AGM-189؛ موشک کروز کوچک و ارزان آمریکا با نام خانوادگی باراکودا-500
AGM-189 یک موشک کروز کوچک و کم‌هزینه است که در ایالات متحده آمریکا توسعه یافته و با نام باراکودا-500 نیز شناخته می‌شود. این سلاح در واقع بخشی از یک خانواده ماژولار از موشک‌های کروز و مهمات پرنده است که شرکت Anduril Industries آن را طراحی کرده و برای انهدام اهداف زمینی ثابت و متحرک به کار می‌رود. هدف اصلی این برنامه، تولید انبوه یک سلاح دقیق با قیمتی بسیار پایین‌تر از موشک‌های کروز سنتی است.
در سال ۲۰۲۴، نیروی هوایی آمریکا (USAF) و واحد نوآوری دفاعی (DIU) وزارت دفاع آمریکا برنامه «Enterprise Test Vehicle» (ETV) را آغاز کردند. هدف این برنامه، توسعه پهپادهای کوچک، موشک‌های کروز و مهمات پرنده کم‌هزینه با استفاده از قطعات تجاری موجود (COTS) و معماری باز و ماژولار بود. در آوریل ۲۰۲۴، قراردادهایی به چهار شرکت Anduril Industries، IS4S، Leidos Dynetics و Zone 5 Technologies واگذار شد تا تا پایان سال یک طرح ETV را توسعه داده و آزمایش کنند.
در سپتامبر ۲۰۲۴، شرکت Anduril خانواده Barracuda را با مدل‌های باراکودا-100، باراکودا-250 و باراکودا-500 معرفی کرد. نخستین پرواز آزمایشی باراکودا-500 نیز در همان ماه انجام شد. پس از بررسی طرح‌ها توسط USAF و DIU، در مارس ۲۰۲۵ اعلام شد که برنامه ETV با دو شرکت Anduril (Barracuda-500) و Zone 5 Technologies (Rusty Dagger) ادامه خواهد یافت. در این مرحله، تمرکز برنامه به سمت یک سامانه تسلیحاتی قابل تولید انبوه و کم‌هزینه تغییر کرد.
در سپتامبر ۲۰۲۵، وزارت دفاع آمریکا به موشک کروز باراکودا-500 نام رسمی AGM-189 و به Rusty Dagger شرکت Zone 5 نام AGM-188A را اختصاص داد. قرار است بلوغ عملیاتی AGM-189 تا پایان سال ۲۰۲۶ محقق شود. از آن زمان، سازنده قصد دارد سالانه ۵۰۰۰ فروند AGM-189 تولید کند. همچنین در سال ۲۰۲۶، Anduril برای برنامه Low-Cost Containerized Missile (LCCM) وزارت دفاع، نسخه‌ای کمی اصلاح‌شده از Barracuda-500 را با نام SLB-500M توسعه داد که از خودروها یا شناورها پرتاب می‌شود. شرکت Anduril همچنین توافق‌های همکاری گسترده‌ای با سازندگان تایوانی، لهستانی و آلمانی امضا کرده تا نسخه‌های بومی‌شده خانواده Barracuda را توسعه دهند.
AGM-189 یک موشک کروز کوچک و همچنین یک مهمات پرنده برای انهدام اهداف زمینی ثابت و متحرک است. این سلاح بخشی از خانواده ماژولار باراکودا-100، باراکودا-100 ام ، باراکودا-250، باراکودا-250 ام، باراکودا-500 و باراکودا-500 ام محسوب می‌شود. قیمت آن کسری از هزینه موشک‌های کروز قبلی است. درباره ساختار، ابعاد و فناوری AGM-189 اطلاعات کمی در دسترس است، اما مشخص شده که از قطعات تجاری و پرکاربرد برای زیرسیستم‌های خود استفاده می‌کند و بخشی از بدنه آن توسط Anduril با چاپ سه‌بعدی ساخته می‌شود.
وزن این موشک کروز حدود ۲۲۷ کیلوگرم است. پیشرانه آن یک توربوجت با نیروی رانش ۶۷۰ نیوتن است. به جای ورودی هوای معمولی، یک دریچه در بالای بدنه تعبیه شده است. واحد هدایت آن شامل سیستم ناوبری اینرسی (INS) و گیرنده GPS با ماژول ضد فریب SAASM است. برای مرحله نهایی حمله، یک دوربین حرارتی فروسرخ (IIR) با آرایه صفحه کانونی و پردازش تصویر دیجیتال نصب شده است. با این جستجوگر، قرار است اهداف متحرک با استفاده از الگوریتم‌های تشخیص تصویر مبتنی بر هوش مصنوعی با دقت بالا مورد اصابت قرار گیرند. این جستجوگر در آینده می‌تواند با یک جستجوگر راداری یا جستجوگر لیزری نیمه‌فعال تعویض شود.
سرجنگی AGM-189 یک سرجنگی ترکشی-انفجاری ۴۵.۴ کیلوگرمی است. به جای این سرجنگی، می‌توان اخلالگر جنگ الکترونیک، ایستگاه رله لینک داده یا چف و فلیر را نیز حمل کرد. در انتهای بدنه، چهار سطح کنترلی ذوزنقه‌ای نصب شده است. در بخش میانی بدنه و در قسمت بالا، دو بال باریک قرار دارد. این بال‌ها هنگام حمل روی هواپیما به بدنه چسبیده‌اند و تنها پس از رهاسازی باز می‌شوند. در بالای بدنه نیز قفل‌هایی با فاصله ۳۵۶ میلی‌متر (۱۴ اینچ) برای نصب روی پایلون‌های خارجی تعبیه شده است.
AGM-189 می‌تواند از طیف گسترده‌ای از جنگنده‌های غربی پرتاب شود. علاوه بر این، پرتاب از هواپیماهای ویژه و ترابری نیز ممکن است. با استفاده از ماژول یک‌بارمصرف رپید دراگون ، می‌توان چندین فروند از این مهمات را همزمان از درب بار عقب هواپیماهایی مانند AC-130W Stinger II یا C-17 Globemaster III رهاسازی و پرتاب کرد. همچنین گزینه پرتاب از بالگردها، شناورها و خودروهای زمینی نیز وجود دارد.
پس از رهاسازی، بال‌ها باز شده و موتور روشن می‌شود. پرواز به سمت هدف به‌صورت خودمختار و بر اساس اصل «شلیک کن و فراموش کن» انجام می‌شود. موشک می‌تواند در ارتفاع متوسط یا در پرواز کم‌ارتفاع و پیرو عوارض زمین حرکت کند. سرعت پرواز آن حدود ۲۵۸ متر بر ثانیه (ماخ ۰.۷۵) است. در طول پرواز، موشک می‌تواند نقاط مسیر مختلف را طی کرده و مسیر خود را تغییر دهد. حداکثر بار آیرودینامیکی آن ۵ جی است. به عنوان یک مهمات پرنده، AGM-189 می‌تواند تا دو ساعت بر فراز منطقه هدف circling کند تا از طریق لینک داده هدفی به آن محول شود. در این حالت، شعاع دایره خطا (CEP) آن نباید بیش از ۱۰ متر باشد.
گونه‌های موشک باراکودا
تمام گونه‌های باراکودا قادر به تحمل شتاب تا ۵ جی هستند و می‌توانند به‌صورت مستقل عمل کنند یا با دیگر موشک‌های باراکودا همکاری کرده و به‌عنوان طعمه عمل کنند یا مأموریت‌های تهاجمی انجام دهند.
باراکودا-۱۰۰
گونه باراکودا-۱۰۰ بردی معادل ۱۲۰ مایل دریایی (۲۲۲ کیلومتر) دارد و می‌تواند یک سرجنگی ۳۵ پوندی (۱۶ کیلوگرمی) حمل کند. این موشک قابلیت شلیک از سامانه‌های زمینی، سامانه پرتاب پالت «رپید دراگون» یا بالگردهای بوئینگ ای‌اچ-۶۴ آپاچی و بل ای‌اچ-۱زد وایپر را دارد.
باراکودا-۲۵۰
باراکودا-۲۵۰ تنها از محفظه داخلی تسلیحات اف-۳۵ یا از جایگاه‌های خارجی جنگنده‌های اف-۱۵ئی، اف-۱۶ و اف/ای-۱۸ شلیک می‌شود. محموله آن مشابه باراکودا-۱۰۰ است، اما برد آن به ۲۰۰ مایل دریایی (۳۷۰ کیلومتر) افزایش یافته است.
باراکودا-۵۰۰
باراکودا-۵۰۰ می‌تواند از جنگنده‌های اف-۱۵، اف/ای-۱۸، اف-۱۶، اف-۳۵ یا بمب‌افکن‌ها شلیک شود. این گونه قادر به حمل سرجنگی ۱۰۰ پوندی (۴۵ کیلوگرمی) است و برد آن بیش از ۵۰۰ مایل دریایی (۹۲۶ کیلومتر) اعلام شده است. باراکودا-۵۰۰ رسماً نام AGM-189 را دریافت کرده است.
کاربران
کاربران آینده
- لهستان: نیروی هوایی لهستان قصد دارد گونه باراکودا-۵۰۰ام را برای تجهیز ناوگان اف-۱۶ و اف-۳۵ خود خریداری کند. گروه دفاعی دولتی پی‌جی‌زد لهستان نیز با شرکت اندوریل تفاهم‌نامه‌ای برای تولید این موشک در داخل لهستان امضا کرده است.
- تایوان: نیروی هوایی تایوان باراکودا-۵۰۰ و نیروی زمینی این کشور گونه نصب‌شده روی کامیون را دریافت خواهند کرد.
- آمریکا: ارتش آمریکا گونه کانتینری باراکودا-۵۰۰ را دریافت خواهد کرد.
کاربران احتمالی
- اوکراین: نیروی هوایی و نیروی زمینی اوکراین به‌عنوان کاربران احتمالی این موشک مطرح شده‌اند.
AGM-189 (Barracuda-500) نماینده نسل جدیدی از موشک‌های کروز کوچک، ارزان و قابل تولید انبوه است که با استفاده از قطعات تجاری، معماری باز و فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و چاپ سه‌بعدی، هزینه‌های تولید را به شدت کاهش می‌دهد. این موشک با قابلیت پرتاب از جنگنده‌ها، هواپیماهای ترابری، بالگردها، شناورها و خودروهای زمینی، انعطاف‌پذیری عملیاتی بالایی دارد و می‌تواند اهداف زمینی ثابت و متحرک را با دقت بالا منهدم کند. برنامه تولید سالانه ۵۰۰۰ فروند و همکاری با کشورهای مختلف برای تولید نسخه‌های بومی، نشان‌دهنده عزم آمریکا برای گسترش این سلاح در بازارهای جهانی و تقویت توان رزمی متحدان خود است.
عبدالحمید تارخ
