چین  از سال ۱۹۵۸ دست به تولید تحت امتیاز جنگنده میگ۱۹ با نام جی ۶ در چین زد. جی۶ فرایند تولید پیچیده ای در چین داشت  زمانی که تحت نظارت روسها بود و قطعات از شوروی می امد وضعیت خوب بود ولی با تیر شدن   رابطه این دو قدرت کمونیستی در دهه ۱۹۶۰ ، چین دست به تولید نسخه  داخلی  میگ۱۹ زد که تا چند سال اول انچنان  کیفیت  بد بود که چند صد فروند انها تولید شد ولی ارتش تحویل نمی گرفت  تا اینکه به مرور مشکلات حل شد

در اوائل دهه ۱۹۶۰  لو شیوپنگ سر طراح ارشد شرکت دولتی  نانچینگ  به دستور ارتش  به دنبال یک جنگنده تهاجمی سبک بود که توان حمل تسلیحات داخلی داشته باشد. در مرحله اول طرح میگ۱۷ که ان نیز با نام جی ۵ در چین تولید میشد برای این کار مد نظر قرار گرفت. قرار شد تا ورودی هوا به دو طرف بدنه منتقل  شود و جلوی   جنگنده در میگ۱۷ جای ورودی هوا بود یک دماغه وصل شود تا درون ان یک رادار قرار  بگیرد.

در نهایت  این برنامه روی میگ۱۹  انجام شد زیرا میگ۱۹ سریعتر و دوربرتر  بود و از طرفی به عنوان یک جت دو موتوره در نقش تهاجمی ایمنی بیشتری داشت.جنگنده جدید کیو۵ نام  گرفت یک میگ۱۹ با تغیرات زیاد بود (برای اشنایی با میگ۱۹  اینجا را کلید کنید)

کیو۵ یک جنگنده روز پرواز  دست کم در نسخه اولیه بود که دارای  بالی پس گرا مشابه  میگ۱۹ بود  ولی در میگ۱۹  ورودی  هوا در درون دماغه بود که توسط  یک دیوار از هم جدا شده بود ولی در کیو۵  ورودی های هوا  به دو طرف رفته بود و دماغه محل  نصب رادار شد.کیو ۵ از دو موتور توربوجت دبلیو پی ۶ با توان ۶۶۱۴ پاوند بدون پس سوز  و ۸۲۶۷ پاوند با پس سوز بهره می برد . این موتور در واقع همان نسخه تولید  شده موتور روسی ار دی ۹ بی بود که روی میگ۱۹ نصب شده بود و در چین کپی شد

 کیو ۵ دارای  دو توپ ۲۳ م م بود که هر کدام در ریشه هر بال نصب شده بود و دارای ۱۰۰ گلوله بود. میگ۱۹  دارای  سه توپ ۳۰ م م بود  ولی با وجود  اینکه توپ ۳۰ م م  بر ضد اهداف  زمینی  موثر تر بود ولی در نهایت توپ ۲۳ م م  ان ار ۲۳  با سرعت اتش ۸۰۰ گلوله بر دقیقه روی کیو۵ نصب شد. این توپ بر روی تمامی جنگنده های  چینی غیر از جی ۱۱ نصب شده است

کیو۵ ای نخستین نسخه تولید دارای توان حمل یک تن  سلاح  در شش جایگاه خارجی  بود که  شامل  یک جایگاه زیر هر بال و چهار جایگاه  در زیر  بده که به صورت  دو به دو پشت سر هم قرار داشت.  البته کیو۵  دارای یک جایگاه دیگر  زیر هر بال بود که برای حمل مخزن سوخت ۴۰۰ لیتری  بود . کیو۵ می توانست  راکت  انداز ۵۷  م م  هشت لول  و یا ۹۰ م م و یا تا شش بمب ۲۲۵ کیلوگرمی  را حمل کند و توان حمل تا دو موشک فروسرخ پی ال ۲ را نیز  داشت .

با وجود این کیو ۵ دارای یک جایگاه داخلی حمل بمب برای حمل دو بمب ۲۵۰  کیلوگرمی  نیز بود   که برد هواپیما را نیز محدود کرده بود زیرا می شد جای ان   مخزن سوخت نصب شود ولی طرحی چینی  علاقه  عجیبی به نصب مخزن  تسلیحات داخلی داشتند زیرا یکی از اهداف این برنامه حمل بمب اتمی بود

تصویر پیش نمونه کیو5

تصویر پیش نمونه کیو۵

هواپیما دارای بیشترین برد  ۱۵۰۰ کیلومتر با دو مخزن سوخت  خارجی بود و سرعت پرواز ان در وزن سبک ۱٫۱ ماخ بود ولی در حالت مسلح زیر صوت پرواز میکرد. خلبان بر روی صندلی پرتاب شونده مشابه  صندلی میگ۱۹ قرار داشت که البته  در چین تولید شده بود

اولین پیش نمونه در سال  ۱۹۶۰ اماده شد ولی  یک سال بعد برنامه  لغو شد تا اینکه در سال ۱۹۶۳ دوباره برنامه احیا شد و در ۴ژوئن سال ۱۹۶۵ اولین پرواز خود را انجام داد. مشکلات پیش امده در جریان  انقلاب فرهنگی چین باعث شد تا سال ۱۹۶۹ وارد خدمت نشود

چندنی نمونه از کیو ۵ ساخته شد

 اولین نمونه تولیدی که در اوائل دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شد  که کیو-۵ خوانده میشد و  دارای شش دکل جنگ افزاری بود که دو عدد زیر  بالها و چهار عدد زیر بدنه  و دو جایگاه داخلی به صورت نیم پنهان  زیر بدنه میان در بخشی  که میان دو بال  قرار داشت . این نمونه در دماغه فاقد هر گونه رادار بود در کابین تنها دارای  یک  مگسک الکترونیک ساده بود که پرتاب بمب و راکت به روش قلق گیری  انجام میشد

در ادامه تنها بعد از ساخت چند فروند کیو۵ نسخه Q-5A در خط تولید  قرار  گرفت که سازه محکمتر و سوخت  بیشتری داشت. همچنین از این مدل به بعد جنگنده  دارای  هشت جایگاه سخت افزاری شامل  دو عدد زیر هر بال،  چهار عدد  زیر بدنه  بود. بر اساس این نمونه چین یک نسخه اتمی  برای حمل  بمب اتمی کوچک ساخت شده ولی کمتر از ده فروند از ان تولید شد. این نسخه یک بمب اتمی در جایگاه نیم پنهان دورن  بدنه حمل میکرد

Q-5I: نسخه تولید بعدی که به دلیل برد کم نسخه قبلی دو جایگاه داخلی حمل بمب برداشته شد و جای ان مخزن سوخت نصب شد . با وجود این همچنان سامانه ناوبری و حمله بسیار ساده بود و  رفتن و کشف هدف و مورد هدف قرار دادن هدف کاملا بر اساس مهارت خلبان بدون درگیری هیچ وسیله الکترونیک بود

Q-5B: یک نسخه با دماغه ای کشیده و زشت که درون ان یک رادار برای کشف اهداف دریایی  بود و توان شلیک موشک ضد کشتی را داشت. این نمونه قرار بود در نیروی دریایی  خدمت کند ولی برنامه لغو شد

تصویر نسخه اتمی کیو5 در موزه. در زیر بدنه یک بمب اتک به شکل نیم پنهان دیده میشود

تصویر نسخه اتمی کیو۵ در موزه. در زیر بدنه یک بمب اتک به شکل نیم پنهان دیده میشود

Q-5IA: این نسخه در میانه دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شد و تلاش برای افزایش دقت تهاجمی کیو۵ بود. این نمونه برای اولین بار در دماغه دارای یک رادار  پالس داپلر تایپ  ۲۰۵ بود که برای ناوبری  در ارتفاع پایین استفاده  میشد و می توانست  پستی و بلندی  زمین  را تعقیب  و اهداف بزرگ مانند ساختمانها و پلها را نشان دهد. همچنین این نمونه دارای یک مسافت یاب لیزری بومی تایپ ۷۹ وای ۹ بود که با یک رایانه  محاسبه اتش هماهنگ بود و می توانست  محل برخورد بمب و راکت را برای هدفگیر بهتر به خلبان نشان  دهد

بر اساس این مدل نسخه ای با نام  A-5 ساخته شد که نسخه صادراتی به کره شمالی بود

Q-5II: نسخه ارتقا یافته مدل قبلی که  اولین مدل کیو۵ دارای هشدار دهنده  رادار برای نشان دادن موقعیت راداری که جنگنده  در معرض دید ان بود . همچنین دارای مسافت یاب لیزری  جدید اچ کا-۱۵ و رادار  بهبود یافته بود. این نمونه در اوائل دهه ۱۹۸۰ وارد خدمت شد

بر اساس این مدل نسخه صادراتی A-5B ساخته شده که قابلیت حمل موشک هوا به هوای ماژیک فرانسوی را داشت. این نسخه به میانمار صادر شد

Q-5III: در واقع این مدل نو ساز نبود یک ارتقا روی مدلهای قبلی در چین بود که شامل  سامانه  ناوبری پیشرفته تر و یک اچ یو دی (نمایشگر سر بالای برای نشان دادن اطلاعات پرواز به خلبان) شد

Q-5III

Q-5III

بر اساس این  مدل نسخه صادراتی A-5C ساخته شد که دارای  صندلی پرتاب شونده ساخت مارتین  بیکر  انگلیسی بود  و می تواسنت  موشک های فرانسوی ماژیک و امریکایی سایدواندر  را حمل کند. این نسخه به بنگلادش و پاکستان صادر شد. در سال ۲۰۰۸ بنگلادش کیو۵ های خود را ارتقا داد و انها را مجهز به  بمب لیزری ال تی -۲   و هدایت ماهواره ای  ال اس-۶  هر دو ساخت چین کرد

Q-5IV:  در اوائل دهه ۱۹۹۰ وارد خدمت شد و یک  ارتقا روی نسخه قبلی بود. این مدل دارای  اچ یو دی بزرگتر، هشدار دهنده  ار دبلیو -۳۰ که دقت بیشتری داشت، مسافت یاب لیزری ای ال ار-۱  بود

نسخه صادراتی این نمونه با نام A-5D نیز توسعه یافت که البته برنامه به جایی نرسید

کیو ۵- دی: پیشرفته ترین نسخه کیو ۵ دارای  سامانه ناوبیر تراکام، جی پی اس و یک سامانه دید حرارتی جلونگر در زیر دماغه که برای ناوبری شبانه در ارتفاع پایین و نشان گذار لیزری  استفاده میشود  و همچنین پرتاب کننده شراره و پوشاله در پشت جنگنده  از دیگر تجهیزات ان بود .  سامانه نشان گذار زیر دماغه به  که به کیو ۵ دی توان حمل و پرتاب بمب هدایت لیزری اس ال ۵۰۰ را میدهد که یک  بمب هدایت لیزری ۲۵۰ کیلوگرمی توسعه یافته  در چین است.

کیو۵ ایی: نسخه های ارتقا یافته Q-5IV برای پرتاب بمب هدایت لیزری و مجهز به سامانه ناوبری  جی پی  اس است

کیو 5 دی ..در زیر دماغه در این مدل سامانه جلونگر فروسرخ و نشان گذار لیزری را میتوان دید

کیو ۵ دی ..در زیر دماغه در این مدل سامانه جلونگر فروسرخ و نشان گذار لیزری را میتوان دید

کیو-5 دی مسلح به بمب لیزری

کیو-۵ دی مسلح به بمب لیزری

Q-5J: نسخه اموزشی دو سرنشینه  با قابلیت رزمی کامل . چین مدعی است این نسخه   دارای  لینک ارتباط داده برای تبادل  اطلاعات کابین عقب با دیگر واحدهای  میدان جنگ است و میتواند نقش یک پست رهبری  میدان جنگ را بازی کند

Q-5K  کونگ یون: یک نسخه توسعه یافته به صورت مشترک بین  فرانسه  و  چین  که دارای  مسافت یاب لیزری، سامانه ناوبری، اچ یو دی و هشدار دهنده ساخت فرانسه  است . این برنامه  در سال ۱۹۸۹ لغو شد. این نسخه  دارای مدل صادراتی با نامA-5K نیز بود که البته به جایی نرسید و برنامه لغو شد

Q-5M: این نسخه  با نام A-5M نیز در نسخه صادراتی شناخته میشود  در واقع یک بروز رسانی Q-5II با تجهیزات ایتالیای   اکثرا متعلق  به جنگنده ای ام ایکس است. این برنامه در سال ۱۹۸۹ لغو شد. دلیل لغو دو برنامه کیو ۵ کا و ام  اعتراضات  میدان تیان در پکن  و سرکوب ان توسط  دولت چین بود که باعث اعتراض دولت های غربی و عدم همکاری با چین شد. این نسخه  نیز یک نمونه صادراتی داشت که برنامه ان لغو شد

مشتریان

در مجموع ۱۳۰۰ فروند کیو۵ ساخته شد که دست کم ۱۰۰۰ فروند ان در خود چین به خدمت گرفته شد. چین در نیروی هوایی و دریایی از کیو۵ بهره برد  ولی با ورود جی اچ ۷ و سوخو۳۰ در خدمت نیروی هوایی  و دریایی چین  این جنگنده کم کم زمینگیر  شد  ولی همچنان ۱۲۰ فروند از انواع سی ، دی و ایی در خدمت نیروی هوایی و ۳۰ فروند در خدمت نیروی دریایی است ولی انتظار می رود تا سال ۲۰۲۰ از خدمت خارج شود

پاکستان بزرگترین مشتری خارجی که اولین بار در ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۴ تواسنت  ۵۲ فرزوند ای-۵سی را تحویل بگیرد و در سال ۲۰۰۳ نیز ۶ فروند دیگر از همین مدل را خریداری کرد. پاکستان  در دهه ۱۹۹۰ چندین بار از کیو۵ برای حمایت طالبان و در دهه بعد ان برای مبارزه با  طالبان از این پرنده بهره برد و در نهایت  درسال ۲۰۱۲ با ورود اف۱۶ انها را از خدمت خارج کرد

کیو 5 ارتش پاکستان

کیو ۵ ارتش پاکستان

بنگلادش نیز ۱۲ فروند از این پرنده  را سال ۱۹۹۰  دریافت کرد و حتی انها را طی ارتقای به بمب لیزری نیز تجهیز کرد  ولی در نهایت با ورود تهداد بیشتری اف۷ BGI که توان حمل سلاح هدایت لیزری  داشتند در سال ۲۰۱۳ ، ای-۵ سی  را از خدمت خارج  کرد

سودان نیز در سال ۲۰۰۲  تواسنت  ۱۲ فروند ای ۵ سی دریافت کند که البته بعد به ۲۰ فروند افزایش یافت که همچنان در خدمت این ارتش است

مینمار نیز ۲۴ فروند ای ۵ بی و سی  در سال ۱۹۹۲ تحویل  گرفت که همچنان در خدمت است

906_Nanchang_A-5_Landing_(8138183528)

کیو ۵ ارتش بنگلادش

کیو۵ اولین تجربه چین در زمینه طراحی یک جنگنده بود اگرچه بیس کار میگ۱۹ بود ولی کیو۵ نشان دهنده حرکت چین از هیچ به همه چیز است.  کیو۵ در دهه ۱۹۷۰ یک جنگنده بدون رادار، هشدار دهنده، مسافت یاب لیزری ، رایانه اتش و یا اچ یو دی بود ولی در دهه ۱۹۹۰ همه را داشت که نشان دهنده خط پیشرفت چین در این زمینه است

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع: http://www.globalsecurity.org/military/world/china/q-5.htm

http://www.airforce-technology.com/projects/nanchanggroundattack/

27+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar