تانک سبک ابی خاکی PT-76

زمانی که جنگ جهانی  دوم اغاز شد شوروی دارای  بزرگترین ناوگان خودروی های  ابی خاکی  در جهان بود. نیاز به خودرو که بتواند با حرکت روی اب از روی رودخانه عبور کند در شوروی بسیار مهم بود زیرا شوروی سرزمینی پر از رودخانه ها و دریاچه های بزرگ بود و در عین حال   جادها و پل های شوروی همیشه خراب و کم تعداد بودند. با اغاز  جنگ جهانی دوم شوروی ساخت  خودرو های ابی خاکی را به نفع ساخت تجهیزات  دیگر رها  کرد و زمانی که درسال 1943 وارد خاک اروپا برای ادامه نبرد با نازی ها  ، ناوگان خودرو های ابی خاکی ان یا از بین رفته بوند ویا قدیمی و فرسوده بودند

در اروپای شرقی دریاچه ها و رودخانه های  پر اب  برای ارتش  شوروی مشکل ایجاد کرده بود . خودرو های قدیمی  توان حمل سربازان زیادی نداشت و انهایی  هم که چنین توانی داشتن سلاح برای اتش از روی اب و و پشتیبانی  و پوشش خود در هنگام عبور  از رودخانه را  نداشتند. ارتش شوروی مجبور به پل گذاری رودخانه های پر  اب اروپای شرقی  شد که پیش روی  را بسیار اهسته میکرد و از طرفی پلگذاری در همه نقاط  رودخانه نیز ممکن نبود

بعد  از پایان جنگ باز وضعیت نیروی های ابی خاکی شوروی بد باقی مانده بود و البته حضور  در اروپای شرقی باعث شد تا شوروی دست به توسعه چندین خودرو و  نفربر ابی خاکی مسلح بزند . در سال 1948 در حالی که کار روی چند نفربر زرهی ابی خاکی در جریان بود وبعدها نیز خودروهای چون بی تی ار، بی ام پی را توسعه داد ولی ارتش شوروی نیاز به یک تانک ابی خاکی داشت  که بتواند از رودخانه رد شود  و پوشش لازم برای  دیگر  خودروهای ابی خاکی ایجاد کند.(البته نفربر و تانک های  ابی خاکی تنها برای عبور از رودخانه ها نیستند  بلکه برای پیاده کردن نیرو در ساحل نیز بسیار موثر هستند زیرا بدون اینکه شناور ها بخواهند پهلو گرفته ویا به نزدیکی  ساحل نزدیک شوند میتواند از شناور پیاده و تا ساحل پیش بروند.یک خودروی ابی خاکی روی اب مانند یک شناور حرکت میکند)

این برنامه  در 1950 در کارخانه کریوف اغاز شد و اولین پیش نمونه در1951 اماده شد و در همان سال به تولید انبوه رسید . این خودردی زرهی با نام پی تی 76 شناخته شد

پی تی 76 یک تانک سبک ابی خاکی است که توسط نیروی های هوابرد شوروی نیز استفاده شده و می شود و ان را از هواپیمای ترابری نیز پرتاب کرد.این تانک دارای  14.6 تن وزن و طول 7.6 متر است. تانک دارای  سه خدمه است که شامل راننده، فرمانده و توپچی است

راننده در جلو  خودرو قرار داشت  و یک دریچه با سه پیرسکوپ در بالای  سر خود داشت  که یکی از پیرسکوپ های دارای  سایت  دید شبانه  TVN-28 از نوع نسل اول منفعل است .  توپچی و فرمانده درون برجک قرار میگیرند.توپچی سمت چپ و فرمانده  سمت راست . در بالای  برجک تانک یک دریچه بزرگ  است که اندازه ان انداز دو دریچه است  که توسط یک درب یک تکه باز می  شود و  فرمانده  و توپچی  از ان بیرون می ایند  درب به طرف جلو باز شد و خود برای  هردو خدمه محافظت ایجاد میکند. فرمانده  داری  یک پیرسکوپ با قابلیت چرخش  بود که البته قابلیت درشت  نمایی ندارد. توپی نیز دارای  یک سایت اتش با درشت   نمایی چهار ایکس از نوع  TShK-66 در کنار لوله توپ سمت چپ است

تانک دارای  یک موتور دیزل شش سیلندر چهار زمانه خنک شونده با اب با قدرت   240 اسب بخار بود  که  به تانک رانش به وزن 16.4 اسب بخار بر تن بود  و می توانست با سرعت 44 کیلومتر بر ساعت روی سطح زمین  حرکت کند.خودرو دارای شش چرخ جاده بود و دارای  کمک فنرهای فولادی  بود

تانک میتواند  تا شیب 52 درجه حرکت کند و یا از یک مانع  1.1 متر بالا برود  و دارای یک گیربوکس  پنچ دنده و چهار دنده رو به جلو و یک دنده رو به عقب است  و با سوخت داخلی تا 370 کیلومتر برد دارد

تانک زره زیادی  ندارد. زره از جنس فولادی  است  و دارای  25 م م زره شیب دار از جلو برجک با 35 درجه شیب ، 20  م م در کنار برجک با شیب 35 درجه ،13 م م عقب برجک با 30 درجه ،14 م م در جلو بدنه است.  از روبرو بدنه و برجک در برابر مسلسل 12.7 م م مقاوم است ولی در برابر توپ های سنگینتر  و یا راکتهای ضد تانک صدمه پذیر است(البته بستگی به راکت هم دارد )

پی تی 76 دارای  یک توپ 76 م م از نوع D-56T بود . این توپ برای این تانک طراحی شد و در تانک دیگری نیز استفاده نشد. این توپ دارای  سرعت دهانه بالا  بود و با دست پر میشد. گلوله گذاری  توسط  فرمانده انجام می  شود و مهمات در جلوی پای فرمانده و کنار قرار داشت . این توپ 1500 متر برد موثر داشت ولی برد اتش  واقعی با در نظر گرفتن سایت اتش حدود 600 تا 800 متر بود و بیش از این  بسته به تجربه  توپچی دارد.  سرعت گلوله گذاری 6 تا 8 گلوله بر دقیقه است و توپ دارای  زاویه چرخش 360 درجه ، 30 درجه به طرف بالا  و 4 درجه به طرف پایین است.

تانک 40 گلوله حمل میکند  که از انوع مختلف است. مهمات های قابل حمل توسط این تانک شامل مهمات انفجار  ترکش شونده  OF-350   با برد 4000 متر ، مهمات گود ضد زره  BK-350M با  توان نفوذ  در  280  م م زره  90 درجه  و یا مهمات هسته سنگین  BM-354P با توان نفوذ  در 128 م م در 1000 متر  را دارد. به شکل معمول  این  تانک 24 گلوله انفجار قوی، هشت مهمات هسته سنگین و هشت مهمات ضد زره خرج گود است

همچنین این تانک دارای  یک مسلسل 7.62 م م با 1000 گلوله است. البته  برخی از  نمونها مجهز به مسلسل 12.7 م نیز روی برجک شدند ولی اصلا یک سیستم استاندارد تولید نبود

خودرو همان طور که گفته شده ابی خاکی است. دارای  دو جت ابی است که لوله های ان اب را از زیر خودرو کشیده  و با فشار از دو محفظه  در پشت خودرو بیرون داده و تانک به حرکت خود ادمه میدهد و میتواند با سرعت  10 کیلومتر بر ساعت در اب حرکت  کند

نسخه های مختلف

پی تی 76(ابجکت 740 مدل 1951): نسخه تولیدی  نخستین که بین سال 1951 تا 1976 تولید شد و دارای توپ 76 م م بود

پی تی 76 (ابجکت 740 مدل 1957): مجهز به نسخه بهبود یافته توپ 76 م م دارای دید در شب برای راننده  و همچنین افزایش ارتفاع بدنه به میزان 13 م م. همچنین  در زمینه دقت  اتش  نیز تقویت شده است

پی تی 76 بی(ابجکت 740بی -1959): نسخه مجهز به توپ 76 م م بهبود  یافته با توان  شلیک مهمات های  ضد زره بهبود یافته داشت و 41 گلوله درون ان حمل میکرد  ، دارای فیلتر ضد الودگی هسته ای و شیمیایی برای خدمه ،تثبیت کننده دو  محوره جدید برای اتش توپ حین حرکت،سیستم تهویه  ارتقاء یافته، موتور قویتر 263 اسب بخاری،افزایش مخزن سوخت از 250 لیتر به 400 لیتر که باعث افزایش برد به 480 کیلومتر در خشکی  و 120 کیلومتر در اب شده. این نسخه بین سال های 1959 تا 1967 تولید شد

پی تی -71: این نسخه دارای  یک موشک هدایت سیمی  مالیوتکا  در پشت برجک برای  افزایش توان ضد زره بود . این نسخه تولید نشد

چندین مدل دیگر این این تانک توسعه یافت  که به تعداد کمی وارد خدمت شدند ویا از  مرحله ازمایش فراتر نرفت . برخی کشورهای  مانند  چکاسلواکی  و کره شمالی نسخه های را با توپ 85 م م توسعه دادند که با نام پی تی 85 شناخته می شود

همچنین بر اساس  شاسی این خودرو  توپ ضد هوایی شیلکا، نفربر ابی خاکی بی تی ار 50، زره کوب ASU-85  و لانچر  پرتاب خودروی سام6  استفاده شد

تا پایان سال 1960 شوروی بیش از  5000 عراده پی تی 76 تولید کرد که 2000 عراده ان صادر شد.این تانک به حدود 35 کشور جهان صادر شد

در شوروی برای پشتیبانی  از نیروی های  که با نفربرهای ابی خاکی در ساحل پیاده می شدند  استفاده می شود ولی در دهه 1970 با ورود بی ام پی 1 جایگزین شد. بی ام پی 1 نتنها توان حمل تا شش سرباز را داشت  و توپ 73 م م ان نیز توان موثری داشت اگرچه هرگز به پایی توپ 76 م م پی تی 76 نمی رسید از این رو همچنان  پی تی 76 برای  یگانهای هوابرد  و شناسایی در خدمت باقی ماند . پی 76 همچنان به تعداد کم توسط تفنگداران دریایی روسیه استفاده می شود   و در دهه 1990 در چچن نیز جنگید  . همچنان  در حدود 20 ارتش جهان عمدتا ارتشهای جهان سومی از ان استفاده می شود  و ولی دیگر در ارتش های اروپای  شرقی مورد استفاده قرار نمی گیرد

محفظه جت ابی (البته یکش توسط یک ادم بی فرهنگی با اشغال پر شده است)

اولین استفاده  رزمی از پی تی  76 بر میگردد به سال 1968 و نبرد در ویتنام .13 عراده از این  تانک در قابل هنگ زرهی 202 به نیروهای امریکا حمله کردند که مدافعان    با توپ106 م م به طرف  انها اتش  گشودند . سه تانک نابود شود و در این درگیر راکت انداز لاو نشان داد بر ضد پی تی 76 موثر نیست ولی در نهایت  انها موفقیت نسبی  در این عملیات کسب کردند. نخستین  درگیر زرهی این تانک نیز به همان سال در جنگ ویتنام بر می گردد که یک هواپیما شناسای چند پی تی 76 را شناسایی کردند وبه تانکهای ام48 ای3 موجود در منطقه  متعلق به تفنگدارن دریایی خبر دادند . ام 48 رسیدند  و دست  اتش با توپ 90 م م خود زدند وچند پی تی 76 را نبود و  خدمه پی تی 76 سالم ماند تانک های  خود را رها و فرار کردند . در یکی درگیر دیگر  نیز بین ام 48 و تانک های پی تی 76  دو ام 48 با برخورد مستقیم  مهمات 76 م م به برجکشان صدمه دیدند  که یکی سالم ماند ولی دیگری  خدمه کشته شدند. در سال 1972 یک حمله دیگر  زرهی کوچک ویتنامی ها این بار با اتش  بالگردهای هیویی  که به موشک تاو مجهز شده ناکام ماند و سه تانک با شلیک تاو نابود شدند

این تانک در چند  نبرد دیگر شرکت کرد ولی در دهه 1970 دیگر توپ 76 م م ان دست  کم برای نبرد زرهی کافی نبود اگرچه همچنان بر ضد پیاده نظام نیز بسیار موثر بود

پی تی 76 های ارتش ویتنام که بعد از هدف قرار گیری رها شده است

مشخصات

وزن:14.6 تن

طول:7.6 متر

ارتفاع:3.1 متر

خدمه:سه نفر

موتور:یک موتور دیزل 240 اسب بخاری

سرعت :44 کیلومتر بر ساعت روی جاده و 10 کیلومتر بر ساعت روی اب

برد:400 کیلومتر

سلاح: یک توپ 76 م م با 40 گلوله و یک مسلسل 7.62 م م با 1000 گلوله بر دقیقه

ترجمه: عبدلحمید تارخ

منابع

http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/USSR/soviet_PT-76.php

http://www.army-technology.com/projects/pt-76lat