در سال ۱۹۲۰ یک جوان المانی با نام ورنر فون بروان کتابی  متعلق به هرمان جولیوس اوبرت  در مورد صفر به فضا با موشک  را خریداری کرد و مجذوب  نظریه وی در مورد سفر به فضا با وسیله ای با نام موشک شد

بروان در دهه ۱۹۳۰ در دانشگاه شروع به ازمایش موتور سوخت مایع برای موشکی که که وی با ان خیال سفر به فضا را داشت کرد  ولی واقعیت این است که قبل از المانها در امریکا و روسیه چند نفر بر روی موتور سوخت مایع کار کرده بودند و دست کم از المانها جلو تر بودند. در امریکا گودارد از میانه دهه ۱۹۲۰ موشک های کوچک(البته اکثر انها دو متر بودند) را با سوخت مایع به اسمان پرتاب میکرد و در روسیه این اولین بار تسیولکوفسکى  بود که اصلا نظریه  ترکیب اکسیژن  با یک سوخت را برای پرتاب موشک به فضا داد ولی مسئله سر این بود که نه در امریکا و نه در روسیه کسی برای سفر به ماه پولی خرج چنین پروژه های  نمی کرد.(در تاریخ نام گودارد امریکا به عنوان مخترع  راکت سوخت مایع ثبت شده است)

فن بروان در حال کار روی برنامه خود در سال ۱۹۳۳ در دانشگاه فنی برلین بود که حزب نازی به  قدرت رسید . نازهای علاقه ای به رفتن به ماه نداشتند ولی در ان زمان سرهنگ توپخانه ولتر دورنبرگر  توانست  نظر وزارت جنگ را برای پرداخت پول به بروان برای تکمیل ازمایش  راکت سوخت مایع خود جلب کند . در ان زمان هیچ کس در حکومت نازی علاقه ای به موشک بازی نداشت ولی دورنبرگر دید روشنی داشت و می دانست  اگر چنین وسیله ای به برد مناسب برسد میتواند یک سلاح توپخانه ای باشد . در همان زمان در  امریکا موشک های سوخت مایعی با برد ۵ کیلومتر هم وجود داشت اگرچه تنها  توسط دانشمندان شلیک میشد

رابرت گودارد دانشمند امریکا که اختراع موشک به نام وی ثبت شد. طرح ولی 2 المانی بر اساس طرح های وی ساخته شد

رابرت گودارد دانشمند امریکا که اختراع موشک به نام وی ثبت شد. طرح ولی ۲ المانی بر اساس طرح های وی ساخته شد

وی پایان نامه دکترای خود را در مورد راکتهای سوخت مایع ارائه کرد و گروهی تحت سرپرستی وی تا تا پایان سال ۱۹۳۴ توانست  راکتهای تا برد ۳٫۴ کیلومتر را شلیک کند.در همان زمان دانشندان المانی به تحقیقات  گودارد بسیار علاقه داشتند وی عملا ده سال از نازیها جلو تر بود از این رو تا سال ۱۹۳۹ یعنی قبل از اغاز جنگ به صورت مرتب از وی سئوالات فنی بسیار میشد و بروان از مجلات  مختلف امریکا که توسط دولت المان برای وی به دست می امد پیشرفته های  گودارد را تحت نظر داشت

در تابستان  سال ۱۹۳۴ در منطقه ای در ۲۵ کیلومتری جنوب برلین مرکز جدید ازمایشات  موشکی المان با نام Kummersdorf  تاسیس شد که بروان توانست  یک راکت سوخت مایع  با توان ۲۵ متریک بر تن را ازمایش کند نمونه ازمایشی ای ۳ نام داشت ولی به دلیل عملکرد بد ایرودینامیکی   موشک  اصلاح شد و به جای ان  راکت ای-۴ مورد ارزیابی قرار گرفت. این راکت تا سال ۱۹۴۰ مورد ارزیابی قرار کرفت  و تا اخر سال ۱۹۴۱  ارتش المان خواهان  به خدمت گیری  راکت جدید با نام وی ۲ بود(وی ۲  مخفف کلمه  المانیVergeltungswaffe2 بود  که در واقع به معنی سلاح انتقامی شماره ۲ بود )  ولی وی۲ راه  بلندی برای  ورود به خدمت داشت زیرا تا سال ۱۹۴۲  دست کم یک سوم ازمایشات با شکست مواجعه شده بود. مسئله سر این بود که با وجود اینکه تمام پروژه از سال ۱۹۳۴ تا کنون را پول ارتش پیش برده بود ولی بسیار  ها حتی خود هیتلر علاقه ای به این موشک نداشت.  دست کم تا سال ۱۹۴۲ نازیها  در تمامی جبهه ها برتری هوایی را در دست داشتند  و بمب افکنها انها هر  جا را میخواستند  بمب باران می کرد از این رو نیازی به سلاحی کم دقت با برد حدود ۳۰۰  کیلومتر  نبود و ارتش پول خود را صرف  توسعه سلاح های دیگر میکرد. حتی در سال ۱۹۴۳ که اولین بار نشان های در هم شکست  ارتش المان در جبهه شرق مشخص بود باز هیتلر امید  داشت سریعا ورق جنگ را برای المانها  برگرداند و تنها در سال ۱۹۴۴ بود که هیتلر  به عنوان یک سلاح روحیه بخش به وی۲ نظر کرد. در واقع درسال ۱۹۴۴ المان در تمامی جبهه ها در حالت دفاعی بود برتری هوایی را از دست داده بود عملا  توان حمله روزانه و شبانه را به انگلستان از  دست داده بود تمامی خاک ان مورد هدف بمب افکنهای متفقین بود.

بروان در بین دیگر افسران ارتش المان نازی

بروان در بین دیگر افسران ارتش المان نازی

ولی وی۲ چگونه موشکی بود

وی ۲ موشکی بود با طول ۱۴ متر و وزن ۱۲ تن که دارای دو مخزن سوخت مایع بود. این دو مخزن بر روی هم در درون بدنه قرار داشت و شامل  مخزن بالای که در ان سوخت قرار میگرفت  که شامل۳۸۱۰ کیلوگرم  سوخت  با ترکیبی از   ۷۵ % اتانول  و ۲۵ %اب بود. اتانول نوعی الکول بود که با ترکیب با اب به عنوان سوخت استفاده  میشد و در مخزن پاینی  ۴۹۱۰ لیتر اکسیژن مایع به عنوان  اکسید کننده قرار داشت(در موشک بالستیک به دلیل ارتفاع بالای  پروازی و نوبدن اکسیژن برای ترکیب با سوخت موشک های سوخت و اکسیژن را با خود حمل میکنند)

موتور موشک تک مرحله ای بود و سوخت و اکسیژن  در درون بخش پایینی  موشک که شیپور نامیده  میشد با هم ترکیب و می سوخت. موتور ۶۵ ثانیه کار میکرد و موشک را به ارتفاع ۸۰ کیلومتری ارتفاع زمین  می رساند و بعد موشک شروع به شیرجه رفته و حرکت بالستیک  خود را اغاز میکرد و سرعتش تا ۵ ماخ نیز می رسید.

موشک یک مسافت ۳۰۰ کیلومتری را در عرض ۵ دقیقه طی میکرد . موشک دارای یک کلاهک انفجار  قوی اچ ایی با ۹۱۰ کیلوگرمی  مواد منفجره از نوع  اماتول بود که ماده ای مشابه تی ان تی ولی با پایداری بیشتر بود.مواد منفجره در یک لایه محافظتی گرمایی شیشه ای قرار داشت ولی بارها و  بارها در هنگام ورود به جو منفجر شد.

نمایی داخلی وی 2 شامل مخارن سوخت، کلاهک و شیپور

نمایی داخلی وی ۲ شامل مخارن سوخت، کلاهک و شیپور

وی ۲ دارای چهار بالچه  تعادل خارجی بود واز چهار بالچه متحرک در پشت خروجی برای هدایت موشک بهره می برد  (برای انحراف  خروجی گاز پیشرانه و تغییر مسیر  موشک)موشک دارای  دو ژیرسکوپ  برای هدایت خود داشت  که حرکت  افقی  و عمودی  را کنترل میکند و دارای  یک سیستم شتاب سنج بود  . موشک به یک نقشه و ارتفاع مشخص  به فضا پرتاب می شود  و بعد از قطع جریان سوخت موشک به طرف زمین  شیرجه میرفت.

موشک دارای سکوی پرتاب  ثابت بود و پر کردن و شلیک ان حدود دو ساعت زمان می برد . نازیها در ماه های اخر جنگ از لانچر پرتاب متحرک نیز استفاده میکردند اگرچه تعداد انها کم بود .

موشک دارای بیشترین برد ۳۲۰ کیلومتر است  و دارای میزان  خطا ان ۱۰کیلومتر بود

V2 rocket

V2 rocket

موشک در اولین ازمایش موفق خود برای رسیدن به بیشترین برد خود   در ۳ اکتبر سال ۱۹۴۴ به ارتفاع ۸۵ کیلومتری سطح زمین  رسید ولی تست های بعدی چندان موفق نبود به صورتی که طی سه ماه   نخست سال ۱۹۴۴  از ۲۶ ازمایش تنها ۴ازمایش موفق بود. موشک در هنگام خروج ویا ورود به جو منفجر میشد. تیم طراحی  به مخزن سوخت مشکوک بود  ولی با ۲۹ تست دیگر نیز هنوز مشکل  را مشخص نکرده بود تا سرانجام با  عوض کردن الیاژ برخی لوله های  انتقال سوخت  و روکش فلزی  کلاهک مشکل به صورت چشمگیری  حل شد.

یک خط تولید  زیر زمینی در  Kohnstein  در شمال المان ره اندازی  شده بود تا از حملات متفقین در امان  باشد. این خط تولید بسیار وسیع بود و بر روی منطقه که زیر ان موشک ها وی ۱ و وی۲ تولید میشد بتن ریخته بودند تا در برابر بمب های بزرگ نیز مقاومت کند . ۲۵۰ اسیر جنگی به صورت کارگر در بدترین شرایط ممکن زندگی شبانه روز برای تولید موشک  ها کار می کردند  . این کارگران در تونل های  در زیر زمین  می خوابیدند و از هر گونه مراقب پزشکی  و یا بهداشتی ، حمام  و توالت محروم  بودند و تلفات انها بالا بود ولی چیزی که بود  برای جایگزینی انها  به اندازه کافی نازیها اسیر داشتند . انها بعد از مرگ در  کوره های زباله سوزی نابود می شدند.

تا سپتامبر سال ۱۹۴۴ دست کم ۱۹۰۰ وی ۲ تولید شده بود اگرچه یک سوم انها تا همان زمان برای ازمایش شلیک شده بود. در ۸ سپتامبر هیتلر دیگر صبرش  به پایان رسید و خواهان به کارگیری وی ۲ بود و امید داشت  این موشک به سرعت سرنوشت جنگ را عوض کند.

اولین موشک از اطراف پاریس  شلیک شد و در ساعت ۶:۴۳ دقیقه عصر در چیزویک در شرق انگلستان فرود امد  و ۶۳ غیر نظامی را کشت. دومین پرتاب  به همان شهر  در حومه  شهر فرود امد و تلفات نداشت. دو روز بعد اولین بار لندن هم مورد هدف قرار گرفت.

col_launch

وی ۲ موشک بی سر صدایی بود ، این اولین باری بود که یک سلاح لندن  ویا دیگر شهرهای انگلستان را هدف قرار میداد و تا زمان برخوردش کسی متوجه ان نمیشد. از همان روز اول جنگ نیروی هوایی المان هرگز نتوانست  جای در انگلستان را بمب باران کند بدون اینکه  رادار های انگلیسی انها را رصد نکند .

دولت  انگلستان اول تلاش کرد این داستان  را مخفی کند و حتی ادعا کرد انفجار لوله گاز باعث این خربی ها شده  ولی قطعات وی۲ در محل انفجار همچیز را مشخص کرد  و سرانجام در ده نوامبر سال ۱۹۴۴ چرچیل در مجلس عوام انگلستان رسما اعلام کرد که انها مورد حملات وی ۲ قرار گرفته اند.

المانها به سرعت دست  به برپا  کردن سکوی پرتاب وی۲ در سرزمین های  اشغالی گرفتند. از جمله در هلند زیرا موقعیت خوب داشت  و می توانست  لندن  را راحت تر  مورد هدف قرار دهد . در مراحل نخست چندین بار شهرهای کوچکتر انگلیسی هم هدف قرار گرفت ولی در نهایت هیلتر دستور داد تا لندن و انتروپ (شهری  در شمال بلژیک که دست متفقین بود) در صدر اهداف قرار بگیرد. این حملات  تا ۲۷ مارس سال ۱۹۴۵ ادامه داشت  که اخرین وی ۲اتش شد

بر اساس گذارشات موجود  ۵۲۰۰ راکت ساخته شده در مجموع ۳۱۷۲ راکت شلیک شد  که از این میان  ۱۶۶۷ تیره به بلژیک ،۱۶۱۰ تیره به انگلستان که ۱۴۰۲ تیره به لندن  برخورد کرد، فرانسه ۷۶ تیره،هلند ۱۹ تیره و المان ۱۱ تیره موشک دریافت کردند

المانها  با عقب  نشینی  سریع خود حتی به شهرهای که قبلا در دست انها بود و همکنون به دست  دشمن افتاده بود نیز رحم  نکرده و انها را موشک باران میکردند

در مجموع وی ۲ موفق  به کشتن  ۲۷۵۴  نفر  و زخمی کردن ۶۵۲۳ نفر شد که ۹۷% انها غیر نظامی ها بودند . البته وی ۲ هرگز بر علیه مرکز نظامی به کار نرفت ولی همواره در شهرها نظامیان نیز جزء کشته شده ها بودند . با در نظر گرفتن تعداد موشک های شلیک شده و تعداد افراد کشته شده  هر وی۲ موفق به کشتن دو نفر شده است . پر تلفات ترین حمله وی ۲ در انگلستان  در ۲۵ نوامبر  سال ۱۹۴۴ در ساعت ۱۲:۲۶ دقیقه ظهر در شرق لند (در یک پاساژ) رخ داد که ۱۶۰ کشته و  ۱۰۸ زخمی به جای گذاشت.

16 مارس سال 1945 و خرابی ناشی از برخورد یک وی 2

16 مارس سال ۱۹۴۵ و خرابی ناشی از برخورد یک وی ۲  در لندن

شهر انتلوپ در شمال بلژیک مورد بیشترین حملات وی ۲ قرار گرفت (۱۶۱۰ موشک) و بزرگترین حمله وی ۲ در این شهر در ۱۶ دسامبر سال ۱۹۴۴ زمانی اتفاق افتاد که یک وی ۲ روی سقف  یک سینما  افتاد و ۲۶۷ نفر را کشت و ۲۹۱ نفر را زخمی کرد .در مجموع انتلوپ ۱۷۳۶ نفر کشته در حملات وی ۲  به جا گذاشت  که ۹۳% انها غیر نظامی بودند

اخرین حمله وی ۲در ۲۷ مارس سال ۱۹۴۵ در اخرین روزهای  حیات حکومت خونخوار نازی  شکل گرفت که دو راکت به سمت اورپینگتون انگلستان شلیک شد که یکی  از انها باعث کشته شدن یک خانم ۳۴ ساله شد

انگلیسیها  طرح های زیادی برای نابودی وی ۲ دادند. در مرحله اول تلاش در توسعه رادار برای کشف ان داشتند ولی به جای نرسیدند  زیرا در ان زمان هنوز رادار ها انقدر  پیشرفته نبودند که جسمی  با این سرعت را کشف کنند. مدتی انگلیسیها  به دنبال استفاده  از  صدها توپ ضد هوایی برای سد  کردن راه وی۲ در مراحل اخر بودند ولی پیش بینها  نشان داد حتی در صورت شلیک ۳۴۰۰۰ گلوله احتمال موفقیت   ۲% بود  و البته اصلا معلوم نبود وی۲ کجا قرار است فرود بیاید

از اواخر سال ۱۹۴۴ انگلیسها و امریکا راه حل بهتری یافتند که همانا حمله مستقیم   به تاسیسات ساخت این موشک  بود  ولی از انجای که این تاسیسات  همچنان برای  انگلیسها مخفی  بود این کار انجام نشد  ولی بهترین راه نابودی  سکوهای پرتاب موشک بود. انگلیسها با کمک جاسوسان محلی توانستند  تعدادی از سکهای را پیدا  کند و جنگنده ها این سکوها را با و  یا بدون  موشک  هدف قرار  میدادند

Fusée_V2

ولی وقعا ایا وی ۱ و یا وی ۲ به کار هیتلر  امد

 هزینه توسعه هر دو موشک  وی۱ و وی ۲ به ۳ میلیارد  دلار رسید که بعد  از پروژه ساخت بمب اتم در امریکا(پروژه منهتن ) گرانترین پروژه جنگ دوم بود. ولی پروژه منهتن برای امریکاها پیروزی اورد ولی  پروژه موشکی المانها حتی یک ثانیه شکست المانها را عقب نینداخت .

مسئله سر این است که  وی ۲ برای  المانها  یک شکست بود ،  زیرا هزینه  ساخت هر فروندش معادل هزینه ساختی یک جنگنده بود( در سال ۱۹۴۴)، یک جنگنده چند بار مصرف بود و میشد از ان  در نقشهای مختلف به کار برد و ۱۰۰% بیشتر به کار نیروی های ارتش المان  در جنگ  می امد ولی  وی۲ تنها غیر نظامی  ها را کشت و البته هیچ هدف با  ارزش نظامی را حتی یک بار هدف قرار نداد.

وی ۲ یک سوم الکول تولید در المان را مصرف می کرد و حتی برای ان از مخمر سیب زمینی  استفاده شد و در اواخر جنگ طی یک اقدام عجیب و خنده دار  در نبود مواد منفجره به دلیل نابودی صنایع نظامی المان  کلاهک   را پر از عکس های المانهای کشته شده در بمب  بارانهای خورد کننده متفقین  کردند و برای مردم لندن ارسال کردند .

کلاهک موشک مجاورتی نبود و بارها به زمین  نرم خورد و به دلیل سرعت  بالایش دفن شد ولی منجر نشد. سیستم هدایت اولیش بسیار بدوی  بود به صورتی که همواره وی ۲ را راکت می دانند تا  موشک. دقت موشک ده هزار متر بود به صورتی که در مراحل  اول در میانه سال ۱۹۴۴ چندین  بار مرکز شهر ها  کوچک را در انگلستان با ان هدف گرفتند در حومه شهر فرود امد  از این رو تنها مرکز شهر های  بزرگ را هدف می گرفتند و بعد موشک در نهایت یک جای فرود می امد . طی گذارشی در اوائل سال ۱۹۴۵  در المان مشخص شد که حتی زمانی که المانها تلاش در هدفگیری دقیق وی ۲ کردند ،  دو کیلومتر دورتر  از هدفش فرود امد که این دقیقترین رقمی بودکه وی ۲  دست اورده است . در اخر جنگ هزینه   تولید به اندازه تولید یک ب۱۷ رسیده بود(تازه از کارگران اسیر بیچاره بهره برده میشد). در حالی که یک بمب افکن چهار تا پنچ تن بمب را روی سر هدف می ریخت  و بارها میشد از ان استفاده کرد   و دقت ان بسیار بالا بود ولی وی۲ نه دقت داشت و یک بار مصرف نیز  بود(این داستان  در این زمان نیز  هم صدق میکند). برای نمونه تنها طی ۲۴ ساعت طی عملیات طوفان ،  نیروی هوایی انگلستان در اواخر سال ۱۹۴۴   رقم  ۱۰۰۰۰ تن  بمب را روی المان فروریخت برای این کار ۱۰۰۰۰ موشک وی ۲ لازم بود.

با وجود اینکه عملا وی ۱ و وی۲ در مقام قیاس  با هزینه تولید و در نهایت خسارتی که به دشمن  زد اصلا قابل قیاس  با بمب افکن های  انگلیسی  نبود ولی تاثیر روانی ان بسیار بالا بود و مردم لندن را هراسان کرد ولی در هدف سست نکرد

المانها برنامه های دیگری هم برای وی ۲ داشتند  از جمله نسخه ای که برای  پرتاب از زیر  دریایی استفاده میشد . این نسخه در یک تیوپ بزگ جا میشد و پشت زیر دریایی یدک کشیده میشد و زمان شلیک تیوپ که شکل یک استوانه بود روی اب می امد (سرش روی اب  و ته استوانه زیر اب ) و موشک از درون تیوپ شلیک میشد. این طرح برای هدف قرار دادن شهرهای امریکا  توسعه یافت   ولی به جای نرسید. همچنین با کمک زیر دریایی ۱۲ موشک وی ۲ به صورت قطعات جدا به ژاپن  حمل شد ولی هرگز از سرنوشت  انها خبری در  دست نیست

کارگران اسیر در خط تولید زیر زمینی در حال تولید وی 2

کارگران اسیر در خط تولید زیر زمینی در حال تولید وی ۲

اگرچه وی۲ هرگز برای المانها سلاح درست حسابی نشد  ولی  بعد از جنگ بسیار به کار دیگران امد.

تاسیسات تولید وی ۲ در شمال  المان  به دست  روسها افتاد در حالی که بیش از ۲۷۰ کارگر ان را رها کرده بودند تا از گشنگی بمیرند . همه طرفین مقابل المان از وی ۲ سهم  بردند اگرچه گروه  درجه یک دانشمندان المانی  به رهبری بروان به دست  امریکای ها افتاد. امریکا دست  کم ۳۰۰ وی ۲ را به دست اوردند که البته اکثر انها به صورت  قطعات بود. در بررسی اولیه معلوم  شد   که وی۲ سامانه هدایت پستی داشت  و دست کم سامانه های هدایت مشابه امریکایی بسیار دقیقتر بود  . در ۲۴ اکتبر سال ۱۹۴۶ امریکا با وصل کردن یک دوربین به وی ۲ توانستند  اولین بار کره زمین  را از خارج از جوببینیند. با وجود این هرگز  امریکا از وی ۲ به عنوان یک نسخه  نظامی استفاده نکردند و تنها وی ۲ یک الگو برای پیشرفت رو به اینده بود

ولی شوروی بر اساس موشک وی ۲ موشک ار۱ اولین  موشک بالستیک  خود را ساخت که کاملا شبیه وی ۲ بود و بعدها با ارتقا ان موشک اسکاد به دست  امد. چین نیز بر اساس موشک  ار۱ روسها موشک دانگ فنگ ۱ اولین موشک بالستیک  خود را ساختند

در نهایت اگرچه وی۲ یک سلاح انقلابی ولی فاقد  ارزش رزمی بود ولی راه را برای توسعه  موشک های بعدی خود هموار  کرد.

منابع  :http://www.history.com/this-day-in-history/first-liquid-fueled-rocket   ، http://www.globalsecurity.org/wmd/ops/peenemunde.htm   ،     http://en.wikipedia.org/wiki/V-2_rocket      http://www.v2rocket.com

ترجمه: عبدالحمید تارخ

و2 در امریکا در حال تست

و۲ در امریکا در حال تست

منابع:

20+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    

9 دیدگاه