در سال ۱۹۴۳ زمانی که جنگ جهانی دوم به میانه راه رسیده بود امریکا به دنبال یک جت جنگی می گشت  ولی نه با اولیت  چندان بالای . امریکا تعداد زیادی جنگنده خط تولید داشتند  از نظر کفی  چیزی از جنگنده های المانی و زاپینها کم نداشتن و به زودی از نظر کمی  از انها پیشه می گرفتند ولی جت جنگنده اینده بود و امریکا به اینده می نگریست . امریکا از همان نخستین  ازمایش موتور جت در انگلستان به دنبال توسعه یک شکاری جت  بودند

 لاکهید  یک تیم طراحی در سال ۱۹۴۴  به سر طراحی طراح مشهور  خود کلی جانسون را گرد هم اورد و این تیم طی ۱۴۳ روز از صفر یک جنگنده جت را به تولید رساند . اولین نسخه تولیدی  تحت  شدید ترین تدابیر امنیتی   ممکن   ساخته شد و از ۱۳۰ مهندس  طراح فقط ۵ نفر می دانستند  که موتور این طرح  در نهایت یک موتور جت است. از انجای که در بین متفقین تنها انگلستان سرمایه گذاری  سنگینی  روی  موتور جت کرده  بود موتور که برای پیش نمونه انتخاب شده بود موتور رولز ریس درونت بود. این موتور خود در ان زمان در حال  تست بود و دارای  قدرت ۳۹۰۰ پاوند رانش بود.

اولین پیش نمونه جنگنده جدید که ایکس پی ۸۰ نامیده شد در ۸ ژانویه  سال ۱۹۴۴ انجام شد. پرواز بسیار ارام و بدون دردسری  بود و اگر بخواهیم  مشکلات میتئور انگلیسی  و میشراسمیت   ۲۶۲ المانی به عنوان اولین و دومی جت جنگی جهان  در نظر بگیریم ، پی ۸۰ به عنوان سومین  جت جنگی جهان که تنها چند ماه با انها از نظر زمان اولین پرواز فاصله داشت هیچ مشکل خاصی نداشت

 هواپیما در همان پیش نمونه به راحتی به  سرعت ۸۰۸ کیلومتر بر ساعت  و ارتفاع ۶۴۵۰ متری دست یافت که از نظر مقدورات  با دو جت دیگر کاملا برابر میکرد . کلی جانسون این جت را یک جنگنده باشکوه خواند  . نیروی هوایی امریکا بعد از جنگ چند میشراسمیت   ۲۶۲ به دست  اورد و با وجود اینکه پی ۸۰  بیش از ۹۰۰ کیلوگرم نیز سنگینتر  بود ولی از نظر خصوصیت  پرواز کاملا مشابه جنگنده المانی بود و در ماخ بالا کارایی بهتری نیز داشت(انهم با یک موتور زیرا جنگنده المانی دو موتوره بود )

نیروی هوایی خواهان ۱۲ پیش نمونه  شد  که همگی ساخته شدند و تنها یک فروند بر اثر مشکل در پمپ سوخت از دست رفت . در فوریه سال ۱۹۴۵ نیروی هوایی امریکا خواهان  تولید ۳۴۴ فروند نسخه عملیاتی F-80A شد  که در ژوئیه  سال ۱۹۴۵ نخستین نمونه عملیاتی تحویل شد. اف۸۰ برای مقابله با المان در جهه   اروپا ساخته شد ولی دیر به جنگ رسید و در جنگ حضور نیافت

f80a

اف۸۰  اولین جت عملیاتی امریکای ها یک جنگنده تمام فلزی تک موتوره بود. دارای بال های کاملا صاف مانند تمامی جنگنده های هم دوره خود بود . جنگنده تک موتوره بود در حالی که دو جت المانی و انگلیسی   دو موتوره بودند  و موتور ها در غلافی زیر بال نصب می شد. پی ۸۰ که بعد از تبدیل  جدا شدن نیروی هوایی امریکا از نیروی زمینی  در سال ۱۹۴۷ با نام اف۸۰ شناخته شد از یک موتور انگلیسی   ساخت رویس ریز استفاده میکرد که تحت امتیاز  در الیسون  با نام  الیسون  جی ۳۳ منتاژ شد و دارای  رانش  ۴۶۰۰ پاوند بود . موتور دارای  یک محفظه اب نیز بود که در زمانی که فشار بالای  به موتور وارد می شد  برای  ذوب نشدن تیغه های کمپرسور  ، اب به درون محفظه  احتراق  تزریق  می کرد که در این  حالت می شد  قدرت موتور را تا ۵۴۰۰ پاوند نیز افزایش داد. عمر کامل موتور ۲۵۰  ساعت بود . هواپیما دارای دو ورودی هوا در دو طرف بدنه بود. این روش در ان  روزگار چندان متداول  نبود زیرا یا ورودی هوا  در جلوی  بده قرار داشت  و یا همچون میتئور و ۲۶۲ موتور در زیر  بال قرار داشت. قرار دادن ورودی در دو طرف  برای جا دادن مسلسل ها  و برخی تجهیزات در دماغه بود جالب اینکه در همان زمان امریکای در طراحی اف۸۶ و اف۸۴  ورودی را در دماغه قرار داد

هواپیما بر نوک بال های  خود  یک مخزن سوخت ۶۲۵ لیتری حمل میکرد  و البته ۲۴۸۷ لیتر نیز سوخت داخلی داشت که در بال  و بخشی از پست و زیر کابین قرار داشت . هوایپما دارای  بیشترین سرعت ۹۶۵ کیلومتر بر ساعت  در ارتفاع بالا بود ولی در حالت کاملا مسلح دارای  سرعت ۶۶۰ کیلومتر بر ساعت بود.  هواپیما دارای  کابین تحت فشار و اولین جنگنده امریکا بود که مجهز به صندلی پرتاب شونده بود. صندلی ساخت خود لاکهید  بود اگرچه برخی نسخه ها دارای  صندلی  ساخت مارتین بیکر انگلستان بودند

کابین خلبان  حبابی و دید خوبی داشت و خلبان از یک مگسک  ساده در نسخه اولیه برای  نشان گیر و اتش استفاده می کرد  ولی در برخی نسخه   ها دارای  یک رادار مسافت یاب برای نشان  گیری  مسلسل خود بود.

هواپیما دارای شش مسلسل ۱۲٫۷ م م برونینگ بود همان مسلسل های که طی جنگ دوم روی ماستانگ  و تاندربلت نیز نصب شده بودند . سه مسلسل در هر سمت دماغه قرار داشت که هر کدام ۳۰۰ گلوله حمل میکرد. این مسلسل ها اگرچه از نظر کالبیر از توپ ۲۰ و یا ۲۳ م م که در ان زمان روی جنگندهای اروپایی و روسی نصب میشد کوچکتر بود ولی سرعت دهانه بالاتر و سرعت اتش بیشتری داشتند . هر مسلسل توان اتش ۸۵۰ گلوله بر دقیقه داشت و به دلیل حجم بالای اتش  شش مسلسل ، خلبان رگبارها نیم تا دو ثانیه  شلیک میکرد

acrojets-f-80-8

 به غیر از این هواپیما در زیر هر بال خود دارای یک جایگاه خارجی حمل سلاح بود که می توانست  تا ۵۰۰ کیلوگرم بار را تحمل کند. اف۸۰ در این جایگاه معمولا یک بمب ۴۵۴ کیلوگرمی (در مجموع دو بمب ) ویا  چهار راکت ۱۲۷ م م ( در مجموع هشت راکت) را حمل میکرد  که برای حمله به اهداف زمینی  به کار می رفت. برد انتقالی  اف ۸۰ عدد ۱۹۳۰ کیلومتر بود و با دو بمب ۴۰۰ کیلومتر برد داشت

اف۸۰ در ارتش امریکا شوتینگ  استار نام گرفت. اولین نسخه  تولید اف۸۰ ای بود. این نسخه  در  سال ۱۹۴۵ عملیاتی شد و به ان در بالا اشاره  شد و ۳۴۴ فروند ان ساخت شد. دو نمونه شناسایی ار اف ۸۰ ای و ایی اف۸۰ ای از این مدل ساخته شد  و در ادامه  نسخه  اف۸۰ بی ساخته شد که نخستین  نمونه مجهز به صندلی پرتاب شونده بود. این نسخه  سوخت بیشتری حمل می کرد و دارای  سامانه رادیویی دوربرتری بود

  اف۸۰ سی پیشرفته ترین نمونه تولید بود که مخازن سوخت بزرگتری در نوک بال حمل می کرد و دارای برد   بیشتری بود . ۹۲۳ فروند از این  نسخه ساخته شد و بر اساس این نمونه نسخه شناسایی ار اف۸۰ سی نیز ساخته شد

اف۸۰ در جنگ کره اولین جت امریکای ها بود و البته اولین تجربه امریکا در استفاده از  جت. در مرحله اول برتر بود ولی با ورود میگ۱۵ با بال های پس گرا تعداد زیادی از انها  قربانی میگ۱۵ شدند تا نقش برتری هوایی به اف۸۶ سپرده شوند و اف۸۰ برای عملیات های هوا به زمین  به کار رفت ،  جای که در ان نیز موفق بود . همچنین نسخه شناسایی  نیز نقش مهمی در جنگ بازی کرد و موثر ترین  جنگنده شناسایی تاکتیکی ارتش امریکا بود . در مجموع ۲۷۷ فروند اف۸۰  در عملیات شرکت کردند  که ۱۱۳ فروند ان  بر اثر اتش زمینی  و ۱۵۴ فروند بر اثر میگ ها   از دست رفت.

در مجموع ۱۷۱۵ فروند اف۸۰ ساخته شد که  بعد از پایان تولید در دهه ۱۹۵۰ به صورت دست دوم کشورهای برزیل، شیلی ، کلمبیا،اکوادور،پرو و اروگوی(همگی در امریکا لاتین) فروخته شدند . این پرنده تا اواخر دهه ۱۹۵۰ در خدمت ارتش امریکا بود

F-80B_Wyoming_ANG_1950s

F-80B

Lockheed-F-80C-Shooting-Star-49-1826-8th-FBS-Korea-ca.-1950

اف۸۰ سی در کره

1330771

اف۸۰ سی و دو بمب ۴۵۰ کیلوگرمی . در تصویر برای کوتاه کردن باند مورد نیاز برای برخاستن از دو راکت کمکی زیر بدنه استفاده شده است

DAYTON, Ohio -- Lockheed F-80C at the National Museum of the United States Air Force. (U.S. Air Force photo)

 تی ۳۳ شوتینگ استار

تی ۳۳ نسخه اموزشی اف۸۰ است و جالب اینکه  نتنها مشهور تر از خود اف۸۰ شد و مشتریان زیادی یافت  بلکه ان را باید  یکی از محبوب ترین و پر تعداد ترین جتهای اموزشی جهان دانست به شکلی که بسیاری از ارتش های  جهان عصر جت را با  تی۳۳ اغاز کردند از جمله  نیروی هوایی ایران

F80A  یک  نسخه  اموزشی داشت  که دارای دو کابین جدا از هم داشت  ولی تنها یک فروند  از ان ساخته شد و از این رو لاکهید تصمیم به ساخت یک نسخه دو سرنشینه  جدید برای اف۸۰ سی گرفت

 تی ۳۳ نسخه دو سرنشینه  اف۸۰سی  بود که ۹۱  سانتیمتر کشیده تر بود  و از یک کابین با سامانه کنترل کامل  بهره می برد و قرار بود  تی اف۸۰ سی نامیده شود ولی در نهایت به دلیل نیاز شدید نیروی هوایی امریکا در اواخر دهه ۱۹۴۰ که وارد عصر جت شده بود  به یک جت اموزشی این هواپیما با نام  تجاری تی۳۳ شناخته شد.  تی ۳۳ از سال ۱۹۴۹ وارد خط تولید شد و برای دو دهه تا زمان ورود به خدمت تی ۳۸ تالون اصلی ترین جت اموزشی ارتش امریکا بود. تی ۳۳ هیچ فرق با اف۸۰ نداشت  فقط فاقد مسلسل های  ۱۲٫۷ م م دماغه بود ولی از  یک جایگاه خارجی زیر هر بال برای حمل بمب و راکت بهره میبرد.

لاکهی خود فکر نمی کرد  این جت اینقدر مورد استقبال قرار بگیرد. در واقع اکثر کشورها تی ۳۳ را وارد کردند تا اماده دریافت جت های چون اف۸۴ و اف۸۶ شوند و وقتی لاکهید استقبال از تی ۳۳ را دید حتی نسخه شناسایی ان نیز را توسعه داد. در حالی که ۱۷۱۵ فروند  اف۸۰ ساخته شد ۶۵۵۷ فروند تی۳۳ ساخته شد که پرتعداد ترین جت اموزشی جهان است که تا دهه ۱۹۹۰ نیز در خدمت برخی کشورها قرار داشت.تی ۳۳ به بیش از ۳۰  ارتش جهان فروخته شد  به غیر از نقش اموزشی در طول  خدمت خود در جنگ های زیادی شرکت کرد که معمولا   در نقش پشتیبانی هوایی از ان استفاده شد و در کانادا و ژاپن نیز تولید شد

چندین نمونه از این هواپیما توسعه داده شد. T-33A اولین نسخه تولید بود  ۵۸۷۱ فروند از ان به  عنوان اصلیترین  نسخه تی ۳۳ ساخته شد،  ار تی ۳۳ نسخه شناسایی  که دارای چهار  دوربین در دماغه بود که یکی در زیر دماغه یکی در جلوی  و یکی در هر سمت دماغه قرار داشت . این دوربین ها توان تصویر بردار تنها در روز را داشتند

تی ۳۳ در ایران

ایران در سال ۱۹۵۴ ۳۳ فروند تی ۳۳ ای را به امریکا سفارش داد که نخستین  جت جنگی نیروی هوایی ایران بود. این جتها  به صورت دست دوم تحویل ایران  شدند  که شامل ۱۲ فروند ار تی۳۳ نسخه شناسایی نیز می شدند  که تا میانه دهه ۱۹۷۰ میلادی در خدمت بود. با اغاز جنگ و نیاز به یک هواپیمای پشتیبانی  و اموزشی ایران دوباره این هواپیما را از انبار بیرون کشید و تا اواخر دهه ۱۹۹۰  (۱۳۷۰ شمسی) باز  از انها بهره برد ولی در نهایت با اف۵بی و سیمرغ جایگزین شدند

t-33a

تی ۳۳ ارتش شاهشاهی ایران

62rniib

تی ۳۳ ارتش شاهشاهی ایران

2337657

نسخه شناسایی تی ۳۳ که دارای دو دوربین در دو طرف دماغه و یک دوربین در جلو بود

نسخه شناسایی تی 33 و دوربین دماغه

نسخه شناسایی تی ۳۳ و دوربین دماغه

 

Lockheed_T-33

مشخصات

مدل اف-۸۰سی تی۳۳
طول ۱۰٫۴۹ متر ۱۱٫۴۹ متر
بلندی ۳٫۴۳ متر ۳٫۵۷ متر
وزن خالی ۳۸۱۹ کیلوگرم ۳۷۷۵ کیلوگرم
بیشترین وزن برخاستن ۷۶۴۶ کیلوگرم ۶۸۶۵ کیلوگرم
موتور یک دستگاه موتور توربوجت الیسون جی۳۳-ای ۳۵ با توان ۵۴۰۰ پاوند یک دستگاه موتور توربوجت الیسون جی۳۳-ای ۳۵ با توان ۵۴۰۰ پاوند
بیشترین سرعت ۹۶۵ کیلومتر بر ساعت ۹۷۰ کیلومتر بر ساعت
برد انتقالی ۱۹۳۰ کیلومتر ۲۰۵۰ کیلومتر
سلاح شش مسلسل ۱۲٫۷ م م هر کدام با ۳۰۰ گلوله و  دو بمب ۴۵۴ کیلوگرمی ویا هشت راکت ۱۲۷ م م دو بمب ۴۵۴ کیلوگرمی ویا غلاف مسلسل ویا راکت ۱۲۷ م م

ترجمه: عبدالحمید تارخ

منابع

https://en.wikipedia.org/wiki/Lockheed_P-80_Shooting_Star

http://www.aviation-history.com/lockheed/p80.html

http://www.aviastar.org/air/usa/lok_shooting.php

23+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.