زد20 بالگرد جدید چینیها است که سال 2013 میلادی برای اولین بار تصاویری از ان انتشار یافت که کپی مستقیم بالگرد امریکا بلک هاوک است و دست کم شباهت این دو با هم غیر قابل انکار است. چین برای سال های از داشتن بالگرد مدرن و کارامد در پی قطع رابطه با شوروی طی دهه 1960 تا 1990 رنج می برد و در این نظر توان خرید از غرب را نداشت . در اواخر دهه 1970 غرب برای جلب نظر چین روی خوش به این کشور نشان داد و دست به فروش برخی تجهیزات نظامی به چین زد ه بسیار به درد این کشور خورد و طیف وسیعی از تجهیزات نظامی از انها کپی برداری شد
برای اشنایی با بالگرد بلک هاوک اینجا را کلیک کنید
در این میان این کشور موفق به دریافت مستقیم تعدادی بالگرد دوفین فرانسوی شد که بعد در کشور با اجازه فرانسه دست به تولید تحت امتیاز ان و بعدکپی ان با نام زد9 زد که امروزه اصلیترین بالگرد ترابری متوسط ارتش این کشور است . حدود 250 فروند تنها در نیروی زمینی خدمت میکردند . البته این ارتش همین تعداد نیز بالگرد میل17 از چین دریافت کرد ولی چین به دنبال بالگرد متوسط در ابعاد دوفین و یا کمی بزرگتر در ابعاد بلک هاوک بود ولی این کشور در دهه 1980 بلک هاوک را تحویل رفته بود
در دهه 1980 این کشور 24 فروند بالگرد اس 70 نسخه صادراتی بالگرد مشهور یو اچ60 بلک هاوک که همکنون اصلیترین بالگرد ترابری ارتش امریکا است را تحویل گرفت و میخواست تعداد بیشتری را دریافت کند که در پی انقلاب میدان تیان در سال 1989 دیگر همکاری با غرب ادامه نیافت
زد20 بسیار شبیه بلک هاوک است البته تفاوت های نیز دارد برای نمونه دماغه کوچکتری دارد و یا ارابه فرود عقب، زیر بدنه با بلک هاوک فرق دارد کاملا از هم قابل تفکیک هستند.اینکه این بالگرد از چه مواد ساخته شده مشخص نیست زیرا اطلاعات چندانی از ان وجود ندارد ولی با در نظر گرفتن استفاده گسترده چین از مواد ترکیبی در بالگرد زد9 ویا دیگر بالگردهای خود این بالگرد نیز باید از مواد ترکیبی ساخته شده باشد
بالگرد در جلو دارای یک درب در هر سمت برای خدمه است ولی در عقب در هر سمت در بخش کابین مسافران دارای یک پنجره ثابت(به سبک بلک هاوک) و یک درب کشویی بزرگ است که ان نیز دارای دو پنجره کوچکتر روی درب است .
همانند بلک هاوک دارای دو موتور است که در دو طرف بدنه بخش بالا درون غلاف نصب شد است. تا مدتی پیش مشخص نبود این بالگرد دارای چه موتوری است ولی در سازنده در سال 2019 اعلام کرد موتور نصب شده روی این بالگرد از نوع دبلیو زد10 است که براساس موتور جنرال الکتریک جی700 ساخته شده که روی بالگرد بلک هاوک نصب است. این موتور دارای 2400 اسب بخار قدرت است و خروجی های موتور بر اساس تصاویر معمولی بوده و پوشش خاصی برای کاهش امواج فروسرخ ندارد
یکی از تفاوتهای بزرگ زد 20 با بلک هاوک داشتن پنچ تیغه ملخ است. بلک هاوک چهار تیغه اصلی دارد ولی این بالگرد پنچ تیغه که باید صدای کمتر از نسخه امریکای تولید کند
از درون کابین عکسی وجود ندارد که ببینیم چند نمایشگر رنگی درون کابین است و همچنین از چیدمان کابین مسافران نیز عکسی وجود ندارد اگرچه برخی منابع معتقدند زد 20 هم همانند بالگرد بلک هاوک دارای دو ردیف نیمکت است.. یک ردیف رو به جلو و دو ردیف روی به روی هم. گفته شده این باگرد توان حمل 11 و به گفته ای 15 سرباز را دارد و باز بر اساس منابع مختلف بین4 تا 5 تن بار در خارج بدنه و یک تن بار درون بدنه حمل میکند
یکی از تفاوت های زد20 با بلک هاوک در یک سامانه دید حرارتی در جلوی دماغه بالگرد است . این سامانه برای پرواز شبانه استفاده می شود و البته برخی نسخه های نیروی ویژه بلک هاوک نیز دارای چنین دوربینی هستند . همچنین یک برامدگی روی دم بالگرد قرار دارد که از قرار یک انتن ارتباط ماهوارهی ای برای این بالگرد است که ممکن است یک خط ارتباط ماهواره ای باشد.
بالگرد دارای سه ارابه فرود است که هر سه نیز ثابت هستند و اگرچه دو ارابه فرود جلوی زیر بدنه مشابه بلک هاوک است ولی یکی از تفاوتها در ارابه عقبی است که کاملا در انتهای دم قرار گرفته در حالی که در بلک هاوک کمی جلوتر است ..
زد20 در سال 2018 وارد خدمت شد ولی احتمالا قرار نیست جای بالگرد چون زد9 را بگیرد بلکه هدف طراحی ان ساخت بالگردی برای نیروهای ویژه و یا عملیات های جستجو و نجات است . نسخه های گشت دریایی و ضد زیر دریایی ان درسال 2020 رو نمایی شد که شباهت بسیار به سی هاوک نسخه دریایی بلک هاوک دارد. بدون شک قابلیت زد20 از زد9 بالاتر است زیرا بزرگتر است و توان بیشتری دارد کما اینکه اصل این دو بالگرد نیز اینچنین بودند و بلک هاوک از دوفین قابلیت بیشتری دارد
در روزهای پایانی سال 2020 یک نسخه مسلح جدید از زد20 نیز دیده شد که با نام زد 20 تی شناخته می شود . این نسخه در واقع شبیه بالگرد ام اچ60 بلک هاوک نسخه نیرو مخصوص این بالگرد است و مسلح به هشت موشک ضد تانک هدایت لیزری کی دی10 است و زیر دماغه دارای یک سامانه دید حرارتی و نشان گذار لیزری میباشد
همان طور که گفته شد در سال 2021 نسخه جدیدی از زد20 که نسخه گشت دریایی ان بود با نام Z-20J رونمایی شد. زد20 جی دارای سامانه دید حرارتی زیر دماغه بودولی در اوخر سال 2021 نسحه جدید از همین نسخه با نام زد 20 اف که نسخه گشت دریایی و ضد زیر دریایی زد20 بود رو نمایی شد که داری یک رادار زیربدنه بود و سامانه اپتکی نیز جلوی دماغه حمل میکرد و بر اساس تصاویر در کنار بالگرد مجموع از سونار همانند سی هاوک برای کشف زیر دریایی حمل میند. توان حمل اژدر را دارد ولی تاکنون موشک ضدکشتی روی ان دیده نشده اگرچه موشک ضد تانک کی دی10 نیز حمل میکند. بالگرد سی هاوک امریکای نیز موشک هلفایر در بالچه های مشابه حمل میکند .این نسخه دارای دو ارابه فرود در جلو و یکی در زیر بده مشابه سی هاوک است
بالگرد چندمنظوره Z-20 چین در نسخههای مختلفی برای ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و دیگر نیروهای امنیتی این کشور توسعه یافته است. این بالگرد که شباهت زیادی به UH-60 بلک هاوک آمریکایی دارد، اکنون به یکی از مهمترین بالگردهای چندمنظوره ارتش چین تبدیل شده است.
مهمترین نسخههای Z-20 شامل موارد زیر هستند:
* Z-20: نسخه پایه نیروی زمینی
* Z-20T: نسخه تهاجمی مجهز به بالچههای جانبی با ۴ نقطه اتصال برای حمل راکت، موشک ضدتانک AKD-10، موشکهای هدایت راداری و مخازن سوخت خارجی. این نسخه همچنین دارای سامانه اپتیکی/حرارتی پیشرفته و اگزوز اصلاحشده با کاهش اثر حرارتی است.
* Z-20 پنهانکار: نسخهای با ویژگیهای کاهش سطح مقطع راداری
* Z-20J: نسخه دریایی با قابلیت تا شدن ملخها و دم برای عملیات روی ناوها، رادار بزرگتر و کیسههای شناوری اضطراری
* Z-20J تهاجمی دریایی: نسخه مسلح دریایی مشابه MH-60S آمریکا برای حمله به اهداف سطحی سبک
* Z-20F: نسخه ضدزیردریایی مجهز به سونار غوطهور، رادار جستجوی دریایی، آشکارساز ناهنجاری مغناطیسی و سامانه جنگ الکترونیک
* Z-20K: نسخه نیروی هوایی مجهز به سامانه هشدار راداری و هشدار نزدیکشدن موشک
* Z-20KA: نسخه تهاجمی نیروی هوایی با قابلیت حمل موشک ضدتانک، راکت و انتقال نیروهای ویژه
* Z-20KS: نسخه جستجو و نجات مجهز به دوربین حرارتی، نورافکن پرقدرت، بلندگو و وینچ نجات
* Z-20KS تاشونده: نسخهای که برای حمل توسط هواپیمای Y-20 قابلیت تا شدن دارد
* نسخههای گارد ساحلی و پلیس مسلح نیز برای مأموریتهای امنیت داخلی توسعه یافتهاند.
* Z-21: نسخه تهاجمی مشتقشده از خانواده Z-20
چین با توسعه این خانواده گسترده، تلاش کرده یک پلتفرم مشترک برای طیف بزرگی از مأموریتهای نظامی و امنیتی ایجاد کند.
عبدالحمید تارخ
منابع
http://www.military-today.com/helicopters/z20.htm
https://www.popsci.com/new-chinese-helicopters-way
http://defence-blog.com/news/photos-of-new-chinese-z-20-medium-lift-utility-helicopter.html
