اسرائیل در میانه دهه ۱۹۶۰ به شدت  از نظر فناوری زرهی از عربها عقب تر بود . اسرائیل از تانک های چون ای ام ایکس ۱۳، سنجورین و سوپر شرمن بهره میبرد در حالی که اعراب از زره کوب اس یو ۱۰۰ تانک تی ۵۵ و ام ۴۸ پاتن بهره می بردند .اسرائیل در سال ۱۹۶۶ با انگلستان برای دریافت تانک چیفتن وارد مذاکره شد و دو تانک نیز برای ازمایشات دریافت کرد و تصمیم  به تولید ۱۵۰۰ تانک در داخل داشت ولی در نهایت با حمله اسرائیل به اعراب در سال ۱۹۶۷ و فشار اعراب به انگلستان، این کشور از تحویل چیفتن به اسرائیل سرباز زد تا اسرائیل به دنبال راه حل دیگری برود.

اسرائیل متوجه شد که باید نیاز  به خارج در زمینه تهیه  تانک برای ارتش قطع شود و از این رو به دنبال تولید یک نسخه بومی رفت که با نیازهای این کشور نیز جور در بیاید . اکثر تانک های عضو پیمان ناتو برای مانور و نبرد در سرزمین های پهناور طراحی شده بودند در حالی که اسرائیل  سرزمینی کوچک بود.

از این رو در سال ۱۹۷۰ اسرائیل  تحت هدایت و سرپرستی  سرتیپ اسرائیل تاله که  از جمله با تجریه ترین افسران زرهی اسرائیلی بود  وارد برنامه  طراحی تانک جدید شد ، این رژیم  به دنبال طرح یک تانک بومی با اولیت  حفاظت از خدمه  شد.اسرائیل تال در جنگ سال ۱۹۵۶ و ۱۹۶۷  برای اسرائیل جنگیده بود و یک قهرمان با تجربه زرهی به حساب می امد .

اسرائیل تال طرحی  را پیشنهاد داد که در ان بیشتر از هر چیزی محافظت زرهی  به چشم میخورد. تانک دارای موتوری در جلوی بدنه بود که باعث ایجاد یک محافظت زرهی بیشتر در قسمت جلو میشد و دارای  برجکی کوتاه  و بسیارباریک بود که هدفگیری  ان را بسیار  سخت میکرد  و با شیب بسیار برای مقابله با حملات خرج گود(مانند موشک های و راکت های ضد تانک) و یا  مهمات انرژی جنبشی (که از تانک ها شلیک می شود)بود.

اولین مرکاوا در اوریل سال ۱۹۷۹ تحویل شد و از ان به بعد اسرائیل هیچ تانک را از خارج دریافت نکرد

مرکاوا مارک۱

مرکاوا تانکی است به چهار خدمه  که راننده در جلو سمت چپ تانک  قرار دارد که از طریق سه پیرسکوپ به بیرون دید دارد  ، گلوله گذار در درون برجک سمت چپ و فرمانده و توپچی در سمت راست برجک قرار دارند. توپچی در بالای برجک دارای یک سایت اتش ترکیبی با چشمی دید حرارتی نسل دوم است که دارای برد شلیک موثر  ۲۰۰۰ متر در روز است اگرچه سایت اتش تا ۵۰۰۰ متر درجه بندی شده است (در مرکاوا ۱). همچنین تانک دارای  مسافت یاب لیزری  و رایانه اتش بالستیک است(همگی ساخت البیت سیستم اسرائیل) . فرمانده  دارای  یک پیرسکوپ با قابلیت درشت نمایی تا ۲۰ ایکس است  در بالای سر خود است که قابلیت  چرخش ۳۶۰ درجه را دارد و از طریق چشمی به سایت  اتش توپچی برای اتش دستراسی دارد

یکی نسخه های نخست مرکاوا 1

یکی نسخه های نخست مرکاوا ۱

تانک دارای یک درب در عقب است که به مرکاوا توان استثنایی سوار کردن ۵ سرباز مسلح را در درون تانک را میدهد توانایی که هیچ ام بی تی دیگر برخوردار نیست. از این رو مرکاوا میتواند با سوار کردن سربازان به درون خود انها را پوشش دهد و یا زخمی را درون خود جا دهد. در صورت نیاز میتواند  به جای سربازان دو برانکار و یک امداد گرا درون خود جا دهد و دارای  یک مخزن ۶۰ لیتری اب برای خدمه و سربازان است

تانک دارای شش چرخ است و از همین میزان کمک فنر بهره می برد و به صورت طراحی شده که در تعمیر و نگهداری بسیار سریع قابل جایگزینی  باشد .در نسخه مارک ۱مرکاوا دارای یک موتور دیزل  امریکایی ۱۲ سیلندر  AVDS-1790-6A   با ۹۰۸  اسب بخار قدرت است که با  در نظر گرفتن  وزن ۶۳ تنی تانک دارای رانش به وزن ۱۴٫۵ اسب بخار بر تن است که رقمی کمی است و تانک دارای  سرعت جاده ۵۰ کیلومتر بر ساعت است.این موتور نسخه ارتقا یافته موتور تانک ام ۶۰ است ولی مصرف سوخت بالای دارد و با ۱۰۰۰ لیتر سوخت دارای برد ۴۰۰ کیلومتر است . موتور تانک را میتوان در عرض ۶۰ دقیقه تعویض کرد. موتور در جلوی تانک قرار گرفته و خورشیدی نیزی  در جلو است از این رو خود یک محافظت زیادی را برای خدمه تانک ایجاد میکند و تا حدی میتواند خود جلوی ورود مهمات را به درون بدنه بگیرد

داشتن برجک باریک و کوتاه از جمله ویژگی های مرکاوا بود که هدفگیری ان را دشوار میکند

داشتن برجک باریک و کوتاه از جمله ویژگی های مرکاوا بود که هدفگیری ان را دشوار میکند

 مرکاوا نسخه مارک ۱(و البته مارک ۲) دارای توپ ۱۰۵ م م  ام ۶۸ میباشد که همان توپ مشهور خان دارد ال۷ انگلیسی است. توپ میتواند ۲۰ درجه به طرف بالا و منفی ۸٫۵ درجه رو به پایین حرکت کند و به تانک اجازه شلیک در شیب های رو به بالا و پایین را می دهد .  مرکاوا در اسرائیل  میتواند انواع مهمات ها را شلیک کند که به شرح زیل امده است

مهمات انرژی جنبشی ام ۱۱۱ دارای سرعت دهانه ۱۴۵۵ متر بر ثانیه  م و توان نفوذ  در ۳۹۰ م م زره تخت در ۲۰۰۰ متر با هسته تنگستنی

مهمات انرژی جنبشی ام ۴۲۶  اقتباس شده از مهمات المانی دی ام ۶۳ با هسته تنگستنی با توان نفوذ  در ۵۳۰ م م زره در ۲۰۰۰ متر و سرعت دهانه ۱۴۵۵ متر بر ثانیه

مهمات ام ۱۱۷ یک  مهمات با ریز مهمات های اتش زا برای از بین برد بالگردها و نفراد  پیاده و خودرو ها

مهمات خرج گود ضد زره ام ۱۵۲ با توان نفوذ در ۴۵۰ تا ۵۵۰ م م زره

مهمات ام ۴۹۴ برای درگیری شهری شامل  ۵۰۰۰ دارت کوچک در  کلاهک

مهمات انفجاری  له شونده ام ۱۵۶ در کنار مهمات دود زا ام ۱۵۸ و مهمات ترکش شونده ام ۴۲۰  از دیگر مهمات های مرکاوا مارک و ۲ هستند که تمامی مهمات  های ذکر شده در بالا در اسرائیل  برای توپ ۱۰۵ م م ساخته شده است.

تانک ۶۲ گلوله را حمل میکند که بخش از  ان در پشت برجک و بخشی به عنوان ذخیره در درون بدنه است . در کنار ان بر روی برجک برای گلوله گذار دارای  یکی مسلسل ۷٫۶۲ م م فن مگ است و مسلسل مشابه نیز با توپ اصلی هماهنگ شده است . در مجموع ۱۰۰۰۰ گلوله ۷٫۶۲ م م حمل میکند و در صورت نیاز میتوان ان را به یک مسلسل ۱۲٫۷ م م در جلوی برجک  بر روی لوله توپ (که هم راستا  توپ اصلی  اتش  میکند) و یا یک مسلسل فن مگ دیگر برای فرمانده روی برجک نصب کرد.

در مارک۱ فرمانده به یک خمپاره انداز خارجی ۶۰ م م دستراس  دارد که در سمت راست برجک نصب شده است (کنار برجک) تا برد ۲۰۰۰ متر اهدافی را که به ان دستراس  مستقیم نیست(مثلا بر روی بام یک خانه و یا پشت یک مانع) را میتوان  با ان هدف قرار داد. این نیز یکی از ویژگی های  منحصر به فرد مرکاوا است

مرکاوا دارای حفاظت  بسیار بالای است و در واقع اولین اولیت  ان حفاظت بوده. از انجای که همواره تانک های اسرائیلی  با خطر مین مواجعه است تانک دارای  زره کافی در زیر بدنه برای حفاظت در برابر انفجار  در زیر تانک است و همچنین سوخت تانک در مخزن ویژ ای محافظت شده قرار دارد.

درب عقب مرکاوا

درب عقب مرکاوا

تانک دارای یک محفظه خاموش کننده اتش  به صورت خودکار است که توسط سنسورهای در درون تانک محل اتش سوزی مشخص شده و در ان نقطه  مواد اتش خاموش کن  پاشیده میشود. زمان واکنش این سامانه به اتش ۱۰۰ میلی ثانیه است. همچنین تانک دارای ۱۲ نارنجک انداز دود زا است که به صورت دو بسته شش تایی در دو طرف برجک(جلوی برجک) نصب است

با وجود اینکه در اواخر دهه ۱۹۷۰ تانک های  که تولید شدند دارای  زره کامپوزیت بودند(در کنار فولاد) ولی  زره مرکاوا در نسخه مارک ۱ و ۲ کاملا فولادی بود ولی شیب  زیاد ان باعث کاهش شدید تاثیر نفوذ مهمات ها از انواع خرج گود و انرژی جنبشی  می شد. شیب برجک به اندازه ای است که توان نفوذ  را به نصف کاهش داده و مهمات به هر شکلی به جلوی بدنه و برجک برخورد کند به سطح شیب دار اثابت میکند.در جدول زیر میزان مقاومت زره مرکاوا مارک ۱ امده است

میزان مقاومت زره مرکاوا مارک۱

جلو بدنه در برابر مهمات انرژی جنبشی ۳۸۰ م م
جلو بدنه در برابر مهمات خرج گود ۴۷۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات انرژی جنبشی ۵۵۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات خرج گود ۸۰۰ م م

با نگاهی به جدول بالا میتوان دید میزان مقاومت مارک۱ با وجود داشتن زره فولادی  با نسخه ام۱ ابرامز امریکایی که هم زمان با مارک۱ وارد خدمت شده و دارای زره کامپوزیت بود کاملا برابر  است.  همچنین تانک در پشت برجک دارای زنجیرهای که به انها گوی های فلزی  متصل است مجهز است(پشت سر برجک را پوشانده است)که هدف از ان انفجار  موشک و راکتهای ضد تانک  بعد از برخورد به این زنجیر ها  قبل از برخورد به پشت برجک است.این زنجیرها بعد از جنگ سال ۱۹۸۲ دره بقا و تجارب این نبرد نصب شد. در مجموع ۲۵۰ عراده مارک ۱ تولید شد

زنجیر های پشت برجک که به گوی های متصل است برای برخورد راکت های ضد تانک به انها و انفجار زود هنگام قبل از برخورد راکت تانک است

زنجیر های پشت برجک که به گوی های متصل است برای برخورد راکت های ضد تانک به انها و انفجار زود هنگام قبل از برخورد راکت تانک است

مرکاوا مارک ۲:

این نسخه در سال ۱۹۸۳ وارد خدمت شد و در واقع یک ارتقا کوچک بر اساس نبرد سال پیش در لبنان بود که  شامل  ارتقائاتی برای نبرد شهری بود.در این نسخه خمپاره انداز ۶۰ م م به داخل بدنه منتقل شد زیرا  در نسخه قبلی فرمانده برای شلیک خمپاره انداز  باید از تانک بیرون می امد که در معرض خطر اتش قرار  میگرفت. خمپاره انداز در  کنار دست فرمانده در درون تانک قرار گرفت و تنها با باز کردن یک دریچه در بالای  برجک می توانست  از درون تانک دست به اتش بزند.

همچنین این نسخه  دارای یک گیربوکس اتوماتیک اسرائیل  بود و میزان سوخت داخلی به ۱۴۰۰ لیتر افزایش یافت  و پشت سر برجک تانک توری  ضد راکت و و زنجیر برای مقابله با حملات راکتی نصب شد. سامانه اتش ارتقا یافتد و به سنسور باد تجهیز شد تا رایانه کنترل اتش  بتوان با دقت بالاتری هدفگیری کند. با وجود این همچنان دارای همان توپ ۱۰۵ م م بود. چند نسخه دیگر از مارک ۲تولید شده که شامل

مرکاوا ۲ بی:شامل نصب یک سامانه دید حرارتی جدید

مرکاوا ۲ سی:دارای زره بیشتر در بالای برجک برای مقابله با حملات از بالا

مرکاوا ۲ دی: دارای زره کامپوزیت ماژولار در بالای برجک که باعث افزایش حفاظت در برابر حملات از بالا شده. این زره را میتوان به سرعت تعویض کرد. همچنین زره جلو برجک نیز افزوده شده است

در جدول زیر میزان مقاومت مرکاوا مارک ۲ دی  امده است

جلو بدنه در برابر مهمات انرژی جنبشی ۴۸۰ م م
جلو بدنه در برابر مهمات خرج گود ۶۰۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات انرژی جنبشی ۷۶۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات خرج گود ۱۱۵۰  م م

میزان حفاظت این نسخه  به خوبی با ام۱ ای۱ ابرامز قابل قیاس است و از تی ۷۲ در تمامی نسخها(به غیر از نسخه تی ۷۲ بی۳)برتری کامل دارد. ۵۸۰ عراده مرکاوا ۲ ساخته شد

مرکاوا مارک2

مرکاوا مارک۲

مرکاوای مارک۳

این نسخه در سال ۱۹۸۹ وارد خدمت شد.این نسخه تغیرات بسیار  نسبت به مدل قبل داشت که میتوان  به :

 نصب موتور پر قدرت  ۱۲ سیلندر دیزل AVDS-1790-9AR  با توان ۱۲۰۰ اسب بخار که رانش به وزن ۱۸٫۵ اسب بخار بر تن را برای تانک ایجاد میکرد. این نسخه دارای چالاکی بیشتری و و سرعت جاده ان به ۶۰ کیلومتر بر ساعت و برد ان به ۵۰۰ کیلومتر رسیده بود

 نصب توپ ۱۲۰ م م به جای توپ ۱۰۵ م م خان دار ام ۶۸٫ توپ ۱۲۰ م م بدون خان ان جی ۲۵۱ که در اسرائیل تولید میشود  در واقع همان توپ المانی رومینگتال  ۱۲۰ م م است که بر روی تانک های زیادی  چون لئوپارد۲، ابرامز، کا۱ و یا تایپ ۹۰ ژاپنی نصب است.این توپ نسخه ال۴۴ توپ رومینگتال ۱۲۰ است که روی ابرامز  نیز نصب است و میتواند مهمات استاندارد ناتو را شلیک کند و قدرت نفوذ ان دو برابر توپ قبلی است. این توپ میتواند تا ۲۰ درجه رو به بالا و منفی ۷ درجه رو به پایین  حرکت کند و تانک میتواند تا ۴۶ گلوله ۱۲۰ م م را درون خود حمل کند.

از جمله مهمات های ایت  توپ در اسرائیل میتوان به

مهمات انرژی جنبشی ام ۳۲۲  با هسته تنگستنی با سرعت دهانه ۱۷۰۲ متر بر ثانیه و قدرت نفوذ بیش از ۵۵۰ م م در ۲۰۰۰ متر

مهمات انرژی جنبشی  ام ۳۳۸ با هسته تنگستنی و توان نفوذ ۷۰۰ تا ۷۳۰ م م در ۲۰۰۰ متر(این نسخه از مارک۴ پرتاب میشود)

سه نمونه مهمات دیگر شامل  انواع خرج گود ضد زره( با توان نفوذ در ۶۰۰ تا ۶۵۰ م م زره)، انفجاری  ترکش شونده و نمونه ای با ریز  مهمات ضد نفر نیز در دستراس است و همچنین این نسخه میتواند از توپ ۱۲۰ م م خود یک موشک لوله پرتاب هدایت لیزری از نوع لهاد  با برد ۸ کیلومتر را اتش کند. این موشک لوله پرتاب را میتوان از لوله توپ شلیک کرد و در اخرین لحظه سامانه هدایت لیزری را روی هدف قرار داد تا هدف هشیار نشود. این موشک دارای توان نفوذ در ۸۰۰ م م زره را دارد و از توپ ۱۰۵ م م نیز قابل پرتاب است از این رو دو نسخه مارک۱ و ۲ هم میتوانند  از این موشک  بهره ببرند

در این تصویر به خوبی مرکاوا مارک3 و زره های کامپوزیت ماژولار را که با فلش مشخص شده و قابل جدا شدن است را میتوانید ببینید

در این تصویر به خوبی مرکاوا مارک۳ و زره های کامپوزیت ماژولار را که با فلش مشخص شده و قابل جدا شدن است را میتوانید ببینید

همچنین مارک ۳ دارای سایت اتش دقیتر  برای توپچی است و فرمانده نیز دارای  پیرسکوپ اصلاح شده مجهز به سامانه دید حرارتی نسل دوم و با توان درشت نمایی ۱۴ ایکس شده است

همچنین در مارک۳ برای اولین بار از زره  کامپوزیت ماژولار استفاده شد. از انجای که توپ بزرگتر بود برجک دوباره طراحی شد و جلو  و دو طرف برجک از صفحه های ماژولار قابل تعویض ساخته شد تا  در میدان جنگ به سرعت قابل تعویض باشد.

میزان حفاظت زره مرکاو مارک۳ دی در جدول زیر امده است

جلو بدنه در برابر مهمات انرژی جنبشی ۷۶۰ م م
جلو بدنه در برابر مهمات خرج گود ۱۳۸۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات انرژی جنبشی ۸۲۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات خرج گود ۱۵۳۰ تا ۱۶۵۰   م م

همچنین در مارک ۳ یک تلفن در عقب تانک برای ارتباط پیاده نظام با فرمانده تانک نصب شد و سیستم تهویه  ان نیز ارتقا یافت .چند نمونه مارک۳ تولید شد

مارک ۳ بی . نسخه ارتقا یافته در ناحیه زره

مارک ۳بی باز: مجهز به یک سایت هدفگیر برای توپچی با توان تعقیب خودکار اهداف متحرک و کارایی بسیار  بالاتر در حمله به یک هدف  متحرک در حالی که خود مرکاوا نیز متحرک است

مارک  ۳ دی : این نسخه که به  Dor-Dalet نیز مشهور است دارای زره بیشتری کامپوزیت  ماژولار در ناحیه بالای  برجک است و برای نبرد شهری اماده شده است

در مجموع ۷۸۰ عراده از این نسخه تولید شد

خمپاره انداز 60 م م در نسخه مارک1 در کنار برجک

خمپاره انداز ۶۰ م م در نسخه مارک۱ در کنار برجک

خمپاره انداز 60 م م در نسخه مارک2 به بعد در داخل تانک

خمپاره انداز ۶۰ م م در نسخه مارک۲ به بعد در داخل تانک

مرکوا مارک۴

اخرین نسخه  مرکاوا تولیدی در سال ۲۰۰۳ میلادی  است . این نسخه دارای موتور دیزل ۱۲ سیلندر  المانی GD883 (MTU883)  با ۱۵۰۰ اسب بخار قدرت است که با در نظر گرفتن وزن ۶۵ تنی این مدل دارای رانش به وزن ۲۳ اسب بخار بر تن بوده که رقم قابل توجه ای است . این موتور ۲۵% افزایش قدرت  برای مارک۴ نسبت به مدل قبل فراهم میکند  . این نسخه دارای   شاسی ارتقا یافته برای حرکت در  مناطق کوهستانی مانند  بلندی های جولان است و از همان تسلیحات نسخه مارک ۳ بهره می برد ولی دارای سامانه اتش پیشرفته تر  است .  فرمانده دارای یک سامانه دید حرارتی کامل مستقل از توپچی   به صورت پانورماتیک است که به ان اجازه  کشف هدف به صورت مستقل و درگیری  بدون  نیاز به سامانه اتش توپچی  را میدهد .سامانه اتش  El-Op  ساخت البیت سیستم نسخه پیشرفته  تر نسخه به کار رفته در مارک ۳  باز است که  بعد از کسب هدف توسط  اپتیک ، سامانه اتش  در  به صورت خودکار لوله توپ رو روی هدف قرار می دهد . این سامانه بسیار دقیق است به  صورتی که حتی میتواند بر روی یک بالگرد کم سرعت نیز قفل کند ویا در حالی که مرکاوا در حال حرکت است به طرف یک هدف در حالت حرکت نیز اتش کند. در سامانه اتش این نسخه  احتمال برخورد گلوله به یک هدف در ۳۵۰۰ متر رقمی معادل ۹۰% است

مرکاوا مارک4

مرکاوا مارک۴

مارک۴ دارای همان توپ ۱۲۰ م م است ولی نسخه که روی مارک۴ نصب است توپ ام جی ۲۵۳ است که دارای روکش حرارتی و سامانه تخلیه دود جدید است. این توپ توان پرتاب مهمات انرژی جنبشی ام ۳۳۸  را دارد که بالاترین توان نفوذ  را بین مهمات های اسرائیلی دارد. مارک ۴ دو گلوله بیشتر نسبت به مارک ۳ حمل میکند (۴۸ گلوله). سیستم جدید دیگری که در تانکهای LIC-۲۰۰۴ به کار گرفته شده یک دوربین ۳۶۰ درجه‌است که مجهز به عدسی گردنده بود و از دورنمای صحنه‌ای که در دید مسلسل است عکس برمی دارد. این دوربین در صورت مشاهده هر تحرک مشکوک یا فعالیت مشکوک در اطراف تانک آن را به خدمه اطلاع می‌دهد. این سیستم برای تأمین ایمنی تانک در محیطهای خطرناک بسیار مناسب است.. راننده نیز دارای  یک نمایشگر رنگی است که به ان اجازه میدهد تا پشت سر خود را با کمک یک  دوربین  ببیند . فرمانده و توپچی هر کدام دارای  دو نمایشگر رنگی چند کاره است  که  نمایشگر فرمانده دارای  یک نقشه خان دیجیتال  مجهز به سامانه جی پی اس است که موقعیت دقیق تانک را به فرمانده روی نقش نشان میدهد. برجک تمام برقی است و تمامی تجهیزات الکترونیکی  ان ساخت البیت سیستم اسرائیل است . تانک دارای خط ارتباط داده برای  تبادل  اطلاعات سامانه اپتیکی بین تانک های دیگر و یا مراکز فرمانده ای است این سیستم حتی توان دریافت تصاویر پهبادها را  خواهد داشت و میتواند اطلاعات  اپتیک یک بالگرد را دریافت کند.

4117a1

زره این مدل نیز مشابه زره مارک۳ دی است ولی  در شکل برجک تغیراتی  ایجاد شده که شامل  قرار گرفتن سامانه اپتیک توپچی در بالای زره تانک است در حالی که  در نسخه های قبلی این سامانه در درون زره قرار داشت (بین زره). زره ماژولار و قابل جدا شونده است. در مارک ۴ مقاومت زره از جلو برجک  در برابر مهمات های  خرج گود از نسخه  مارک ۳ دی کمتر است  که دلیل ان نحوه طراحی زره مازولار این مدل است . زره مازولار این مدل با نسخه قبلی فرق بسیار و بر خلاف نسخه مارک۳ که زره کامپوزیت روی زره اصلی پیچ میشد  ، در این نسخه زره به صورت کامل روی برجک را پوشانده شده است    . در این نسخه مقاومت زرهی در بالاترین رده خود است که در جدول زیر امده است

جلو بدنه در برابر مهمات انرژی جنبشی ۸۸۰ م م
جلو بدنه در برابر مهمات خرج گود ۱۴۰۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات انرژی جنبشی ۶۰۰ تا ۱۰۳۰ م م
جلو برجک در برابر مهمات خرج گود ۷۵۰ تا ۱۳۴۰   م م

با در نظر گرفتن  زره دو نسخه مارک ۳و مارک۴ تقربیا  هیچ موشک ضد تانک زمین  پرتابی توان نفوذ در زره  این تانک را از جلوی بدنه و برجک ندارد و همچنین در این نسخه کف تانک به شکل وی شکل ساخته شده که کمترین میزان خسارت بر اثر انفجار مین زیر تانک با هدایت موج انفجار به دو طرف به وجود اید

تانک دارای هشدار دهنده لیزری ساخت البیت است  است که به صورت خودکار بعد از کشف لیزر قفل شده روی تانک دست به پرتاب نارنجک انداز دو زا میزند . در این نسخه  برخلاف  نسخه های قبلی  که نارنجک انداز ها  در جلوی برجک نصب شده بودند در درون زره ماژولار در دو طرف  برجک به صورت نیم پنهان قرار دارند.

تانک دارای سامانه تهویه  مناسب برای بقا در یک نبرد میکروبی است ولی شاید بزرگترین امتیاز  مارک ۴ نصب سامانه ترفوی  ساخت رافائل اسرائیل بود که در سال ۲۰۱۰ روی این تانک نصب شد. تروفی که سامانه دفاع فعال است که بر اسا  تجارب نبرد در سال ۲۰۰۶ در جنوب لبنان به دست امد(جنگ ۳۳ روزه)

این سامانه یک سامانه  برای مقابله با موشک ها و راکتهای ضد تانک است اگرچه میتواند با مهمات های پر سرعت انرژی جنبشی نیز درگیر شود . همچنین گفته شده این سامانه توان درگیری با موشک های تاپ اتک (حمله کننده از بالا) را نیز دارد .

تروفی دارای چهار رادار اریه فازی موج میلیمتری  ام ۲۱۳۳ ساخت البیت سیستم  که در چهار  طرف برجک نصب شده است و پوشش ۳۶۰ درجه فراهم میکند و حرکت  هرگونه پرتابه را به طرف تانک را هشدار میدهد . بعد از دریافت تصویر رادار پرتاب و مشخص شدن سمت ان سامانه  دارای  دو پرتاب کننده در دو طرف برجک است که دارای گلوله های همانند شات گان می باشد  و شامل  تعداد زیادی ساچمه است.  به سرعت با محاسبه  مسیر و سمت حرکت پرتاب لوله شلیک که در موقعیت و سمت پرتاب است به طرف منطقه برگشت و تعداد زیادی  ساچمه  به طرف  پرتابه شلیک میکندو مهمات را در اسمان هدف قرار میدهد. تمام فعالیت این سیستم خودکار بود و زمان واکنش کمتر از ۲ ثانیه است. بارگذاری مهمات بعدی برای نابودی پرتابه بعدی تنها یک ثانیه زمان میبرد

رادار و پرتاب کننده سامانه تروفی

رادار و پرتاب کننده سامانه تروفی

این سامانه بر روی برخی نسخه های مارک۴ نصب  است که به انها مارک ۴ ام نیز میگویند(همه مارک ۴ ها این سامانه را ندارند). این نسخه  در سال  ۲۰۱۰ روی مارک ۴ نصب شد و اولین بار در غزه در ۱ مارس سال ۲۰۱۱ استفاده شد. در ان  روز یک حمله با یک موشک ضد تانک مالیوتکا  توسط تروفی  دفع شد،در ۲۰ مارس همان  سال و  یک اوت سال ۲۰۱۲ موفق به دفع حمله با ار پی جی ۲۹ و موشک مایلوتکا شد

در ۱۴ژوئن سال ۲۰۱۴ در غزه یک موشک کورنت را نابود کرد   و در نبرد سال ۲۰۱۴ در غزه  دست کم پنچ  بار مارک۴ را نجات داد البته در این نبرد تنها یک مارک ۴ از کنار بدنه(بخش زره محافظ سامانه تعلیق) توس ار  پی جی ۲۹ هدف قرار گرفت که البته تانک اسیب دید ولی خدمه زنده ماندند.

اگرچه گفته شده ار پی چی ۳۰  برای مقابله با تروفی ساخته شده ولی از نظر نظامی این مسئله خیلی غیر قابل باور است. طراحی این موشک بسیار ساده است. ابتدا یک راکت کوچک از لانچر جانبی پرتاب شده و با برخورد با زره‌های واکنشی این زره را از بین برده و پس از مدت کوتاهی راکت ۱۰۵ میلیمتری اصلی به بدنه تانک برخورد کرده و آن را منهدم می‌کند. در واقع  قرار است اول راکت کوچیک  سامانه تروفی را فریب دهد و بعد راکت ۱۰۵ م م پشت سر ان به تانک برخورد کند ولی دو مسئله باقی میماند اول اینکه   با در نظر گرفتن برد ۲۰۰ متری این راکت انداز فرد تیر انداز باید تا ۲۰۰ متری به  تانکی نزدیک شود  که دارای چند مسلسل برای حفاظت از خود است و مسئله دوم توان نفوذ  مهمات راکت ار پی جی ۳۰  است که تنها رقم ۶۵۰ م م انهم در صورت برخورد با زره تخت است و نه زره شیب دار مرکاوا

بر اساس شاسی شاسی مارک۴ نفربر نمر ساخته شد. نفربر زرهی سنگین نمر (Namer) از محصولات زرهی اسرائیل ، در دو نمونه ساخته شده که نمونه اول بر اساس شاسی تانک مرکاوا مارک ۱ و نمونه دوم براساس شاسی تانک مرکاوا مارک ۴ است. این نفربر با نصب جایگاه های تسلیحاتی مناسب از قابلیت تبدیل به یک خودروی رزمی پیاده نظام (IFV) تمام عیار برخوردار است. نفربر سنگین نمر از بالاترین سطح حفاظت زرهی در میان نفربرها برخوردار است و قابلیت دفع گلوله های کالیبر ۱۲۰ و ۱۲۵ میلیمتری تانک ها از بخش جلویی را دارد.

تجارب عملیاتی

اولین حضور نظامی مرکاوا در سال ۱۹۸۲ در جریان حمله به لبنان و اشغال این کشور توسط اسرائیل بود. در این نبرد نسخه مارک۱ مرکاوا با یگانها زرهی ارتش سوریه در لبنان درگیر شد . در مرحله اول  در جریان پیش روی به طرف بیروت چند تانک تی ۶۲ در مقابل مرکوا قرار گرفتند که نابود شدند ولی در دره بقا درگیر زرهی بزرگی اتفاق افتاد که بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ تانک سوری از انواع تی ۵۵، تی ۶۲ و تی ۷۲ توسط اسرائیل از بین رفت که بیشتر توسط موشک های تاو از بین رفتند  زیرا اسرائیل برتری هوایی را به دست گرفت و بالگردهای دیفندر و کبرا با موشک تاو  و جنگنده های فانتوم با موشک ماوریک توانستند  نیروی زرهی سوریه را قلع قمع کنند. در ان زمان اسرائیل کمتر از ۳۰۰ تی ۷۲ داشت که از نسخه اولیه اورال بودند که چند فروند در درگیر با مرکاوا  از دست رفت ولی بیشتر تلفات سوریها تی ۶۲ بود. در نهایت ۳۴ مرکاوا صدمه دیدند که ۱۹ عراده از رده خارج شدند. سوریها تعداد  زیادی موشک میلان، مالیوتکا و راکت ار پی جی ۷ شلیک کردند ولی مرکاوا نشان داد در برابر ار پی جی ۷ و مایلوتکا به خوبی مقاوم  است و تنها میلان چند تلفات از مرکاوا گرفت و همچنین تعدادی از مرکاوا در بمب  باران جنگنده های سوری از دست  رفتند. برخی منابع مدعی از دست رفتند ۳ تا ۵  مرکاو در اتش تانک های سوری هستند ولی رقم دقیق مشخص نیست

تصویر یک مرکاوا مارک1 از دست رفته در جنگ سال 1982

تصویر یک مرکاوا مارک۱ از دست رفته در جنگ سال ۱۹۸۲

تجارب حضور در لبنان از جمله در جنگ شهری باعث تولید  شدن مارک ۲شد و در انتفاضه سال ۱۹۸۷ در فلسطیم مرکاوا  دوباره وارد عمل شد. در چند مورد برخورد ار پی جی ۷ از بالا به برجک(شلیک شده از بالای ساختمان در جنگ شهری)به مرکاوا خسارت وارد کرد که باعث نصب زره کامپوزیت  در بالای برجک شد. با وجود این هیچ  مرکاوای در انتفاضه اول از دست نرفت اگرچه دست کم یک ام۶۰ از بین رفته است

در انتفاضه دوم در سال ۲۰۰۲ یک مارک۳ توسط یک بمب جاده ای  با قدرت انفجار ۱۰۰ کیلوگرم تی ان تی کاملا نابود شد و چهار خدمه ان کشته شدند که این تنها تلفات مرکاوا در انتفاضه دوم بود

در ۱۲ جولای سال ۲۰۰۶ دو سرباز اسرائیلی توسط حزب الله  لبنان ربوده شد که باعث اغاز یک درگیر وسیع  و حمله به جنوب لبنان توسط اسرائیل شد. در ۲۳ ژوئیه تانک های مرکاوا اسرائیل به روستای مرزی مارون راس که حزب الله  در  ان  موضع گرفته بود حمله کرد که و درگیر شدید برای چند روز ادامه داشت. اسرائیل انتظار  تجهیز حزب الله  به تعداد زیادی موشک  ضد تانک را نداشت و از این رو بیگداربه اب زد. حزب الله  از موشک های تاو ، مالیوتکا ،کونکورس، کورنت، میتس و میلان بهره می بردند  و حملات شدید به مرکاوا های اسرائیل انجام داد

گفته شده حزب الله در این نبرد ۱۰۰۰ موشک ضد تانک و راکت  شلیک کرد که البته  همه انها را به طرف تانک های اسرائیل اتش نکرد و بر علیه پیاده نظام نیز استفاده شد  ولی در مجموع  ۵۰ تانک مرکاوا هدف  قرار گرفتند که عمدتا از نوع  مارک ۲و مارک ۳  بودند. البته گفته شده تنها ۴۵% از مرکاوا های هدف قرار گرفته توسط موشک های ضد تانک بوده اند(برخی منابع ۵۱ %)از این میان ۲۱ تانک که ۱۵ عراده توسط موشک ضد تانک (عمدتا کورنت) و ۶ عراده توسط بمب کنار جاده ای هدف قرار گرفتند   از خدمت خارج شده و یا به نفربر تبدیل شدند   که هشت  و یا پنچ فروند کامل نابود شدند . در این نبرد  ۱۵ خدمه تانک  کشته شدند  که البته ۱۵ سرباز درون تانک نیز در لیست کشته شدگان هستند   ولی ما بقی تانکها صدم دید تعمیر و به خدمت برگشتند (بعد از پایان درگیری). از قرار معلوم یک مارک۴ بر اثر اصابت بمب کناره جاده ای  به شدت صدمه دیده ولی از چهار خدمه و سه سرباز داخل ان تنها یک نفر کشته شده است و یک مارک۴ دیگز نیز بر اثر موشک کورنت اسیب دیده است

تصویر از برخورد یک موشک ضد تانک به جلوی برجک مارک3.. سوراخ خرج گود مشخص است ولی تانک حمله را دفع کرده است

تصویر از برخورد یک موشک ضد تانک به جلوی برجک مارک۳٫٫ سوراخ خرج گود مشخص است ولی تانک حمله را دفع کرده است

بعد از جنگ مطالعات   بسیار انجام شد که چرا این اتفاق  افتاد. در بررسی مشخص شد که در مرحله اول عدم پیش بینی  درست سرویس اطلاعاتی ارتش اسرائیل از توان ضد تانک حزب الله باعث این شد که فرماندهان اسرائیل بدون هیچ احتیاطی  با خیال راحت مرکاوا را راهی جنوب لبنان کنند، در مرحله دوم استفاده از تانک در یک منطقه کوهستانی جای  که  فرمانده تانک دید مستقیم کم داشت  و به دلیل عوارض  بسیار و پستی بلندها برد دید ان محدود شده بود و نمیتوانست   نیروی ها حزب الله را ببیند(که بازهم به دلیل عدم توجه به خطر موشک های حزب الله بود). در نزدیکی مارون راس جای کمی برای مانور تانکها بود و انها در کنار هم به صورت فشرده حرکت میکردند زیرا در منطقه کوهستانی تنها راه های مشخصی برای حرکت تانک ها وجود دارد  و دست  کم در یک نوبت حمله انها جای فرار هم نداشتند. در واقع به جرات  میتوان گفت هر ارتشی در ان وضعیت از هر تانکی در ان منطقه بهره می برد  نتیجه ای جز این نداشت. مسئله بعد که در گزارش ارتش اسرائیل به ان اشاره شده بود دست  بالا گرفتن توان مقاومت زره مرکاوا بود. تا انجای که در تمامی گزارشات قبلی حتی نسخه مارک۲ برای مقابله با تهدید موشک های حزب الله کافی   دانسته شده بود. البته این مسئله را نباید  نادید گرفت که دو موشک هدایت لیزری مدرن روسی کورنت و میتس  بیشتری تلفات را از اسرائیل ها گرفت و موشکهای چون تاو و مالیوتکا  و کنکورس و یا ار پی جی۲۹ صدمه وارد نکردند  که باز به  بی اطلاعی  از دریافت  این گونه سلاح توسط حزب الله بر میگشت

در نهایت گذارش امده که تلفات زرهی اسرائیل ۱٫۵ برابر کمتر از نبرد یوم الکیپور و ۱ برابر کمتر از جنگ سال ۱۹۸۲ بود و همچنان تحمل ده ها  موشک از سوی  مرکاوا ها و تنها از  دست رفتن ۱۵ خدمه نشان دهنده  کارایی بالای مرکاوا بود ولی اسرائیلها درس های بسیار از این نبرد گرفتند تا با ساخت سامانه تروفی دست کم بیش از ۱۲ بار مرکاوا را از دست حملات موشکی و راکتی نجات دهند

تا کنون ۳۶۰ عراده مرکاوا مارک۴ تولید شده و احتمالا ۳۰۰ عراده دیگر نیز تولید خواهد شد

مرکاوا تانک پیشرفته است  و اگر قرار باشد از نظر نظامی و فنی به ان نگاه کرد(نه  با دید تعصبی) میتوان از ان و عملکرد ان درس های بسیار گرفت

یک مرکوا مارک3 بر اثر انفجار یک بمب کنار جاده ای کاملا نابود شده است

یک مرکوا مارک۳ بر اثر انفجار یک بمب کنار جاده ای کاملا نابود شده است

برخورد کورنت به مرکاوا مارک4 در سال 2006. تانک اسیب دید ولی بعد تعمیر شد و به خدمت برگشت

برخورد کورنت به مرکاوا مارک۴ در سال ۲۰۰۶٫ تانک اسیب دید ولی بعد تعمیر شد و به خدمت برگشت

نمر ... نفربری بر اساس شاسی مارک4

نمر … نفربری بر اساس شاسی مارک۴

مشخصات مدلهای مختلف مرکاوا
مدل مارک۱ مارک۲ مارک۳ مارک۴
سال ورود به خدمت ۱۹۷۹ ۱۹۸۳ ۱۹۹۰ ۲۰۰۴
سال تولید ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۳ ۱۹۸۲تا ۱۹۸۹ ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۲ ۲۰۰۳ تاکنون
تعداد تولید شده ۲۵۰ عراده ۵۸۰ عراده ۷۸۰ عراده در مجموع ۶۶۰ عراده تولید خواهد شد
وزن ۶۳ تن ۶۵ تن
طول ۸٫۳ متر ۹٫۰۴ متر
ارتفاع ۲٫۶ متر ۲٫۶۶ متر
خدمه چهار نفر
سلاح اصلی توپ ۱۰۵ م م خان دار ام ۶۸ با ۶۳ گلوله  توپ ۱۲۰ م م بدون خان با ۴۶ گلوله  توپ ۱۲۰ م م بدون خان با ۴۸ گلوله
سلاح فرعی ۲ تا ۳ مسلسل ۷٫۶۲ م م.. یک خمپاره انداز بیرونی ۶۰ م م و ۱۲ نارنجک انداز دود زا ۲ تا ۳ مسلسل ۷٫۶۲ م م.. یک خمپاره انداز درونی  ۶۰ م م و ۱۲ نارنجک انداز دود زا ۳ مسلسل ۷٫۶۲ م م و یا یک خمپاره انداز درونی  ۶۰ م م و ۱۲ نارنجک انداز دود زا ۳ مسلسل ۷٫۶۲ م م و یا یک مسلسل ۱۲٫۷ م م روی لوله یک خمپاره انداز درونی  ۶۰ م م و ۱۲ نارنجک انداز دود زا
موتور یک موتوز دیزل ۱۲ سیلندر ۹۰۸ اسب بخاری یک موتور دیزل ۱۲ سیلندر ۱۲۰۰ اسب بخاری یک موتور دیزل ۱۲ سیلندر ۱۵۰۰ اسب بخاری
رانش به وزن ۱۴٫۵ اسب بخار بر تن ۱۸٫ اسب بخار بر تن ۲۳ اسب بخار بر تن
سوخت ۱۰۰۰ لیتر ۱۴۰۰ لیتر
برد ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر ۵۰۰ کیلومتر
سرعت جاده ۵۰ کیلومتر بر ساعت ۶۰ کیلومتر بر ساعت ۶۴ کیلومتر بر ساعت

گرداوری: عبدالحمید تارخ

منابع:

http://defense-update.com/directory/merkava4.htm

http://mapsys.info/62664/battle-tank-merkava-mk-4/

http://www.army-technology.com/projects/merkava4/

http://www.tanks-encyclopedia.com/modern/israel/Merkava.php

http://en.wikipedia.org/wiki/Merkava

121+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.