سامانه پدافندی هیسار

بروزرسانی : شهریور 1405

در سال 2008 میلادی ارتش ترکیه خواهان یک سامانه پدافندی برد کوتاه و متوسط برای مقابله با انواع  هواگردها شامل هواپیما، بالگرد و موشک کروز بود  . این کار توسط شرکت  Turkish Undersecretariat for Defence Industries در داخل ترکیه انجام شد  ولی شرکتهای چون اسلسان وRoketsan نیز در تولید الکتروینک و موشک دخالت داشتند

سیستم پدافندی جدید  در 2011 تست شد  و با نام هیسار شناخته شد

سامانه پدافندی هوایی هیسار یک سامانه ارتفاع کوتاه  و متوسط است که به شکل خواص برای درگیر با موشک های کروز ساخته شده است و شامل یک اتش بار با لانچر پرتاب موشک ، رادار و کانکس فرمانده ای روی کامیون است و سیستم کاملا متحرک است و گفته شده طی 30 دقیقه  قابل استقرار در هر منطقه ای است و میتوان بخشهای مختلف سیستم را تا دو کیلومتر با کابل فیبر نوری و یا تا 50 کیلومتر با امواج رادیویی به هم متصل کرد

سامانه دارای  یکم رادار  KALKAN  ساخت اسلسان ترکیه است  که به عنوان یک رادار دفاع هوایی سه بعدی ارایه فازی باند ایکس طراحی شده است که میتوان ان روی سامانه های مختلفی نصب کرد. این رادار دارای بیشترین برد 120  کیلومتر است  و میتواند تا 60 هدف را رهگیری کند و به عنوان رادار جستجو و درگیر این سامانه استفاده شود. این رادار کششی است و میتوان ان را پشت یک کامیون و یا با یک چیپ کشید و میتوان تا 55 درجه رو به بالا را جستجو کند

یک نسخه دیگر این سامانه که روی یک شاسی شنی دار نصب شده و تمام اجزای اتش بار از موشک تا رادار و سامانه هدایت اتش روی یک خودرو شنی دار است از یک رادار با کی یو  سه بعدی با برد  کیلومتر است. این رادار با یک سامانه توپخانه ای  خودکششی  35 م م هدایت رادار در ترکیه  نیز ساخته شد . این سامانه غیر رادار دارای  اپتیک دید حرارتی  برای  کسب غیر فعال هدف نیز میباشد

چند نمونه از این سامانه توسعه یافته است

  هیسار-A+؛ واکنش سریع در ارتفاع پایین

هیسار-A+ گونه‌ای از خانواده هیسار است که مسئولیت دفاع در ارتفاع پایین را بر عهده دارد. سامانه آن روی شاسی خودروی زرهی ردیابی FNSS ACV-30 نصب شده و قابلیت همراهی با نیروهای مکانیزه را دارد.

   ارتقاء اصلی: در مقایسه با مدل پایه هیسار-A، حداکثر ارتفاع رهگیری از ۵ کیلومتر به ۸ کیلومتر افزایش یافته، در حالی که حداکثر برد آن ۱۵ کیلومتر باقی مانده است. فیوز مجاورتی آن از نوع لیزری به فیوز رادیویی (RF) تغییر یافته که توسط TÜBİTAK SAGE توسعه یافته و قابلیت اطمینان را بالا می‌برد.

   استقلال عملیاتی: این سیستم به یک رادار MAR ساخت آسلان روی دکل و یک سیستم الکترواپتیکال/فروسرخ (EO/IR) مجهز است و می‌تواند به عنوان یک واحد کاملاً مستقل، بدون نیاز به اطلاعات سایر سامانه‌ها، اهداف را کشف، ردیابی و درگیر کند.

   هدایت: از جستجوگر فروسرخ تصویرساز (IIR) استفاده می‌کند که مقاومت بالایی در برابر اقدامات ضدالکترونیکی دارد. موتور راکت سوخت جامد دوپالس آن، قدرت مانور و کشندگی علیه اهداف با مانور بالا را تضمین می‌کند.

  هیسار-O+؛ ستون فقرات دفاع منطقه‌ای میان‌برد

هیسار-O+ گونه میان‌برد این خانواده است که برای ایجاد توان دفاع هوایی منطقه‌ای گسترده‌تر طراحی شده و روی شاسی کامیون مرسدس-بنز Zetros نصب می‌شود تا تحرک استراتژیک بالاتری داشته باشد.

   توان درگیری: این سیستم قابلیت درگیری ۳۶۰ درجه را دارد و می‌تواند همزمان با حداقل ۹ هدف درگیر شود. برد رهگیری آن به ۲۵ کیلومتر و حداکثر ارتفاع درگیری به ۱۵ کیلومتر افزایش یافته است.

   ادغام حسگرها: هسته اصلی آن رادار آرایه فازی سه‌بعدی کالکان (Kalkan) ساخت آسلان است که روی خودروی پرتابگر نصب می‌شود. همراه با سیستم الکترواپتیکال، این سامانه به طور مؤثر با جنگنده‌ها، بالگردهای تهاجمی، موشک‌های کروز و پهپادها مقابله می‌کند.

   طراحی موشک: موشک هیسار-O+ ابعاد بزرگ‌تری دارد (حدود ۴.۲ متر طول) و مانند نسخه A+ از جستجوگر IIR و موتور دوپالس بهره می‌برد. هر خودروی پرتابگر می‌تواند ۶ موشک آماده شلیک حمل کند. یک واحد آتشبار شامل ۳ خودروی پرتابگر با حداقل ۱۸ موشک و یک گردان شامل ۹ خودروی پرتابگر با حداقل ۵۴ موشک عملیاتی می‌شود.

 هیسار-RF و هیسار-D؛ ابعاد جدید با هدایت راداری

برای مقابله با محیط‌های پیچیده جنگ الکترونیک و نیازهای پدافند هوایی شناورهای دریایی، اعضای جدیدی با جستجوگر فعال راداری (RF) به خانواده هیسار اضافه شده‌اند.

   هیسار-RF: این نسخه، گونه راداری هیسار-O+ است و ظاهر آن به موشک دوربرد Siper Block-I نزدیک‌تر شده است. جستجوگر RF به آن قابلیت «شلیک کن و فراموش کن» و کار در همه شرایط جوی را می‌دهد و مقاومت آن در برابر اخلال الکترونیکی بسیار بیشتر است. آزمایش‌ها نشان داده که برد آن به ۴۰ کیلومتر می‌رسد و توانایی رهگیری اهداف ارتفاع بالا و پرسرعت را دارد.

   هیسار-D RF: این نسخه دریایی هیسار-RF است که برای حفاظت از شناورهای سطحی طراحی شده است. این موشک در سیستم پرتاب عمودی ملی MIDLAS ادغام شده و از ناوچه‌های کلاس استانبول شلیک می‌شود تا پدافند هوایی ۳۶۰ درجه برای کشتی فراهم کند. موشک آن به جستجوگر راداری فعال AGRAS ساخت آسلان و لینک داده دوطرفه GÜDÜ 200-MG برای اصلاح مسیر میانی مجهز است و می‌تواند موشک‌های ضدکشتی، پهپادها و هواپیماها را رهگیری کند.

تاریخچه عملیاتی و استقرار

سیستم هیسار از مرحله آزمایش خارج شده و به خدمت عملیاتی و نبرد واقعی رسیده است.

   سوریه (۲۰۲۰): ترکیه سامانه هیسار-A+ را به استان ادلب سوریه اعزام کرد تا به عنوان بخشی از عملیات «سپر بهار» از نیروهای خود محافظت کند.

   سودان (۲۰۲۶): در جریان جنگ داخلی سودان، نیروهای مسلح سودان با استفاده از سامانه هیسار-A یک پهپاد نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) را بر فراز خارطوم سرنگون کردند. در مقابل، RSF ادعا کرد که یک سامانه هیسار-A را در نزدیکی امدرمان منهدم کرده است. این رویداد نشان می‌دهد که این سامانه در یک درگیری شدید و واقعی نیز حضور داشته و حتی دچار تلفات شده است.

موفقیت خانواده هیسار نه تنها در فناوری آن، بلکه در این واقعیت نهفته است که ترکیه را به یکی از معدود کشورهایی تبدیل کرده که توانایی طراحی، تولید و صادرات یک سیستم پدافند هوایی لایه‌ای کامل را دارد. این سیستم برای نیروهای مسلح ترکیه یک شبکه دفاعی تدریجی از ۱۵ کیلومتر تا ۴۰ کیلومتر (و در آینده با Siper تا بیش از ۱۰۰ کیلومتر) فراهم می‌کند و سنگ‌بنای اصلی راهبرد پدافند هوایی این کشور محسوب می‌شود.

عبدالحمید تارخ

منابع

https://www.army-technology.com/projects/hisar-o-medium-altitude-air-defence-missile-system/

http://www.armyrecognition.com/turkey_turkish_army_vehicle_missile_systems_uk/hisar-a_short-range_surface-to-air_defense_missile_system_data.html