar

12 دیدگاه

  • بله سازمان ملل از اول کشک بود و هنوز هم بازیچه قدرتهای بزرگ است. واقعا شوروی نشان داد که چقدر بمب اتم میتواند هولناک باشد قطعا فرانسه و انگلیس از ترس مثل بچه خودشان را خیس کردند.فکرشو کنید چند قطعنامه و حتی فشار امریکا نتوانست جلوی انگلیس استعمارگر پیر و فرانسه خبیث را بگیرد اما تحدید بمب هسته ای چرا..در کل انگلیس و فرانسه دیگر قدرت جهانی نیستند و نخواهند بود.امریکا و روسیه و چین سه قدرت بزرگ جهان هستند.که که البته هر سه پهناور نیز هستند.اما جالب است نخست وزیر انگلیس خبیث چندی پیش در گردهمایی سران عرب گفته بود ایران یک تحدید برای منطقه است واقعا این حرف اواوج کستاخی است.اخر بی شرم هاست..یکی نیست بگه توی که لکه ننگت همه جا هست.

    0
  • سلام.خیلی خوب بود.فقط اینجا “رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل ژنرال موشه دایان برنامه ریزی کرده بود که تا ۸۹۰ گردان پیاده و چتر باز را تحت فرمانده ای سرهنگ دوم رافائل ایتان که از کهنه سربازان جنگ سال ۱۹۴۸ بود قرار دهد” عدد ۸۹۰ گردان اشتباه تایپی نبوده؟

    0
      •  ۸۹۰ گردان؟؟؟؟؟ خیلی زیادهآخه چطور میتونستن همچین نیرویی رو فراهم کنن اونم فقط واسه جبهه جنوبی؟  بقیه جبهه ها بی دفاع نمی موندن؟ مگه اون موقع ارتش اسرائیل چقدر استعداد داشته؟ ممکنه این هشتصد و نود گردان،مثل گردانهای ایران تو جنگ با عراق پایین تر ازاستعداد استاندارد بوده باشه؟(مثلا بجای ششصد تا هزار نفری که ذکر میکنن، ۳۰۰ یا ۲۰۰ نفر برای هر گردان)اینطوری منطقی تر به نظر میاد

        0
  • سلام، تهدید شوروی چقدر جدی بود؟ مصر اینقدر واسه شوروی اهمیت داشت که بخاطرش وارد جنگ هسته ای با غرب بشه؟ به نظر من خروشچف یه شوخی بی مزه کرده که دور همی بخندن، نظر شما چیه؟

    0