موشک بالستیک قاره‌پیمای دانگ‌فنگ-۳۱

موشک بالستیک قاره‌پیمای DF-31 (دانگ‌فنگ-۳۱)

موشک DF-31 (دانگ‌فنگ-۳۱) که ناتو آن را با نام CSS-10 می‌شناسد، یک موشک بالستیک قاره‌پیمای دوربرد ساخت چین است. این موشک نخستین موشک قاره‌پیمای چین محسوب می‌شود که از سوخت جامد استفاده می‌کند و ظهور آن، نقطه عطفی در استراتژی هسته‌ای چین به شمار می‌رود؛ زیرا نیروی هسته‌ای این کشور را از نسل موشک‌های سوخت مایع به نسل سوخت جامد منتقل کرد و توان بقا، سرعت واکنش و تحرک‌پذیری آن را به‌طور چشمگیری افزایش داد.

توسعه DF-31 در ژانویه ۱۹۸۵ توسط آکادمی فناوری پرتابگرهای چین (CALT) آغاز شد. این موشک در ابتدا برای استقرار متحرک زمین‌پایه طراحی شده بود و نام اولیه آن DF-23 بود، اما با تغییر نیازهای عملیاتی، نام آن به DF-31 تغییر یافت. DF-31 به‌طور موازی با موشک بالستیک زیردریایی JL-2 توسعه یافت و این دو از نظر طراحی شباهت‌های زیادی دارند.در ۱ اکتبر ۱۹۹۹، DF-31 برای نخستین بار در رژه روز ملی چین به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین به نمایش عمومی گذاشته شد. در همان سال، در ۲ اوت ۱۹۹۹، رسانه‌های رسمی چین از نخستین پرواز آزمایشی موفق این موشک خبر دادند. دومین و سومین آزمایش پروازی در سال ۲۰۰۰ انجام شد. سرانجام در سال ۲۰۰۶، DF-31 رسماً به مرحله استقرار عملیاتی رسید.

DF-31 از سه مرحله موتور راکت سوخت جامد استفاده می‌کند. مشخصات فنی اصلی آن عبارت است از: طول موشک بین ۱۳ تا ۲۱.۶ متر (بسته به مدل و منبع)، قطر بدنه ۲.۲۵ تا ۲.۳۷ متر و وزن هنگام پرتاب حدود ۴۲ تا ۵۴ تن.سیستم هدایت این موشک ترکیبی از ناوبری اینرسی، نجوم‌شناسی و اصلاح مسیر از طریق سامانه ماهواره‌ای ناوبری بیدو (BeiDou) است. دقت اصابت (CEP) آن حدود ۱۰۰ متر برای نسخه مستقر در سیلو و ۱۵۰ تا ۳۰۰ متر برای نسخه متحرک جاده‌ای تخمین زده می‌شود.

از نظر کلاهک جنگی، نسخه پایه DF-31 به یک کلاهک تک‌گانه با قدرت انفجاری حدود ۴۲۵ کیلوتن تا یک مگاتن مجهز است. نسخه DF-31A قابلیت حمل چند کلاهک مستقل (MIRV) را دارد و می‌تواند ۳ تا ۵ کلاهک را با قدرت هر یک حدود ۹۰ کیلوتن حمل کند. این نسخه همچنین به واحدهای بازگشتی مانوردهنده (MaRV) و اهداف فریبنده برای نفوذ از سامانه‌های دفاع موشکی دشمن مجهز شده است.

مزیت اصلی خانواده DF-31 در قابلیت تحرک جاده‌ای آن نهفته است. نسخه‌های پایه و DF-31A از خودروی TEL کششی سری HY4330 ساخت هانیان استفاده می‌کنند که فقط می‌تواند در جاده‌های آسفالت‌شده و نسبتاً مناسب حرکت کند. اما DF-31AG به یک خودروی TEL یکپارچه هشت‌محوره تمام‌چرخ مجهز شده است که طول آن حدود ۲۲ متر، عرض آن ۳.۲ متر است و توانایی حرکت در تمامی سطوح را دارد. این خودرو به یک سامانه هیدرولیکی تنظیم سطح نیز مجهز است.

نسخه های اولیه موشک دانگ فنگ31 دارای حامل کشنده بود که یک کامیون با یک کشنده حامل موشک بود

این شیوه پرتاب متحرک به DF-31 اجازه می‌دهد تا در شبکه بزرگراه‌های اختصاصی، جابجایی‌های وسیعی انجام دهد و در مقایسه با سیلوهای ثابت، توان بقا و مقاومت آن در برابر حملات پیشگیرانه دشمن به‌مراتب بیشتر شود. در مقایسه با موشک مینتومن3 آمریکا، برتری آشکار DF-31 در همین تحرک جاده‌ای است؛ زیرا مینتومن3 فقط در سیلوهای ثابت مستقر می‌شود و فاقد تحرک زمینی است.

خانواده DF-31 در طول سال‌ها دستخوش تحولات متعددی شده و مدل‌های گوناگونی از آن پدید آمده است.

DF-31 (نسخه پایه) دارای برد ۷,۲۰۰ تا ۸,۰۰۰ کیلومتر است و می‌تواند بخش‌هایی از اروپا، آسیا و همچنین شمال غربی آمریکا و کانادا را پوشش دهد. این نسخه عمدتاً در سیلوهای پرتاب مستقر شده، اما نسخه متحرک جاده‌ای آن نیز وجود دارد.

DF-31A نسخه بهبودیافته اصلی است که برد آن به ۱۱,۲۰۰ تا ۱۳,۲۰۰ کیلومتر افزایش یافته و قادر است بخش اعظم خاک آمریکا را هدف قرار دهد. این مدل از نظر طراحی قابلیت حمل چند کلاهک را دارد، اما گمان می‌رود در استقرار عملیاتی بیشتر با یک کلاهک و مجموعه‌ای از تجهیزات نفوذی همراه باشد. در ۳ سپتامبر ۲۰۱۵، DF-31A در رژه یادبود هفتادمین سالگرد پیروزی در جنگ مقاومت چین به نمایش عمومی گذاشته شد.

DF-31AG (دانگ‌فنگ-۳۱ آ جی) نسخه عمیقاً بهبودیافته DF-31A است که نخستین بار در رژه ۲۰۱۷ به مناسبت نودمین سالگرد تأسیس ارتش آزادی‌بخش خلق رونمایی شد. مهم‌ترین تغییر آن، جایگزینی خودروی پرتابگر-نصب‌کننده-بالابر (TEL) هشت‌محوره با قابلیت حرکت در تمامی سطوح، به جای شاسی یدک‌کشی نسخه قبلی است که تحرک خارج از جاده را به‌شدت افزایش می‌دهد. این نسخه همچنین از فناوری پرتاب بدون نیاز به آماده‌سازی در محل بهره می‌برد و می‌تواند در شرایط زمینی پیچیده به‌سرعت شلیک کند. به لطف بهبود مرحله دوم و سوم موتور، حداکثر برد DF-31AG به حدود ۱۳,۲۰۰ کیلومتر رسیده است. در سال ۲۰۲۴، یک یگان از نیروی موشکی ارتش آزادی‌بخش خلق با استفاده از DF-31AG از استان هاینان به سمت آب‌های اقیانوس آرام آزمایشی با برد کامل انجام داد که مسافتی حدود ۱۲,۰۰۰ کیلومتر را پوشش داد.

DF-31B نسخه پیشرفته‌تر DF-31AG است که گمان می‌رود عمدتاً برای استقرار در سیلوها بهینه‌سازی شده باشد.

DF-31BJ نیز نسخه بهبودیافته DF-31AG است که به‌طور ویژه برای پرتاب از سیلو طراحی شده است.

DF-31 از سال ۲۰۰۶ وارد استقرار عملیاتی شد. در سال ۲۰۰۹، اطلاعات نیروی هوایی آمریکا تعداد DF-31های مستقر چین را کمتر از ۱۵ فروند ارزیابی کرد. مرکز اطلاعات هوافضای ملی آمریکا (NASIC) در ژوئن ۲۰۱۷ تخمین زد که بین ۵ تا ۱۰ خودروی پرتابگر DF-31 Mod 1 و بیش از ۱۵ خودروی Mod 2 در وضعیت عملیاتی قرار دارند.

در دسامبر ۲۰۲۵، یک گزارش پیش‌نویس پنتاگون اعلام کرد که چین احتمالاً بیش از ۱۰۰ موشک بالستیک قاره‌پیمای سوخت جامد DF-31 را در سه میدان سیلوی موشکی نزدیک مرز چین و مغولستان مستقر کرده است. این گزارش تأکید کرد که DF-31 به عنوان یک موشک سوخت جامد، در مقایسه با مدل‌های قدیمی سوخت مایع، سرعت واکنش سریع‌تر و سطح آمادگی بالاتری دارد. علاوه بر این، در آوریل و مه ۲۰۲۶، در نزدیکی تأسیسات هشت‌ضلعی تازه‌ساخته در شمال سین‌کیانگ، تمرینات خودروهای بزرگ مشاهده شد. تحلیلگران ارزیابی کردند که این تأسیسات ممکن است وظایف فرماندهی، کنترل، ارتباطات و همچنین نگهداری و ذخیره‌سازی یگان‌های موشکی متحرک DF-31 و DF-41 را بر عهده داشته باشند.

خانواده DF-31 هم‌اکنون توسط نیروی موشکی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA Rocket Force) عملیاتی می‌شود و همراه با مدل‌های پیشرفته‌تر مانند DF-41، هسته اصلی نیروی هسته‌ای زمین‌پایه چین را تشکیل می‌دهد. اگرچه DF-41 از نظر برد و ظرفیت حمل کلاهک قدرتمندتر است، اما DF-31 با تکیه بر فناوری بالغ سوخت جامد، توان پرتاب متحرک و بهبود مستمر در سامانه‌های نفوذ، همچنان یکی از پرشمارترین و گسترده‌ترین موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای چین در سامانه بازدارندگی هسته‌ای این کشور محسوب می‌شود.