کار طراحی سامانه جدید 9 کا 37 بوک نام داشت در سال 1972 اغاز شد و در طراحی ان تیم طراحی موشک سام 6 کاب نقش بسیاری داشتند.همچنین قرار شد موشک جدید دارای  یک نسخه ناو پرتاب نیز باشد.طراحی موشک جدید بر اساس برخی تجارب روزهای نخست  عملیات سام 6 به دست امد از جمله اینکه در طرح جدید باید رادار هدایت موشک بر روی پرتاب کننده  نصب شده باشد نه اینکه مانند سام 6 رادار از پرتاب کننده جدا باشد.اگرچه قرار بود موشک جدید که سام 11 بوک نام داشته  و جایگزینی   سام 6 کاب شود ولی میشد از این دو در کنار هم بهره برد مثلا خودروی حامل موشک سام 6 و سامانه رادار هدایت سام 11  . در نهایت موشک  جدید در سال 1980 وارد خدمت ارتش روسیه  شد.(برای اشنایی با سام 6 اینجا را کیلیک کنید)

نسخه های مختلف

اولین نسخه تولید که در سال 1979 وارد خدمت شد 9 کا 37 بوک بود که   ناتو ان را سام 11 نامید نمونه دارای یک خودروی 9 ای 38 بود که حاوی رادار درگیری در جلو و چهار موشک در عقب بود و حتی میشد بر روی ان از موشک 3 ام 9 مربوط به سامانه سام 6 نیز بهره برد ویا از خودروی حامل موشک و پرتاب گر سام 6 . این ترکیب از سام 6 و سامانه هدایت جدید سام11 به دلیل برخی عناصر مشترک این دو سامانه بود

تصویری از خودروی حامل 9 ای 38 مجهز به رادار 9 اس 35 فایر دومی سامانه سام 11 در حالی که بر روی ان موشک 3 ام 9 سامانه سام 6 است

تصویری از خودروی حامل 9 ای 38 مجهز به رادار 9 اس 35 فایر دومی سامانه سام 11 در حالی که بر روی ان موشک 3 ام 9 سامانه سام 6 است

نسخه بعدی 9 کا 37 ام1 ، کاب ام 1 بود که  در سال 1983 وارد خدمت شد. این مدل دارای  رادار 9 اس 35 ام بود و برد درگیری رادار با جنگنده ای در ابعاد یک اف15 ،عدد 35 کیلومتر بود توان کشف با موشک  بالستیک  و یا مهمات هواپرتاب را نداشت  . شانش موفقیت این سامانه در برابر یک جنگنده با یک شلیک 85 % اعلام شده بود.هر دو مدل ذکر شده در بالا از قابلیت استفاده از موشک 3 ام 9 موشک سام 6 و یا موشک 9 ام 38 و 9 ام 38 ام1 برخوردارند .این دو موشک که برای سام 11 طراحی شدند  یک موشک رادار  نیم فعال شبیه به استاندارد امریکا بدون هیچ قطعه جدا شونده نداشتند  . دارای  برد 30 کیلومتر و یک کلاهک 70 کیلوگرمی  بودند . می شود بدون هیچ گونه سرویسی  ان را ده سال در خدمت داشت.سامانه کاب و کاب ام1 با موشک 3 ام 9 موشک سام 6 توان درگیری در ارتفاع 800 تا 11000 متر و با موشک جدید 9ام 38 توان درگیر در ارتفاع  30 تا 25000 متری و برد 35 کیلومتر را داشتند. تمام مدل های بوک توان حمل یک رادار جستجو را دارند که البته بدون ان نیز توان درگیر دارند.در بوک  این رادار 9 اس 18 ، در بوک ام 1 این رادار 9 اس 18 ام1 است.

سامانه بوک ام1

سامانه بوک ام1

نسخه بعدی که در سال 1998 وارد خدمت شد 9 کا 37 ام1-2 ،بوک ام1-2 شناخته میشود   و ناتو نام سام 17 را بر ان نهاد شد دارای  رادار پیشرفته تر  که قابلیت درگیر با موشک  کروز  و حتی بالستیک  را از برد 20 کیلومتری داشت. این نسخه از موشک 9کا 17 بهره میبردکه توسعه یافته در دهه 90 برای مقابله با موشک  های کروزو بالستیک  تاکتیکی با سرعت بیشتر و قابلیت تحمل  24 جی فشار و انجام 12 جی مانور است.این نمونه دارای  برد 45 کیلومتر و ارتفاع عمل  25 کیلومتر است توان درگیری با اهداف  در ارتفاع 25 تا 25000 متری را دارد  و دارای  سرعت 3 ماخ است

این نمونه دارای شاسی شنی دار جی ام 569  و یک رادار کنترل اتش در جلوی بدنه بود و در روی خودرو چهار موشک  قرار داشت.رادار نصب شده بر روی ان از نوع مونو پلاس از نوع 9 اس35 ام1 است  که توان کشف هدف از 85 کیلومتری   قفل  بر روی هدف از 42 کیلومتری را داشت.همانند نسخه قبلی در یک اتش بار یک خودروی هاوی رادار و موشک  و دو تا چهار خودروی پرتاب گر بدون رادار وجود داشت .سامانه توان درگیری با یک هدف در یک زمان با سه موشک را داشت و کارایی  کلی بهتری در برابر جنگ الکترونیک نسبت  به مدل قبلی داشت.بعدها به یک سامانه اپتیکی نوری و دوربین حرارتی برای کشف هدف به صورت غیر فعال تجهیز گردید .همچنین این سامانه از رادار جستجوی و هشدار  9 اس 18 ام1 -1 که بر روی یک خودروی شنی دار نصب شده بود  بهره میبرد.البته این رادار در نسخه های مختلف بر روی تمامی مدل های بوک نصب میشد  که دارای برد 140  کیلومتر   و ارتفاع  عمل15 تا  25000 متر  است و میتوان با موشک های بالستیک  را نیز کشف کند

خودروی حامل 9 ای 310 ام1 و موشک 9 ام 38 ام1 و رادار 9 ام 35ام1 در جلوی خودرو

خودروی حامل 9 ای 310 ام1 و موشک 9 ام 38 ام1 و رادار 9 ام 35ام1 در جلوی خودرو

9 کا 37 ام 2 ،بوک ام2  نسخه  دیگر توسعه یافته  در میانه دهه گذشته  با رادار ارایه فازی 9اس 36  با توان رهگیر 24 هدف و درگیر با چهار هدف در یک زمان را داشت و دارای قابلیت بهتری در درگیری در ارتفاع پایین بود. رادار 9 اس36 بر  اساس اجزا و پردازنده رادار زاسلون میگ31 طراحی شده و دارای  دیش ثابت است.این نمونه توان درگیر با هدف در ارتفاع 10  تا 25000 متری و تا برد 50 کیلومتری را دارد موشک دو نمونه جدید موشک  9 ام 317 ای و 9 ام 37 ام که به تازگی تحویل شده است   دارای سرعت 4 ماخ و کمترین ارتفاع  درگیری 15 متر هستند و نسخه جدیدترین با نام 9 ام 317 ام ایی با سرعت 4.5 ماخ و دارای  سامانه کنترل گازهای خروجی جهت مانور سریعتر   توان پرتاب عمود از لانچر است که نسخه دریای پرتاب به حساب می اید. این نمونه میتواند رادار 9 اس 36 (همان راداری که بر روی خود خودرو به عنوان رادار درگیری نصب شده)را به صورت جدا روی یک بازوی بلند 11 متری به عنوان رادار جستجو مل کند

سامانه بوک ام2 مجهز به موشک 9کا 37 و رادار اریه فازی غیر فعال 9 اس 36 در جلوی ان

سامانه بوک ام2 مجهز به موشک 9کا 37 و رادار اریه فازی غیر فعال 9 اس 36 در جلوی ان

در سال 2007 اخرین نسخه  این سامانه بانام 9کا 37 ام 3 بوک ام3 برای نیروی زمینی  روسیه به نمایش  که تا سال 2016 وارد خدمت خواهد شد  که جایگزین بوک ام1 خواهد شد.گفته شده این نسخه توان رهگیری  36 هدف و درگیر با 6 هدف را دارد و برد ان به 70 کیلومتر  و ارتفاع عمل 35 کیلومتر است و دارای توان ضد بالستیک نیز می باشد .روسها احتمال انهدام هدف با شلیک یک موشک را برای این نسخه 99% اعلام کرده اند  و قرار است در خدمت حتی جایگزین نسخه های نخست اس 300 نیز بشود. بوک ام3 دارای سامانه الکترونیک کاملا جدید و متفاوت است

بوک ام 2 دارای پس فرمانده ای متحرک 9 سی 510 ، بوک ام1  دارای پس فرمانده ای 9 اس470 و بوک ام 1-2 دارای پست فرمانده ای 9 اس 470 ام1-2 مجهز است که این قابلیت را دارد تا چندین اتشبار را به هم شبکه کرده و از فاصله چندین کیلومتر  ان ها را کنترل کنند.همچنین میتوان ان در کنار پس فرمانده ای سامانه های چون اس300 و یا سام 19 بکار برد.تمامی نسخه های ام1-2 و ام2 دارای اسمانه دید اپتیکی حرارتی برای رهگیری غیر فعال هدف است

یک اتش بار بوک شامل یک رادار جستجو ،شش خودروی  حامل موشک  مجهز به رادارهدایت در قسمت جلو،سه خودروی حامل موشک ،دو بارگذار و یک پست فرمانده ای است.

بوک مانند بسیاری از سامانه های پدافندی روسی دارای نسخه  دریایی  برای پرتاب از شناورها است

اولین نسخه ان در این زمینه 3 اس 90 ایی اوراگان است که غرب ان را اس ای ان 7 می نامند  که بر روی یک ریل تکی لود می شود و 13 ثانیه بارگزاری  ان زمان می برد  .این نمونه  با رادار های مختلفی بسته به شناور هدایت شود ولی دارای برد  کمینه  درگیر 35 کیلومتر است.این نمونه نسخه  دریایی سامانه  9کا 37 بوک  است

3  اس 90  نسخه دریایی سامانه  9 کا 37 ام 1 که غرب ان را اس ای ان 12 می نامند   دارای  موشک 9 ام 37 است.

3 اس 90 ام شیتل. اخرین نسخه  دریا پرتاب دارای  سیلوی پرتاب چند تایی که میتوان 12/20/25 و یا 30 تایی است  و به صورت عمود  از روی عرشه ناو پرتاب می شود.این نمونه که بر روی اخرین شناورهای روسی نصب  است دارای سرعت عمل بالای  به دلیل سیلوی پرتاب عمود چند  تایی ان است.

SA-N-12 نسخه ناو پرتاب سامانه بوک ام1

SA-N-12 نسخه ناو پرتاب سامانه بوک ام1

کاربران

اذربایجان،بلاروس،قبرس(9 کا 39 ام1-2) ،گرجستان، فنلاند،چین(9کا 37 ام1-2)،اکراین(بوک ام1)، سوریه  (بوک ام2) ، ویتنام و ونزوئلا  نسخه بوک ام 2را سفارش داده اند

تاریخچه عملیاتی:اولین حضور عملیاتی بوک به نبرد گرجستان و بر ضد کشور سازنده روسیه برمیگردد. در این نبرد  گرجستان که از زمان  شوروی تعداد سام 11 بوک ام 1را را به ارث برده بود تواسنت چهار هواگرد روسها شامل  سه سوخوی25 و یک توپلوف 22 ام ار را سرنگون کند. سرنگونی توپلوف22 ام ار که نسخه جاسوس الکترونیک  توپلوف 22 ام3 بود ارزش بسیار زیادی داشت و نشان دهند قابلیت بوک بود زیرا  این هواپیما از  جمله سنگینترین  سامانه های جنگ  الکترونیک جهان را با خود حمل میکند.در 14 جولای سال 2014 نیز سرنگونی یک بوئینگ777 خطوط هوایی مالزی به این سامانه نسبت  داده شد که توسط جدایی طلبان شرق اکراین مورد استفاده قرار گرفته است

همچنین با وجود استقرار این موشک در سوریه ، این سامانه هرگز موفق به سرنگونی هیچ جنگنده اسرائیلی از دهه 1990  تا کنون با وجود چندین بار بمب باران مراکز مختلف  در سوریه توسط اسرائیل نشد .

خودروی حامل موشک و چرثقیل لود کننده

خودروی حامل موشک و چرثقیل لود کننده

نام موشک3M99М389М38
9М38M1
9М38
9М38M1
9М38M2/9M317
9M3179M317ME
نام سامانه2K12 “Kub”
(SA-6)
9K37
“Buk”
(SA-11)
9K37M
“Buk-M1”
(SA-11)
9K37M1-2
“Buk-M1-2”
(SA-17)
9K317E
“Buk-M2E”
(SA-17)
3S90M/3S90E
“Smerch”/”Shtil-1”
(SA-N-1
تعداد موشک های روی هر پرتابگر3444412/24/36
وزن هر موشک 599 kg
(1321 lb)
690 kg
(1521 lb)
690 kg
(1521 lb)
9М38M1: – 690 kg
(1521 lb);
9M317: – 710–720 kg
(1565–1587 lb)
710–720 kg
(1565–1587 lb)
581 kg
برد موشک3–24 km
(2–15 miles)
4–30 km
(3–19 miles)
3–35 km
(2–22 miles)
9М38M1: – 3–42 km
(2–26 miles);
9M317: 3–50 km
(2–31 miles)
3–50(M2),[ 45(M2E)] km
(2–31(29) miles)
2.5–32 km
(against anti-ship missiles up to 12 km)
ارتفاع عمل موشک800–11000 m
(2,600–36,000 ft)
30–14000 m
(100-46,000 ft)
30–22000 m
(100-72,000 ft)
30–25000 m
(100-82,000 ft)
15 of M2E 10 of M2–25000 m
(to-82,000 ft)
15–15000 m
سرعت موشک2.833344.5
بیشترین سرعت هدف22.5444 ?
بیشترین قدرت مانور(جی) ? ?2024 ? ?
تعداد اهداف قابل رهگیری 1–2 (“Kub”M4/”Buk-1” )18186 old/12 update 1997244

ترجمه:عبدالحمید تارخ

رادار جستجوی 9 اس 36 بر روی یک بازوی 11 متری به عنوان رادار جستجو

رادار جستجوی 9 اس 36 بر روی یک بازوی 11 متری به عنوان رادار جستجو

کابین فرمانده ای بوک ام1

کابین فرمانده ای بوک ام1

دسته بندی شده در: