پهپاد جت اس70اوخوتنیک بی

ترجمه و تألیف: محسن هفتانی

پهپاد S-70 «اوخوتنیک-بی» (به روسی: Охотник، به معنای «شکارچی») یک پهپاد رزمی سنگین (UCAV) با قابلیت پنهان‌کاری است که توسط شرکت سوخو و با همکاری شرکت هواپیمایی روسی میگ توسعه یافته است. ریشه‌های این پروژه به سال ۲۰۱۱ بازمی‌گردد، زمانی که وزارت دفاع روسیه شرکت سوخو را برای رهبری برنامه یک پهپاد سنگین شناسایی و تهاجمی جدید انتخاب کرد. این پهپاد بر پایه طراحی قبلی میگ اسکات (Mikoyan Skat) ساخته شده و از فناوری‌های جنگنده نسل پنجم سوخو Su-57 بهره می‌برد. در اسناد رسمی، این پهپاد به عنوان یک «پرنده بدون سرنشین نسل ششم» توصیف شده است. نخستین ماکت زمینی برای آزمایش‌های زمینی در سال ۲۰۱۴ ساخته شد و نمونه اولیه آن در ژوئیه ۲۰۱۷ با پیکربندی بال پرنده رونمایی گردید. پس از انجام آزمایش‌های تاکسی در نوامبر ۲۰۱۸ (با سرعت ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت)، نخستین پرواز رسمی خود را در ۳ اوت ۲۰۱۹ انجام داد و حدود ۲۰ دقیقه در ارتفاع ۶۰۰ متری پرواز کرد. این پهپاد در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۹ در یک پرواز مشترک با جنگنده Su-57 به نمایش درآمد. تولید انبوه آن قرار بود از نیمه دوم سال ۲۰۲۴ آغاز شود.

تصویریاوخوتنیک از روی باند با ارابه فرودباز.. پهپاد اوخوتنیک مانند اکثر پهپادهای جت رزمی ساخته شده این دوره دارای شکل بال پرنده و بدون سکان عمود است

طراحی S-70 بر اساس طرح بال پرنده (Flying Wing) استوار است که بال‌های آن به صورت یکپارچه با بدنه ادغام شده‌اند. این پیکربندی، همراه با استفاده از مواد کامپوزیتی و پوشش‌های جاذب رادار ، سطح مقطع راداری (RCS) پهپاد را به حداقل می‌رساند و آن را قادر می‌سازد در حریم هوایی تحت کنترل دشمن نفوذ کند. طول بدنه این پهپاد حدود ۱۴ متر و دهانه بال آن حدود ۱۹ تا ۲۰ متر است. یکی از ویژگی‌های طراحی آن، دریچه ورودی هوای موتور در بالای بدنه (Dorsal) است که به کاهش اثرات حرارتی و راداری کمک می‌کند. نمونه اولیه نخست دارای نازل اگزوز معمولی بود، اما نمونه دوم به دریچه‌های کم‌قابلیت راداری (Low-Observable Apertures) مجهز شده است.

S-70 به یک موتور توربوفن Saturn AL-31F مجهز شده است؛ همان موتوری که در جنگنده‌های سوخو Su-27 استفاده می‌شود. برخی منابع از موتور بهبودیافته AL-41F (مورد استفاده در Su-35S و نمونه‌های اولیه Su-57) نیز به عنوان گزینه پیشرانه نام برده‌اند. این موتور به پهپاد امکان پرواز با سرعت تا ۱۰۰۰ کیلومتر بر ساعت را می‌دهد. وزن این پهپاد حدود ۲۰ تن است که آن را به یک پهپاد سنگین‌وزن تبدیل می‌کند.

وزن این پهپاد حدود ۲۰ تن و حداکثر وزن برخاست آن ۲۵ تن است. طول بدنه آن ۱۴ متر و دهانه بال آن ۱۹ متر گزارش شده است. حداکثر سرعت آن ۱۰۰۰ کیلومتر بر ساعت و سقف پروازی آن حدود ۱۲٬۰۰۰ متر است. برد عملیاتی آن ۶٬۰۰۰ کیلومتر و برد رزمی آن ۴٬۰۰۰ کیلومتر اعلام شده است.

S-70 به یک مجموعه سنسوری پیشرفته شامل سامانه‌های الکترواپتیکال، رادار دهانه مصنوعی (SAR) و قابلیت‌های اطلاعات سیگنالی (SIGINT) مجهز است که به آن امکان اجرای مأموریت‌های شناسایی، جنگ الکترونیک و حملات دقیق را می‌دهد. این پهپاد می‌تواند به عنوان یک سکوی جنگ الکترونیک عمل کرده و در سیستم‌های دشمن اختلال ایجاد کند یا با هماهنگی سایر پلتفرم‌ها حملات سایبری انجام دهد. همچنین دارای قابلیت‌های هوش مصنوعی است که به آن توانایی خودمختاری در مانورهای هدف‌گیری و پروتکل‌های عملیاتی را می‌دهد. در فوریه ۲۰۲۶، یک دسته جدید از این پهپادها به نیروهای هوافضای روسیه تحویل داده شد که به سامانه تسلیحاتی جدید، سیستم‌های هوش مصنوعی و نمایشگر نصب‌شده بر کلاه مجهز بودند.

S-70 دارای دو محفظه داخلی تسلیحات است که مجموعاً قابلیت حمل تا ۲.۸ تن مهمات هدایت‌شونده و غیرهدایت‌شونده را دارد. این تسلیحات شامل بمب‌های ۲۵۰ و ۵۰۰ کیلوگرمی، بمب‌های غیرهدایت‌شونده تا ۱۰۰۰ کیلوگرم و انواع موشک‌های هوا‌به‌سطح و هوا‌به‌هوا می‌شود. وجود محفظه داخلی به این معناست که پهپاد می‌تواند در حالت تهاجمی نیز پنهان‌کاری خود را حفظ کند. در سال ۲۰۲۱، این پهپاد آزمایش تسلیحات غیرهدایت‌شونده مانند بمب‌های سقوط آزاد را انجام داد و در سال ۲۰۲۲ آزمایش مهمات هدایت‌شونده دقیق را پشت سر گذاشت.

تسلیحات مورد استفاده

موشک کروز Kh-59MK2: این موشک دوربرد، نسخه توسعه‌یافته خانواده Kh-59 است و به عنوان مهمات اصلی حمله ایستاده از فاصله دور برای S-70 در نظر گرفته شده است. برد این موشک بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ کیلومتر و کلاهک آن حدود ۲۳۰ کیلوگرم گزارش شده است.

بمب سرشی Grom (9-A-7759): این بمب که با نام «رعد» نیز شناخته می‌شود، به صورت یکپارچه با S-70 ادغام شده است. پهپاد قادر است چهار فروند از این بمب‌ها را در محفظه داخلی خود حمل کند. Grom یک بمب سرشی با هدایت ماهواره‌ای است که به پهپاد اجازه می‌دهد بدون ورود به برد پدافند دشمن، اهداف را از فاصله امن منهدم کند.

بمب هدایت‌شونده UMPB D-30SN: این مهمات، یک بمب سرشی با هدایت ماهواره‌ای است که بر پایه بمب FAB-250 توسعه یافته و برد آن بین ۵۰ تا ۹۰ کیلومتر تخفیف زده می‌شود. وجود قطعات این بمب در لاشه S-70 سرنگون‌شده در اوکراین، نشان‌دهنده به‌کارگیری عملیاتی این پهپاد به عنوان بمب‌افکن ایستاده است.

بمب‌های هدایت‌شونده KAB-500: گزارش‌ها حاکی از آن است که S-70 توانایی حمل بمب‌های KAB-500L (هدایت لیزری) و KAB-500S (هدایت ماهواره‌ای) را نیز داراست که دقت بالایی در انهدام اهداف نقطه‌ای دارند.

بمب‌های سقوط آزاد ۵۰۰ کیلوگرمی: در جریان آزمایش‌های اولیه، این پهپاد از محفظه داخلی خود بمب‌های غیرهدایت‌شونده ۵۰۰ کیلوگرمی را علیه اهداف زمینی رها کرده است.

موشک‌های هوا‌به‌هوا: S-70 برای ایفای نقش رهگیر نیز در نظر گرفته شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که این پهپاد با موشک‌های هوا‌به‌هوا آزمایش شده و در سناریوی عملیاتی، قرار است اهداف هوایی دشمن را شناسایی کرده و پس از تأیید خلبان Su-57، آن‌ها را مورد اصابت قرار دهد. موشک‌های به‌کاررفته احتمالاً از خانواده موشک‌های به‌کاررفته در Su-57 هستند.

علاوه بر محفظه‌های داخلی، S-70 احتمالاً دارای نقاط اتصال خارجی برای حمل مهمات بیشتر است. در صورت استفاده از این نقاط، ظرفیت حمل مهمات می‌تواند به حدود ۸ تن افزایش یابد. با این حال، آویزان کردن تسلیحات در زیر بال‌ها، سطح مقطع راداری (RCS) پهپاد را به‌شدت افزایش داده و مزیت پنهان‌کاری آن را از بین می‌برد؛ به همین دلیل، استفاده از این نقاط معمولاً محدود به مأموریت‌هایی است که در آن‌ها پنهان‌کاری اولویت کمتری دارد.

موتور اوخوتنیک یک موتور ای ال31 است. این موتور برای این پهپاد زیادی بزرگ است به شکل زمختی خروجی ان از بدنه بیرون زده که عملا با اصل پنهانکاری در تضاد است ولی به نظر میرسد روسها برای صرفه جوی به دنبال طراحی یک موتور مناسب و اندازه این پهپاد نرفتند ..باید دید اگر این پهپاد تولید شد ایا باز از همین موتور به همین شکل استفاده میکند

S-70 به طور خاص برای همکاری با جنگنده سوخو Su-57 طراحی شده است و نقش «بال وفادار» (Loyal Wingman) را ایفا می‌کند. در این مفهوم، Su-57 به عنوان ایستگاه فرماندهی عمل کرده و پهپاد S-70 با تسلیحات و سنسورهای خود، توان رزمی جنگنده را چند برابر می‌کند. روسیه همچنین در حال توسعه نسخه دوسرنشین Su-57D است که در آن خدمه دوم مسئول مدیریت سامانه‌های بدون سرنشین از جمله S-70 خواهد بود. این پهپاد همچنین به عنوان یک «افزاینده نیرو» (Force Multiplier) عمل می‌کند و می‌تواند در مأموریت‌های پرخطر بدون به خطر انداختن جان خلبانان شرکت کند.

نخستین استفاده عملیاتی S-70 در ژوئیه ۲۰۲۳ به عنوان یک پرواز شناسایی بر فراز اوکراین گزارش شد. این پهپاد سپس در اواسط ۲۰۲۳ در حملاتی علیه اهدافی در استان پولتاوا اوکراین شرکت کرد. در ۵ اکتبر ۲۰۲۴، یک فروند S-70 که کنترل خود را از دست داده و به سمت مناطق تحت کنترل اوکراین پرواز می‌کرد، به طور عمدی توسط یک جنگنده Su-57 روسی سرنگون شد تا از به دست افتادن فناوری پیشرفته آن جلوگیری شود. لاشه این پهپاد در نزدیکی کوستیانتینیوکا در استان دونتسک سقوط کرد و به دست نیروهای اوکراینی افتاد. گزارش‌ها حاکی از آن است که این پهپاد در آن مأموریت مسلح بوده و از بمب‌های سرشی استفاده می‌کرده است. این حادثه نشان‌دهنده آن است که روسیه از نمونه‌های اولیه این پهپاد برای حملات واقعی استفاده می‌کرده است.

تا اوایل ۲۰۲۴، دو نمونه اولیه از S-70 تکمیل شده و نمونه‌های بیشتری در دست ساخت بودند. تولید انبوه قرار بود از نیمه دوم ۲۰۲۴ آغاز شود، اما گزارش‌های بعدی از تأخیر در این برنامه حکایت دارند. در فوریه ۲۰۲۶، یک دسته جدید از این پهپادها به نیروهای هوافضای روسیه تحویل داده شد. با این حال، تعداد کل نمونه‌های تولیدشده همچنان محدود به نظر می‌رسد.

اوخوتنیک تنها یک پهپاد تهاجمی معمولی نیست، بلکه ارتش روسیه آن را توسعه داده است تا از آن به عنوان پلتفرمی برای توسعه ی فناوری جنگنده ی نسل ششم خود استفاده کند. این هواگرد بدون سرنشین هنوز درحال تست توسط مهندسان است تا ویژگی های منحصر به فرد آن را به مرحله ی نهایی برسانند اما توانایی های کلی آن مشخص شده است و طبق اظهارات پروفسور کوزیولین دارای سیستم هایی کاملا رباتیک و خودکار است. در ادبیات نظامی ارتش روسیه، یک جنگ افزار را هنگامی میتوان رباتیک نامید که سرنشین و کاربر نداشته باشد و بتواند از ابتدا تا انتهای عملیاتی که به آن داده شده است به صورت مستقل تصمیمات تاکتیکی گرفته و خودش آن ها را عملی کند. یعنی با مفهومی فراتر از جنگ افزار بدون سرنشین روبرو هستیم و دیگر باید آن را جنگ افزار بدون کاربر و خودمختار نامید. (جالب است زمانی در مقطع حکومت شوروی، نیروی هوایی این اتحاد حتی اجازه ی تصمیم گیری مستقل به خلبانان جنگنده های خود نمی داد و عملیات های رهگیری و شکار در این نیرو تماما با هدایت و دستورات رادارهای زمینی انجام می شدند، به عبارتی جنگنده ها هم خود به نوعی پهپاد سرنشین دار بودند!) وی افزود: این پهپاد هم اکنون نیز قادر به انجام انواع ماموریت های شناسایی (و شاید جنگ الکترونیک و جاسوسی) است. پروفسور کوزیولین همچنین می گوید کمپانی سوخوی در ساخت بدنه ی اوخوتنیک از مواد کامپوزیت و فناوری استیلث (پنهنکاری) استفاده کرده است.

ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه نیز شخصا به مرکز ملی آزمایش پروازی 929 در آهتبینسک رفت تا در جریان توسعه ی اوخوتنیک و دیگر تجهیزات هوانوردی نظامی این کشور قرار بگیرد. طبق گزارشات وقت، در رسانه های روسی تنها از جنگنده ی پک فا، مدل جدید فاکس هاوند (میگ 31 BM) و موشک فراصوت “دَگِر” گزارشاتی تهیه شد و در آن مقطع نامی از اوخوتنیک مرموز به میان نیامد اما به مرور عکس های ماهواره ای از حضور این پهپاد در کنار جنگنده های پک فا، فلنکر، سوپرفلنکر، فول بک و فالکروم ناونشین منتشر شد که البته نشان می داد شکارچی جوان از نظر جثه چیزی از جنگنده های نیروی هوایی روسیه کم ندارد.

جدیدترین پیش نمونه پهپاد اوخوتنیک بی اس70 روسها14 اکتبر 2021 از خط تولید خارج شد .پیش نمونه دوم دارای یک خروج جدید که دیگر خروجی خود موتور از پهپاد بیرون نزده و دارای بخشهای متغیر است ، دماغه جدید که احتمالا محل قرار گیری رادار است و همچنین تلاش شد تا سطح مقطعی ان باز کاهش دهند.تصویر پیش نمونه دوم تغییر یافتع اس70 در