توسعه ام ۶۰ پاتن در امریکا در اواخر  دهه ۱۹۵۰ اغاز شد زمانی که ارتش امریکا تعداد زیادی تانک از انواع مختلفی از نسخه های ارتقا یافته شرمن تا ام ۴۶/۴۷ و ۴۸ را در خدمت داشت  و حتی  یک نمونه تانک سنگین. چندین نوع توپ از انواع ۷۶ م م/۹۰ م م و ۱۲۰ م م روی تانک سنگین  ام ۱۰۳ نصب بود و هیچ استانداردی  وجود نداشت و هیچ کدام عملا  توان رویاروی  با تانک جدید شوروی یعنی  تی۵۴ را نیز نداشتند و مشکلات تدارکاتی زیادی نیز به دلیل تنوع بالا ایجاد کرده بودند.تانک جدید شوروی تی ۵۴ دارای  زرهی با ضخامت   بیش از ۲۰۰ م م از روبرو و همچنین توپ ۱۰۰ م م از تمام  توپ های تانک های متوسط غربی برتر بود. توپ ۹۰ م م ام۴۷ و ام۴۸ توان مقابله با ان را نداشت  و زره انها نیز بسیار کمتر از تی۵۴ بود . ارتش  امریکا شروع به سرمایه گذاری  روی تانک متوسط  تی۹۵ کرد ولی به زودی این طرح را رها کرد و به دنبال طرح دیگری رفت

اولین قدم انتخاب یک سلاح مدرن  برای تانک بود. توپی برتر از توپ ۹۰ م م فعلی و برتر  از  توپ ۱۰۰ م م تانک ت۵۴٫ بهترین سلاح موجود توپ ۱۰۵ م م  خان دار ال۷ ساخت انگلستان   بود .برای توسعه تانک  سه  عراده ام ۴۸ای۲ برای  تغیراتی انتخاب شدند. روی اولین ام ۴۸ موتور دیزل AVDS-1790-P  بر روی انها نصب شد. در ادامه قرار شد   نسخه یا با توان  استفاده  از چندین  سوخت روی تانک نصب شود ولی این کار پر درسر بود و به چنین  موتوری نمی شد اعتماد کرد از این رو در نهایت موتور  AVDS-1790-2 روی سومین نمونه  نصب شد که در ازمایشات اب هوای سرد در کانادا نشان  داد موتور قابل اعتمادی  است .

ام60ای1

ام۶۰ای۱

ام 60 ای1 و نورافکن فروسرخ

ام ۶۰ ای۱ و نورافکن فروسرخ

چهار پیش نمونه از تانک جدید  ساخته شد و مجهز به توپ ۱۰۵ م م در سال ۱۹۵۹ در اختیار ارتش  امریکا قرار گرفت تا مورد ارزیابی قرار بگیرد. در نهایت در سال ۱۹۶۰ دستور ساخت تانک صادر شد و ۳۰۰ عراده از ام۶۰ ساخته شد تا در سال ۱۹۶۲ نسخه ام ۶۰ ای۱ در خط تولید قرار بگیرد….

ام ۶۰  دارای شباهت زیاد با ام۴۸ داشت ولی در برجک و بدنه تغییراتی  از نظر ظاهری کرده بود.دارای چهار خدمه بود .فرمانده نشسته  در سمت راست برجک  قرار داشت که بالای  سر ان یک برجک کوچک  بود که بر روی ان مسلسل  ۱۲٫۷ م م برونینگ  نصب بود. دور تا دور برجک کوچک بالای سرش را  پیرسکوپ  برای دید ۳۶۰ درجه فرمانده وجود داشت  که میشد پیرسکوپ جلوی را مجهز به چشمی دید درشب  ام ۲۴ کرد. سایت اتش مسلسل ۱۲٫۷ م م  دارای سایت اتش در روز و شب که توسط فرمانده کنترل میشود . همچنین بر روی برجک دارای یک سایت با توان درشت نمایی تا ۵٫۵ ایکس را داشت  .توپچی در همان سمت راست کمی جلوتر از فرمانده قرار داشت  و دارای یک سایت هدفگیری  در سمت راست برجک (جلوی  برجک کوچک مسلسل)برای هدفگیری  بود که توان درگیری در ۱۵۰۰ متری را در روز داشت اگرچه برد اتش تا ۲۰۰۰ متری نیز برای یک توپچی با اموزش متوسط امکان داشت. سایت اتش توپچی نیز دارای سایت اتش نسل دوم در شب  است که توسط فرمانده نیز با کمک یک پیرسکوپ که به سایت توپچی وصل است قابل دسترسی است . تانک دارای یک مسافت یاب لیزری با برد ۵۰۰۰ متر است که توسط توپچی و فرمانده قابل دسترسی است. برای  رانند  در جلوی تانک  دقیقا زیرلوله توپ قرار داشت  که دارای  دریچه ای برای بیرون اوردن سر خود بود  و با سه پیرسکوپ که پیرسکوپ جلوی را میشد به چشمی  دید شبانه تجهیز کرد به بیرون دید داشت . یک لودر  نیز در درون برجک  سمت چپ برای  لود توپ قرار داشت .

تانک از   یک موتور دیزل  AVDS-1790-2  ۱۲ سیلندر  با توان ۷۵۰ اسب بخار قدرت می گرفت. با در نظر گرفتم وزن ۵۰ تنی تانک ، ام۶۰ داریا رانش به وزن ۱۵٫۵ اسب بخار بر تن بود که چندان زیاد نیز نبود.شاسی شامل شش چرخ فولادی بود و دارای  تحرک خوبی در جاده بود  و از نظر اطمینان پذیر موتور در جایگاه مناسبی قرار داشت.

سلاح اصلی ام۶۰ در نسخه ای۱ و ای۳ توپ ۱۰۵ م م ام۶۸ است.ام۶۸ بر اساس توپ انگلیسی ال۷ ساخته شده خود ال ۷ بر اساس توپ۸۴ م م ۲۰  پوندی و ۲۰ پوندی بر اساس توپ۱۷ پوندی  که توپ مشهور تانک شرمن فایر فلی بود و شهرت  بسیار در جنگ جهانی دوم داشت.  توپ دارای زاویه پوشش  ۲۰درجه رو به بالا و ۱۰ درجه رو به پایین است .توپ توان شلیک  انواع مهمان انرژی جنبشی و خرج گود  را داشت.تانک در مجموع ۶۳ گلوله۱۰۵ م م حمل میکرد  که دو سوم ان در درون بدنه  تانک در دو طرف و یک سوم  از ان در قسمت زیر برجک به طرف جلو قرار میگیرد. تانک دارای تثبیت کننده لوله توپ بود میتوانست در سرعت  کم با توپ خود اتش کند ولی ولی دقت اتش در حرکت در مدلهای مختلف فرق داشت .توپ دارای مهمات بسیار عالی بود و دقت ان بسیار بالا و میتوان ان را تا زمان ورود توپ ۱۲۵ م م بر روی تانک تی ۶۴ برترین توپ نصب شده روی یک تانک دانست. جالب اینکه کارایی بالای مهمات های  این توپ باعث شده بود که تا اوائل دهه ۱۹۸۰ هم این توپ از پس همه تانک های شوروی بر  بیاید و تنها با روی کار امدن مهمات کنتاکت۵ بر روی برخی تانک های شوروی در دهه ۱۹۸۰ دیگر این توپ به تانک های شوروی اثر نداشت. عملا مهمات های ۱۲۵ م م تانک های روسی با مهمات های ۱۰۵ م م این توپ از نظر نفوذ برابر بودند  که به سرعت دهانه بالای ان بر میگشت.در جدول زیر جدول مهات ۱۰۵ م م شلیک شونده از ۱۰۵ م م امده است

برجک کوچک مسلسل 12.7 م م و در جلوی اون سایت اتش

برجک کوچک مسلسل ۱۲٫۷ م م و در جلوی اون سایت اتش

نوع مهمات سرعت دهانه میزان نفوذ توضیحات
 (ام ۳۲۹) ۱۴۷۸ ۱۲۰ م م در ۲۰۰۰ متر در زره ۶۰ درجه  مهمات انرژی جنبشی دارای هسته تنگستین
 (ام ۷۳۵) ۱۴۵۵ ۳۳۰  م م در ۲۰۰۰ متر در زره  ۶۰ درجه APFSDS   انرژی جنبشی با هسته اورانیومی
 (ام ۸۳۳) ۱۴۹۵ ۴۲۰  م م در ۲۰۰۰متر در زره ۳۰ درجه APFSDS ،انرژی جنبشی
DM 63C LS ۱۴۵۵ ۶۰۰ م م در ۲۰۰۰ متر APFSDS ،انرژی جنبشی
ام ۴۵۶ ۱۱۷۴ ۳۹۰ تا ۴۲۰ م م بسته به نوع مهمات خرج گود

همچنین بر اساس جدول زیر احتمال برخورد  مهمات های شلیک شده از این توپ بر روی ام ۶۰ ای۳ به شرح زیر است

نوع مهمات ۵۰۰ m ۱۰۰۰ m ۱۵۰۰ m ۲۰۰۰ m ۲۵۰۰ m ۳۰۰۰ m
انرژی جنبشی ۹۴ % ۸۶ % ۶۱ % ۴۴ % ۲۵ % ۸ %
خرج گود ۸۹ % ۶۹ % ۵۰ % ۲۸ % ۱۷ % ۳ %

به غیر ازتوپ اصلی یک مسلسل ۱۲٫۷ م م برونینگ  بر روی برجک کوچک در قسمت بالای برجک اصلی است. این برجک توسط فرمانده هدایت میشود و میتواند بدون اینکه از درون تانک بیرون بیاید از درون تانک اقدام به اتش مسلسل ۱۲٫۷ م م بکند. این برجک کوچک دارای یک سایت روزانه و شبانه برای اتش است و میتواند تا ۶۰ درجه به طرف بالا و ۱۵ درجه به طرف پایین حرکت کند و پوشش ۳۶۰ درجه دارد .  همچنین  یک مسلسل  ۷٫۶۲ م م هماهنگ  با توپ ۱۰۵ م م وجود دارد.

ام۶۰ دارای  زره فولادی  است.قرار بود مجهز به زره  کامپوزیت شود ولی هزینه زیاد باعث  لغو این کار شد.در دهه ۱۹۸۰ برخی نسخه های ام ۶۰ ای۱ و ای ۳  به زره واکنش دهنده برای مقابله با مهمات خرج گود تجهیز شدند .در جدول زیر میزان زره سه مدل از ام ۶۰ در بخش های مختلف امده است.

Bauteil M60 M60A1 M60A2 M60A3
جلوی بدنه  قسمت بالا ۹۳ mm ۱۰۹ mm ۱۰۹ mm ۱۰۹ mm
قسمت جلو بدنه  زیر ۱۴۳–۱۸۵ mm ۱۴۳–۱۸۵ mm ۱۴۳–۱۸۵ mm ۱۴۳–۱۸۵ mm
دو طرف بدنه ۳۶–۷۴ mm ۳۶–۷۴ mm ۳۶–۷۴ mm ۳۶–۷۴ mm
جلوی برجک ۱۷۸ mm ۲۵۴ mm ۲۹۲ mm ۲۵۴ mm
جلو برجک کنار لوله توپ ۱۱۴ mm ۱۲۷ mm ۲۹۲ mm ۱۲۷ mm
کنار برجک ۷۶ mm ۱۴۰ mm ۱۲۱ mm ۱۴۰ mm

این زره به اندزه کافی قدرت داشت  تا در برابر مهمات ۱۰۰ م م توپ تانک تی ۵۵ مقاومت کند ولی در برابر مهمات های توپ۱۱۵ م م تانک تی ۶۲ و توپ ۱۱۵ م م  تانک های تی ۶۴ و تی ۷۲ دست کم با در نظر گرفتن توان مهمات ها این تانک ها در دهه ۱۹۷۰ کافی نبود . در دهه ۱۹۷۰ امریکا ام۶۰ ای۱ خود را به زره واکنش دهنده مجهز کردند تا در برابر خرج گود دست کم بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ م م مقاومت داشته باشد .

مدلهای مختلف

ام ۶۰ ای۱

نسخه تولید بعد از نسخه ام ۶۰ دارای برجکی  با  تغییرات بیشتر و یک  مسلسل ۱۲٫۷ م م بر روی  یک برجک کوچک  روی سر برجک اصلی. در این نمونه ظرفیت توپ از ۵۷ گلوله به ۶۳ گلوله افزایش یافته. خدمه دارای چشمی دید شبانه هستند  که با کمک یک نورافکن  فروسرخ AN/VSS-3A  بر روی لوله  توپ میتواند  در شب تا ۱۵۰۰ متری را ببینند. این سیستم نسل اول سامانه های دید در شب است . در دهه ۱۹۷۰ ام۶۰ ای۱ در امریکا ارتقا یافتند وشامل سامانه تثبیت کننده  جدید لوله و همچین موتور  ارتقا یافته شدند

محل قرار دادن مهمات های مختلف در درون تانک

محل قرار دادن مهمات های مختلف در درون تانک

ام۶۰ ای۲

در سال ۱۹۶۰ ارتش امریکا موشک  لوله پرتاب ام جی ام ۵۱ را به خدمت گرفته بود که یک موشک  راکتی با سامانه هدایت نیم خودکار بود و از لوله ۱۵۲ م م پرتاب میشد. موشک دارای  برد ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ متر بسته به مدل بود و با خرج گود خود توان نابودی  یک زره ۱۵۰ م م با شیب ۶۰ درجه را داشت.از انجای که این موشک  برای درگیر زرهی ساخته شده بود و تنها از لوله ۱۵۲ م م پرتاب میشد برجک توپ ام۶۸ را برداشته و جای ان یک توپ ۱۵۲  م م لوله کوتاه نصب کردند.برجک به شدت  تغییر کرده بود. فرمانده در برجک بود و یک پیرسکوب بر روی برجک کوچک بالای سر خود کنار مسلسل ۱۲٫۷ م م داشتن  و میشد ان را از داخل برجک شلیک کرد،توپ چی در سمت راست برجک  در کنار ان می نشست  ولی در سطح پایین تری   و دارای  یک سایت هدفگیری  جدا در کنار برجک در جلوی دریجه خود بود،تانک مجهز به یک مسافت یاب لیزری بر روی لوله توپ  توپ ۱۵۲ م م بود و این اولین بار بود که یک تانک امریکایی مسافت یاب لیزری داشت. یک نور افکن فروسرخ  AN/VSS-1نیز در سمت چپ برجک نصب میشد که برد ان برای دید  شبانه تا ۱۵۰۰ متر بود ولی شلیک تنها در برد ۱۰۰۰ متری ممکن بود زیرا در شب مسافت یاب لیزری  تنها ۱۰۰۰ متر  برد داشت.ام۶۰ ای۲  از سال ۱۹۷۳ وارد خط تولید شد و محبوبیت  کمی داشت .به زودی مشخص شد موشک ام جی ام ۵۱ که تنها سلاح موثر ضد تانک این توپ بود بر ضد تانک های جدید شوروی مانند تی ۶۲ و تی ۶۴ اثر ندارد از طرفی بزرگ بود مهمات ، باعث کاهش میزان مهمات قابل حمل شده بود   و در کل تانک فناوری ها پیچیده و بسیار مستعد خرابی داشت  .۵۲۶ عراده از این مدل بیشتر تولید نشد

ام60 ای 2 فلش مشکی محل قرار گرفتن فرمانده و فلش قرمز محل قرار گیری توپ چی

ام۶۰ ای ۲ فلش بالا تصویر محل قرار گرفتن فرمانده و فلش سمت چپ محل قرار گیری توپچی

ام۶۰ ای۳

این نمونه دارای  برجک مشابه با کمی تغییرات مدل ای۱ بود و از همان توپ ۱۰۵  م م بهره  میبرد و دارای  مسافت یاب لیزری بود. سامانه الکترومیکانیکی  محاسبه اتش  با یک رایانه  دیجیتال جایگزین شد  که دقت اتش را بسیار بهبود داد .در اواخر دهه ۱۹۷۰ تعداد از  ام ۶۰ ای ۳ به سامانه دید حرارتی  AN/VSG-2 تجهیز شدند که جایگزین روش قبیل دید با نورافکن فروسرخ  شد.این نمونه را ام ۶۰ ای ۳ تی تی اس نامیدند.

ام ۶۰ تانک موفقی بود. در جریان جنگ ویتنام به صورت محدود خدمت کرد اگرچه در ویتنام ام ۴۸ اصلیترین تانک امریکا در ویتنام بود. اسرائیلی ها در جنگ سال ۱۹۷۳ به خوبی از این تانک در صحرای  سینا در برابر تانک های مصری استفاده کردند و ام ۶۰ و توپ ۱۰۵ م م نشان داد از تی ۵۵ مصریها سرتر است . در جریان جنگ ایران و عراق ایران از نسخه ام۶۰ ای۱ بهره برد ولی در برابر تانکهای پرتعداد عراقی و همچنین  تانک برتری چون تی ۷۲ کاری از پیش نبرد . در جریان جنگ اول خلیج فارس ۱ امریکا از تانک های ام۶۰ ارتقا یافته با زره واکنش دهنده و مهمات اورانیومی به خوبی بهره بردند  و تعدادی از تی ۷۲ های عراقی را با ان منهدم کردند اگرچه چندین تانک از دست رفت

ام60 ای 3

ام۶۰ ای ۳

M60A2_16_zpsoewpf19u

ام۶۰ ای۲

ام۶۰ در ایران

ایران در سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۰ موفق به دریافت ۴۶۰  عراده تانک ام۶۰ شد. این تانک برای مدتها بهترین تانک ارتش ایران بود حتی از چیفتن پر دردسر و دم دمی مزاج بهتر بود. ایران نسخه a1 را دریافت کرد و امروزه بسیاری معقدند که ای کاش شاه ایران به جای دریافت بیش از  ۵۰۰ عراده چیفتن نسخه A3  تانک ام۶۰ را خریداری می کرد. این تانک همچنان بدون بهساری مشخص در ایران خدمت میکند اگرچه ایران یک نسخه ارتقا یافته با نام صمصام را معرفی کرد که دارای زره واکنش دهنده ، سامانه اتش کت ۷۲ و همچنین اختلالگر فروسرخ بود ولی مشخصا این ارتقا به صورت گسترده انجام نشد . همچنان بین ۱۵۰ تا۱۷۰ تانک ام۶۰ در ایران در خدمت است

برخی از ارتقائات انجام شده بر روی ام۶۰

ماگاچ: برای اشنایی با تانک ماگاچ اینجا را کلید کنید

سابرا :نسخه ارتقا یافته در اسرائیل برای ارتش ترکیه  که ام ۶۰ تی نیز خوانده میشود و پیشرفته ترین ام ۶۰موجود جهان است مجهز  به توپ ۱۲۰ م م ام جی ۲۵۳ ساخت اسرائیل متعلق به تانک مرکوا، جایگاه  فرمانده جدید با توان شلیک  مسلسل ۱۲٫۷ م م  برجک از درون برجک به صورت کنترل  از راه دور،سامانه  حرارتی دید شبانه ،سامانه کنترل  اتش دیجیتال هر دو ساخت البیت سیستم اسرائیل ، موتور ۱۰۰۰ اسب بخاره و زره واکنش دهد .همچنین بعدها بر روی سابر  هشدار    دهنده لیزری و اختلال گر لیزری نیز نصب شد. گفته شده زره این تانک دارای مقاومتی بیش از ۱۰۰۰ م م است  .۱۷۰ عراده سابرا در خدمت ارتش ترکیه است

سابرا

سابرا

صمصمام:نسخه ارتقا یافته در ایرانی  بر روی ام ۶۰ ای ۱ و تجهیز ان به سامانه کنترل اتش ساخت اسلوانی ،زره واکنش دهندهکنتاکت۱ ، مسافت یاب لیزری، سامانه هشدار لیزری

ام ۶۰ فونیکس

نسخه ارتقاء یافته  ام ۶۰ توسط انگلستان برای اردن مسلح به توپ ۱۲۰ م م  ال ۵۰ ساخت انگلستان ،توان  موتور جدید ۹۵۰ اسب بخاری،زره واکنش دهنده سرامیکی،سامانه کنترل اتش ساخت امریکا با توان اجرای اتش در حین حرکت ،سامانه دید حرارتی برای توپچی  ،مسافت یاب لیزری جدید  با برد ۱۰ کیلومتر ، و هشدار دهنده لیزری،کامپیوتر  اتش بالستیک ،خط ارتباط امن داده ، ارتقاء شنی و بهسازی سامانه انتقال  قدرت

مشخصات ام ۶۰ ای۳

طول:۶٫۹ متر

ارتفاع:۳٫۲ متر

وزن:۵۴ تن

سلاح اصلی: توپ ۱۰۵ م م ام ۶۸

سلاح های فرعی:یک مسلسل ۷٫۶۲م م هماهنگ با برجک اصلی و یک مسلسل سنگین ۱۲٫۷ م م روی برجک

موتور: یک موتور دیزل ۷۵۰ اسب بخاری ۱۲ سیلندر

رانش به وزن:۱۵٫۰۸ اسب بخار بر تن

برد:۳۰۰ کیلومتر

سرعت:۴۸ کیلومتر در ساعت

ترجمه:عبدالحمید تارخ

ام60 فونیکس

ام۶۰ فونیکس

ام 60 ای1 مجهز به زره واکنش دهنده

ام ۶۰ ای۱ مجهز به زره واکنش دهنده

ام 60 ام3 تی تی اس مجهز به سامانه دید حرارتی

ام ۶۰ ام۳ تی تی اس مجهز به سامانه دید حرارتی

34+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در: