موشک هوا پرتاب AGM-65 ماوریک

موشك هوا به زمين هدايت تلوزيوني ای جی ام65 ماوريك را بايد اولين موشك ضد تانك ساخته شده براي پرتاب از هواپیما دانست.تاريخچه ماوريك به اوائل دهه 60 ميلادي بر مي گردد.در ان زمان نيروي هوايی و دريايي امريكا خواهان موشكي هدايت شونده بودند كه بتوان ان را بر ضد اهدافي چون تانكها،توپ، سنگرهاي سبك وكشتيهاي كوچك نظامي استفاده کرد و در خدمت ان را جایگزین موشک بولپاپ کرد که یک موشک هدایت رادیویی در خط دید کاربر بود. کار با بولپاپ بسیار سخت بود باید تا زمان برخورد موشک خلبان از طریق شعله انتهایی موشک ،موشک را تا برخورد به هدف ،با در یک راستا قرار میداد .نمونه پایه اين موشك در سال1972 رسما وارد ارتش امريكا شد.اين مدل كه اي جي ام65 اي نام داشت داراي هدايت تلوزيوني بود و داراي برد 3 كيلومتر و توانايي انجام عمليات تنها در روز و در اب هواي مناسب بود.ولي موشكهاي هدايت تلوزيوني چون ماوريك چگونه كار مي كند.اين نوع جنگ افزار داراي يك دوربين بر روي دماغه خود هستند كه زير يك محفظه شيشه ای قرارداده شده است.خلبان هواپيماي خود را به طرف هدف بر گردانده و دوربين سر موشك را روشن مي كند.تصاوير به صورت مستقيم(مانند دوربينهاي مدار بسته)در درون مانیتور كوچكي در درون كابین پخش مي شوند.

خلبان با كمك تصاوير اين دوربين كه توانايي درشت نمایی تصویر تا فاصله زيادي دارد هدف را پيدا كرده و دوربين را روي ان قفل مي كند.بعد از شليك،موشك به صورت خودكار به طرف هدف هدايت شده و در اين لحظه دوربين موشك تنها هدف را در ديد خود دارد به هدف خود برخورد مي كند.اولين سلاح هوا پرتاب هدايت تلوزيوني بمب ای جی ام62والي بود كه به طور گسترده اي در نيروي دريايي امريكا در جنگ ويتنام استفاده شد.تنها مدلهاي اي و بي ماوريك داراي هدايت تلوزيوني هستند.در مدلهاي دي،جی.اف،اين موشك داراي هدايت تصوير بردار فروسرخ است.اين روش هدايت(تصوير بردار فروسرخ)در واقع همان هدايت تلوزيوني است با اين تفاوت كه دوربين داراي سيستم فروسرخ مي باشد و مي تواند در شب نيز به اتكا به اين روش تصاويري با فيلتر فروسرخ در اختيار خلبان بگذارد.

041128-N-5345W-016 Persian Gulf (Nov. 28, 2004) - Aviation Ordnanceman 3rd Class William Miller, assigned to the ÒGunslingersÓ of Strike Fighter Squadron One Zero Five (VFA-105), arms a AGM-65 Maverick laser-guided missile loaded on an F/A-18 Hornet prior to launch from the flight deck of the Nimitz-class aircraft carrier USS Harry S. Truman (CVN 75). The AGM-65 Maverick is an air-to-surface tactical missile designed for close air support, interdiction and defense suppression. It is effective against a wide range of tactical targets, including armor, air defenses, ships, ground transportation and fuel storage facilities. Truman's Carrier Strike Group Ten (CSG-10) and her embarked Carrier Air Wing Three (CVW-3) are currently on a scheduled deployment in support of the Global War on Terrorism. U.S. Navy photo by PhotographerÕs Mate Airman Kristopher Wilson (RELEASED) — نسخه ایی ماوریک که نسخه لیزری این موشک است و معمولا توسط نیروی دریایی استفاده می شود

مدل Eماوريك نيز تنها مدل هدايت ليزري اين موشك مي باشد.موشكهاي هدايت ليزري به وسيله پرتوي لیزري تابيده شده از غلاف هدف گيري ليزري هواپيما به طرف هدف و دنبال كردن امواج منعكس شده ليزر از هدف توسط موشک، به طرف هدف خود هدايت مي شوند.ماوريك داراي مدلهاي بسياري است كه شامل

AGM-65A Maverick A

مدل A مدل پایه است و از سیستم هدایت الکترواپتیکال تلویزیونی استفاده می‌کند. دیگر در خدمت آمریکا نیست.این نسخه در سال ۱۹۷۲ وارد خدمت شد و اولین استفاده رزمی آن در جنگ ویتنام بود. هدایت تلویزیونی آن نیازمند دید مستقیم، هوای صاف و کنتراست مناسب بین هدف و پس‌زمینه بود. کلاهک آن شکل‌دهنده ۵۷ کیلوگرمی بود و برد عملی آن حدود ۲۲ کیلومتر تخمین زده می‌شد. از خدمت آمریکا خارج شده، اما هنوز در برخی کشورها استفاده می‌شود.

AGM-65B Maverick B

مدل B مشابه مدل A است، با این تفاوت که مدل B قابلیت زوم نوری را برای قفل کردن روی اهداف کوچک یا دورتر اضافه کرده است. این نسخه در دهه ۱۹۷۰ معرفی شد و مشکل اصلی مدل A یعنی قفل روی اهداف کوچک را تا حدی برطرف کرد. کلاهک و پیشرانه آن مشابه A بود، اما جستجوگر تلویزیونی آن بزرگ‌نمایی صحنه داشت. همچنان در برابر شب و بدی آب‌وهوا محدودیت جدی داشت.

AGM-65C Maverick C

مدل C قرار بود یک نسخه هدایت‌شونده لیزری برای سپاه تفنگداران دریایی آمریکا (USMC) باشد. اما پیش از تولید لغو شد؛ با این حال، نیاز به آن بعداً توسط مدل E برآورده شد. این پروژه به دلیل هزینه‌ها و پیچیدگی‌های فنی لغو شد. هدایت لیزری نیازمند طراحی هدف توسط هواپیمای دیگر یا نیروی زمینی بود. در نهایت مدل E با کلاهک سنگین‌تر و هدایت لیزری، همان نیاز را پوشش داد.

AGM-65D Maverick D

مدل D هدایت الکترواپتیکال را با یک سیستم فروسرخ تصویرساز جایگزین کرد که فاصله شلیک عملی را دو برابر کرد و استفاده از آن را در شب و بدی آب‌وهوا ممکن ساخت. در این مدل یک موتور راکتی با دود کاهش‌یافته نیز معرفی شد. این مدل در سال ۱۹۸۶ به قابلیت عملیاتی اولیه رسید. این مدل یکی از مهم‌ترین نسخه‌های ماوریک است. جستجوگر IIR آن به موشک اجازه می‌داد در شب، دود، گرد و غبار و مه نیز هدف را دنبال کند. کلاهک آن همچنان شکل‌دهنده ۵۷ کیلوگرمی بود، اما دقت و برد عملی بهبود یافت. در جنگ طوفان صحرا به‌طور گسترده استفاده شد.

AGM-65E Maverick E

مدل E از سیستم هدایت لیزری استفاده می‌کند و برای تأسیسات مستحکم بهینه شده است. از فیوز تأخیری همراه با یک کلاهک نفوذگر انفجاری-ترکشی سنگین‌تر (۱۴۰ کیلوگرم در مقابل ۵۷ کیلوگرم در مدل‌های قدیمی‌تر) بهره می‌برد که پیش از انفجار، هدف را با انرژی جنبشی خود سوراخ می‌کند. این مدل در سال ۱۹۸۵ به قابلیت عملیاتی اولیه رسید و عمدتاً توسط هوانوردی سپاه تفنگداران دریایی آمریکا استفاده می‌شد. این نسخه برای انهدام ساختمان‌های مستحکم، پناهگاه‌ها، پل‌ها و سنگرهای بتنی طراحی شد. هدایت لیزری آن نیازمند طراح لیزری از هواپیما، پهپاد یا نیروی زمینی بود. کلاهک ۱۴۰ کیلوگرمی آن پس از نفوذ به هدف منفجر می‌شد و تخریب بسیار بیشتری ایجاد می‌کرد. در طوفان صحرا و جنگ عراق استفاده شد.

AGM-65F Maverick F

مدل F به‌طور ویژه برای نیروی دریایی آمریکا طراحی شد. این مدل از سیستم هدایت فروسرخ مدل D استفاده می‌کند که برای ردیابی کشتی‌ها بهینه شده و روی بدنه و کلاهک مدل E نصب شده است. این نسخه یک موشک ضدکشتی محسوب می‌شود. جستجوگر IIR آن برای تشخیص اهداف دریایی و کشتی‌ها تنظیم شده و کلاهک سنگین ۱۴۰ کیلوگرمی مدل E را حمل می‌کند. توسط جنگنده‌های F/A-18 و A-6 استفاده می‌شد و در عملیات علیه شناورهای عراقی و لیبیایی به کار رفت.

AGM-65G Maverick G

مدل G اساساً همان سیستم هدایت مدل D را دارد، با کمی تغییر نرم‌افزاری که به خلبان امکان ردیابی اهداف بزرگ‌تر را می‌دهد. تفاوت عمده مدل G، کلاهک نفوذگر سنگین‌تر آن است که از مدل E گرفته شده، در مقایسه با کلاهک شکل‌دهنده مدل D. تست‌های آن در سال ۱۹۸۸ تکمیل شد. این نسخه توسط نیروی هوایی آمریکا استفاده شد. جستجوگر IIR آن برای اهداف بزرگ‌تر مانند پل‌ها، تأسیسات، انبارهای مهمات و شناورهای بزرگ بهینه شد. کلاهک ۱۴۰ کیلوگرمی نفوذگر آن، آن را به سلاحی مؤثر برای اهداف سخت تبدیل کرد. در طوفان صحرا و عملیات‌های بعدی استفاده شد.

AGM-65H Maverick H

مدل H یک موشک AGM-65B/D ارتقاءیافته با یک جستجوگر جدید CCD است که برای محیط بیابانی مناسب‌تر شده است. CCD مخفف Charge-Coupled Device است و به معنای حسگر تصویری حالت جامد است. این جستجوگر در برابر گرما، گرد و غبار و بازتاب شدید نور خورشید در بیابان مقاوم‌تر از جستجوگرهای تلویزیونی قدیمی بود. مدل H در جنگ خلیج فارس استفاده شد.

AGM-65J Maverick J

مدل J یک موشک AGM-65F نیروی دریایی است که با جستجوگر جدید CCD ارتقاء یافته است. با این حال، این تبدیل تأیید نشده است. این نسخه پیشنهادی برای نیروی دریایی بود تا موشک‌های ضدکشتی F خود را با جستجوگر CCD به‌روزرسانی کند. اطلاعات دقیقی از تولید انبوه یا استفاده عملیاتی آن در دسترس نیست.

AGM-65K Maverick K

مدل K یک موشک AGM-65G است که با جستجوگر CCD ارتقاء یافته است؛ حداقل ۱۲۰۰ و احتمالاً تا ۲۵۰۰ فروند AGM-65G برای تبدیل به استاندارد AGM-65K برنامه‌ریزی شده است. این نسخه توسط نیروی هوایی آمریکا برای محیط‌های بیابانی و گرد و غباری به کار رفت. جستجوگر CCD آن دقت بهتری در شرایط سخت داشت و کلاهک نفوذگر سنگین مدل G را حفظ کرد. در جنگ عراق ۲۰۰۳ و افغانستان استفاده شد.

AGM-65E2/L Maverick E2/L

مدل E2/L دارای یک جستجوگر هدایت‌شونده لیزری است که امکان طراحی هدف توسط هواپیمای پرتاب‌کننده، هواپیمای دیگر یا یک منبع زمینی را فراهم می‌کند و می‌تواند اهداف کوچک، سریع‌الحرکت و مانوردهنده را در خشکی و دریا درگیر شود.این جدیدترین نسخه لیزری ماوریک است. جستجوگر لیزری آن بسیار حساس‌تر و دقیق‌تر از مدل E اولیه است و می‌تواند اهداف متحرک و مانوردهنده مانند خودروهای زرهی، قایق‌های تندرو و حتی پهپادها را هدف قرار دهد. این مدل توسط سپاه تفنگداران دریایی آمریکا و نیروی دریایی استفاده می‌شود و روی F/A-18، AV-8B و F-35 قابل نصب است.

نسخه اپتیک ساده برای درگیر در روز… در تصویر سر موشک دوربین اپتیکی دیده می شود

نسخه اپتیک حرارتی که دارای روپوش تیره است

از سال 1972 تا کنون چهل هزار فروند از این موشک ساخته و به کشورهای زیادی چون ایران(مدل ای در زمان شاه پهلوی)،عربستان،ترکیه،اسرائیل،یونان و تعدادی از کشورهای عضو ناتو صادر شده است. تا کنون 70000 تیره موشک ماوریک ساخته شده است و همچنان تولید ان به صورت محدود ادامه دارد. در میانه دهه 1990 ساخت نسخه رادار میلی موجی ماوریک نیز در دستور کار قرار گرفت که البته کار به جای نبرد و لغو شد.ساخت نسخه ای دیگر با موتور توربوفن نیز بررسی شد که جای ان را پنگوئن در خدمت گرفت .این وزن سرجنگنده برای در هم کوبیدن هر تانکی کافی است ولی برای حمله به اهداف مستحکم چون بناهای بتونی یا پلها و اشیانه ها کم است.این موشک توسط جنگندهایی چون ای7،ای10،اف4،اف5اف15،اف16،اف18،جنگنده عمود پرواز ای وی 8 بی و بالگرد های اس70 حمل و شلیک می شود.البته هیچ جنگنده ای چون ای10 تاندربلت2 از این موشک در عرصه جنگ استفاده نکرده است.تاندربلت که یک جنگنده ضد تانک است از ماوریک به عنوان اصلیترین سلاح(البته در کنار توپ عظیم 30 میلیمتری خود) بر ضد تانکها استفاده می کند به صورتی که 90 % ماوریک های جنگ اول خلیج فارس را تاندربولت شلیک کرد .ماوریک تا کنون در جنگهای زیادی چون اعراب اسرائیل 1982،ایران و عراق،جنگهای خلیج فارس1991-1998-2003،و درگیرهای بالکان 1999 استفاده شده است.