گرداوری:سپهر فاتحی

به احتمال زیاد اکثر شما با این سامانه آشنایی دارید.

ایده ی تولید سا مانه ی ضد موشک کوتاه برد توسط اسرائیل به دهه ی ۹۰ میلادی باز می گردد. در این سال ها حذب الله لبنان چندین بار مراکز جمعیتی شمال اسرائیل را موشک باران کرد. هر چند این حملات تلفات زیادی نداشت اما ذهن اسرائیلی ها را به سمت ایده ی تولید سامانه ای کوتاه برد در خود اسرائیل برای مقابله با راکت و خمپاره ها سوق داد. اما مقامات دفاعی آمریکا هشدار دادند که چنین پروژه ای محکوم به شکست خواهد بود، بمابراین تلاش جدی ای در این زمینه انجام نشد.
در جنگ دوم لبنان در سال ۲۰۰۶ حزب الله حدود ۴۰۰۰ راکت به سمت شهر های شمالی اسرائیل از جمله حیفا شلیک کرد. کشته و زخمی شدن ۱۱۹ غیر نظامی و صدمه دیدن ۱۲۰۰۰ ساختمان  بزرگی تهدید پیش روی اسرائیل را آشکار ساخت .

دود حاصل از حملات راکتی حذب الله به شهر حیفا

تصمیم گیری و بررسی گزینه های مختلف برای اسرائیل به مدت یک سال پس از جنگ به طول انجامید. نهایتا در سال ۲۰۰۷ وزیر دفاع وقت، امیر پرتز سامانه ی موشکی ای که قرار بود توسط کمپانی رافال توسعه یابد را به عنوان پروژه ی مورد نظر خود برای رهگیری راکت ها اعلام کرد و لقب گنبد آهنین برای آن انتخاب شد ( نکته ی جالب : این نام و نام رهگیر سامانه توسط همسر مسئول پروژه انتخاب شده !) و قرار بود که بر طبق برنامه تا ۲ سال بعد یعنی در سال ۲۰۰۹ به صورت کامل وارد خدمت شود. با این حال مشکل همیشگی کمبود بودجه عملا ورود به خدمت این سامانه را تا سال ۲۰۱۱ به تاخیر انداخت و حتی باعث شد اسرائیل به فکر خرید سامانه ای از کشور های دیگر بیافتد. هر چند بلاخره وزارت دفاع اسرائیل در سال ۲۰۱۰ گزارش داد که تست های سامانه کامل شده و به زودی وارد خدمت خواهد شد.

گنبد آهنین سامانه ای موشکی برای دفاع در مقابل راکت های کوتاه برد و گلوله های خمپاره است. این سامانه محصول همکاری کمپانی معروف رافائل و صنایع هوافضای اسرائیل است و از سال ۲۰۱۱ در خدمت این کشور می باشد. قیمت تمام شده ی هر آتش بار ۵۰ میلیون دلار است و هزینه ی هر بار شلیک آن ۲۰۰۰۰ دلار براورد شده که نسبت به راکت های ارزان قیمت و گلوله های خمپاره که برای مقابله با آن ها ساخته شده بسیار گران است. جزئیات زیادی در مورد این سامانه منتشر نشده اما با توجه به اطلاعات ارائه داده شده توسط کمپانی سازنده و برخی حدث و گمان ها می توان در مورد خصوصیات کلی این سامانه و نحوه ی عملکرد آن به بحث پرداخت.

گنبد آهنین از سه جزء اصلی تشکیل شده :

  1. رادار چندمنظوره ی EL/M-2084 ساخت التا
  2. مرکز کنترل سلاح و مدیریت نبرد محصول Mprest
  3. واحد آتش به همراه رهگیر تامیر (Tamir) محصول رافائل

irondome-radar

رادار :

سامانه ی گنبد آهنین از رادار EL/M-2084 ساخت کمپانی التا استفاده می کند. رادار EL/M-2084 یک رادار آرایه فازی فعال چند منظوره ی سه بعدی است که در باند S عمل می کند. این رادار می تواند هواگرد های معمولی را در ۳۰۰ تا ۳۵۰ کیلومتری و گلوله های خمپاره و راکت ها را از ۱۰۰ کیلومتر ردیابی کند. در حالت ثابت میزان پوشش EL/M-2084 120 درجه است و در حالت گردان ۳۶۰ درجه ی کامل را پوشش می دهد. این رادار یک رادار چند منظوره (MMR) است، به این معنی که هم کشف و هم درگیری با هدف بر عهده ی همین رادار است و نیاز به رادار دیگری در  سامانه نیست. به علاوه از آن به عنوان یک رادار مقیاس پذیر یاد می شود. یعنی بسته به نوع ماموریت می توان از تعداد ماژول های گیرنده/فرستنده ی آن کاست و قدرت آن را کاهش یا افزایش داد. EL/M-2084 به راحتی قابل حمل است و در سامانه ی گنبد آهنین توسط یک دستگاه خودروی ۶*۶ حمل می شود و در عرض ۲۰ دقیقه نصب و فعال می شود.

IRON-DOME-project

نحوه ی نشستن اپراتور ها

مرکز کنترل سلاح و مدیریت نبرد :

این بخش قلب سامانه است. این مرکز یک پناهگاه کوچک است که می توان آن را به سادگی با یک خودروی ۶*۶ جابه جا کرد. وظیفه ی این مرکز دریافت اطلاعات از رادار، تحلیل و محاسبات و در نهایت صدور دستور شلیک رهگیر است. ویندوز و “NET Framework.” سیستم عامل و پایه ی برنامه نویسی این مرکز هستند . نرم افزار اصلی آن که محصول کمپانی Mprest است مسئول تحلیل اطلاعات دریافتی از رادار و محاسبات مربوط به پیش بینی محل برخورد و مسیر هدف و همچنین محاسبات مربوط به هدایت رهگیر است. این مرکز هم می تواند فرایند رهگیری را به شکل کاملا خودکار انجام دهد و هم اپراتور ها می توانند خود کنترل این فرایند را به دست بگیرند. در کنار این مرکز در سایت فرماندهی یک منبع تامین جریان برق و یک مرکز انقال اطلاعات سیار نیز قرار دارند. مرکز کنترل سلاح و مدیریت نبرد اطلاعات رادار و فرامین مربوط به رهگیری را از طریق این مرکز اطلاعات سیار دریافت و ارسال می کند. همچنین از طریق این مرکز کل سامانه می تواند به شبکه ی پدافندی سراسری اسرائیل و همچنین به سپر موشکی آمریکا متصل شود.

ido-1 IronDome_Main_620x350

واحد آتش و رهگیر :

هر آتش بار گنبد آهنین معمولا دارای ۳ پرتابگر است که هر پرتابگر ۲۰ رهگیر آماده به شلیک را در خود جای داده است. رهگیر این سامانه تامیر (به معنای قد بلند یا لاغر) نام دارد. این رهگیر احتمالا یک موشک تک مرحله ای سوخت جامد است که طول آن ۳ متر و قطرش ۱۶ سانتی متر می باشد و وزنی معادل ۹۰ کیلوگرم دارد. حداکثر سرعت این موشک ۲٫۲ و بردش بین ۴ تا ۷۰ کیلومتر ذکر شده است. تامیر به وسیله ی دو ردیف ۴ تایی از بالک ها کنترل می شود. در نوک این موشک فیوز مجاورتی و سنسور الکترواپتیکال قرار گرفته. این سنسور عملکرد صحیح و با دقت کامل موشک را در تمامی شرایط جوی تضمین می کند. در زیر فیوز و سنسور نیز سر جنگی موشک (تقریبا در میانه ی بدنه ی آن) به وزن ۱۱ کیلوگرم قرار گرفته است.

iron-dome-shield

نحوه ی عملکرد :

زمانی که رادار EL/M-2084  هدفی را اعم از راکت یا خمپاره کشف کند اطلاعات آن به مرکز کنترل سلاح و مدیریت نبرد ارسال می شود. کامپیوتر های این مرکز با تحلیل اطلاعات و محاسبات، محل برخورد هدف را مشخص می کنند. چنانچه مسیر هدف به سمت مناطق تحت حفاظت سامانه باشد دستور رهگیری سریعا صادر می شود و در صورتی که مشخص شود هدف در مناطق بی خطر به زمین اثابت خواهد کرد رهگیری شلیک نخواهد شد. در صورت صدور دستور رهگیری موشک تامیر شلیک شده و به سمت هدف می رود. در این میان نیز اطلاعات مربوط به موقعیت هدف به صورت لحظه به لحظه از طریق مرکز کنترل به رهگیر ارسال می شود. زمانی که سنسور رهگیر هدف را یافت به سمت آن می رود و اقدام به نابودی آن می کند.

انهدام دو راکت بر فراز شهر سدروت توسط گنبد آهنین. شهر سدروت شاهد بیشترین حملات راکتی در میان سایر شهر های اسرائیل بوده است.

انهدام دو راکت بر فراز شهر سدروت توسط گنبد آهنین. شهر سدروت شاهد بیشترین حملات راکتی در میان سایر شهر های اسرائیل بوده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

می توان گفت سامانه ی گنبد آهنین تنها سامانه ای است که به صورت گسترده در شرایط جنگی به کار گرفته شده و بنابر اعلام ارتش اسرائیل این سامانه در درگیری های سال های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴ غزه به ترتیب موفق به رهگیری۴۲۱ و ۷۳۵ راکت و خمپاره شد و به نرخ موفقیت ۸۵ و ۹۰ درصدی در این سال ها دست یافت. هر چند برخی معتقدند نرخ ادعایی اسرائیل بسیار دور از واقعیت است و گنبد آهنین تنها موفق به رهگیری ۵ درصد از اهدافش شده.
به هر صورت در حال حاضر اسرائیل ۱۰ آتش بار از این سامانه را تولید و مستقر ساخته و تصمیم دارد ۵ آتش بار دیگر نیز به زرادخانه ی خود اضافه کند.

 

یکی از اشکالاتی که متخصصان نسبت به گنبد آهنین مطرح می کنند الگوی خاص پخش ترکش های سر جنگی رهگیر آن است. آن ها معتقدند که به دلیل این الگو رهگیر تامیر نمی تواند کلاهک انفجاری هدف را نابود کند و بنابراین قادر به رهگیری موثر بسیاری از اهداف نیست

یکی از اشکالاتی که متخصصان نسبت به گنبد آهنین مطرح می کنند الگوی خاص پخش ترکش های سر جنگی رهگیر آن است. آن ها معتقدند که به دلیل این الگو رهگیر تامیر نمی تواند کلاهک انفجاری هدف را نابود کند و بنابراین قادر به رهگیری موثر بسیاری از اهداف نیست

56+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar

درباره

21 دیدگاه

  • سلام به من کلا سامانه های دفاع موشکی جنگ روانی هستن چون شما هیچ وقت به یه سامانه غیر قابل نفوذ حمله نمیکنید.البته به نظرم سامانه های موشکی سری S روسیه به جز مدل S200 کارایی بهتری دارند به خصوص اگه با اقلیم و شرایط یه کشور مثل ایران سازگار بشن که دیگه نور علی نور میشه

  • سلام سامانه پاترویت و اروا واقعا می تونن موشکی مثل سجیل داخل هوا بزنن ؟

  • سلام اگر در جنگی با لبنان یل غزه یگان های توپ خانه ای بتون ۶۰ یا ۷۰ راکت به سمت ی شهر شلیک کنن عملا سامانه هیچ یاسخی می تونه بده ؟ هزینه هر راکت چقدره ؟و اگر خود سامانه مورد هدف باشه چگونه از خودش دفاع می کنه ؟ سامانه ضد موشک اسرائیل برای مقابله برای موشک های بالستیک که سرعت شیرجه بیشتر از ۷ ماخ دارن چیه ؟

    • سلام اصلا حماس در غزه سامانه دقیق نداره که بخواد خود پرتابگر هدف قرار بده و تعداد قابل انهدام راکتها به تعداد پرتابگرها بستگی دارد..برای زدن اهدافی با سرعت بیشتر سامانه های دیگری چون اروا و پاترویت موجود است

      • از کجا می دونید حماس دقیق نداره ؟حزب الله چی ؟ در مورد عملکرد بعضی می گن کمتر از ۵۰ درصد بقیه راکت ها که پرتاپ شده اصلا درست هدف گیری نشده و در خارج شهر خورده ولی داخل عملکرد امده برای یک راکت حماس چند تا شلیک انجام میشه تا هدف سرنگون بشه

        • سلام زیرا راکتهای حماس یا از نوع دست ساز هستند و یا راکتها توپخانه ای ساخت ایران که کلا راکت.توپخانه ای دقت کمی دارند…ولی حزب الله موشک فاتح هم دارد

  • سلامممنون از  مطالب سایتتون. آقا جدیدا تنظیمات سایتتون را عوض نکردید؟آخه  چند روزه ( حدود ۴تا مقاله اخیر )، وقتی که توسط مرورگر، صفحه های سایتتون را ذخیره می کنم (فایل -سیو از – دستاپ یا …) بعد مدتی عکس هاش در صفحه وب ذخیره شده نمایش داده نمیشود. فقط هم این مشکل عدم نمایش عکس ها در صفحه وب ذخیره شده را با سایت شما دارم. مطمئنم مرورگر یا کامپیوترم مشکلی نداره چون از یک سیستم دیگه هم امتحان کردم همین طور میشه.

  • از جناب تارخ سوال داشتم..با توجه به هزینه ی حدود ۶۰ هزار دلاری هر موشک این سامانه و هزینه ی ۸۰۰ دلاری هر راکت قسام به نظرتون شلیک تعداد زیادی راکت قسام نمیتونه اقتصاد اسرائیل رو هدف بگیره

    • سلام دفاع هزینه دارد… برای برخی کشورها جان انسان بیشتر از اینها میارزد. کل ارتش نظام و نظامی گری فقط هزینه است ولی دفاع از جان انسان ارزشش را توجیه میکند

  • خبر دارین دیروز مدیر سامانه های موشکی اسرائیل برکنارشد.اونم سه روز بعد از امتحان فلاخن داود.البته یه دلیل مسخره اعلام کردن، گفتن بینظمی اطلاعاتی داشته، البته جاسوسی نه فقط باید بیشتر مراقب میبوده و به همین دلیل بعد از چهار سال اخراج.واقعا فلاخن داود درست کار کرده؟

    • سلام والا نه من نه کسی دیگر نمیتواند در این مورد نظر بدهد زیرا این که چرا ایشان اخراج شده را خودشان میدانند ولی نباید فلاخ داود مشکلی داشته باشد زیرا یک سامانه پدافندی است

  • این سامانه ی گنبد آهنین به نظر من بیشتر شبیه یک دروغ بزرگ هست که با کلی تبلیغات گسترش یاقته. چند تا موشک می فرستند هوا. معلوم نیست که تو هوا چه چیزی را داره می زنه. ادعا می کنند که راکت ها ی فلسطینی نامرئی هست. آدم را یاد لباس جدید پادشاه می اندازند.

    • نه اینجور که میگید باعث مییشید عده ایی موضع بگیرن دوست عزیز.این گنبد و باقی پدافندهای صهیونیستها نتنها خیلی خوب عمل کرده، بلکه روز به روز هم بختر میشه.اما صحبت اینه که تبلیغات فراوان در این حوزه فرافکنی و جنگ روانیه.موشکهای حزب الله هم دائما داره به روز میشه. با این حال امیدوارم رژیم آپارتاید از بین بره و کشوری بر اساس رای همه مردم ان سرزمین ایجاد بشه.

      • دوست عزیز مقاله در مورد گنبد آهنین هست و طبیعی هست که در مورد این سامانه نوشته بشه و نه انواع راکت ها. مسئله ی دوم این که این مقاله ترجمه ی مستقیم از منابع انگلیسی زبان هست و بدون کم وکاست اینجا قرار گرفته. حالا به قول شما ممکنه بعضی دوستان انتظار داشته باشن من وسطش تو پرانتز بنویسم “البته اینا همش خالی بندی هستن” که خب من همچین کاری نمی کنم. ممنون از نظرتون 

    • خب شما نمی تونید جسمی به اون اندازه و با اون سرعت رو با دوربین هندیکم یا دوربین تلفن همراه ببینید. حتی احتمالا با چشم خودتون هم نمی تونید ببینید.