هواپیمای هشدار زودهنگام(اواکس) ایی-2 هاوک ای

بروز رسانی :شهریور 1405

شرکت گرومی که امروزه بخشی از نروث روپ است در دهه 1950 یکی از فعال ترین شرکتهای نظامی غربی بود .این شرکت برای نیروی هوایی و دریایی هواپیما می ساخت و دستاوری مانند بمب افکن اونجر در جنگ جهانی دوم برای نیروی دریایی امریکا داشت

در سال 1955 نیروی دریایی امریکا به یک هواپیما هشدار دهنده زود هنگام نیاز داشت که بتواند از روی ناو هواپیما بر دست به عملیات بزند.

گرومی شروع به کار روی نصب یک رادار روی هواپیمای سی-1 کرد . سی -1 یکی هواپیمای دو موتوره موتور پیستون بود که توسط خود گرومی ساخته شده بود و دارای نقش یک ترابری ناو نشین برای رساندن تداروکات به ناو های هواپیما بر بود.

گرومی تصمیم گرفت تا یک رادار ای پی اس -82 را روی سی1 نصب کنند که نام هواپیمای جدید ایی 1 بود(1 (E-.این هواپیما وارد خدمت شد و در دهه 1960 در مجموع 88 فروند از ان ساخته شد ولی نیروی دریایی نیاز به هواپیمای پر سرعت تر و دوربردتر را داشت. در واقع ایی-1 یک راه حل موقت بود

گرومی همچنان که برای تامین نیاز فوری نیروی دریایی امریکا دست به تولید ایی 1 از سال 1959 میزد روی یک طرح جدید که شبیه سی1 بود ، نیز کار را اغاز کرد. نتیجه کار هواپیمایی جدید ایی-2 هاوک ای بود(E-2 Hawkeye) که در سال 1960 اولین بار به پرواز در امد.

“””””””اواکس یک رادار پرنده است. از انجایی که زمین گرد است رادار زمینی حتی در بهترین حالت تنها می توانند ارتفاع پست را تا برد 40 کیلومتر پوشش دهد انهم در شرایطی که منطقه وسیع و بدون مانع باشد. در مناطق کوهستانی پوشش ارتفاع پست با رادار زمینی غیر ممکن است زیرا کوه ها و پستی و بلندی زمین مانع دید رادار می شوند. ولی اواکس چنین مشکلی را ندارد. حتی می تواند هدفی را روی زمین رسد کند و بسته به ارتفاع پرواز حتی تا 300 کیلومتری می تواند هر هدفی را در ارتفاع چند متری زمین مشاهده کند از این رو هیچ شبکه دفاع هوایی بدون اواکس کامل نیست. همچنین متحرک بود و سرعت جابجای بالا اواکس این امکان را می دهد که تنها در عرض چند ساعت هزاران کیلومتر از اسمان را جستجو کرد کاری که برای انجام ان نیاز به چندین رادار است و تازه ان رادارها نیز در نهایت ارتفاع پست را پوشش نمی دهد“”””””

ایی -2 بسیار شبیه سی-1 بود . دارای بالی در بالای بدنه بود و جمع شونده برای جایگیری کمتر روی ناو هواپیما بر بود و از دو موتور بهره می برد. دارای سکان عمومی مانند سی-1 بود ولی سی 1 دارای دو سکان عمودی بود ولی ایی 2 دارای چهار سکان عمودی بود . ایی2 برای دست یابی به سرعت بیشتر از دو موتور توربوپراپ استفاده میکرد در حالی که ایی-1 دارای موتور پیستونی بود .

هاوک ای در دو نسخه اصلی E-2C و E-2D از موتورهای خانواده T56 استفاده می‌کند که تفاوت‌های نسلی مشخصی دارند. نسخه E-2C از موتور Allison T56-A-427 (یا در نسخه‌های اولیه T56-A-425) بهره می‌برد، در حالی که E-2D از موتور پیشرفته‌تر Rolls-Royce T56-A-427A استفاده می‌کند. هر دو موتور توانی در حدود ۵۱۰۰ اسب بخار شفت (shp) تولید می‌کنند . موتور T56-A-427 نسخه NAVAIR از سری IV است که برای پاسخ به نیاز نیروی دریایی به قدرت برخاست بیشتر در روزهای گرم طراحی شد و نسبت فشار کمپرسور آن به ۱۴:۱ افزایش یافت که جریان هوا را ۶٪ بیشتر و مصرف سوخت کروز را بهینه‌تر می‌کند . نسخه T56-A-427A نیز همین مشخصات را حفظ کرده و در E-2D به کار می‌رود .

از نظر رادار، تفاوت بین دو نسخه اساسی است. E-2C به رادار AN/APS-145 مجهز است که یک رادار مکان‌یاب مکانیکی است. این رادار توانایی ردیابی همزمان بیش از ۲۰۰۰ هدف و کنترل رهگیری بیش از ۴۰ هدف خصمانه را در بردهایی بیش از ۵۵۰ کیلومتر دارد . آنتن آن با سرعت ۵ تا ۶ دور در دقیقه می‌چرخد و هر چرخش آن شش میلیون مایل مکعب را پوشش می‌دهد . رادار APS-145 همچنین دارای آنتن کنترل دیافراگم تشعشعی کل (TRAC) است که گلبرگ‌های جانبی را کاهش می‌دهد و در برابر اقدامات ضدالکترونیکی مقاوم است .

در مقابل، E-2D به رادار بسیار پیشرفته‌تر AN/APY-9 مجهز شده است که یک رادار آرایه الکترونیکی اسکن‌شده فعال (AESA) در باند UHF (۰٫۳ تا ۳٫۰ گیگاهرتز) است . این رادار که توسط لاکهید مارتین ساخته شده، ترکیبی از اسکن مکانیکی و الکترونیکی را ارائه می‌دهد: رادار به‌طور مکانیکی با سرعت ۶ دور در دقیقه می‌چرخد تا پوشش ۳۶۰ درجه را فراهم کند، اما قابلیت AESA به آن اجازه می‌دهد تا در بخش‌های ۹۰ درجه‌ای اسکن الکترونیکی متمرکز و سریع‌تری انجام دهد . برد جستجوی این رادار حدود ۳۵۰ مایل دریایی (تقریباً ۶۵۰ کیلومتر) گزارش شده است . رادار APY-9 از پردازش تطبیقی فضا-زمان (STAP) برای سرکوب اخلال، کلاتر و سایر تداخلات الکترومغناطیسی استفاده می‌کند و به‌طور خاص برای عملیات در محیط‌های ساحلی و بر فراز خشکی بهینه‌سازی شده است . این رادار قادر است اهداف کوچک‌تر و بیشتری را در برد بیشتر شناسایی کند و حتی گمان می‌رود توانایی شناسایی جنگنده‌های رادارگریز را داشته باشد، زیرا باند UHF برای این نوع اهداف چالش‌برانگیزتر است

از نظر شکل ظاهری، E-2C و E-2D تقریباً یکسان به نظر می‌رسند. هر دو هواپیماهای بال‌بالای دوموتوره توربوپراپ با رادوم چرخان ۲۴ فوتی (۷٫۳ متری) روی بدنه هستند که به آن‌ها نمایه مشخصی می‌دهد . E-2D حدود ۲۵۰۰ پوند سنگین‌تر از E-2C است و برای تحمل این وزن اضافی، ۶۰٪ از بدنه آن بازطراحی شده است . طول هر دو حدود ۵۷ فوت و ۶ اینچ تا ۵۷ فوت و ۸٫۷۵ اینچ (۱۷٫۵ تا ۱۷٫۶ متر)، ارتفاع حدود ۱۸ فوت و ۳ اینچ (۵٫۶ متر) و فاصله دو سر بال حدود ۸۰ فوت و ۷ اینچ (۲۴٫۴ تا ۲۸ متر بسته به نسخه) است . بال‌ها برای ذخیره‌سازی در ناو تاشو هستند .

ویژگی‌های پروازی نیز شباهت‌های زیادی دارند اما تفاوت‌های جزئی وجود دارد. سرعت هر دو در حدود ۳۰۰ نات (۳۴۵ مایل بر ساعت یا ۵۵۲ کیلومتر بر ساعت) کروز و بیش از ۳۰۰ نات حداکثر است، هرچند برخی منابع حداکثر سرعت E-2D را ۳۵۰ نات (۶۴۸ کیلومتر بر ساعت) ذکر کرده‌اند . سقف پرواز E-2C حدود ۳۰٬۰۰۰ تا ۳۰٬۸۰۰ فوت (۹٬۱۰۰ تا ۹٬۴۰۰ متر) و E-2D حدود ۳۴٬۰۰۰ تا ۳۷٬۰۰۰ فوت (۱۰٬۳۶۳ تا ۱۱٬۲۷۸ متر) است . برد E-2C با شعاع ۲۰۰ مایل دریایی و شش ساعت حضور در منطقه عملیاتی و برد انتقالی ۱٬۵۲۵ مایل دریایی مشخص می‌شود . E-2D برد انتقالی حدود ۱٬۵۰۰ مایل دریایی (۲٬۷۷۸ کیلومتر) دارد و با قابلیت سوخت‌گیری هوایی، زمان حضور در منطقه را به پنج ساعت و زمان کل مأموریت را به هفت ساعت افزایش می‌دهد . خدمه هر دو پنج نفر است: دو خلبان و سه اپراتور سیستم‌های مأموریت، با این تفاوت که در E-2D کمک‌خلبان می‌تواند به‌عنوان “اپراتور تاکتیکی چهارم” عمل کند .

ایی-1 (هواپیمای عقبی) و ایی-2 ای (هواپیمای جلویی)

هواپیما دارای شش خدمه بود که شامل خلبان، کمک خلبان، مهندس پرواز و سه کاربر رادار که پشت صفحه های گرد تک رنگ بزرگی قرار داشتند. دو نفر از افسران کاربر رادار و نفر سوم فرمانده انها بود که در میانه بدنه هواپیما جا داشتند . همچنین این سه کاربر مسئول استفاده از چندین سامانه هشدار دهنده، جنگ الکترونیک و شناسایی دوست از دشمن را داشتند.

مدل ها

E-2A هاوکای (نخستین نسخه)

در سال ۱۹۵۶ نیروی دریایی آمریکا نیازمندی برای یک هواپیمای هشدار زودهنگام هوایی (AEW) تدوین کرد که داده‌های آن بتواند در سیستم داده تاکتیکی نیروی دریایی (NTDS) روی کشتی‌ها ادغام شود و در مارس ۱۹۵۷ طرح شرکت گرومن برای پاسخ به این نیاز انتخاب شد. طراحی آن که ابتدا W2F-1 نام داشت و بعدها به E-2A هاوکای تغییر نام یافت، نخستین هواپیمای ناوپایه بود که از ابتدا به‌عنوان یک هواپیمای AEW و فرماندهی و کنترل طراحی شده بود. مهندسان گرومن با چالش‌های بزرگی روبرو بودند، از جمله الزام اینکه هواپیما بتواند از ناوهای قدیمی‌تر کلاس اسکس اصلاح‌شده که در جنگ جهانی دوم ساخته شده و کوچک‌تر از ناوهای مدرن بودند عملیات کند. در نتیجه محدودیت‌های ارتفاع، وزن و طول باید در طراحی E-2A لحاظ می‌شد که منجر به برخی ویژگی‌های پروازی کمتر از حد ایده‌آل شد، هرچند E-2A هرگز از ناوهای کلاس اسکس اصلاح‌شده عملیات نکرد. نخستین پیش‌نمونه که فقط به‌عنوان بستر آزمایش آیرودینامیکی عمل می‌کرد در ۲۱ اکتبر ۱۹۶۰ پرواز کرد و نخستین هواپیمای کاملاً مجهز در ۱۹ آوریل ۱۹۶۱ به پرواز درآمد و در ژانویه ۱۹۶۴ به‌عنوان E-2A وارد خدمت نیروی دریایی آمریکا شد.

مشکلات فنی E-2A و تبدیل به E-2B

تا سال ۱۹۶۵ پروژه به قدری با مشکلات توسعه دست‌وپنجه نرم می‌کرد که پس از ساخت ۵۹ فروند لغو شد؛ به‌ویژه مشکلاتی در زمینه خنک‌سازی ناکافی در محفظه فشرده اویونیک وجود داشت، زیرا کامپیوترهای اولیه و سیستم‌های اویونیک پیچیده گرمای قابل‌توجهی تولید می‌کردند و بدون تهویه مناسب از کار می‌افتادند. این مشکلات مدت‌ها پس از ورود هواپیما به خدمت ادامه یافت و در یک مقطع قابلیت اطمینان به قدری بد بود که تمام ناوگان زمین‌گیر شد. پس از آنکه مقامات نیروی دریایی مجبور شدند به کنگره توضیح دهند چرا چهار قرارداد تولید پیش از تکمیل آزمایش‌های اویونیک امضا شده بود، اقداماتی صورت گرفت و گرومن و نیروی دریایی به‌سرعت طراحی را بهبود دادند. کامپیوتر غیرقابل‌اعتماد drum rotary با یک کامپیوتر دیجیتال Litton L-304 جایگزین شد و سیستم‌های اویونیک مختلفی تعویض شدند و هواپیماهای ارتقاءیافته E-2B نام گرفتند. در مجموع ۴۹ فروند از ۵۹ فروند E-2A به استاندارد E-2B ارتقاء یافتند و این هواپیماها جایگزین E-1B Tracer در اسکادران‌های AEW نیروی دریایی آمریکا شدند

E-2C هاوکای و ارتقاءها

E-2C گروه ۰ (Group 0)

اگرچه E-2B ارتقاءیافته نسبت به E-2A غیرقابل‌اعتماد پیشرفت عظیمی بود، اما یک اقدام موقت محسوب می‌شد و نیروی دریایی آمریکا می‌دانست که طراحی این هواپیما قابلیت بسیار بیشتری دارد و هنوز به پارامترهای عملکرد و قابلیت اطمینان تعیین‌شده در طراحی اصلی سال ۱۹۵۷ دست نیافته است. در آوریل ۱۹۶۸ یک برنامه بهبود قابلیت اطمینان آغاز شد و چون قابلیت‌های هواپیما شروع به تحقق یافتن کرده بود، تعداد بیشتری درخواست شد؛ ۲۸ فروند E-2C جدید برای تکمیل ۴۹ فروند E-2B که ارتقاء می‌یافتند سفارش داده شد. بهبودها در هواپیماهای جدید و ارتقاءیافته بر عملکرد رادار و کامپیوتر متمرکز بود. دو فروند E-2A آزمایشی به‌عنوان پیش‌نمونه E-2C تغییر یافتند که نخستین آن‌ها در ۲۰ ژانویه ۱۹۷۱ پرواز کرد. آزمایش‌ها رضایت‌بخش بود و E-2C به تولید انبوه سفارش داده شد و نخستین هواپیمای تولیدی در ۲۳ سپتامبر ۱۹۷۲ نخستین پرواز خود را انجام داد. E-2C اصلی که با نام Group 0 شناخته می‌شود از ۵۵ فروند تشکیل می‌شد که نخستین آن‌ها در سال ۱۹۷۳ عملیاتی شد و در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در ناوها خدمت کرد تا اینکه در خدمت خط مقدم توسط هواپیماهای Group II جایگزین شد. ذخیره نیروی دریایی آمریکا از برخی از این هواپیماها برای ردیابی قاچاقچیان مواد مخدر استفاده می‌کرد و E-2C معمولاً همراه با جنگنده‌های اف14 تامکت به کار می‌رفت و با پایش حریم هوایی، تامکت‌ها را از طریق داده‌لینک Link-4A به سمت تهدیدات هدایت می‌کرد تا با موشک‌های AIM-9 سایدواندر ، AIM-7 اسپارو و به‌ویژه موشک دوربرد AIM-54C فونیکس آن‌ها را نابود کنند.

E-2C گروه I (Group I)

دوره تولید بعدی بین سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۱ شامل ۱۸ فروند هواپیما بود که به استاندارد Group I ساخته شد و رادار قدیمی APS-125 و موتورهای توربوپراپ T56-A-425 را با جانشینان آن‌ها یعنی سیستم رادار APS-139 و موتورهای توربوپراپ T56-A-427 جایگزین کرد. نخستین هواپیمای Group I در اوت ۱۹۸۱ وارد خدمت شد. ارتقاء هواپیماهای Group 0 به مشخصات Group I مورد بررسی قرار گرفت اما هزینه آن قابل مقایسه با یک هواپیمای تولیدی جدید بود، بنابراین ارتقاء انجام نشد و هواپیماهای Group I فقط توسط اسکادران‌های ناوگان اقیانوس اطلس پرواز می‌کردند.

E-2C گروه II (Group II)

این نسخه چند سال بعد با رادار بهبودیافته APS-145 عرضه شد. پنجاه فروند هواپیمای Group II تحویل داده شد که ۱۲ فروند آن‌ها هواپیماهای ارتقاءیافته Group I بودند. این نسخه جدید در ژوئن ۱۹۹۲ وارد خدمت شد و با اسکادران‌های ناوگان اقیانوس آرام و اطلس خدمت کرد. تا سال ۱۹۹۷ نیروی دریایی آمریکا قصد داشت تمام اسکادران‌های خط مقدم را با مجموع ۷۵ فروند هواپیمای Group II تجهیز کند. گرومن در سال ۱۹۹۴ با نورثروپ ادغام شد و برنامه‌هایی برای Group II Plus که با نام ارتقاء Group II/NAV نیز شناخته می‌شود آغاز شد که همان کامپیوتر و رادار Group II را حفظ می‌کرد در حالی که اویونیک خلبان را ارتقاء می‌داد، مانند جایگزینی سیستم ناوبری اینرسی مکانیکی (INS) با یک INS مبتنی بر ژیروسکوپ حلقوی لیزری قابل‌اعتمادتر و دقیق‌تر، نصب واحدهای نمایش کنترل چندکاره دوگانه (در مقابل یکی در Group II) و ادغام GPS در سیستم تسلیحات. نوعی از Group II با ارتقاء کامپیوتر مأموریت و ایستگاه‌های کاری مرکز اطلاعات رزمی (CIC) با نام MCU/ACIS شناخته می‌شود که به دلیل تولید هاوکای ۲۰۰۰ کمی بعد از معرفی آن، در تعداد کم تولید شد. تمام هواپیماهای Group II پردازنده‌های کامپیوتری قدیمی دهه ۱۹۶۰ خود را با یک کامپیوتر مأموریت با همان عملکرد از طریق فناوری کامپیوتری مدرن جایگزین کردند که با نام GrIIM RePr (برنامه جایگزینی کامپیوتر مأموریت Group II، تلفظ “grim reaper”) شناخته می‌شود.

E-2C هاوکای ۲۰۰

رادار ای پی اس 120 دارای برد 450 کیلومتر بود و می توانست 650 هدف را رهگیری کند . همچنین این توان را داشت که حتی اهداف پرواز کننده در ارتفاع 2 متری سطح اب را کشف کند این مسئله بسیار مهم بود زیرا در دهه 1970- ارتش امریکا با موشک های پرواز کننده در ارتفاع پایین روبرو بود. همچنین توان کشف بالگرد های ایستاده بر فراز اب را نیز داشت

دارای هشدار دهنده رادار AN/ALR-59 رایانه جدید او ال-77 ،سامانه ناوبری و فرود روی ناو AN/ASN-92 و 11 انتن برای ارسال و دریافت اطلاعات مختلف بود.

همچنین ایی-2 سی از موتور قویتر تی 56 – ای 422 با توان 4910 اسب بخار بهره می برد ولی بعد از مدتی در خط تولید موتور تی 56 ای 425 روی هواپیما نصب شد که دارای قدرت بیشتری بود(5100 اسب بخار) و از ملخ کامپوزیت بهره می برد.

E-2C هاوکای ۲۰۰۰

ارتقاء دیگری بر Group II، هاوکای ۲۰۰۰ بود که همان رادار APS-145 را داشت اما کامپیوتر مأموریت ارتقاءیافته و ایستگاه‌های کاری CIC (مجموعه نشانگر کنترل پیشرفته یا ACIS) را در خود جای داده بود و سیستم داده‌لینک جدید CEC (قابلیت درگیری تعاونی) نیروی دریایی آمریکا را حمل می‌کرد. همچنین به سیستم خنک‌کننده اویونیک با ظرفیت بالاتر و چرخه بخار مجهز شده بود. از سال ۲۰۰۷، بسته ارتقاء سخت‌افزار و نرم‌افزار به هواپیماهای موجود هاوکای ۲۰۰۰ اضافه شد که پردازش سریع‌تر، ظرفیت دوبرابر فایل ردیابی فعلی و دسترسی به شبکه‌های اطلاعات ماهواره‌ای را فراهم می‌کرد. کابین‌های هاوکای ۲۰۰۰ که ارتقاء می‌یافتند شامل نمایشگرهای شیشه‌ای حالت جامد و قابلیت رویکرد GPS بودند و هواپیماهای باقی‌مانده ارتقاء NAV گروه II قابلیت رویکرد GPS را دریافت کردند اما نمایشگرهای شیشه‌ای حالت جامد را نگرفتند. در سال ۲۰۰۴ سیستم ملخ E-2C تغییر کرد و یک سیستم ملخ هشت‌پره جدید به نام NP2000 توسط شرکت Hamilton-Sundstrand برای جایگزینی طراحی چهارپره قدیمی توسعه یافت که بهبودهایی مانند کاهش لرزش و نگهداری بهتر را به دلیل توانایی حذف تیغه‌های ملخ به‌صورت جداگانه به جای حذف کل مجموعه ملخ و هاب فراهم می‌کرد و تیغه‌های ملخ از جنس فیبر کربن با درج‌های لبه جلویی فولادی و چکمه‌های یخ‌زدایی در ریشه تیغه ساخته شده بودند.

E-2D Advanced Hawkeye (نسخه در حال تولید و پیشرفته ترین نسخه )

جدیدترین نسخه E-2، یعنی E-2D Advanced Hawkeye، دارای مجموعه اویونیک کاملاً جدیدی است که شامل رادار جدید AN/APY-9، مجموعه رادیویی، کامپیوتر مأموریت، ارتباطات ماهواره‌ای یکپارچه، سیستم مدیریت پرواز، موتورهای بهبودیافته T56-A-427A، کابین شیشه‌ای و سوخت‌گیری هوایی می‌شود. رادار APY-9 دارای آرایه الکترونیکی اسکن‌شده فعال (AESA) است که اسکن الکترونیکی را به چرخش مکانیکی رادار در رادوم آن اضافه می‌کند. E-2D شامل تمهیداتی است که کمک‌خلبان بتواند به‌عنوان “اپراتور تاکتیکی چهارم” (T4O) عمل کند و قادر باشد نمایشگر اصلی کابین را برای نشان دادن رادار، IFF و Link 16 (JTIDS) یا CEC پیکربندی مجدد کند و به تمام داده‌های به‌دست‌آمده دسترسی داشته باشد. نخستین پرواز E-2D در اوت ۲۰۰۷ انجام شد.

در مه ۲۰۰۹ یک E-2D از سیستم قابلیت درگیری تعاونی خود برای درگیر شدن با یک موشک کروز برفراز خشکی با موشک Standard SM-6 شلیک‌شده از یک پلتفرم دیگر در یک آزمایش سیستم کنترل آتش یکپارچه استفاده کرد. این دو سیستم پایه‌ای برای کنترل آتش یکپارچه دریایی – مقابله هوایی (NIFC-CA) را تشکیل می‌دهند که در سال ۲۰۱۵ مستقر شد و نیروی دریایی آمریکا در حال بررسی افزودن سیستم‌های دیگر به شبکه NIFC-CA در آینده است. رادار APY-9 گمان می‌رود قادر به شناسایی هواپیماهای رادارگریز با اندازه جنگنده باشد که معمولاً در برابر فرکانس‌های بالا مانند باندهای Ka، Ku، X، C و بخش‌هایی از باند S بهینه‌سازی شده‌اند. هواپیماهای کوچک فاقد اندازه یا وزن لازم برای ویژگی‌های کم‌قابل‌مشاهده در تمام طیف هستند و در نتیجه در برابر شناسایی توسط رادار باند UHF APY-9 آسیب‌پذیر می‌مانند و احتمالاً می‌توانند جنگنده‌های نسل پنجم از جمله سوخو57 روسی و J-20 و J-31 چینی را شناسایی کنند. از نظر تاریخی رادارهای UHF مشکلات تفکیک و شناسایی داشتند که آن‌ها را برای هدف‌گیری دقیق و کنترل آتش ناکارآمد می‌کرد؛ نورثروپ گرومن و لاکهید ادعا می‌کنند که APY-9 این کاستی‌ها را با استفاده از اسکن الکترونیکی پیشرفته و قدرت محاسباتی دیجیتال بالا از طریق پردازش تطبیقی فضا/زمان حل کرده است. بر اساس مفهوم NIFC-CA نیروی دریایی، E-2D می‌تواند تسلیحات ناوگان مانند موشک‌های AIM-120 امرام و استاندارد 6 را به سمت اهدافی فراتر از برد شناسایی یا قابلیت‌های پلتفرم پرتاب هدایت کند.

تولید و تحویل

نخستین E-2D با قابلیت سوخت‌گیری هوایی در سپتامبر ۲۰۱۹ تحویل داده شد. تحویل E-2Dهای تولید اولیه در سال ۲۰۱۰ آغاز شد. در فوریه ۲۰۱۰ نخستین E-2D Advanced تولیدی با نام “Delta One” نخستین فرود ناوپایه خود را روی USS Harry S. Truman به‌عنوان بخشی از آزمایش‌های مناسب‌بودن ناو انجام داد. در سپتامبر ۲۰۱۱ یک E-2D با موفقیت توسط نمونه اولیه سیستم پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما (EMALS) در ایستگاه مهندسی هوایی نیروی دریایی Lakehurst پرتاب شد. در فوریه ۲۰۱۳ دفتر وزیر دفاع به E-2D برای ورود به تولید کامل تأیید داد و نیروی دریایی قابلیت عملیاتی اولیه را تا سال ۲۰۱۵ برنامه‌ریزی کرد. در ژوئن ۲۰۱۳ دهمین E-2D به نیروی دریایی تحویل داده شد و ۱۰ هواپیمای دیگر در مراحل مختلف تولید و آزمایش پرواز پیش از تحویل بودند. در ژوئیه ۲۰۱۳ به نورثروپ گرومن قراردادی به ارزش ۱۱۳٫۷ میلیون دلار برای پنج فروند هواپیمای E-2D Advanced Hawkeye تولید کامل Lot 2 اعطا شد. در اوت ۲۰۱۳ به نورثروپ گرومن قراردادی به ارزش ۶۱۷ میلیون دلار برای پنج فروند E-2D تا Lot 1 تولید کامل اعطا شد. در ژوئن ۲۰۱۴ به نورثروپ گرومن قراردادی به ارزش ۳٫۶ میلیارد دلار برای تأمین ۲۵ فروند E-2D دیگر اعطا شد که مجموع تعداد قرارداد را به ۵۰ فروند رساند و تا آن زمان ۱۳ فروند مدل E-2D تحویل داده شده بود. در دسامبر ۲۰۱۶ یک E-2D برای نخستین بار با قابلیت سوخت‌گیری هوایی پرواز کرد. این ویژگی به هواپیما اجازه می‌دهد زمان حضور در منطقه را به پنج ساعت دو برابر کند و زمان کل مأموریت را از چهار به هفت ساعت افزایش دهد. تغییرات سوخت‌گیری از هواپیمای ۴۶ام (از ۷۵ فروند برنامه‌ریزی‌شده) برای تحویل در اواخر سال ۲۰۲۰ آغاز شد و هر هواپیما ۲ میلیون دلار اضافی هزینه داشت. نیروی دریایی برنامه‌ریزی می‌کند این ویژگی را روی تمام هاوکای‌های قبلی با هزینه ۶ میلیون دلار برای هر هواپیما نصب کند.

کاربران هواپیمای آواکس E-2 هاوک‌آی:

هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد E-2 هاوک‌آی ساخت آمریکا یکی از شناخته‌شده‌ترین سامانه‌های آواکس ناونشین و زمینی جهان است. کاربران فعلی این هواپیما شامل نیروی دریایی آمریکا، نیروی هوایی مصر، نیروی دریایی فرانسه، نیروی دفاع هوایی ژاپن، نیروی دریایی مکزیک و نیروی هوایی جمهوری چین (تایوان) هستند.

تا تاریخ آوریل ۲۰۲۶، نیروی دریایی آمریکا ۷۰ فروند هواپیمای E-2D Advanced Hawkeye در اختیار دارد.

کل ناوگان E-2: نیروی دریایی آمریکا مجموعاً ۸۶ فروند هواپیمای E-2 (شامل نسخه‌های C و D) را در خدمت دارد.

برنامه تولید: برنامه رسمی نیروی دریایی، دستیابی به ۸۰ تا ۸۶ فروند E-2D است.

سفارش‌های جدید: در ژوئیه ۲۰۲۶، قراردادی برای تولید ۳ فروند دیگر از نسخه ارتقاءیافته Block II امضا شد که تحویل آن‌ها تا سال ۲۰۳۱ طول می‌کشد.

دیگر مشتریان

ژاپن از نسخه‌های E-2C و E-2D استفاده می‌کند و در مارس ۲۰۲۳ دارای ۱۰ فروند E-2C و ۶ فروند E-2D بود. فرانسه نیز سه فروند E-2C هاوک‌آی ۲۰۰۰ را در اختیار دارد که برای عملیات از ناو هواپیمابر «شارل دوگل» به کار می‌روند. مصر نیز از E-2C ارتقایافته به استاندارد هاوک‌آی ۲۰۰۰ استفاده می‌کند. مکزیک نیز تعدادی E-2C را در اختیار نیروی دریایی خود قرار داده است. تایوان از نسخه‌های E-2T و E-2K استفاده می‌کند. در میان کاربران سابق نیز اسرائیل و سنگاپور قرار دارند؛ اسرائیل چهار فروند E-2C را از سال ۱۹۷۷ دریافت کرد و تا سال ۱۹۹۴ به کار گرفت و سه فروند از آنها بعداً به مکزیک منتقل شدند. سنگاپور نیز چهار فروند E-2C را به کار گرفت و بعدها آنها را از خدمت خارج کرد. بنابراین، در مجموع E-2 هاوک‌آی تاکنون توسط ایالات متحده، مصر، فرانسه، ژاپن، مکزیک، تایوان، اسرائیل و سنگاپور به کار گرفته شده است.

هواپیمای ترابری سی 2 ای گری هاند

در دهه 1960 بر اساس بدنه ایی-2 برای جایگزینی هواپیمای ترابری ناونشین سی-1 طرحی با نام سی-2 توسعه یافت که در سال 1986 وارد خدمت شد . این نسخه کاملا مشابه ایی-2 بود ولی فاقد رادار بود و دارای یک درب بار گیری عقب. سی-2 دارای موتور الیسون تی 56 –ای-8 بود و از یک واحد کمکی استارت برای استارت در پایگاه های دور افتاده بدون تجهیزات زمینی بهره میبرد.

سی 2 دارای چهار خدمه بود و می توانست در مجموع 4.5 تن بار ویا 39 مسافر با خود حمل کند . بار قابل برخواست برای فرود بر روی ناو 4.5 تن بود ولی برای نشست و برخواست از روی پایگاه زمین تا 6.8 تن نیز می توانست بار حمل کند.در مرحله نخست بین سال های 1965 تا 1968 تنها 19 فروند سی 2 ای ساخته شد و برنامه برای ساخت 24 فروند دیگر لغو شد ولی در سال 1982 نیروی دریایی سفارش 39 فروند دیگر را نیز داد که دارای بدنه تقویت شده و برروز رسانی شده بود و به سی-2 ار معروف شد.در نهایت در سال 2026 ، سی2 از خدمت خارج شد

نام	ایی-2 سی	سی-2
تعداد خدمه	4 خدمه	4 خدمه
طول و ارتفاع	17.56 متر،5.6 متر	17.30 متر،4.85 متر
وزن خالی	18090 کیلوگرم	15310 کیلوگرم
بیشترین سرعت	552 کیلومتر در ساعت	553 کیلومتر در ساعت
برد	2824 کیلومتر در پروازهای رزمی	2400 کیلومتر
سقف پرواز	9100 متر	10210 متر
موتور	دو دستگاه موتور توربو پراپالیسون تی56 ای 425 با توان 5100 اسب بخار	دو دستگاه موتور توربوپراپ الیسون تی 56 ای 425 با توان هر یک 4600 اسب بخار
رادار	یک دستگاه رادار AN/APS-145 با رادار بشقابی بر روی بدنه با برد کشف 600 کیلومتر توان کشف 2400 هدف و کنترل 40 هدف	ندارد