در اوائل دهه ۱۹۶۰ امریکا برنامه بمب افکن بلند پرواز و سریع ایکس بی ۷۰ را لغو کرد ولی به دنبال  طرح بمب افکن مافوق صوت ارتفاع پایین رفت پروژه ای  که در نهایت منجر به ساخت ب۱ لنسر شد.

شوروی این تحرک امریکا رو تحت نظر داشت و از این رو دست به توسعه طرحی برای ماموریت مشابه رفت.در همان دوران شوروی بر روی طرح سوخوتی ۴ کار میکرد که دارای بال دلتا بود و شبیه توپلوف ۱۴۴ بود.این طرح بعد از ساخت دو پیش نمونه لغو شد تا اینکه در نهایت سوخو مدتی بر روی طرحی با نام تی ۴ ام اس کار  کرد که ان نیز دارای  بالی دلتا شکل  بود.

در همان زمان میاشویچ که اولین بمب افکن دوربرد جت شوروی یعنی ام ۴ را ساخته بود کار روی طرحی با نام ام ۵۰ را اغاز کرد که دو فروند  از ان نیز ساخته شد و اگر عملیاتی میشد بزرگترین بمب افکن  جهان میشد . همچنین میاشویچ روی طرح ام ۲۰ نیز کار کرد که دارای بالی بسیار پیچیده بود ولی در نهایت در سال ۱۹۷۰ نیروی هوایی طرح کمپانی توپلوف را برگزید که دارای بالی  دلتا  بود. طرح جدید که ۱۶۰ام  نام داشت  در سال ۱۹۷۲  و دارای بالی شبیه تی ۴ ام اس بود. با وجود این قبل از ساخت حتی پیش نمونه مشخص شد که طرح با بال دلتا به سرعت لازم بیش از دو ماخ نمی رسد و توپلوف طرح جدید با نام توپلوف ۱۶۰ را با بالی متغییر ارائه کرد.در سال ۱۹۷۷ ساخت سه پیش نمونه تصویب شد

توپلوف 160 (شماره 29) سومین نمونه تولیدی و اولین نمونه عملیاتی که در روسیه بعد از فروپاشی شوروی باقی ماند

توپلوف ۱۶۰ (شماره ۲۹) سومین نمونه تولیدی و اولین نمونه عملیاتی که در روسیه بعد از فروپاشی شوروی باقی ماند

اولین نمونه در سال ۱۹۸۱ منتاژ شد و ۱۸ دسامبر سال ۱۹۸۱ اولین پرواز خود را انجام داد و سه ماه بعد به سرعت ۲۲۰۰ کیلومتر بر ساعت دست یافت. پیش نمونه دوم  در سال ۱۹۸۴ پرواز کرد و به نمونه تولید بسیار نزدیک بود و یک هفته بعد پیش نمونه سوم پرواز کرد  و در سال ۱۹۸۷ وارد خدمت شد

توپلوف ۱۶۰  که ناتو به ان نام بلک جک را داد هواپیمای بود که از نظر  کلی شباهت بسیار به ب۱ امریکایی دارد اگرچه از ان بسیار بزرگتر است و به خوبی قابل تشخیص . اگرچه  الیاژ ان همچنان نامشخص است ولی به نظر می رسد  دارای بدنه الومنیومی  است و در برخی نقاط از تیتانیوم و کامپوزیت  بهره برده شده است .

بال متغییر بمب افکن دارای   زاویه رفت و برکشت ۲۰ تا ۶۵  درجه است و در سه زاویه قرار میگیرد که در حال بسته برای پرواز  با سرعت بالای در ارتفاع پایین، در حال میانه (۳۵ درجه)برای پرواز کروز و در حالت کاملا باز برای پرواز در ارتفاع بالا و یا نشست و برخواست . دارای سامانه کنترل بالی مشابه توپلوف ۲۲ است  و از سامانه هیدرولیک و کابل بهره میبرد . دارای پیش بال است و بخش متحرک پشت بال دو تکه میباشد. دارای سه ارابه فرود است که ارابه  فرود جلوی دو چرخ و دو ارابه فرود عقبی  شش چرخ هستند

 هواپیما دارای چهار خدمه است که شامل دو خلبان،  بمب انداز که وظیفه ناوبری را نیز بر عهده دارد و در نهایت  افسر رادار و جنگ الکترونیک . خلبان و کمک خلبان در جلو قرار دارند و دارای یک روپوش متحرک در بالای شیشه سقف  جلو  برای جلوگری از ورود تشعشات اتمی به درون بمب افکن در زمان پرتاب بمب های اتمی هستند و دو خدمه دیگر پشت سر انها قرار دارند که هر چهار نفر بر روی صندلی پرتاب شونده رو به بالا قرار میگیرند . صندلی پرتاب صفر صفر خدمه از نوع کا ۳۶ ال کا است که بر روی برخی شکاری های روسی همچون میگ ۲۹ و سوخوی ۲۷ نیز نصب است

کابین

کابین

صندلی ها دارای گرم کن و ماساژور بوده و همچنین بمب افکن دارای توالت و محلی برای گرم کردن غذا است. کابین در نسخه تولید کاملا انلوگ است و دو خلبان فاقد نشانگر  دیجیتال هستند  اگرچه دو خدمه دیگر چند نمایشگر تک رنگ در دست دارند. خدمه  از طریق یک دریچه از زیر هواپیما که پشت سر ارابه فرود جلوی می باشد  وارد بمب افکن میشوند

توپلوف ۱۶۰ دارای چهار موتور توربوفن پس سوز دار کوزنتسوف ان کا ۳۲ است که یکی از قدرتمندترین موتور های  موجود جهان در بخش نظامی است. موتورها در چهار غلاف جدا از هم به صورت دو به دو در زیر بدنه (دو به دو در دو طرف بدنه) قرار دارند و از ورودی متغییر در بخش جلو استفاده میکند. این موتور ها دارای توان ۳۰۸۷۲ پاوند بدون پس سوز و ۵۵۱۴۰ پاوند با پس سوز است و دارای سه مرحله کمپرسور   است.

هواپیما دارای برق سه فاز که از چهار ژنراتور بهره می برد  و یک منبع قدرت اضافی نیز دارد  .

دارای ۱۷۱۰۰۰ لیتر سوخت داخلی است که در ۱۳ مخزن جا شده و هر مخزن پمپ خود را برای پمپ  سوخت در اختیار  دارد . همچنین هواپیما در دماغه دارای یک لوله جمع شونده سوختگیری هوایی  است   و میتواند در یک پرواز انتقالی بدون مهمات به برد ۱۴۰۰۰ کیلومتری دست پیدا کند  و بیشترین سرعت ان ۲۲۳۰ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع بالا است

هواپیما در دماغه دارای رادار ابزور-کا است که توان کشف یک هدف به اندازه یک ساختمان و یا ایستگاه قطار را از  برد ۲۵۰ کیلومتری دارد . رادار دارای توان نقشه برداری از سطح زمین  و حتی  توان کشف حرکت  خودرو ها را روی جاده دارد. ابزو برای ناوبری و حمله  استفاده  می وشد و در واقع نسخه ارتقا یافته رادار توپلوف ۹۵ ام اس است. توپلوف ۱۶۰ با ابزور میتواند  دست به بمب باران راداری بزند و با کشف هدف توسط رادار رایانه دست به محاسبه برای زمان و موقعیت پرتاب بمب می زند اگرچه این توانایی است که توپلوف ۹۵ ام اس و توپلوف ۲۲ ام نیز دارند. همچنین زیر رادار اصلی یک رادار Sopka قرار دارد که وظیفه تعقیب پستی و بلندی زمین  برای پرواز در ارتفاع کم را دارد.

1181941

 بمب افکن توان پرواز خودکار  بدون نیاز به خدمه را در ارتفاع ۳۰ متری از سطح زمین  را دارد و از این رو در هر شرایط اب و هوایی توان پرواز لازم را دارد

سامانه ناوبری K-042K بر مبنایی ژیرسکوپ حلقه لیزری میتواند بر اساس یک سامانه نقشه خان خودکار با دقت ۲۰  متر موقعیت بمب افکن را مشخص کند و بمب افکن  را بعد از هزاران کیلومتر به هدف برساند.این سامانه دارای یک صفحه نمایش متحرک نقشه خان برای  ناوبر است

همچنین دارای سامانه ناوبری  Sprut-SM که به صورت خواص برای عملیات با کمک موشک خا ۵۵ طراحی شده است

همچنین هواپیما دارای  یک سامانه اپتیکی OBP-15T در زیر دماغه است. این سامانه اپتیکی هماهنگ با رادار برای کشف هدف به صورت اپتیکی طراحی شده و هر هدفی توسط رادار کشف شود  ، بلافاصله  به صورت خودکار نیز توسط  اپتیک کشف میشود.برد کشف اپتیک ان  بر ضد یک هدف بزرگ تا ۳۵ کیلومتر نیز می رسد و توان عملیات در شب نیز می باشد

همچنین هواپیما از سامانه جنگ الکترونیک، سامانه  شناسایی دوست از دشمن، سامانه پرتاب کننده شراره و پوشاله و هشدار دهنده راداری  برخوردار است. همچنین دارای یک هشدار دهنده فروسرخ ماک –کا در زیر  بدنه است که نزدیک شدن موشک را به خدمه با تعقیب شعله انتهایی  موشک خبر میدهد

توپلوف ۱۶۰  بزرگترین بمب افکن جهان است و حتی ۱٫۵ متر از ب ۵۲ بزرگتر است. از نظر قدرت حمل تسلیحات نیز از با توان حمل ۴۰ تن بمب از همه بمب افکنهای جهان برتراست (البته به صورت اسمی). دارای دو دهلیز داخلی در پشت سر هم  برای حمل جنگ افزاری است که دارای طول ۱۱ متر طول است  و از یک پرتاب کننده چرخشی در هر دهلیز  بهره می برد.این بمب افکن همزمان  با موشک کروز اتمی خا ۵۵ که رقیب  تاماهاوک امریکایی بود توسعه یافت و در واقع یکی از وظایف  ان شلیک این موشک بود. ها ۵۵ موشک کروز اتمی با برد ۲۵۰۰تا ۳۰۰۰ کیلومتر است و توپلوف ۱۶۰ میتوان در دهلیز داخلی گران خود که در میانه بدنه قرار دارد تا ۱۲ فروند از این موشک حمل کند  یا میتوان به همین میزان نسخه متعارف ان را با نام خا ۱۰۱ با خود حمل کند.همچنین نسخه های دیگری  موشک خا ۵۵ مانند خا ۵۵۵ و خا  ۱۰۲ نیز توسط توپلوف ۱۶۰ قابل پرتاب است(برای اشنایی با این موشک به مقاله موشک کروز اتمی خا۵۵ رجوع کنید).تمامی این موشک ها دارای سامانه هدایت تراکام بوده و از دوربین دید  حرارتی برای قیاس هدف در اخرین مرحله استفاده میکنند و همکنون دوربرترین کروز هواپرتاب روسها هستند. در کنار ان میتواند تا ۲۴ موشک کروز اتمی ای اس ۱۶ با برد ۳۰۰ کیلومتر و سرعت ۵ ماخ را حمل کند.در ارتقائات جدید توان حمل موشک خا ۳۵، خا ۵۸ و خا ۳۱  و یا ۱۲ بمب ۱۵۰۰ کیلوگرمی هدایت ماهواره ای را نیز یافته است

این این تصویری به خوبی دو دهلیز پشت سر هم میان دو ورودی هوا قابل مشاهده است

این این تصویری به خوبی دو دهلیز پشت سر هم میان دو ورودی هوا قابل مشاهده است

در نقش یک بمب افکن توان حمل تا ۶۴ بمب ۲۵۰ کیلوگرمی فاب ۲۵۰  ویا ۶۴ بمب خوشه ای ۲۵۰ کیلوگرمی ویا ۳۲ بمب ۵۰۰ کیلوگرمی انفجاری ویا همین میزان بمب خوشه ای ۵۰۰ کیلوگرمی ویا ۲۲ بمب ۷۵۰ کیلوگرمی ویا ۱۸ بمب یک تنی ویا ۸  بمب ۱۵۰۰ کیلوگرمی ویا ۴ تا ۶ بمب اتمی را حمل کند.

گفته شده برد رزمی بلک جک با شش موشک کروز اتمی خا ۵۵ و با سرعت مادون صوت ۱۲۰۰۰ کیلومتر وبا سرعت صوت ۷۲۰۰ کیلومتر است

اولین بلک جک عملیاتی در سال ۱۹۸۷ تحویل هنگ ۱۸۴  بمب افکن شد که در اکرایین مستقر شد  زمانی که در سال ۱۹۹۱ شوروی فروپاشی کرد ۱۹ فروند توپلوف ۱۶۰ بسیار جوان که برخی حتی صد ساعت نیز پرواز نداشتند در اکرایین باقی ماند که تا میانه سال ۱۹۹۲ زمینگیر شدند زیرا سوخت و لوازم یدکی از روسیه نمی رسید. این بلک جک ها برای اکرایین ارزشی نداشت ولی برای روسها ارزش بالای داشت و از این رو تبدیل به کالای تجاری شد تا اکرایین در ازاء دریافت منافع اقتصادی انها را به روسیه بازگردند ولی مشکل قیمت بود

اکرایین ۳ میلیارد دلار برای تمامی ۱۹ فروند میخواست که روسها حاضر به پرداخت  انها نشدند  و در نهایت در سال ۱۹۹۸ در پی تلاش غرب برای کاهش حامل های اتمی اکرایین تصمیم به نابود کردن ۱۹ فروند باقی مانده گرفت .

اخرین بلک جک تولیدی تا کنون که در سال 2007 تحویل شده است

اخرین بلک جک تولیدی تا کنون که در سال ۲۰۰۷ تحویل شده است

در پی حملات هوایی ناتو  به صربستان در سال ۱۹۹۹  روسها دوباره برای بازگردانند ۸ فروند توپلوف ۱۶۰ وسه فروند توپلوف ۹۸ ام اس  که همگی تولید سال ۱۹۹۱ بودند با اکرایین وارد مذاکره شدند. این مذاکرات بازگرداند ۵۷۵ فروند خا ۵۵ ام اس را نیز شامل میشد. در نهایت  طی یک قرار داد ۲٫۸ میلیارد دلاری که البته از بدهکاری   گازی اکرایین به روسیه کم شد هشت فروند بلک جک و سه  فروند توپلوف ۹۵  و تمامی موشکها بازگردانده شد ولی مابقی در اکرایین نابود شدند. اخرین بلک جک در سال ۲۰۰۱ در اکرایین نابود شد

همچنین در سال ۲۰۰۰ یکی از بمب افکنها  نیم کاره که از سال ۱۹۹۲ در  خط تولید در کازان باقی مانده بود و هرگز تکمیل نشده بود بازسازی و تحویل شد تا در سال ۲۰۰۱ میلادی روسها دارای ۱۵ فروند توپلوف ۱۶۰ باشند. واحد جدید این بمب افکنها که از سال ۱۹۹۲ با شش فروند بمب افکن تشکیل شده بود  واحد ۱۲۱ نامیده شد

یک فروند از بلک جک ها در ۱۸ سپتامبر سال ۲۰۰۳ از دست رفت تا تعداد به ۱۴ فروند کاهش یابد ولی  در سال ۲۰۰۵ یک فروند دیگر نو ساز وارد خدمت ارتش روسیه شد.

واحد ۱۲۱ به دستور  پوتین از سال ۲۰۰۷ دست به پرواز های استراتژیک بر فراز اروپای شمالی  دست زد پروازهای که تمامی طول جنگ سرد ادامه داشت ولی در سال ۱۹۹۱ لغو شده بود. اولین بار در ۲۷ دسامبر  سال ۲۰۰۷ دو فروند بلک جک در نزدیکی  دانمارک پرواز کردند که مورد رهگیری دو فروند اف۱۶ قرار گرفتند

یک فروند نوساز دیگر در سال ۲۰۰۷ تحویل ارتش شد تا کل ناوگان به ۱۶ فروند برسد. همکنون نیروی هوایی روسیه  تصمیم دارد تا ناوگان خود را تا سال ۲۰۲۵ ویا ۲۰۳۰ به ۳۰ فروند افزایش دهد.

در  سپتامبر سال ۲۰۰۸  دو فروند بلک جک  به ونزوئلا رفتند چند روز در انجا دست به پرواز زدند  که این  نزدیک  ترین استقرار بمب افکنهای  روسها اتمی دست کم  از سال ۱۹۶۲ در نزدیکی امریکا بود

همچنین در سال ۲۰۱۰ میلادی دو فروند از این بمب افکنها با یک پرواز ۱۸۰۰۰ کیلومتری رکورد جدید را از نظر میزان مصرف سوخت و برد در بین هواپیماهای جهان ثبت کردند

251236_211836598855195_166193476752841_556872_2654479_n

همکنون روسیه در حال ارتقا ۱۰ فروند بلک جک خود تا سال ۲۰۲۰ است. بلک جکهای ارتقا یافته  دارای رادار ارتقا یافته با  دقت و قدرت بیشتر که توان تفکیک بهتری دارد، کابین به روز شده با نمایشگرهای چند کاره، سامانه  جنگ الکترونیک و هشدار دهنده جدید است و همچنین این نسخه توان حمل موشک های ضد کشتی خا ۳۵، بمب های هدایت ماهواره ای را دارد .

توپلوف ۱۶۰ برای روسها بازی قدرتمند و کارای است اگرچه تعدادش کم است ولی همین ناوگام کم به دلیل توان شلیک تعداد بالای موشک کروز دوربرد دقیقی و همچنین برد بالای خود بمب افکن میتواند بسیار تاثیر گذار باشد. اگرچه در قیاس با ب۱ دارای برد و سرعت بیشتری است ولی توپلوف ۱۶۰ دارای سطح مقطعی بالاتر و همچنین توان حمل تسلیحات کمتری به صورت واقعی است و البته ب۱ سلاح های تاثیر گذار تری را حمل میکند

اولین استفاده عملی از این بمب افکن به شلیک موشک خا۵۵۵ بر ضد اهدافی در سوریه در ۷ نوامبر سال ۲۰۱۵ میلادی بر میگردد . در این روز این بمب افکن در کنار بمب افمن های توپلووف ۹۵ دست کم ۳۴ موشک خا۵۵۵ را به طرف اهدافی در سوریه شلیک کرده اند. این بمب افکن طی چند ماموریت  بر فراز سوریه ظاهر شد. یک بار با یک پرواز ۱۳ کیلومتری و دور زدن تمام شمال اروپا و شرق اقیانوس اطلس از طریق مدیترانه به سوریه رسید(برای رد نشدن از فراز کشورهای اروپایی و ترکیه  ) و بار دیگر با رد شدن از اسمان ایران و عراق به سوریه رسید

برخی از مشخصات توپلوف ۱۶۰   عبارت اند از    طول ۵۴٫۱۰  و ارتفاع ۱۳٫۱۰  متر ،وزن خالی ۱۱۰۰۰۰  کیلوگرمی ،بیشترین سرعت  ۲٫۰۵ ماخ ، برد با شش موشک اتکی خا ۵۵ و با سرعت  زیر صوت ۱۲۰۰۰ کیلومتر  ، سقف پرواز ۱۵۰۰۰  متر .این هواپیما از چهار موتور توربوفن سامارا ان کا ۳۲۱ با توان ۳۰۰۰۰ پاوند بدون پس سوز و ۵۵۱۱۵ پاوند با پس سوز    .  توان حمل تا ۴۰ تن سلاح شامل  انواع بمب های سقوط ازاد و اتمی و موشک های کروز خا۱۵/ ۵۵/۵۵۵/۱۰۱ و ۱۰۲ در نقش اتمی و متعارف

 ترجمه:عبدالحمید تارخ

486657_199930056822256_428822806_n

 2327468

57+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:                
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.