تاریخچه:

سامانه پدافندی پانتسیراِس-۱ که در گزارش‌های ناتو از آن به نام سام-۲۲ یاد می‌شود، یک موشک زمین به هواست که می‌تواند سد محکم پدافندی را در برابر جنگنده‌هایی که در ارتفاع میانی آسمان پرواز می کنند، ایجاد کنند. این سامانه همچنین لقب گِرِی‌هوند به معنی سگ شکاری را لقب می‌کشد. پانتسیراِس-۱ در اصل یک طرح ارتقایافته از سامانه پدافندی  سام-۱۹ است که پس از فروپاشی شوروی سابق توسط کشور روسیه طراحی و ساخته شد. این سامانه از آخرین فناوری‌های موجود نظیر رادارهای آرایه فازی برای کشف و انهدام اهداف استفاده می‌کند.

یک سامانه پدافندی پانتسیر در نمایشگاه نظامی

یک سامانه پدافندی پانتسیر در نمایشگاه نظامی

سامانه پدافندی سام-۲۲

نوع: سامانه قابل حمل و نقل پدافندی سام

سازنده: روسیه

ورود به خدمت: سال ۲۰۰۳ میلادی

شرکت سازنده: کارخانه طراحی KBP

شروع به ساخت:  سال ۱۹۹۴ میلادی

قیمت: ۱۳ میلیون دلار برای هر سامانه (در نمونه‌های صادراتی)

نمونه آزمایشی: Pantsir-S

نمونه‌های عملیاتی : Pantsir-S1,Pantsir-S1-O,Pantsir-S1E

خدمه: ۳ نفر

موشک‌ها : از مدل ۵۷E6 یا  ۵۷E6-E

توپ‌ها: دو توپ خودکار هوشمند دو لول ۳۰ میلی‌متری از نوع ۲A38M

تانگوسکا

یک سامانه تانگوسکا, مدل قدیمی تر پانتسیر

این سامانه پدافندی قادر است اهداف را در ارتفاعات میانی و پایین آسمان کشف و منهدم سازد. سام-۲۲ می‌تواند توسط یک کامیون مخصوص حمل شود یا اینکه به صورت ثابت در یک موضع قرار گیرد. هر سامانه به دو الی سه خدمه احتیاج دارد و شامل چند توپ ضدهوائی خودکار به‌همراه موشک‌های زمین به هوا برای انهدام جنگنده‌های متجاوز و همچنین رادارهایی با قابلیت ردیابی هدف به‌صورت فرمان رادیویی یا نوری هستند. سامانه پانسیر به منظور حفاظت از شهرها و همچنین مناطق نظامی توسعه یافته است.

سام-۲۲، بنابر ادعای سازندگان آن، توانایی‌های جالبی دارد. این سامانه پدافندی قادر است اجسام پرنده را با سطح مقطع راداری دو الی سه سانتی‌مترمربع و با سرعت ۱۳۰۰ متربرثانیه براحتی تشخیص داده و هر پرنده‌ای را تا شعاع ۲۰۰۰۰ متری و ارتفاع ۱۵۰۰۰ تهدید کند. پانتسیراِس-۱ برای هر پرنده‌ای اعم از بالگردها، هواپیماها، اجسام ناشناخته و حتی موشک‌های کروز همواره تهدید به‌شمار می‌آید و روس‌ها مدعی هستند این سامانه پدافندی بتواند در برابر هواپیماهای پنهانکار نیز خودنمایی کند. نمونه دریایی سامانه پانتسیر در ناو آدمیرال کوزنِتسوف روسیه نیز به کار گرفته شده است.

توسعه این سامانه از سال ۱۹۹۰ میلادی تحت نام پانتسیراِس برای جایگزینی آن با سامانه‌های قدیمی‌تر نظیر سام-۱۹ یا تانگوسکا شروع شد و در نهایت نمونه آزمایشی آن در سال ۱۹۹۴ میلادی ساخته شد و در نمایشگاه ماکس سال ۱۹۹۵ رونمایی شد، اما توسعه آن به دلیل مشکلات اقتصادی روسیه تا مدتی متوقف شد تا در نهایت در سال ۲۰۰۰ میلادی با سرمایه‌گذاری امارات متحده عربی برروی این طرح، سامانه پانتسیراِس-۱ ساخته شد. البته تحویل آن به امارات متحده عربی به‌دلیل انجام برخی اصلاحات برای مدتی به تاخیر افتاد.

گفته می‌شود این سامانه با دو رادار جدید و با افزایش شعاع عملیاتی بروز شده است به طوری که این رادارها به سامانه این قابلیت را می دهند تا اهداف بیشتری را در آسمان کشف کرده و حتی اهداف زمینی را زیر نظر بگیرد، همچنین سامانه تشخیص پرنده‌های دوست از دشمن (آی‌اِف‌اِف) نیز به آن اضافه شده است. در داخل سامانه نیز نمایشگرهای قدیمی لامپی جای خود را به نمایشگرهای چندکاره پلاسما داده‌اند و رایانه‌ای قدرتمندتر نیز به‌منظور افزایش سرعت واکنش، جایگزین سامانه‌های قبلی شده است. در آخرین به روزرسانی‌های صورت‌گرفته نیز موشک‌های قدیمی از نوع ۵۷ئی۶ با موشک‌های جدیدتراز نوع ۵۷ئی۶-ئی تعویض شدند و همچنین توپ‌ها که از نوع ۲اِی۷۲  بودند با توپ‌های جدیدتر از نوع ۲اِی۳۸اِم تعویض شدند.

این سامانه پدافندی در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ در مناطق مختلف روسیه مورد آزمایش قرار گرفت که به گفته منابع روسی از اکثر آن‌ها سربلند بیرون آمد. قرار است آزمایش‌های بیشتری در امارات متحده عربی نیز انجام شود.

پانتسیر اس1

پانتسیر اس۱ یکی از قدرتمندترین سامانه های برد کوتاه جهان به شمار می رود

سامانه پانتسیراِس۱ می‌تواند با چند جنگنده به‌طور همزمان درگیر شده و با ترکیبی از موشک‌ها و توپ‌های خود، آتش پدافندی پیوسته‌ای را به‌وجود آورد که هر پرنده‌ای را درارتفاع ۵ تا ۱۰۰۰۰ متری و همچنین از شعاع ۲۰۰ تا ۲۰۰۰۰ متری تهدید کند. این سامانه در عین اینکه می‌تواند به‌صورت مستقل عمل نماید، قادر است با انواع سامانه‌های پدافند هوایی روسی نیز به‌صورت شبکه‌ای عمل نماید.

اولین نمونه آزمایشی سام-۲۲ در سال ۱۹۹۴ میلادی با نام پانتسیراِس بر روی کامیون  اورال-۵۳۲۳ سوار شد و نمونه‌های بعدی و ارتقایافته با نام پانتسیراِس-۱ بر روی کامیون‌های کاماز-۶۵۶۰ سوار شدند، البته پانتسیرهای امارات متحده عربی برروی کامیون‌های آلمانی مان-اِس‌اِکس جای گرفتند. این سامانه می‌تواند بر روی کامیون‌های دیگر نظیر اِم‌زِد‌کِی تی-۷۹۳۰ و برخی کامیون‌های بلاروسی نیز قرار گیرد. البته در کامیون‌های حمل‌کننده این سامانه پدافندی باید از شاسی‌های خاصی استفاده شود تا توپ ۳۰ میلی‌متری به‌خوبی بتواند وظیفه خود را انجام دهد.

تسلیحات:

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، این سامانه می‌تواند از موشک‌های سوخت جامد با هدایت رادیویی ۵۷ئی۶ یا ۵۷ئی۶-ئی استفاده کند. هر سامانه پانتسیر قابلیت حمل ۱۲ تیر موشک را دارد. موشک‌ها به دو گروه شش‌تایی تقسیم شده و در دوطرف سامانه جاسازی شده‌اند. مرحله اول موشک این سامانه بوستر است که می‌تواند پس از شلیک، طی ۲ ثانیه شتاب فوق‌العاده‌ای به موشک دهد. این موشک‌ها از سرجنگی انفجاری قدرتمندی بهره می‌برند. مواد استفاده شده در این سرجنگی پس از انفجار، موشک را به چند صد ترکش تبدیل کرده که باعث می شوند بیشترین آسیب در محدوده مشخصی ایجاد شود. یکی از جالب‌ترین نکات این موشک حسگرهای غیرفعال چند بانده آن هستند که برای پیدا کردن هدف‌هایی که نیاز به دقت بالایی دارند، قابلیت متصل شدن به رادارهای زمینی را نیز دارند. اغلب برای اطمینان بیشتر از انهدام هدف، به‌سمت هر هدف دو موشک شلیک می‌شود. طبق آخرین شبیه‌سازی‌های انجام شده بخت موفقیت انهدام هدف هر موشک بین ۷۵ الی ۹۰ درصد پیش‌بینی می‌شود. هرکدام از موشک‌ها نیز تقریباً تا ۱۵ سال عمر مفید دارد. سامانه سام-۲۲ می‌‌تواند در حال حرکت نیز اقدام به شلیک موشک کند.

پانتسیر در حال شلیک موشک

پانتسیر در حال شلیک موشک

موشک ۵۷E6نوع: موشک زمین به هوامدل‌ها: ۵۷E6, 57E6-E, ۵۷E6Yوزن: ۹۰ کیلوگرمطول: ۳ متر

قطر: ۲۰ سانتی‌متر

سرجنگی: انفجاری – ترکشی

وزن سرجنگی: ۲۰ کیلوگرم

نیروی محرکه: سوخت جامد

شعاع عملیاتی: ۲۰ کیلومتر

سقف پروازی: ۱۵۰۰۰ متر

زمان شتاب‌گیری اولیه: ۲ ثانیه

سرعت: ۱۳۰۰ متربرثانیه

دو توپ دو لول خودکار هوشمند ۳۰ میلی‌متری از نوع  ۲اِی۳۸اِم با نواخت ۷۰۰ تیر در دقیقه می‌توانند در کنار موشک‌های مذکور، می‌توانند پوشش پدافندی مناسبی را در محدوده ارتفاع پست و متوسط به‌وجود آورند. سامانه توپ به عنوان پشتیبان موشک‌ها عمل می‌کند.

نوع تسلیحات و مهمات می‌توانند بنابر نوع هدف توسط خدمه سامانه انتخاب شوند. هرکدام از تیرها حداقل می‌توانند تا شعاع چهار کیلومتری در آسمان به راه خود ادامه دهند، ولی تیرها در ارتفاعات پایین‌تر اثر بیشتری داشته و عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند.

باید به این نکته توجه کرد که تسلیحات مورد استفاده شده در پانتسیر برای این توسعه یافته اند که در حداقل زمان، بیشترین مسافت را طی کنند، برای مثال موشک های این سامانه می توانند با سرعتی بیش از ۹۶۰ متر بر ثانیه حرکت کنند، و همچنین توپهای بهینه سازی شده این سامانه ، می توانند ۱۹۵۰ الی ۲۵۰۰ تیر در دقیقه شلیک کنند. پس می توان نتیجه گرفت این که این سامانه بیشتر به این منظور طراحی شده است تا در برابر پرنده هایی که در ارتفاعات کم با سرعت بالایی به حرکت خود ادامه می دهند، سریعترین واکنش را نشان دهد، از طرفی لازم به ذکر است که این سامانه توانایی این را دارد که با اهدافی در سطح های بالاتر در آسمان نظیر هواپیماها ، پهپادها، موشک های سطح به سطح همانند موشک های بالستیک نیز مقابله کند.

پانتسیر اس یک در حال رزم

پانتسیر اس یک در حال رزم

تجهیزات دیگر:

برای عملکرد بهتر، سامانه باید در یک موضع ثابت به‌وسیله جک، مستقر شود. کامیون کاماز-۶۵۶۰ که توانایی حمل سامانه را دارد می‌تواند برای مستقر شدن از چهار جک هیدرولیک استفاده کند، اما همان‌طور که اشاره شد پانتسیر در حال حرکت نیز می‌تواند به عملیات بپردازد.

سامانه کنترل آتش پانتسیر شامل رادار مخصوص کشف هدف و رادار دو موج مخصوص هدایت موشک تا هدف است. نوع صادراتی این رادار به ۱آراِس۲-۱ئی موسوم است. این رادار از محدوده فرکانسی یواِچ‌اِف و ئی‌اِچ‌اِف برای کشف هدف استفاده می‌کند. رادار پانتسیر قادر است اهداف را از فاصله ۳۲ الی ۳۶ کیلومتری کشف کرده و سپس از فاصله ۲۴ الی ۲۸ کیلومتری با اهدافی با سطح راداری دو متر مربع اقدام به درگیری مؤثر کند. رادارهای این سامانه به‌طور همزمان موقعیت موشک پرتاب‌شده و هدف را زیر نظر دارند.

همانند رادار، سامانه کنترل آتش نیز دارای یک کانال الکترواپتیکی به همراه یک حرارت‌یاب فروسرخ است که به یافتن اهداف کمک می کند. این سامانه می‌تواند با پردازش سیگنال‌های دیجیتالی به کشف و انهدام هدف کمک شایانی کند. البته نمونه‌های ساده‌تری از سامانه پانتسیر که به‌نسبت قیمت پایین‌تری دارند و جهت صادرات آماده شده‌اند، تنها از سامانه کنترل آتش الکترواپتیکی استفاده می‌کنند.

این دو سامانه مستقل (رادار و کنترل آتش الکترواپتیکی) سامانه پانتسیراِس۱ را قادر می‌سازند به‌طور همزمان به دو هدف مجزا حمله کند، به‌طوری که سام-۲۲ می‌تواند در هر دقیقه با بیش از ۱۰ هدف مجزا درگیر شود. این سامانه می‌تواند حداکثر چهار موشک را به‌طور همزمان با کمک سامانه ارتباط رادیویی به سمت هدف هدایت کند.

همانطور که در بالا اشاره شد، سام-۲۲ یک مدل ارتقا یافته از سامانه سام-۱۹ است.با انجام بهینه سازی های صورت گرفته بر روی رادارهای سام-۱۹رادارهای پانتسیر قادر هستند تا با رادارهای آرایه فازی خود ارتفاعی به اندازه ۰ الی ۶۰ درجه را پوشش داده و محدوده ای به اندازه ۵۰ کیلومتر را در رادارهای خود کنترل کنند، این رادارها قادر هستند تا با اسکن ۳۶۰ درجه ای آسمان در طی ۲ الی ۴ ثانیه، آخرین تغییرات در آسمان را به اپراتور گزارش دهد، در واقع می توان گفت پانتسیر ۱۵ الی ۳۰ بار در دقیقه می تواند یک دایره به شعاع ۶۰ کیلومتر را اسکن کند. رادارهای این سامانه پدافندی روسی قادر هستند تا اهدافی با سطح راداری ۱ متر مربع را از ۴۷ کیلومتری و همچنین اهدافی با سطح راداری ۰٫۱ متر مربع را نیز از فاصله ۲۶ تشخیص دهد.

Pantsir-S-1

Pantsir-S-1

رادارها:

نوع: رادار آرایه فازی

زاویه پوشش: ۳۶۰ درجه

شعاع پوشش: حداقل ۳۲ و حداکثر ۳۶ کیلومتر

باند فرکانسی: یواِچ‌اِف

رادار رهگیری:

نوع: رادار آرایه فازی

زاویه ردیابی : مخروطی به زاویه +/-۴۵ درجه

شعاع ردیابی : حداقل ۲۴ و حداکثر ۲۸ کیلومتر

حداکثر تعداد اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان ردیابی شوند: ۲۰ هدف

حداکثر تعداد اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان منهدم شوند: ۳ هدف

حداکثر موشک‌هایی که می‌توانند به‌طور همزمان به‌صورت رادیویی هدایت‌شوند: ۴ فروند

باند فرکانسی: ئی‌اِچ‌اِف

سامانه تشخیص دوست از دشمن (IFF): می‌تواند جداگانه یا یکپارچه باشد (بنا به‌درخواست مشتری)

سیستم اپتو الکترونیکی:

کارایی : تشخیص، شناسایی و ردیابی خودکار اهداف هوایی و زمینی

طیف: استفاده از اشعه مادون قرمز ۳ الی ۵ میکرومتر

طیف حسگر غیرفعال موشک: اشعه مادون قرمز، ۹/۰ الی ۸/۰ میکرومتر

حداکثر اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان ردیابی شوند: ۱ هدف

حداکثر اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان منهدم شوند: ۱ هدف

حداکثر اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان موقعیت‌یابی شوند: ۱ عدد

کل سامانه پدافندی:

حداکثر اهدافی که می‌توانند به‌طور همزمان منهدم شوند : ۴ هدف ( ۳ عدد توسط رادار و ۱ عدد توسط سامانه الکترواپتیکی)

حداکثر اهدافی که درهر دقیقه رهگیری و منهدم می شوند: ۱۰ هدف

خدمه: ۱ الی ۲ نفر برای کنترل سامانه پدافندی و ۱ خدمه به‌عنوان راننده

زمان واکنش: ۴ الی ۶ ثانیه (از موقع تشخیص هدف تا زمان شلیک)

پانتسیر قادر است که علاوه بر مقابله با اهداف هوایی با اهداف زمینی نیز مقابله کند، این به این منظور است که این سامانه قادر است تا همزمان با مقابله با اهداف ردیابی شده در آسمان، نیروی های پیاده و یا نظامی که این آن را تهدید می کنند را نیز نابود کند. از قابلیت های دیگر در این سامانه می توان به پایداری بالا در مقابله با جمینگ ها و همچنین موشک های ضد رادار اشاره کرد، از ویژگی دیگر این سامانه می توان به مقابله آن با انواع تسلیحات همانند موشک های ماوریک، بمب های هدایت شونده و موشک های توماهاوک اشاره کرد. همانطور که گفته شد این سامانه توانایی این را دارد تا در هر موقعه ای از شبانه روز و همچنین در هر شرایط آب و هوایی به کار خود ادامه داده، و به گفته منابع مختلف می تواند یک سامانه مطمئن باشد.

همانطور که اطلاع دارید سامانه پانتسیر نوع ارتقا یافته سامانه قدیمی تر تانگوسکا (سام-۱۹) می باشد و نکته ای که در رابطه با سامانه های جدید روسی قابل تامل است, توجه به شعاع قابل درگیری سامانه و مقابله موثرتر با هواگردها در بردهای بیشتر است و همانطور که در بالا گفته شد در پانتسیر توجه ویژه ای به موشک های سامانه و ارتقای آن شده است. این بروزرسانی مشابه را می توانیم در بروزرسانی سامانه های قدیمی تر دیگری نظیر ارتقای سامانه پدافندی شیلکا مشاهده کنیم که در نسخه ام-۴ مجهز به چهار فروند موشک ایگلا برای افزایش برد درگیری شده است. علاوه بر این نکته در سامانه های مشابه توجه ویژه ای به مقابله همزمان با هواگردها و تهدیدات بر روی زمین (نظیر پیاده نظام و یا نیروی زرهی) با تجهیز سامانه ها به نارنجک های دودزا و همچینین سامانه های هشداردهنده قفل لیزری شده است که در بقاپذیری این نوع سامانه ها در صحنه نبرد اهمیت ویژه ای دارند.

پانتسیراِس-۱ تا به حال به کشورهایی نظیر اردن، الجزایر، سوریه و امارات متحده عربی صادر شده است. کشور اردن در سال ۲۰۰۷ به خرید این سامانه علاقه نشان داد و تعداد ۵۰ الی ۷۵ سامانه سام-۲۲ سفارش داد. سوریه نیز در سال ۲۰۰۶ حدود ۳۶ الی ۵۰ سامانه پانتسیر را از روسیه خریداری کرد و قراردادی به ارزش ۱ میلیارد دلار بین دو کشور بسته شد. الجزایر نیز در همین سال قرارداد نظامی بزرگی با روسیه به ارزش هشت میلیارد دلار امضا کرد که در فهرست تجهیزات خریداری شده سامانه پانتسیر نیز به چشم می‌خورد. امارات متحده عربی نیز مشتاق‌ترین خواهان این سامانه بود و همان‌طور که گفته شد، شروع دوباره پروژه سام-۲۲ با کمک مالی این کشور در سال ۲۰۰۰ صورت گرفت. این کشور تعداد ۵۰ عدد از این سامانه را سفارش داد که تا پایان سال ۲۰۱۰ حدود ۲۸ سامانه را دریافت کرد.

 گردآوری و ترجمه : مهدی زمانی

53+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:                        
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.