خودروی زرهی تایپ08 که در منابع مختلف با نام ZBL-08 نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین پروژههای چین در زمینه توسعه خودروهای زرهی چرخدار مدرن و یک خانواده کامل از خودروهای رزمی ۸×۸ محسوب میشود. برخلاف تصور رایج، Type 08 نام یک خودروی منفرد نیست، بلکه به یک خانواده از خودروهای زرهی چرخدار، آبیخاکی و ماژولار اشاره دارد که توسط شرکت چینی NORINCO برای پاسخگویی به طیف گستردهای از نیازهای نیروهای مسلح چین طراحی و توسعه داده شد. عضو اصلی این خانواده یعنی ZBL-08 در نقش خودروی رزمی پیادهنظام (IFV) ساخته شد، اما طراحی ماژولار شاسی اجازه داد که همین پلتفرم برای مأموریتهای مختلفی مانند نفربر زرهی، خودروی فرماندهی، شناسایی، مهندسی، امدادی، پشتیبانی آتش، خمپارهانداز، توپخانه خودکششی و پدافند هوایی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
شکلگیری Type 08 را باید در روند گسترده نوسازی نیروهای مسلح چین و بهویژه نیروهای زمینی ارتش آزادیبخش خلق بررسی کرد. در دهههای پایانی قرن بیستم، چین بخش قابل توجهی از خودروهای زرهی چرخدار خود را بر پایه خانوادههایی مانند Type 92/WZ-551 در اختیار داشت. این خودروها اگرچه برای مأموریتهای حمل نیرو و پشتیبانی مناسب بودند، اما با افزایش نیاز ارتش چین به تحرک عملیاتی بیشتر، حفاظت بهتر، قدرت آتش بالاتر، سامانههای الکترونیکی پیشرفتهتر و قابلیت انجام عملیات در قالب یگانهای واکنش سریع، محدودیتهای نسل قدیمی آشکارتر شد. در همین دوره، چین همچنین از پیشرفت کشورهای دیگر در زمینه خودروهای زرهی ۸×۸ و مفهوم استفاده از یک شاسی مشترک برای چندین مأموریت مختلف آگاه بود و توسعه یک پلتفرم جدید و مدرن را در دستور کار قرار داد. منابع موجود آغاز روند طراحی خانواده Type 08 را به دهه ۱۹۹۰ و ادامه توسعه آن را در اوایل دهه ۲۰۰۰ نسبت میدهند؛ نمونههای اولیه در میانه دهه ۲۰۰۰ برای آزمایشهای جادهای مشاهده شدند و تولید خانواده نیز از حدود سال ۲۰۰۶ آغاز شد.
یکی از مهمترین دلایل ساخت Type 08، ایجاد یک خودروی زرهی بود که بتواند میان تحرک راهبردی، قدرت رزمی و قابلیت حمل نیرو تعادل برقرار کند. استفاده از آرایش ۸×۸ باعث شد خودرو نسبت به خودروهای شنیدار از نظر حرکت در جاده، سرعت جابهجایی و کاهش هزینههای عملیاتی مزیت داشته باشد و در عین حال نسبت به خودروهای سبکتر ۴×۴ یا ۶×۶ ظرفیت و پایداری بیشتری در اختیار قرار دهد. پلتفرم جدید همچنین باید میتوانست در مسافتهای طولانی بدون نیاز به انتقال مداوم با کامیون یا قطار حرکت کند و همراه با واحدهای مکانیزه در عملیاتهای سریع شرکت داشته باشد. Type 08 به همین دلیل با تمرکز بر تحرک بالا طراحی شد و در پیکربندی پایه ZBL-08 به یک شاسی ۸×۸ مجهز است. این خودرو همچنین قابلیت آبیخاکی دارد که برای عملیات عبور از موانع آبی و افزایش انعطافپذیری نیروهای مکانیزه اهمیت دارد.
دلیل مهم دیگر توسعه Type 08، نیاز چین به ایجاد یک خانواده مشترک از خودروهای زرهی بود؛ بهجای آنکه برای هر مأموریت یک وسیله نقلیه کاملاً مستقل طراحی شود، مهندسان چینی یک شاسی پایه را ایجاد کردند که بتوان روی آن تجهیزات، برجکها و سامانههای مختلف نصب کرد. این رویکرد باعث شد اجزای مشترک خودرو، مانند شاسی، سیستم تعلیق، قوای محرکه و بسیاری از سامانههای جانبی در تعداد زیادی از گونهها مورد استفاده قرار گیرند و در نتیجه آموزش خدمه، تعمیر و نگهداری، تأمین قطعات یدکی و پشتیبانی لجستیکی سادهتر شود. به همین دلیل خانواده Type 08 بهتدریج از یک خودروی رزمی پیادهنظام به یک پلتفرم چندمنظوره تبدیل شد. در نسخه ZBL-08، خودرو در نقش اصلی خود بهعنوان یک نفربر رزمی پیادهنظام عمل میکند و برجک مجهز به توپ ۳۰ میلیمتری، قابلیت پشتیبانی مستقیم از نیروهای پیاده را فراهم میکند. در کنار این نسخه، مدلهایی مانند ZSL-08 در نقش نفربر زرهی، ZTL-11 در نقش خودروی پشتیبانی آتش با توپ ۱۰۵ میلیمتری، و نمونههای دیگری در نقش فرماندهی، شناسایی، مهندسی، خمپارهانداز و توپخانه خودکششی بر اساس همین خانواده توسعه یافتند.
یکی از اهداف اصلی طراحی Type 08 افزایش توان عملیاتی نیروهای واکنش سریع چین بود. خودروهای چرخدار به دلیل سرعت مناسب جادهای و برد عملیاتی زیاد میتوانند مسافتهای طولانی را با سرعت بیشتری طی کنند و در مقایسه با بسیاری از خودروهای شنیدار، فشار کمتری بر شبکه جادهای و سامانه لجستیکی وارد میکنند. در اطلاعات منتشرشده برای خانواده Type 08، سرعت جادهای نمونههای پایه در حدود ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت و برد عملیاتی حدود ۸۰۰ کیلومتر ذکر شده است؛ ارقامی که نشاندهنده تأکید طراحان بر تحرک و جابهجایی سریع هستند.
این خانواده برای نخستین بار در رژه نظامی اول اکتبر 2009 به مناسبت شصتمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین به نمایش عمومی درآمد. در آن مراسم، خودروی رزمی پیادهنظام ZBL-08 بهعنوان پنجمین واحد در ستون خودروهای زرهی حضور داشت و توسط نیروهای گروه ارتش 54 نیروی زمینی ارتش آزادیبخش خلق چین هدایت میشد.
در خانواده تایپ 08، محفظه موتور در قسمت جلوی بدنه قرار دارد. جایگاه راننده در سمت چپ محفظه موتور واقع شده، بخش رزمی در میانه خودرو قرار گرفته و محفظه حمل نیرو در قسمت عقب تعبیه شده است.
در نسخه خودروی رزمی پیادهنظام ZBL-08، تسلیحات اصلی شامل یک قبضه توپ خودکار 30 میلیمتری ZPT-99 (نسخه چینی توپ روسی 2A72) با سرعت اتش قابل تنظیم از 200 تا600 گلوله بر دقیقه با توان شلیک مهمات های ضد زره و انفجاری ، دو تا چهار موشک ضدتانک هونگجیان 73 – (Hongjian-73C) نسخه چینی موشک مالیوتکا که در دو سمت بدنه حمل میشود و یک مسلسل هممحور 7.62 میلیمتری است.
نسخه خودروی تهاجمی چرخی ZTL-11 به یک توپ خاندار کمفشار 105 میلیمتری مدل 94 اصلاحشده (نسخه ارتقایافته توپ انگلیسی L7 که تحت مجوز در چین تولید شده است) یا سامانهای برگرفته از هویتزر کششی 122 میلیمتری مدل 96 مجهز میشود. نسخه مجهز به توپ 105 میلیمتری همچنین توانایی شلیک موشک هدایتشونده از داخل لوله توپ را دارد.
نسخه ضدهوایی خودکششی این خانواده از یک برجک بدون سرنشین مجهز به توپ گردان تکلوله 35 میلیمتری بهره میبرد که نرخ آتش بالایی دارد.
سامانه پیشران
موتور نصبشده روی خانواده تایپ 08 توانی برابر با 330 کیلووات تولید میکند. حداکثر سرعت این خودرو در جاده به 100 کیلومتر بر ساعت میرسد و میانگین سرعت آن در مسیرهای خارج از جاده حدود 40 کیلومتر بر ساعت است.
این خودرو قادر است از شیبهایی با زاویه حداکثر 30 درجه بالا برود، از خندقهایی به عرض 1.8 متر عبور کند و از موانعی عمودی به ارتفاع 0.55 متر بگذرد. برد عملیاتی نسخه ZBL-08 در جاده بین 800 تا 1000 کیلومتر است.
برای عبور از مناطق دشوار، این خودرو به سامانه مرکزی تنظیم فشار باد تایرها مجهز است که بهصورت رایانهای کنترل میشود و توانایی حرکت در زمینهای باتلاقی و ماسهای نرم را افزایش میدهد. تایرها از نوع رادیال تمامسیمی مقاوم هستند و حتی در صورت اصابت گلوله نیز میتوانند با سرعت 30 تا 40 کیلومتر بر ساعت تا مسافت 100 کیلومتر به حرکت ادامه دهند.
زره شاسی خانواده تایپ 08 از صفحات فولادی جوشخورده به همراه زره مرکب سرامیکی مبتنی بر اکسید آلومینیوم تشکیل شده است. این سطح حفاظت میتواند در تمامی جهات خودرو در برابر ترکشهای گلولههای توپ 155 میلیمتری و گلولههای ضدزره مسلسل 14.5 میلیمتری در فاصله 100 متری مقاومت کند.
بخش جلویی بدنه نیز توان مقابله با آتش توپهای خودکار 25 میلیمتری را از فاصله 1000 متری دارد. علاوه بر این، خودرو به پرتابگرهای نارنجک دودزا و سامانه هشدار لیزری مجهز شده است تا بقاپذیری آن در میدان نبرد افزایش یابد.
نسخه ها
ZBL-08 ستون فقرات پیادهنظام مکانیزه چین
خودروی جنگی پیادهنظام ZBL-08 با نام رمز «پلنگ برفی» ، یکی از مهمترین اعضای خانوادهٔ (تایپ08) و اصلیترین خودروی چرخدار جنگی پیادهنظام ارتش آزادیبخش خلق (PLA) است. این خودروی ۸×۸ دوگانهرو (آمفیبی)، برای نخستین بار در رژهٔ ۶۰ سالگی جمهوری خلق چین در سال ۲۰۰۹ به نمایش عموم درآمد و به سرعت به عنوان ستون فقرات تیپهای مکانیزهٔ متوسط ارتش چین شناخته شد. ZBL-08 اگرچه بر اساس نیازهای ارتش چین و با الهام از طرحهای غربی مانند نفربر امریکا استرایکر (Stryker) آمریکایی طراحی شده، اما از بسیاری جهات به دلیل ابعاد بزرگتر، توانایی شناوری و زره سنگینتر، به خودروهای روسی مانند BTR-80/82 شباهت بیشتری دارد.
برجک این خودرو که به صورت دو نفره (برای فرمانده و توپچی) طراحی شده، یک تلفیق قدرتمند از آتش مستقیم و ضدزره است: توپ خودکار ZPT-99 (۳۰ میلیمتری): نمونهٔ چینی توپ معروف روسی 2A72 است که نرخ تیراندازی ۳۰۰ تا ۴۰۰ گلوله در دقیقه دارد و قادر به انهدام خودروهای زرهی سبک و بالگردهاست.
موشک ضدتانک هدایتشونده: این خودرو به یک پرتابگر دوگانه برای موشکهای بهبودیافتهٔ اچجی-۷۳سی مجهز است که میتواند اهداف زرهی را تا برد 4 کیلومتری هدف قرار دهد.- مسلسل هممحور ۷.۶۲ میلیمتری: برای مقابله با نیروهای پیاده و اهداف نرم به کار میرود.
موتور ۳۳۰ کیلوواتی (حدود ۴۴۰ اسببخار) آن را به حداکثر سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در جاده و ۴۰ کیلومتر بر ساعت در زمینهای ناهموار میرساند. برد عملیاتی آن بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر است. این خودرو با دو ملخ پشت بدنه میتواند از موانع آبی عبور کرده و با سرعت حدود ۸ تا ۱۰ کیلومتر بر ساعت در آب حرکت کند.
بدنهٔ تمامفولادی با ترکیب سرامیکهای اکسید آلومینیوم، زرهی معادل سطح STANAG 4569 را ارائه میدهد. این خودرو در برابر گلولههای ۱۲.۷ میلیمتری و ترکشهای توپ ۱۵۵ میلیمتری در تمام جهات و در برابر گلولههای ۲۵ میلیمتری از جلو (در برد ۱۰۰۰ متر) مقاومت میکند. تایرهای آن از نوع ضدگلوله است و پس از اصابت، امکان حرکت تا ۱۰۰ کیلومتر را فراهم میکند.این خودرو به یک سیستم کنترل آتش پیشرفته (FCS) با قابلیت محاسبه خودکار نقطهٔ اصابت مجهز است. دیدبان و توپچی به ترتیب از یک دیدبان پانورامیک با دوربین دید در شب (میکرو نایت) و یک دیدبان حرارتی با تثبیتکنندهٔ دو محوره برای شلیک در حال حرکت بهره میبرند که به آن توانایی رزم شبانهروز را میدهد..خودرو توان حمل تا 7 سرباز مسلح را نیز دارد و دارای درب در بخش عقب برای سوار و پیاده کردن است
ZBL-08C (نوع فرماندهی)
ZBL-08C گونهای تخصصی از خانوادهٔ خودروهای زرهی ۸×۸ چین (Type 08) است که برای ایفای نقش خودروی فرماندهی در میدان نبرد طراحی و تجهیز شده است. این خودرو که بر پایهٔ ZBL-08 (خودروی جنگی پیادهنظام) توسعه یافته، با حفظ همان سطح از قدرت آتش، تحرک و زرهپوشی، به یک مرکز فرماندهی سیار و حفاظتشده برای فرماندهان ارشد در سطوح گردان، تیپ یا لشکر تبدیل شده است.
ZBL-08C مانند مدل پایه از همان شاسی ۸×۸ استفاده میکند، اما در چیدمان داخلی دستخوش تغییرات اساسی شده است. فضای داخلی برای نصب ایستگاههای کاری فرماندهی، میزهای نقشه، صندلیهای اضافی برای افسران ستاد و تجهیزات ارتباطی پیشرفته، بازطراحی شده است. این تغییرات معمولاً با جابهجایی یا حذف بخشی از صندلیهای نیرو (در بخش دُم) همراه است. مهمترین تفاوت این گونه، نصب یک مجموعهٔ پیشرفته از سیستمهای ارتباطی (رادیوهای VHF/UHF، ماهوارهای و …) و نمایشگرهای تخصصی برای دریافت، پردازش و نمایش دادههای میدان نبرد در لحظه است. این سیستم (معادل سیستم BMS) به فرمانده امکان میدهد تا وضعیت یگانهای زیردست، موقعیت نیروهای خودی و دشمن و اطلاعات مربوط به مأموریت را به صورت آنی مشاهده کند. برخلاف برخی خودروهای فرماندهی که صرفاً به یک مسلسل سبک مجهز میشوند، نوع فرماندهی ZBL-08C برجک استاندارد با توپ ZPT-99 ۳۰ میلیمتری، موشکهای اچجی-۷۳سی و مسلسل ۷.۶۲ میلیمتری را حفظ کرده است. این ویژگی به فرماندهی که در صفوف نیروها حرکت میکند، امکان دفاع از خود و فرماندهی از نزدیک خط مقدم را میدهد.
ZSL-10، خودروی زرهی نفربر خانواده تایپ ۰۸
خودروی زرهی نفربر ZSL-10 که با نام تیپ ۱۰ نیز شناخته میشود، گونهای تخصصی از خانوادهٔ خودروهای ۸×۸ چین (Type 08) است که برای حمل و نقل مطمئنتر نیروهای پیاده در میدان نبرد طراحی شده است. این خودرو بر پایهٔ ZBL-08 (خودروی جنگی پیادهنظام) توسعه یافته، اما با تغییراتی اساسی در ساختار و تسلیحات، نقش یک نفربر زرهی (APC) را ایفا میکند.
مهمترین تفاوت این گونه، سقف بلندتر کابین نیرو (در قسمت عقب خودرو) است. این افزایش ارتفاع، فضای بیشتری را برای حمل سرپا و راحتتر ۱۱ سرباز (در مقایسه با ۷ نفر در مدل پیادهنظام) فراهم میکند . ZSL-10 به جای برجک سنگین با توپ ۳۰ میلیمتری، به یک مسلسل سنگین QJC-88 کالیبر ۱۲.۷ میلیمتری مجهز است. این مسلسل یا به صورت دستی و توسط یک مسلسلچی از پشت یک سپر زرهی محافظتشده کنترل میشود، یا بر روی یک ایستگاه سلاح کنترل از راهدور (RCWS) نصب میگردد . برای افزایش بقاپذیری و راحتی سرنشینان، این خودرو به ۱۰ صندلی ویژه با سیستم جذب شوک مجهز شده است که محافظت بیشتری را در برابر مینهای زمینی و مواد منفجرهٔ دستساز (IED) فراهم میآورد .
ZLT-11؛ تانک چرخدار ارتش چین
خودروی تهاجمی چرخدار ZLT-11 (با نام صنعتی Type 11) که در سال ۲۰۱۵ و در رژه ۷۰ سالگی پیروزی بر ژاپن رونمایی شد، یکی از قدرتمندترین اعضای خانوادهٔ ۰۸ و در واقع تانک چرخدار ارتش آزادیبخش خلق (PLA) محسوب میشود. این خودرو که بر اساس شاسی ۸×۸ توسعه یافته، برای تأمین آتش مستقیم و پرقدرت برای یگانهای مکانیزهٔ سبک و واکنش سریع طراحی شده است.
ZLT-11 برخلاف نسل قبلی خود (PTL-02 که در اختیار توپخانه بود)، یک خودروی رزمی زرهی متعلق به نیروهای زرهی است و نقش «تانک سبک چرخدار» را در تیپهای مکانیزهٔ متوسط ایفا میکند. مهمترین ویژگی آن، توپ اصلی ۱۰۵ میلیمتری لولهبلند است که کپی توسعهیافتهٔ توپ معروف L7 بریتانیایی محسوب میشود. این توپ میتواند انواع مهمات از جمله گلولههای APFSDS (مهمات ضدزره انرژی جنبشی) را شلیک کند که قدرت نفوذی در حدود ۶۰۰ میلیمتر در فولاد تخت در برد ۲ کیلومتر دارند و آن را به تهدیدی جدی برای تانکهای نسل دوم و حتی برخی تانکهای نسل سوم تبدیل میکند. این خودرو همچنین قابلیت شلیک موشکهای ضدتانک از طریق لوله را نیز دارد. ZLT-11 از یک موتور ۴۴۰ اسببخاری دیزل توربو و شاسی ۸×۸ با قابلیت شناوری (به کمک دو ملخ عقب) بهره میبرد که سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در جاده و برد ۸۰۰ کیلومتری را برای آن فراهم میکند. این خودرو با وزن حدود ۲۰ تن، به راحتی با هواپیماهای ترابری مانند Y-20 جابهجا میشود. بدنهٔ فولادی ZLT-11 با زره سرامیکی-فلزی (آلومینا) پوشیده شده و قابلیت نصب زره واکنشی و صفحات زره اضافی را دارد. حفاظت پایه آن در برابر گلولههای ۱۲.۷ میلیمتری و ترکشهای توپخانه است و با زره اضافی، میتواند در برابر گلولههای ۲۵ تا ۳۰ میلیمتری از جلو مقاومت کند.
PLL-09؛ توپ خودکششی چرخدار خانواده ۰۸
توپخانه خودکششی PLL-09 گونهای تخصصی از خانوادهٔ خودروهای زرهی ۸×۸ چین (Type 08) است که برای تأمین آتش غیرمستقیم برای یگانهای مکانیزهٔ سبک و واکنش سریع طراحی شده است. این خودرو در واقع یک هویتزر خودکششی ۱۲۲ میلیمتری است که بر روی شاسی استاندارد ۰۸ سوار شده و نقش توپخانهٔ اصلی را در تیپهای ترکیبی متوسط (Medium Combined Arms Brigades) ارتش آزادیبخش خلق (PLA) ایفا میکند.
PLL-09 به یک توپ ۱۲۲ میلیمتری (بر اساس نمونهٔ بهبودیافتهٔ ۹۶ یا PL-96) مجهز است که با مهمات استاندارد برد حدود ۱۵ تا ۱۸ کیلومتر را پوشش میدهد. با استفاده از مهمات ویژه مانند گلولههای (base-bleed) و راکتافزایشیافته، برد آن به ۲۷ کیلومتر و حتی تا ۴۰ کیلومتر (با راکتافزایشیافته) میرسد. این خودرو به دلیل فضای نسبتاً بزرگ برجک و استفاده از مهمات یکپارچه (یکتکه)، نرخ آتش حدود ۶ تا ۸ گلوله در دقیقه را ارائه میدهد که در مقایسه با توپهای ۱۵۵ میلیمتری (با نرخ ۳-۴ گلوله)، سرعت بسیار بالایی دارد.مهمات این توپ با مهمات هویتزر معروف روسی D-30 قابل تعویض است و شامل انواع گلولههای انفجاری، روشنایی، دودزا و مهمات هدایتشونده (با دقت بالا) میشود
PLL-09 از شاسی استاندارد ۸×۸ با موتور ۴۴۰ اسببخاری بهره میبرد که سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در جاده و برد ۸۰۰ کیلومتر را برای آن فراهم میکند. مانند سایر اعضای خانواده ۰۸، PLL-09 نیز با دو ملخ پشت بدنه، قابلیت عبور از موانع آبی را دارد (با سرعت حدود ۶ تا ۸ کیلومتر بر ساعت). برای نصب برجک سنگینتر با توپ ۱۲۲ میلیمتری، شاسی این خودرو تقویت شده و وزن آن به حدود ۲۵ تن افزایش یافته است (در مقایسه با ۲۱ تن برای مدل پیادهنظام).
PLL-09 به یک سیستم کنترل آتش دیجیتال مجهز است که به آن امکان دریافت مستقیم دادههای هدف از سامانههای شناسایی (مانند پهپادها) و انجام آتش دقیق را میدهد. این سیستم همچنین قابلیت «شلیک در حال حرکت» (با دقت کمتر) را به آن میدهد. خودرو بدون نیاز به استقرار در یک جایگاه ثابت، میتواند پس از شلیک چند گلوله، به سرعت تغییر موقعیت دهد و از آتش ضدتوپخانهٔ دشمن در امان بماند.
PGL-625 نسخه دفاع هوایی
خودروی خودکششی ضدهوایی PGL-625(تایپ 625 نیز نامیده می شود) جدیدترین عضو خانوادهٔ ۰۸ (Type 08) و تازهترین ابزار پدافند هوایی ارتش آزادیبخش خلق (PLA) است که در رژهٔ ۸۰ سالگی پیروزی بر ژاپن (سال ۲۰۲۵) به نمایش عمومی درآمد. این خودرو که بر روی شاسی ۸×۸ خانواده ۰۸ سوار شده، یک سامانهٔ شلیککنندهٔ سریع (CIWS) زمینی با قابلیت تحرک بالا است که برای مقابله با تهدیدات نوظهور مانند انبوه پهپادها، موشکهای کروز و مهمات پرسهزن طراحی شده و نقش «سپر نهایی» را در کنار سامانه موشکی HQ-17A در تیپهای ترکیبی متوسط (Medium Combined Arms Brigades) ایفا میکند . یک قبضه توپ ۶ لول ۲۵ میلیمتری با طراحی گاتلینگ (مشابه توپهای دریایی CIWS). نرخ آتش این توپ به ۵۰۰۰ گلوله در دقیقه میرسد که با استفاده از مهمات جدید با سرعت دهانه ۱۱۵۰ متر بر ثانیه، یک پردهٔ آتش متراکم در برد مؤثر حدود ۳ کیلومتر ایجاد میکند . روی برجک این خودرو، دو محفظه با مجموعاً ۴ فروند موشک کوتاهبرد HN-6 (یا FB-10 در نسخههای صادراتی) نصب شده است که برای هدف قرار دادن اهداف در برد ۶ کیلومتری (قبل از ورود به محدودهٔ توپ) و با قابلیت «شلیک و فراموشکن» به کار میروند .این خودرو به یک رادار آرایهفعال (AESA) و یک سامانه الکترواپتیکی/فروسرخ (EO/IR) پیشرفته برای جستجو، رهگیری و هدایت آتش در هر شرایط آبوهوایی مجهز است .
خودروی شناسایی زرهی تایپ ۰۸
خودروی شناسایی زرهی خانواده ۰۸ که گاه با نام ZBL-08R نیز شناخته میشود، گونهای تخصصی از این خانواده است که برای انجام مأموریتهای شناسایی، دیدهبانی و تأمین آگاهی موقعیتی (Situational Awareness) برای فرماندهان یگانهای مکانیزه طراحی شده است. این خودرو که ظاهراً بر اساس شاسی مدل استاندارد (ZBL-08) ساخته شده، پیشاپیش سایر خودروهای رزمی (مانند ZBL-08 و ZLT-11) حرکت کرده و اطلاعات حیاتی میدان نبرد را جمعآوری و انتقال میدهد.
مهمترین ویژگی این خودرو، یک دکل جمعشونده در پشت برجک است که حسگرهای اصلی روی آن نصب شدهاند. این دکل را میتوان تا ارتفاع حدود ۵ متر بالا برد تا میدان دید بهینهای برای شناسایی در پشت تپهها یا ساختمانها فراهم شود.روی این دکل، ترکیبی از یک دوربین با وضوح بالا (الکترواپتیکی)، یک دوربین حرارتی (تصویربرداری فروسرخ) و یک مشخصکننده لیزری (Laser Designator) نصب شده است که امکان شناسایی، طبقهبندی و نشانهگذاری اهداف را در هر شرایط آبوهوایی و در شب فراهم میکند. برخی منابع به وجود یک رادار آرایهفعال (AESA) کوچک روی این دکل برای شناسایی اهداف متحرک زمینی و هوایی در برد چند کیلومتری اشاره کردهاند.
این خودرو به یک راهانداز (پرتابگر) در پشت برجک مجهز است که میتواند یک پهپاد شناسایی کوچک از نوع ASN-15 (با برد ۱۰ کیلومتر و ماندگاری ۱ ساعت) را پرتاب کند. در صورت نیاز به شناسایی در برد بیشتر، پهپادهای بزرگتری مانند BZK را میتوان در فضای داخل خودرو حمل و در محل مونتاژ کرد.هدف اصلی این خودرو شناسایی است و درگیری مستقیم در اولویت نیست. با این حال، برای دفاع شخصی و مقابله با تهدیدات سبک، بسیاری از نمونهها به یک ایستگاه سلاح کنترل از راهدور (RCWS) مجهز به یک مسلسل ۱۲.۷ میلیمتری بر روی برجک مجهز هستند. این خودرو در یگانهای شناسایی تیپهای مکانیزهٔ متوسط ارتش چین (و احتمالاً تفنگداران دریایی) مستقر شده و به عنوان «چشمهای» این یگانها عمل میکند.
خودروی شناسایی الکترواپتیکال تایپ ۰۸؛ چشمهای ۳۶۰ درجهٔ میدان نبرد
خودروی شناسایی الکترواپتیکال (Electro-Optical Reconnaissance Vehicle) گونهای تخصصی از خانوادهٔ ۰۸ است که بر اساس شاسی خودروی نفربر (ZSL-10) ساخته شده و تمام توان خود را بر جمعآوری تصاویر پانوراما و اطلاعات دیداری میدان نبرد متمرکز کرده است . تفاوت اصلی آن با سایر خودروهای شناسایی این خانواده (مانند مدل مجهز به دکل تلسکوپی)، حذف کامل برجک تسلیحاتی و وجود یک دوربین چرخان فوقسریع (rapid-spinning) در بالای بدنه است که یک نمای ۳۶۰ درجه و پیوسته را در اختیار اپراتور قرار میدهد. این خودرو برخلاف مدلهای رزمی، فاقد هرگونه سلاح دفاعی است و هدف آن صرفاً جمعآوری اطلاعات و هدایت آتش یگانهای دیگر است.سیستم اصلی این خودرو، یک سکوی دیدبانی چندحسگری (مشابه نمونههای نصبشده روی دکل در مدل دیگر) است که ترکیبی از حسگرهای زیر را در خود جای داده است :
دوربین روز (Daylight Camera): برای تصویربرداری با وضوح بالا در شرایط نوری مناسب.
دوربین حرارتی (Infrared-Thermal Camera): برای شناسایی اهداف در تاریکی مطلق، مه و دود.
دوربین دید در شب (Night Vision Camera): برای تقویت نور محیط در شبهای مهتابی یا کمنور.
چرخش سریع این مجموعه، امکان تولید یک ویدئوی پانورامای ۳۶۰ درجه را به صورت لحظهای فراهم میکند که آگاهی موقعیتی بینظیری را برای فرماندهان به ارمغان میآورد.
سیستم موشکی-توپخانه ضدهوایی PGL-12؛
سیستم PGL-12 (با نام تایپ ۱۲) یک سامانه ضدهوایی خودکششی بر روی شاسی ۸×۸ خانواده تایپ ۰۸ است که برای تأمین پدافند هوایی کوتاهبردِ تیپهای ترکیبی متوسط ارتش طراحی شده است. این سامانه که به دلیل بهرهگیری از برجک بدون سرنشین و یک قبضه ۳۵ میلیمتری با نرخ آتش بسیار بالا شناخته میشود، یک راهحل مقرونبهصرفه (نسبتاً) و متحرک برای مقابله با تهدیدات هوایی مدرن، به ویژه پهپادها و مهمات پرسهزن است.
یک قبضه توپ ۳۵ میلیمتری تکلول که از توپ سامانهٔ PGZ-09 مشتق شده، اما به دلیل تکلول بودن، با یک سیستم بارگذاری چرخان اختصاصی، نرخ آتش خود را به ۱۰۰۰ گلوله در دقیقه رسانده است. این نرخ آتش بالا که در مقایسه با ۵۵۰ گلوله در دقیقه برای هر لوله از PGZ-09 است، چگالی آتش مورد نیاز برای رهگیری اهداف سریع و کوچک را تأمین میکند. برجک به صورت بدون سرنشین طراحی شده و توسط خدمه درون بدنه کنترل میشود. این ویژگی، ضمن کاهش وزن و بهبود مرکز ثقل خودرو، ایمنی خدمه را در صورت اصابت به برجک افزایش میدهد. PGL-12 به عنوان یک سامانهٔ «توپ-موشک» طراحی شده است. در سمت راست برجک، جایگاههایی برای نصب ماژولار ۴ فروند موشک ضدهوایی تعبیه شده است. در نسخهٔ صادراتی این سامانه با نام SWS-2، از موشکهای TY-90 با هدایت فروسرخ استفاده شده است تا برد مؤثر سامانه را تا حدود ۶ کیلومتر (در مقابل برد ۴ کیلومتری توپ) افزایش دهد. با این حال، تصاویر منتشرشده از نمونههای در اختیار ارتش چین، گاهی این سامانه را بدون موشک و با یک پوشش ساده روی جایگاه آن نشان میدهند.روی برجک، یک رادار آرایهفعال (AESA) و یک سامانه الکترواپتیکی (شامل دوربین حرارتی و رهگیری) نصب شده است که جستجو، رهگیری و کنترل آتش را در هر شرایط آبوهوایی ممکن میسازد. دادههای این سامانهها قابلیت اشتراکگذاری با شبکهٔ فرماندهی و کنترل را دارد.
این خودرو بر روی شاسی ۸×۸ خانواده تایپ ۰۸ با موتور ۴۴۰ اسببخاری سوار شده که سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در جاده و قابلیت شناوری را برای آن فراهم میآورد. وزن رزمی آن حدود ۲۳ تن است.
تعداد در خدمت چین
بر اساس دادههای منتشرشده در سال ۲۰۲۴، تعداد خودروهای زرهی خانواده ۰۸ (Type 08) در خدمت نیروی زمینی ارتش آزادیبخش خلق چین (PLAGF) و سپاه تفنگداران دریایی این کشور به شرح زیر است:
تعداد خودروهای زرهی خانواده ۰۸ چین (تا سال ۲۰۲۴)
ZBL-08 (خودروی جنگی پیادهنظام چرخدار):
نیروی زمینی: ۳,۲۵۰ دستگاه
تفنگداران دریایی: ۱۵۰ دستگاه
ZTL-11 (توپ تهاجمی چرخدار):
نیروی زمینی: ۱,۲۰۰ دستگاه
تفنگداران دریایی: ۵۰ دستگاه
ZSL-10 (نفربر زرهی چرخدار):
نیروی زمینی: ۹۰۰ دستگاه
PLL-09 (هویتزر خودکششی چرخدار ۱۲۲ میلیمتری):
نیروی زمینی: ۶۰۰ دستگاه
خانواده خودروهای زرهی ۸×۸ چین (Type 08) تنها به نسخههای مورد استفاده ارتش آزادیبخش خلق (PLA) محدود نمیشود. شرکت صنایع شمال چین (NORINCO) با هدف حضور در بازارهای جهانی، نسخههای صادراتی متعددی از این خانواده را با نامهای تجاری VN-1 و ST-1 توسعه و عرضه کرده است که با استقبال کشورهای مختلف مواجه شدهاند.
VN-1: خانواده صادراتی خودروهای زرهی
VN-1، نسخه صادراتی خودروی جنگی پیادهنظام ZBL-08 است. این خودرو که در مدلهای مختلفی از جمله نفربر، آمبولانس، خمپارهانداز و خودروی فرماندهی تولید میشود، به کشورهای مختلفی صادر شده است.
تایلند: اصلیترین خریدار VN-1 با بیش از ۱۱۱ دستگاه در انواع مختلف از جمله مدل پیشرفته VN-1C است. VN-1C به یک ایستگاه سلاح کنترل از راهدور (RCWS) مجهز به توپ ۳۰ میلیمتری و موشک ضدتانک HJ-73 مجهز شده است. این خودروها در درگیریهای اخیر مرزی تایلند و کامبوج نیز به کار گرفته شدهاند.
آرژانتین: ۱۱۰ دستگاه VN-1 سفارش داده که قرار است در داخل این کشور مونتاژ شوند.
ونزوئلا: از مشتریان اولیه این خودرو برای تجهیز تفنگداران دریایی خود بوده است.
نیجریه: این کشور نیز از جمله کشورهایی است که خودروهای این خانواده را دریافت کرده است.
ST-1: نابودگر تانک صادراتی
ST-1، نسخه صادراتی خودروی تهاجمی ZLT-11 (خانواده Type 08) است که برای نقش پشتیبانی آتش مستقیم و نابودی اهداف زرهی طراحی شده است. ویژگی اصلی آن، ترکیب شاسی خانواده VN-1 با برجک و توپ ۱۰۵ میلیمتری از خانواده WMA301 (نسخه صادراتی PTL-02) است.این خودرو با وزنی حدود ۲۳ تن، به یک توپ ۱۰۵ میلیمتری (با قابلیت شلیک مهمات ضدزره قدرتمند)، یک مسلسل ۱۲.۷ میلیمتری و یک مسلسل ۷.۶۲ میلیمتری مجهز است. سیستم پیشرانه آن یک موتور ۴۴۰ اسببخاری است که سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت و برد ۸۰۰ کیلومتر را برای آن فراهم میکند. مهمتر آنکه ST-1 قابلیت شناوری نیز دارد. این خودرو برای عملیات در محیطهای شهری و پشتیبانی از پیادهنظام در برابر تهدیدات زرهی و استحکامات ایدهآل است و به عنوان یک گزینه مقرونبهصرفه و مؤثر برای کشورهایی با بودجه نظامی محدود شناخته میشود.
نیجریه: یکی از معروفترین کاربران ST-1، ارتش نیجریه است که از این خودروها در عملیاتهای ضد تروریسم خود علیه گروه بوکو حرام استفاده کرده است. گزارشها حاکی از موفقیت این خودروها در کمینها و درگیریهای شهری بوده است. طبق اعلام شرکت NORINCO، تا سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۰۰ دستگاه از این خودرو به کشورهای مختلف صادر شده است.
به طور کلی، خانواده VN-1 و ST-1 نشاندهنده موفقیت صنعت دفاعی چین در ارائه سامانههای جنگی مدرن، با قیمت رقابتی و قابلیتهای سفارشیسازی بالا به بازارهای جهانی است.
عبدالحمید تارخ
مقالات مشابه
