پیش از این در سایت جنگاوران مقاله ای در مورد جنگنده های موجود در  خدمت نیروی های مسلح ایران داشتیم و در ادامه در این مقاله به بررسی هواپیماهای اموزشی، ارتباطی ، ترابری و دیگر هواپیماهای موجود در نیروی مسلح ایران خواهیم پرداخت

برای مشاهده مفاله جنگنده های موجود در نیروی های مسلح  جمهوری اسلامی ایران اینجا را کلیک کنید

بیچ کراف بونانزا:

 هواپیمای پیستونی تک موتوره بونانزا در سال ۱۹۴۵ اولین پرواز خود را انجام داد و ساخت کمپانی پیچ کراف امریکا است که  در ساخت  هواپیماهای  تجاری کوچک شهرت زیادی دارد. بونانزا هم به عنوان یک هواپیما موتور پیستونی  با چرخ های جمع شونده برای بازار غیر نظامی  ساخته شد که از یک موتور ۲۸۵ اسب بخاره با سرعت زیر ۳۳۰ کیلومتر بر ساعت پرواز میکرد و همچنان نیز نسخه های پیشرفته ان در حال تولید است و بیش از ۱۷۰۰۰ فروند ان ساخته شده ولی در نقش اموزشی و ارتباطی توسط ارتش های زیاد به خدمت گرفته شد که یکی از انها ایران بود.

نیروی هوایی ایران  بین سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۷ در مجموع  ۴۹ فروند از این هواپیما را تحویل گرفت  که همچنان بین ۲۰  تا ۲۸ فروند ان در خدمت است و به عنوان یکی هواپیما اموزشی پاییه در خدمت نیروی هوایی است. ایران بر اساس این هواپیما یک نسخه بومی را با نام پرستو تولید کرد که دارای  همان موتور Continental IO-520-B  بونانزا بود و گفته شده ۱۲ فروند ان ساخته شد

1682404 (1)

پلاتوس پی سی-۶

پی سی ۶ یک هواپیمای اموزشی تفریحی  ساخت پلاتوس سوئیس است که از دهه ۱۹۶۰ میلادی تا کنون در حال تولید است و طرفداران بسیاری نیز دارد و هواپیما دارای  بالی در بالای بدنه و چرخ های ثابت است که از یک موتور توروبوپراپ پرات اندویتنی  کانادا پی تی -۶ بهره می برد که ۵۵۰ اسب بخار قدرت دارد و میتواند به سرعت ۲۸۰ کیلومتر بر ساعت دست یابد. این هواپیما در ایران  به عنوان هواپیما اموزشی و ارتباطی بین پایگاه ها استفاد می شود

نیروی هوایی ایران این هواپیما  را بعد از انقلاب ۵۷ سفارش داد و ۱۵ فروند از انها بین سالهای ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۴ تحویل نیروی هوایی ایران شد که همکنون در پایگاه هوایی شیراز مستقر هستند

PC-6

PC-6

هواپیمای اموزشی پلاتوس پی سی۷

برای اشنایی با پی سی ۷ اینجا را کلیک کنید

پی سی۷ هواپیما اموزشی دو سرنشینه   توربوپراپ است که از الگوی دو خدمه پشت سر هم استفاده میکند. این هواپیما دارای یک موتور  توربوپراپ پی تی ۶ است و در ایران به عنوان  هواپیما اموزشی میانه بعد از اینکه دانشجو با هواپیمای بونانزا پرواز  کرد استفاده می شود.

ایران  ۸۰ فروند این هواپیما را در سال ۱۹۸۳ در  زمان جنگ با عراق سفارش   داد ولی بعد از تحویل ۳۵ فروند باقی سفارشات  با فشار دیگر کشورهای غربی بر سوئیس لغو شد.این نسخه در  زیر هر بال دارای جایگاه حمل تسلیحات برای حمل سلاح چون راکت و غلاف مسلسل است و یکی از برنامه های ایران  نیز از قرار معلوم استفاده در نقش پشتیبانی  هوایی در جنگ از این هواپیما بوده که از قرار معلوم محقق نشده بوده.همکنون این هواپیما همچنان در خدمت است

پی سی 7

پی سی ۷

توکانو

برای اشنایی با توکانو اینجا را کلیک کنید

هواپیمای اموزشی رزمی توکانو ساخت برزیل به عنوان یک هواپیما اموزشی با توان رزمی ساخته شد. ایران ۲۵ فروند از این   هواپیما از برزیل  بیت سالهای ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ تحویل گرفت. توکانو دارای یک نسخه  مسلح تر با نام سوپر توکانو است ولی  نسخه ایرانی که برای سپاه پاسدران خریداری شد توکانو است که تنها دارای یک جایگاه حمل سلاح زیر هر بال است که معمولا راکت  انداز ۱۹ لول هایدرا ۷۰ روی ان نصب میشود. این هواپیما  در سپاه  به عنوان یک  هواپیما اموزشی و  پشتیبانی  استفاده می شود  که البته نسبت به نسخه سوپر توکانو توان تهاجمی بسیار کمتری دارد

توکانو

توکانو

هواپیما اموزشی MFI-17 مشاق

این هواپیما در صنایع  هوافضای پاکستان  طراحی شد و نیروی هوایی سپاه پاسداران به عنوان یک هواپیمای اموزشی  طی سال ۱۹۸۹ تا سال ۱۹۹۱   ،  ۲۵ فروند و در سال ۲۰۰۲ ، یک فروند در مجموع ۲۶ فروند را تحویل گرفت. مشاق یک هواپیمای اموزشی  موتور پیستونی دارای موتور ۲۰۰ اسب بخاره لیکومینگ ساخت امریکا است  که دارای  دو خدمه یعنی  مربی و دانشجو در کنار یک دیگر  است و دارای  سه جایگاه زیر هر بال برای حمل سلاح مانند راکت و غلاف مسلسل است. بیشترین سرعت این هواپیما  ۳۶۵ کیلومتر بر ساعت است

مشاق در ایران هواپیمای خجالتی  است زیرا کمتر کسی ان را دیده است و در پایگاه هوایی سپاه در اصفهان نگهداری می شود

feac2b5c0f0d9be813316915aa655b42

فالکن ۲۰

فالک ۲۰ یک جت تجاری کوچک ساخت داسا فرانسه است که توان حمل ۸ تا۱۴ مسافر را دارد. فالکن ۲۰ یک جت تجاری کوچک است ولی دولت ها بسیاری از ان برای حمل و نقل مقامات  و یا ارتش ها  به عنوان یک جت VIP برای حمل فرماندهان استفاده  می کنند اگرچه امروزه  در حال خروج از خدمت است (در دیگر کشورها) و خط تولید ان در سال ۱۹۸۸ بسته شده است. ایران این جت را در دهه ۱۹۷۰ در زمان حکومت  شاه تحویل گرفت   و به غیر از ارتش  در شرکت های خصوصی  نیز استفاده شد.به غیر از فالکن های که از زمان شاه در ایران مانده ، سه فروند نیز از عراق در سال ۱۹۹۱ به ایران امد

همکنون ارتش و سپاه پاسدران از فالکن بهره می برند(دست کم در بین نیروی های نظامی) و نیروی هوایی ارتش ۳ فروند، نیروی دریایی چهار فروند (که  البته دو فروند ان عملیاتی است )و یک فروند در خدمت نیروی هوا و فضای سپاه است  اگرچه در واقع سپاه دو فروند فالکن  ۲۰ داشت که یکی از انها سقوط کرد و جمعی از فرماندهان سپاه از جمله شهید کاظمی  در بین شهدا بودند

فالکن 20 سپاه پاسدران

فالکن ۲۰ سپاه پاسداران

فالکن ۵۰

فالکن ۵۰ نسخه بعد از  فالکن ۲۰ است . این نسخه  سه موتور دارد و برد بیشتری دارد . در حالی که بیشترین برد فالکان ۲۰ از ۳۵۰۰  کیلومتر تجاوز نمی کند ولی فالکن  ۵۰  حدود ۵۵۰۰کیلومتر برد دارد و همچنین  سرعت بیشتری دارد . این هواپیما توسط ایرانی ها خریداری نشد  بلکه سه فروند ان از عراق فرار کرد و به ایران امد  ولی امروزه دست کم یک  فروند انها در ارتش  در خدمت است  اگرچه  دو فروند در دولت برای حمل و نقل مقامات دولتی   استفاده می شود

فالکن 50.. البته فالکن 50 تصویر متعلق به دولت است

فالکن ۵۰٫٫ البته فالکن ۵۰ تصویر متعلق به دولت است

جت استار

جت استار یک هواپیمای  حمل و نقل تجاری کوچک ساخت لاکهید امریکا است که از چهار موتور در عقب هواپیما بهره می برد  که به صورت دو به دو به هم چسبیده اند. این هواپیما توان حمل تا ۸ مسافر  را دارد و برد ان بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر است. ۳ فروند از این هواپیما در زمان حکومت شاه وارد ایران شد که  طی یک از حوادث مشهور یکی از این  هواپیما در  دی سال ۱۳۷۳     سقوط کرد که باعث کشته شدن فرمانده وقت نیروی هوایی  یعنی شهید ستاری شد  . ما بقی این ناوگان یعنی دو فروند باقی مانده ،   تا سال ۲۰۱۲ نیز در خدمت بودند ولی امروزه یا از خدمت خارج شده و یا به ندرت پرواز میکنند .یک فروند از این هواپیما نیز از عراق  به ایران فرار کرد که ان نیز در اختیار  دولت  قرار گرفت که ان نیز زمینگیر است .البته این هواپیما نیز به شکل غیر نظامی وارد ایران شده زیرا جز خریدهای نظامی ایران نیست. این جت در سال ۱۹۷۸ خط تولیدش قطع شده و امروزه در اکثر کشورها از خدمت خارج شده است

جت استار

جت استار.

توربو  کامندر۶۹۰

 توربو  کامندر ۶۹۰ یک هواپیمای ارتباطی کوچک با دو موتور  توربوپراپ ۵۷۵ اسب بخاری که توان حمل  پنج مسافر را دارد و بیشترین سرعت ان از  ۳۵۰  کیلومتر بر ساعت تجاوز  نمی کند.

ایران بین ساله های  ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۶  دست کم ۱۸ فروند از این هواپیما را برای  حمل و نقل مقامات ارتش  و دولت تحویل گرفت که  در نیروی دریایی  ، هوایی و زمینی  استفاده   میشد چند  سالی است  کاملا زمینگیر شده اند زیرا دیگر پرواز نمی کنند اگرچه هنوز نیروی انتظامی از این پرنده استفاده میکند

توربو کامندر هوانیروز

توربو کامندر هوانیروز ارتش

هاریبن Y-12

یک هواپیما دو موتوره ارتباطی کوچک  ساخت چین با چرخ های ثابت که از دو موتور توربوپراپ  پرات اندوتنی پی تی ۶ بهره می برد. این هواپیما میتواند ۱۷ مسافر و یا ۲ تن بار را حمل کند

سپاه پاسداران  بین سالهای ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۴ در مجموع ۹ فروند از این هواپیما را از چین تحویل گرفت که همکنون نیز در سپاه پاسدران خدمت می کند.  نسخه  خریداری  شده سپاه از نمونهY-12II است که از جمله نمونه های نسخت  این پرنده است

Y-12

Y-12 سپاه پاسداران

فوکر اف۲۷

فوکر اف۲۷ یک هواپیمای دو موتوره توربوپراپ تجاری است که به  عنوان یک هواپیمای  منطقه ای کوچک ساخته شد ولی دارای  کاربرد نظامی برای حمل و نقل   ، گشت دریایی و حتی برخی نسخه ها ضد کشتی و ضد زیر دریایی نیز شد.

ایران طی دو سری پیش از انقلاب  اف۲۷ را به  دست اورد. سری اول ۱۷ فروند  بین سال های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۷  و سری دوم ۸ فروند بین سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ . البته طی دو سری پیش از انقلاب نیز  تعدادی موتور برای این هواپیما دریافت  کرد. این هواپیما  در نیروی هوایی و دریایی به خدمت گرفته  و دو نمونه اف۲۷ -۴۰۰ ام نسخه نظامی  با موتور قوی تر و اف۲۷-۶۰۰ با درب بارگیری در  کنار بدنه تحویل ایران شد. همکنون  نیروی هوایی ۱۲ فروند، نیروی زمینی  ۲ فروند ، نیروی دریایی ۴ فروند از این هواپیما را دست کم در بخش نظای در خدمت دارند. این هواپیما میتواند تا ۵۲ مسافر و یا در نسخه باربری تا  ۵ تن بار را حمل کند

فوکر نیروی دریایی

فوکر نیروی دریایی ارتش

انتنوف ۷۴

برای اشنایی با انتنوف۷۴ اینجا را کلیک کنید

انتنوف۷۴ یک هواپیما ترابری دو موتوره جت ساخت انتنوف اکرایین است اگرچه زمان توسعه این هواپیما اکرایین جزئی از شوروی بود. این هواپیما نسخه ارتقاء یافته انتنوف۷۲ برای عملیات در قطب شمال  بود و توان حمل  تا ده تن بار را دارد

ایران  در سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲  از اکرایین  ۱۲ فروند از این هواپیما دریافت کرد که برای خدمت در نیروی هوایی سپاه پاسدران خریداری شد. نکته  جالب این است که این هواپیما برای عملیات در قطب طراحی شده و نه  اب هوایی ایران و  در فرودگاهای جنوبی ایران این هواپیما برای  از دست نرفتن موتور به دلیل گرما هوا ، صبح زود پرواز میکند  (در فصل گرم سال). البته از قرار معلوم ایرانی ها  بدنبال انتنوف۷۲ بوده ولی مشخص نیست چرا انتنوف۷۴ را میخرد احتمالا به دلیل  پایان خط تولید انتنوف ۷۲ بوده است. با وجود این ، انتنوف۷۴ همکنون پر تعداد ترین هواپیمای ترابری سپاه است . یکی از این هواپیما در هنگام  برخاستن   در سال ۲۰۰۶  میلادی در فرودگاه مهر اباد  به دلیل  اشتباه خلبان  دچار حادثه شده که ۳۸ نفر گشته به جا گذاشت . این بزرگترین حادثه هوایی این  هواپیما در جهان بود. همکنون نه فروند از این هواپیما در خدمت سپاه است و ۲ فروند نیز در شرکت یاس ایر که شرکت حمل و نقل تخصوصی بار در ایران و متعلق به سپاه پاسداران  است پرواز می کند

انتنوف 74 سپاه پاسداران

انتنوف ۷۴ سپاه پاسداران

سی ۱۳۰ هرکولس

برای اشنایی با سی۱۳۰ هرکولس اینجا را کلیک کنید

سی ۱۳۰ هرکولس پر تعداد ترین هواپیمای ترابری موجود در ارتش است که اگرچه سنی از ان گذشته ولی همچنان  اسب بارکش ارتش است و دست کم همیشه اماده عملیات است.داستان  ورود سی ۱۳۰ به ایران به  ورود چهار فروند سی ۱۳۰ بی در سال ۱۹۶۴ به ایران بر می گردد. رضایت از عملکرد این پرنده باعث شد تا ایران طی دو سری سفارش در سالهای ۱۹۶۴ و ۱۹۶۹ به ترتیب  ۲۸ فروند C-130E  و ۳۲ فروندC-130H را تحویل بگیرد تا  یکی از بزرگترین دارندگان این پرنده در جهان باشد.

در دهه ۱۹۷۰ شاه ایران ۳ فروند سی ۱۳۰ بی  و ۵ فروند سی ۱۳۰ ایی را به پاکستان هدیه داد و طی جنگ با عراق این پرندها نقش اساسی در حمل و نقل تداروکات جنگ داشتند.  طی تاریخ ۵۰ سال   حضور این هواپیما  در ایران   دست کم ده فروند سی ۱۳۰ در حوادث مختلف در ایران سقوط کرده و البته  برخی از ناوگان فرسوده  سی ۱۳۰ ایی نیز دیگر زمینگیر هستند . بر طبق براورد های مختلف همکنون کمتر از ۲۰ فروند سی ۱۳۰ هرکولس همچنان در ایران در خدمت هستند  که البته دو تا سه فروند نسخه شناسایی الکترونیک برای شنود مکالمات رادیویی دشمن نیز بین انها قرار دارد

ناوگان هرکولس ایرانی با وجود سن بسیار بالا همچنان جایگزینی ندارد. ایران تلاشی برای خرید Y-8 نسخه چینی انتنوف۱۲ را انجام داد ولی به جای نرسید. البته همین  که در شرایط تحریم این ناوگان اینچنین سرپا است خود نشان دهنده توانایی های  فرزندان این اب و خاک است

سی 130 اچ نیروی هوایی ارتش

سی ۱۳۰ اچ نیروی هوایی ارتش

پی-۳ اوریون

برای اشنایی با پی ۳ اوریون اینجا را کلیک کنید

پی ۳ اوریون یک هواپیمای گشت دریایی و ضد زیر دریایی ساخت لاکهید مریکا است. ایران در سال ۱۹۷۴ شش فروند پی ۳ اف را دریافت کرد . پی ۳ اف   تشکیل شده از تمامی مدل های ای /بی و سی بود . از نظر عملکرد در زمینه  ضد زیر دریایی پاینتر از پی ۳ سی بود که دلیلش سیاست صادراتی امریکا در مورد پی ۳ در ان دوره از زمان بود . این نسخه  فاقد رایانه چند ماموریت پی  ۳ سی و سامانه  هشدار دهنده و تجهیزات ضد زیر دریایی پی ۳سی بود و تمامی تجهیزات الکترونیک خود را از پی ۳ بی و حتی A ارث برد ولی  دارای بدنه و موتور پی ۳ سی بود(اگرچه از رادار ای پی اس ۱۱۵   مشابه پی۳سی بلوک ۱ بهره می برد).در اواخر حکومت شاه سیاست  تغییر کرد و قرار شد تا پی ۳ اف ایرانی دست  کم تا حد بلاک ۲ تغییر کنند و حتی توان حمل موشک  ضد کشتی هارپون را پیدا کنند ولی تنها یک فروند از شش فروند برای  این کار تغیر پیدا کرد که انهم در سال ۱۳۶۴ در یک حادثه  در فرودگاه شیراز در هنگام فرود از دست رفت.  تا مدت ها پایگاه این اوریون ها شیراز بود ولی طی چند سال گذشته به بندر عباس رفته اند و از انجا دست به عملیات می زنند . چهار تا پنچ فروند همچنان در خدمت است  ولی همچنان فاقد توان شلیک موشک ضد کشتی هستند و تنها در نقش ضد زیر دریایی و گشت دریایی خدمت میکنند

پی-3 نیروی دریایی ارتش

پی-۳ نیروی دریایی ارتش

بوئینگ ۷۰۷

بویئنگ ۷۰۷  اولین محصول چهار که   جت بوئینگ دست کم در عرصه هوانبردی  غیر نظامی بود. بوئینگ۷۰۷ زمانی مشهورترین جت دوربرد تجاری جهان بود و اگرچه در زمینه غیر نظامی تا میانه دهه ۱۹۷۰ تولید می شد  ولی  برای کاربرد نظامی مانند اواکس، سوخت رسان و یا چند نقش دیگر تا سال ۱۹۹۱ نیز تولید شد.

ایران این هواپیما را در نقش سوخت رسان و ترابری  به خدمت گرفت اگرچه شرکت های هوایی در ایران نیز از ان بهره بردند. ارتش ایران برای نخستین بار در سال ۱۹۷۱ دست  به سفارش ۶ فروند نسخه سوخت رسان این هواپیما که کی سی ۷۰۷ نیز شناخته می شدند   برای پشتیبانی از ناوگان فانتوم  زد . در ادمه ۶ فروند دیگر در سال ۱۹۷۵ و در نهایت سه فروند بویینگ  ۷۰۷ برای   ترابری در سال ۱۹۷۶ سفارش  داده شد. این هواپیما ها طی جنگ در نقش سوخت رسان به کار رفتند  اگرچه همواره در کنار نقش سوخت رسان  در شرکت هوایی  ساها نیز پرواز می کرد. شرکت هوایی ساها  متعلق به نیروی هوایی بود که از هواپیماهای این نیرو در نقش حمل بار و مسافر استفاده می کرد و دارای  ۵ فروند بوئینگ ۷۰۷ و دو فروند ۷۴۷ بودند که همگی سوخت رسان بودند و با گذاشتن  صندلی  در نقش تجاری  استفاده می شدند .

 در نهایت در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ به دلیل سن بالای ناوگان این شرکت به صورت غیر فعال در امد . یکی از ۷۰۷ های در خدمت ساها نیز طی حادثه ای در فروردین سال ۸۴ از باند خارج شد و به رودخانه کن افتاد و از رده خارج شد . امروز نیروی هوایی از ناوگان بزرگ ترابری بوئینگ های خود تنها ۴ فروند را در خدمت  دست  کم به صورت عملیاتی دارد که یک فروند  از نوع  بوینگ ۷۰۷  در نقش VIP و سه فروند دیگر در نقش سوخت رسان و ترابری استفاده می شود. این هواپیما امروزه ۴۰ ساله هستند  ولی همچنان بدون جایگزین مشخصی پرواز می کنند. یکی از ۷۰۷ ها تحویلی به ایران  دارای  تجهیزات   شنود مکالمان رادیویی دشمن و جمع اوری علائم راداری  بود که وضعیت ان مشخص نیست  ولی باید همچنان  در خدمت باشد

همچنین دو فروند  بوئینگ ۷۰۷  ارتش عراق ( سوخت رسان نبودند ) نیز طی جنگ اول خلیج فارس به ایران  فرار کردند که یک فروند به ناوگان هواپیما تشریفاتی دولت پیوست  که دیگر زمینگیر  شده است

بوئینگ 707 نیروی هوایی در خدمت ساها. این خط هوایی ساعت پرواز و عمر سازه هواپیماهای سوخت رسان ایرانی را بالا برد و در نهایت هم کار به جایی نبرد

بوئینگ ۷۰۷ نیروی هوایی در خدمت ساها. این خط هوایی ساعت پرواز و عمر سازه هواپیماهای سوخت رسان ایرانی را بالا برد و در نهایت هم کار به جایی نبرد

بوئینگ  ۷۴۷

ایران تنها کشوری است که نسخه سوخت رسان بوئینگ ۷۴۷ را انتخاب کرد. جالب اینکه در امریکا کی سی ۱۰ نسخه  سوخت رسان دی سی۱۰ را انتخاب  شد . ایران اولین سری بوینگ ۷۴۷ خود را در سال ۱۹۷۵ تحویل گرفت که البته این نسخه ترابری بود،بین سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۶ نیز ۵ فروند نسخه سوخت رسان ترابری تحویل این نیرو شد و یک فروند نیز  در نهایت  در سال ۱۹۷۸ تحویل ایران شد که از نوع ترابری سات. البته یکی از بوئینگ های ایران در هنگام  امدن به ایران در اسپانیا  سقوط کرد. کی سی ۷۴۷ ایرانی تنها   بوم سوختگیر برای سوخت گیری تلسکوپی دارند و در  واقع تنها توان سوخترسانی به فانتوم های نیروی هوایی را دارند اگرچه سر بوم می شود شلنگ نیز برای سوخت رسانی به مابقی جنگنده ها وصل کرد

این هواپیما نتنها یک سوخت رسان راهبردی بلکه  یک هواپیما ترابری راهبردی نیز بودند زیرا تعداد از انها دارای دماغه متحرک برای حمل بارهای بزرگ  بودند. یکی از این هواپیما در زمان جنگ بر روی باند فرودگاه ارومیه طی بمب باران نابود شد.  دو فروند دیگر از عراق فرار  کرده و به ایران امدند (نسخه ترابری بودند)که یک فروند  جای همان ۷۴۷ که در ارومیه  نابود شد را گرفت و دیگیر مدتی در خدمت نیروی هوایی بود تا بعد از مدتی  با چهار فرود بوئینگ ۷۰۷ ایران ایر عوض شده که البته همان نیز در ایران ایر چندان پرواز  نکرد  اوراق شد و  تبدیل به لوازم یدکی شد. جالب اینکه چهار فروند بوئینگ  ۷۰۷ امده به نیروی  هوایی از ایران ایر نیز بعد از مدتی به دلیل سن بالا اوراق و به عنوان لوازم یدکی کی سی ۷۰۷ ها مورد استفاده قرار گرفتند.

بوئینگ های ۷۴۷  مدتی در ساها پرواز کردند   ولی همکنون ۶ فروند ۷۴۷ که شامل دو فروند سوخت سران نیز می باشد  در خدمت هستند  ولی معمولا نیمی این ناوگان در دستراس است و مابقی زمینگیر  هستند  زیرا نیازبه همه انها نیست وبه شکل دوره ای از انها استفاده  می شود.

کی سی 747

کی سی ۷۴۷

 

ایلیوشین۷۶

برای اشنایی با ایلیوشین ۷۶ اینجا را کلیک کنید

در حال حاظر بزرگترین هواپیما ترابری نظامی ایران ایلیوشین ۷۶ است. اگرچه بوئینگ توان حمل بار بیشتری دارد ولی  پتانسیل ایلیشوین را ندارد زیر درب بارگیر عقب به معنی توان سوار کردن هر باری حتی تانک توسط ایلیوشین  است. ولی  ایلیوشین  ۷۶  یک خرید خارجی نبود

در زمان جنگ اول خلیج فارس ۱۵ فروند ایلوشین ۷۶ تی دی و  ام دی که برخی متعلق به نیروی هوایی عراق و برخی مربوط به خطوط هوایی این کشور  بود به  ایران گریخت.   باید گفت این یک شانس واقعی بود. ۱۵  ترابری راهبردی   تقریبا جوان به یکباره به ایران امدند که سفارش انها صدها میلیون دلار پول لازم بود. هواپیما برای چند سالی زمینگیر  بودن ولی بعد از مدتی ۵ فروند انها در روسیه اورال و به نیروی هوایی سپاه تحویل داده شد و  هشت فروند نیز در  نیروی هوایی ارتش  مورد استفاده قرار گرفتند. یکی از انها به دلیل اب و هوایی بد در بلندی های استان  کرمان در سال ۱۳۸۱  ارز دست  رفت که ۲۷۶ نفر کشته داد

در این میان دو ایلیوشین   باقی  مانده یکی یک اواکسی  با نام عدنان ۱  و دیگری بغداد   بود. عدنان -۱   در واقع یک ایلیوشین ۷۶  با رادار تایگر  فرانسوی  بود که در عراق  با کمک مهندسین فرانسوی  توسعه یافت . این هواپیما  بعد از جنگ ایران و عراق توسعه یافت ولی در جنگ خلیج فارس به ایران گریخت.عدنان ۱ که پس از ترک عراق به تهران نقل مکان کرده بود پس از سالها به پایگاه هفتم شیراز برای نگه داری سپرده شد جایی که مختصصین شرکت هوانوردی پارس انرا برای پرواز در رژه نیروی های مسلح ایران در سال ۱۳۸۷ بازسازی کنند.درست یکسال بعد در ۳۱ شهریور سال ۱۳۸۸ عدنان-۱ در رژه هوایی به مناسبت هفته دفاع مقدس سقوط کرد و سبب کشته شدن هر هفت سرنشین خود شد.سرعت پیش از حد هواپیما باعث کنده شدن بشقاب رادار و برخورد به دم هواپیما شد. بدین گونه یکی دارای  واقعا ارزشمند از دست رفت

بغداد ۱ نیز که به ایران امد دارای یک رادار در انتهای هواپیما بود که از قرار معلوم به عنوان یک هواپیما شناسای هوایی برای برسد تحرکات  دشمن روی زمین   با کمک رادارش بود. این هواپیما سالها است در فرودگاه مهراباد زمینگیر  است و پرواز نمی کند . البته به نظر می رسد  در بین هواپیما  هواپیماهای ترابری ارتش  نیز  دست کم دو فروند انها زمینگیر  هستند ولی همکنون در کنار سی ۱۳۰ فعال ترین هواپیما ترابری کشور هستند

ایلیوشین 76 تی دی

ایلیوشین ۷۶ تی دی

اواکسی که از دست رفت

اواکسی که از دست رفت

ناوگان ترابری و اموزشی نیروی های مسلح ایران نیز مانند ناوگان جنگنده های ان فرسوده است و چندین دهه از فناوری روز عقب . تحریم ها  و کارشکنی های متحدین باعث شد خرید از خارج ممکن نباشد  و یک ناوگان فرسوده روی دست ایران باقی بماند. در بخش ترابری ستون فقرات ارتش هواپیما های مانند هواپیماهای سی ۱۳۰ و ایلیوشن ۷۶ فرسوده هستند و سوخت رسانها بیش از ۴۰ سال سن دارند. نیاز به جایگزینی  انها ضروری است ولی واقعا با کدام هواپیما. در شرایطی که به دلیل اختلافات شدید جمهوری اسلامی با غرب و دشمنی دوستان  غرب یعنی عربستان و اسرائیل امکان خرید از غرب  نیست تنها خرید از روسیه و چین با همه کاستی های  محصولات انها تنها گزینه است. مثلا Y-8 یا همان نسخه چینی انتنوف ۱۲(به زودی مقاله ای در مورد ان خواهیم  داشت) و یا ایلیوشین ۷۶ در نمونه های جدید که نسخه سوخت رسان ان نیز در دستراس است  تنها گزینه های موجود است. البته باید دید در اینده چه خواهد شد و ایا شاهد  ورود هواپیمای جدید خواهیم بود . ولی در بخش اموزشی با ناوگام فعلی مشکل زیادی نداریم  زیرا جنگنده های نسل دو و سوم  و حتی چهارم ما نیازی به هواپیمای اموزشی پیشرفته تری ندارند الا که هواپیماهای جنگی پیشرفته وارد کشور شود

گرداوری عبدالحمید تارخ

با تشکر از دوست عزیزم دانیال بهمنش

49+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar

58 دیدگاه

  • سلام استاد چینی ها آواکسی در حد ای ۵٠ روسی یا بهتر از اون در خدمت دارند ؟ میشه اسمش رو بگین و اگر مقاله ای در این خصوص در سایت میباشد راهنمایی بفرمایید.  با تشکر

    0
  • سلام.به نظرم اون il-76 آواکسه مصداق بارز ضرب المثل باد آورده رو باد میبره است D: در مورد اون C130 های شناسایی بد نیست بگم اونا به همراه یک ۷۰۷ شناسایی در زمان شاه فقید تحت عملیات جاسوسی مشترک با آمریکا به نام پروژه آیبکس (ibex) برایرسد فعالیت های موشکی و اتمی شوروی مورد استفاده قرار میگرفتند. اگه توی جاده تهران به سمت کرج  به کوه های دست راستتون نگاه کنید دوتا گنبد سفید و چند آنتن میبیند. اون گنبدها در واقع رادار های بخشی از  این پروژه جاسوسی بودن.به علاوه،ایران اون تاسیساترو برای دریافت مستقیم اطلاعات ماهواره آمریکایی(اسمش رو یادم رفته اولین ماهواره ای که آمریکا ساخت) برپا کرد ایران با آمریکادر این رابطه قرارد ادی بسته بود. ببخشید اگه حاشیه رفتم. راستی به اون هواپیماهای شناسایی خفاش هم میگفتند.

    1+
  • سلامایا هواپیمای پرستو بهینه سازی شده است یعنی نمونه های موجود رو بازسازی کردن و ارتقاش دادن یا نه به صورت کامل تولید خودمون هستش؟

    1+
  • سلام استاد ایران که ایلوشین ۷۶داره با روسیم که فعلا روابط حسنه ای داریم چرا دو سه تا ایلوشین رو به روسیه یا چین نمیدن که براشون اواکس کنه و اصلا به نظرتون همچین کاری رو میشه انجام داد؟

    0
  • با تشکر از مقاله خوبتون.ایا سوخو ۲۴ ها میتونن از ۷۰۷ ها سوخت گیری کنن.چون هر چه تو نت گشتم تصویری نبود.دوم چرا سامانه دریافت سوخت اف چهار رو زمان جنگ تغییر ندادن که بتونه سوختگیری یار به یار کنه.یا به دو روش سوخت گیری کنند.

    1+
    • سلام فنسر توان سوختگیری از ۷۰۷ داره و در مورد اف۱۴ هم نیازی به سوختگیری یار به یار نبوده زیرا یار به بار سوختگیری کردن برای مواقع خاص است و و نصب روش تلسکوپی روی اف۱۴ نیاز در تغییر در سازه است که برای ما امکانش نیست اصلا هم لزومی ندارد

      1+
    • سلام زیرا تبدیل به وسیله نظامی قوانین خودشو در سطح بین الملل داره…ما تنها میتوینم با خرید ایلویشین ۷۶ چنین کاری بکنیم چون روسها راحت تر راضی میشن

      0
  • سلام سؤالی داشتمدر صورت خرید مثلا یک آواکس روسی امکان ارتبات داده راداری و ارتباط با جنگنده ها و رادار های غیر روسی دیگه وجود نداره؟ اگر نیاز به تغیراتی هست آیا روی آواکس باید انجام بشه یا روی جنگنده های دیگر و آیا کار پیچیده ایه و حتما خود روسیه باید انجام بده یا خودمون هم میتونیم؟سؤال دیگری هم داشتم در حال حاضر در ایران وضع چطوره آیا مثلا f١۴ ها با میگ ٢٩ ها یا سوخو ٢۴ ها میتونند هم ارتباط رادیویی با خودشون و ایستگاه زمینی یکسان داشته باشند؟ ارتباط و تبادل راداری و اشتراک گذاری چطور؟یک ایستگاه زمینی در عین حال میتونه هم با هواپیما های شرقی در ارتباط باشه هم غربی یا نیاز به دو ایستگاه مجزاست؟ به خاطر رمزگزاری و تفاوت کد های سازنده میپرسم!

    0
    • سلام ارتقباط بین اواکس با دیگر جنگندها ویا کلا هر واحدی با واحد دیگر نیاز به یک خط ارتباط داده است مثل خط ارتباط داده لینک ۱۶ و ۱۱ در امریکا و همه واحدها یعنی ارسال کننده و دریافت کننده باید داشته باشند . این خط باید ماهواره ای باشد الا که به شکل رادویی در برد کوتاه به کار برود که البته قابل اخطلال است

      0
      • ممنون پس در این صورت تکلیف کشور هایی مثل ایران که به ماهواره دسترسی ندارن چیه؟ مثلا پاکستان یا عربستان چه میکنند که در زمان جنگ سیستمشون مختل نشه و همین طور در برد بلند هم کارآمد باشه؟

        0
        • سلام خوب تکیلفشان مشخص است استفاده نمیکنند
          پاکستان و عربستان از لینگ ۱۶ امریکای استفاده میکنند اکثر تجهیزات امریکایی لینک ۱۶ را دارد حتی نمونه صادراتی

          0
  • با سلام خدمت آقای تارخ عزیز باتوجه به اینکه ایران در حال خرید هواپیماهای مسافربری از ایرباس و بویینگ هست میتوان آنها رابرای جایگزینی با هواپیماهای سوخت رسان تغییر داد ودر نیروهوایی به خدمت گرفت یا اینکه ازشرکت سازنده باید اجازه گرفت؟

    0
  • سلام. ۱- با توجه به دماغه متحرک ۷۴۷، توان حمل هر نوع باری مثل ایل۷۶ ندارد؟ ۲- سوخترسانهای ایران ۷۰۷ (بوم و بسکت)، ۷۴۷ (بوم)، و فقط جنگنده فنسر هستند؟

    0
  • سلام در میان گزینه ها برای جایگزینی سی-۱۳۰ ها،ف کر میکنم ایلوشین-۲۱۴ که البته هنوز در دست توسعه ست گزینه خوبی باشه از لحاظ نزدیکی نسبی اندازه و برد و حجم بار. نظر شما چیست؟

    1+
  • جناب تارخ چرا با اینکه هرکولس در نیروی هوایی قدمتی چندین ساله داره ولی ما نتونستیم متورش رو نمونه سازی کنیم مشکل کجاست؟

    0
  • سلام . ممنون مقاله ی قشنگی بود.علی الظاهر سپاه از هاربین به عنوان هواپیمای گشت دریایی استفاده می کنه چون چند ماه پیش سپاه تصاویری از ناوهای آمریکایی منتشر کرد و گفت که این تصاویر توسط هاربین ( مجری گفت هواپیمای گشت دریایی هاربین) گرفته شده اند ( اخبار هم پخش کرد) 

    0
    • سلام در روسیه در حال حاظر تنها هواپیمای ترابری که تولید می شود ایلیوشن ۷۶ است و درچین وای-۷ و وای ۸ تولید می شود خرید از اکرایین هم با در نظر گرفتم نزدیکی اکرایین به غبر بعید است

      3+

      کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

      • avatar
        • سلام والا ما گذینه زیادی نداریم زیرا خرید هواپیمای نظامی دست دوم نیز از کشور دیگری بر اساس قوانین جهانی باید با موافقت کشور سازنده باشد الا که دست دوم روسی و چینی بخریم که توان خرید نو ان نیز است

          5+
      • با سلام. میشه در یک مقاله در رابطه با گزینه های پیشنهادی ممکن برای ایران تو خرید هواپیمای پیش اخطار و همچنین هواپیمای جنگ و شنود الکترونیکی توضیح بدین. با توجه به اینکه برای خرید این نوع هواپیماها تحریم نیستیم. و نمیدونم چرا خریدی انجام نشده؟ فکر میکنم موضوع جالبی برای یک مقاله باشه. 

        1+
  • سلام جناب تارخ .مقاله کامل و بی طرف مثل همیشه.استاد عزیز چند ماه پیش بعد از توافق خبری خوندم از تمایل فرانسه و ایران برای خرید ایرباس تجاری که عالییه در صورتی که بفروشن.و از این مهمتر خرید ایرباس ترابری اطلس و میراژ ۲۰۰۰ برای نیازهای ارتش ایران.حالا بنظر شما میراژ۲۰۰۰ بدرد نیروی هوایی ما میخوره .مثلا سری ۵ میراژ.البته خط تولید میراب۲۰۰۰ بسته شده .پس احتمالا دست دوم باید بخریم.ممنون میشم نظرتونو بدونم.

    0
    • سلام والا اصلا معلوم نشد چرا مقام در ایران در مورد فروش میراژ خبر داده بود زیرا فکر کنم روی هم ۲۰ تایی از مقامات وزارت دفاع فرانسه و برخی از اعضای دولت فرانسه بلافاصله ان را رد کردند و دیگر هم از ان خبری نشد . اصلا خیلی مسخره بود زیرا غرب بعد از انقلاب هرگز به ما سلاح نفروخت حتی قبل از تحریمها و هرگز به دشمن دوستان خود مانند اسرائیل و همچنین دشمن خودشان سلاح نمی دهد. حالا برنامه خرید ایرباس مسافربری بله احتمال بسیار است

      2+