در اواخر دهه ۱۹۶۰ نیروی هوایی امریکا برنامه  ای برای ساخت یک بمب افکن  مافوق صوت نفوذ  کننده در ارتفاع پایین را در دست داشت  که در نهایت منجر به ساخت  بمب افکن ب۱ لنسر شد. ولی  ب۱ لنسر تا عملیاتی شدن راه درازی داشت . در سال ۱۹۷۴ اولین پروازش انجام داد ولی برنامه در سال ۱۹۷۷ لغو شد و تا سال ۱۹۸۱ زمانی که ریگان به کاخ سفید امد این طرح دوباره احیا نشد .

هدف از ساخت ب۱ این بود که  دیگر عصر  نفوذ در  ارتفاع بالا به خاک شوروی تمام شده بود و بمب افکن ب۵۲  نیز توان پرواز در ارتفاع پایین را به خوبی پرنده ای چون اف۱۱۱ نداشت.  در سال ۱۹۷۲ نیروی هوایی برای بمب افکن  جدید خود که در حال طراحی بود(یعنی ب۱)  نیاز به یک موشک کروز اتمی بود . موشک جدید با نام ای جی ام ۸۶ الکام در سال ۱۹۷۶  تست شد . در همان سال در یک تست بدون مشکل با رسیدن به  به چهار محل  تایین  شده برای  ان بر روی نقشه طی ۳۰ دقیقه دست یافت  و نیروی هوایی یک سال بعد خواهان تولید ان شد. نسخه که در تست شرکت داشت ای جی ام ۸۶ ای بود ولی نسخه تولید ای جی ام ۸۶ بی نام گرفت (AGM-86B). با وجود این تا سال ۱۹۸۰ تولید اغاز نشد زیرا نیروی هوایی میخواست الکام با موشک  جدید بی جی ام ۱۰۹ تاماهاوک که برای شلیک از ناو های جنگی و لانچر زمینی  ساخته شده بود و یک نسخه هواپرتابش نیز تست شده بود  رقابت کند. در نهایت بعد از چند پرتاب الکام برای پرتاب از بمب افکن ب۵۲ مورد پذیرش قرار گرفت و برنامه تاماهاوک  هواپرتاب لغو شد

در اواخر دهه ۱۹۷۰ زمانی که الکام  انتخاب شد طرح ب۱ای لنسر لغو شد. دلیل لغو ان این بود که ب۱ برای نقش اتمی  ساخته شده بود ولی از دید بسیاری  ها الکان میتوانست جای یک ب۱ را بگیرد . از دید کنکره قیمت یک ب۱ معادل ۱۰۰ الکام بود و شما میتوانستید  الکام بخرید و از ب۵۲ شلیک کند و ۱۰۰ البته احتمال نفوذ یک الکام به دفاعی هوایی مسکو بسیار بیشتر از یک ب۱ لنسر بود. با لغو برنامه ب۱ لنسر در سال ۱۹۷۸ ، الکان از ب۵۲ پرتاب شد و حتی وقتی دوباره برنامه ب۱ احیا شد و به تولید رسید هرگز الکام از ب۱ پرتاب  نشد. یک ب۵۲ میتواند تا ۲۰ موشک کروز الکام ویا نسخه متعارف ان کلکوم را در دهلیز داخلی ویا جایگاه زیر بال حمل کند

ای جی ام ۸۶ بی الکام موشکی  است کروز با قابلیت  پرواز در ارتفاع پایین که دارای موتور توربوفن ولیامز اینترنال اف۱۰۷ است. این موتور ۶۰۰ پاوند رانش فراهم میکند و بر روی موشک تاماهاوک نیز نصب است.موتور  در انتهای موشک نصب است و ورودی هوایی ان بر روی بدنه قرار دارد و سوخت در جلوی بخش موتور در میانه بدنه قرار میگیرد.سرعت  پرواز موشک ۸۹۰ کیلومتر بر ساعت می رسد .

ای جی ام 86 بی الکام نسخه اتمی

ای جی ام ۸۶ بی الکام نسخه اتمی

موشک ۶٫۳ متر طول  دارید و بردش در نسخه بی به ۲۴۰۰ کیلومتر میرسید . سامانه هدایت  نسخه بی  ترکیبی از اینرسی و ترکام است.سامانه هدایت ترکام سیستم ناوبری TERCOM یا TERrain Contour Matching از نقشه ی عوارض زمینی مسیر که در کامپیوتر پروازی موشک کروز ذخیره شده است ، برای ناوبری استفاده میکند. سیستم ترکام به میزان قابل ملاحظه ای دقت هدفگیری موشکهای کروز را نسبت به استفاده تنها از ناوبری اینرسی بهبود میبخشد. ضمناً با استفاده از این سیستم ، موشک میتواند در ارتاف کمتری نسب به سطح زمین پرواز کند که به خودی خود باعث میشود احتمال ردیابی موشک بوسیله رادار پدآفند به میزان قابل ملاحظه ای کاهش یابد.

سیستم ترکام معمولاً در کنار سیستم ناوبری اینرسی یا INS استفاده میشود که به این روش هدایت و ناوبری TAINS یا Tercom Aided Inertial Navigation System میگوییند. ناوبری این سیستم بدین صورت است که INS اطلاعات تقریبی مورد نیاز ناوبری را تامین و اطلاعات دقیق تر بر اساس ترکام تامین میشوند. بدین صورت که با استفاده از اطلاعات سیستم ناوبری اینرسی ، موشک در مسیر تقریبی و با دقت کم قرار گرفته و سپس با استفاده از سیستم ترکام روی مسیر دقیق قرار میگیرد. سپس با مقایسه سطح زیر موشک با داده های ذخیره شده در حاظه ی کامپیوتر آن ، موشک محل خود را اصلاح کرده و سپس محل جدید به سیستم ناوبری اینرسی پسخورد داده میشود. سیستم ترکام از نقشه های بسیار دقیقی (بطور مثال با قدرت تفکیک ۱ متر) که از حوالی مسیرش به هدف در آن ذخیره شده است استفاده میکند.

مسیر انتخابی برای موشک های کروز در سیستم ترکام دارای محدودیتهایی است. اولاً طول این مسیر نبایستی از برد موشک فرا تر رود. ثانیاً عوارض نامطلوب زمینی مانند دره های با شیب زیاد یا دامنه های کوه های مرتفع در مسیر آن نباید قرار بگیرد. تجمع نیرو های پدآفندی دشمن نیز مورد دیگری است که باید در طراحی مسیر این گونه وسایل مد نظر قرار گیرد چرا که مسیر پرواز باید تا حد امکان از این مورد پاک باشد. نقطه شروع مسیر نیز باید از یک نقطه ابتدایی معین باشد.

تهیه این مسیر و همچنین نقشه های عوارض سطح نیازمند داده های بسیار دقیق جغرافیایی است که حتی کمترین تغییرات در ارتفاع سطوح مسیر را نیز در نقشه لحاظ کنند.

دقت موشک الکام ۴۰ تا ۶۰ متر بود ولی با در نظر گرفت اینکه الکان دارای  کلاهک اتمی بود این دقت قابل قبول بود.

الکام دارای  یک کلاهک اتمی دبلیو ۸۰ بود که دارای  قدرت انفجاری ۱۵۰ کیلو تن تی ان تی است . هیچ کلاهک متعارفی روی موشک نصب نمی شود . تا سال ۱۹۸۶ در مجموع ۱۷۱۵ فروند الکان اتمی ساخته شد که توسط ب۵۲ پرتاب میشد

ای جی ام 86 سی کلوک در حال پرتاب از 52

ای جی ام ۸۶ سی کلوک در حال پرتاب از ۵۲

در سال۱۹۸۶ نیروی هوایی دست به تبدیل تعداد محدود ای جی ام ۸۶ بی الکام به ای جی ام ۸۶ سی کلکوم کرد . این نسخه  به جای کلاهک اتمی دارای  کلاهک انفجار شدید ترکش شونده ۹۰۰ کیلوگرمی بود  و به جای استفاده  از سامانه پیچیده تراکام دارای  ترکیبی از سامانه هدایت اینرسی و جی پی اس است و از یک رادار ارتفاع  یاب بهره میبرد  و میتواند در ارتفاع ۱۵ متری زمین پرواز کند . البته موشک قابل برنامه ریز است که از مسیر های مختلف به طرف هدف حرکت کند.  همچنین با افزایش وزن کلاهک  برد موشک به ۱۱۰۰ کیلومتر کاهش یافته اگرچه می شود  موشک را با یک کلاهک ۴۵۰ کیلوگرمی به برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتری  نیز پرتاب کرد. دقت این مدل حدود ۱۵ متر است اگرچه در تست ها معمولا به دقت زیر ۷ متر دست یافت

کلکوم در سه بلوک توسعه یافت . اولین سری شامل  ۱۰۵ فروند  ای جی ام ۸۶ الکام بود که به ای جی ام ۸۶ سی کلکوم ارتقا یافتند(نسخه اتمی الکام مخفف کلمه  subsonic air-launched cruise missile و نسخه متعارف کلکوم مخفف کلمه  Conventional Air-Launched Cruise Missile نامیده میشود) و تا سال ۱۹۹۳ تحویل نیروی هوایی شدند. به این سری بلوک ۰ گفته میشود.

دسته دوم بلوک I  است که اولین نسخه تولید شده کلکوم بود . این نسخه در سال ۱۹۹۵  وارد خدمت شد  دارای یک کلاهک انفجار  مجاورتی است. این نسخه دارای یک سنسور برای انفجار در ارتفاع بالا بر روی سر هدف برای نابودی سکو های  سام است. در مجموع ۲۰۰ فروند از این نمونه تولید شد  که ۱۰۰ فروند نخست  با قیمت ۱۵۰۰۰۰ دلار و ۱۰۰ فروند دوم ۳۱۰۰۰۰ دلار  تحویل شد . همچنین ۹۵ فروند نسخه الکام به این بلوک ارتقا یافت

نسخه بلوک IA  نسخه بعدی است  که دارای گیرنده نسل سوم جی پی اس و نرم افزار  دقیق ناوبری پیشرفته تری است . این نسخه  در سال ۲۰۰۰ تحویل شد و ۱۶۳ فروند از ان ساخته شد و ۲۴ فروند الکام نیز به کلکوم ارتقا یافتند

اخرین نسخه ای جی ام ۸۶ دی بلوک ۲  است که نسخه  حمله دقیق  با دقت ۵ متر است.این نسخه دارای یک کلاهک نفوذ کننده ۵۰۰ کیلوگرمی  با   سرجنگی از جنس فلز سخت   با توان نفوذ در ۲ متر بتون مسلح است. همچنین این نسخه دارای   توان پروازی انتزاعی  بر فراز هدف است. این به معنی این است که موشک  میتواند بر فراز  هدف و  یا منطقه دیگر دست به پرواز  انتزاعی  بزند تا موقعیت حمله به هدف پیش اید.۱۹۵ تیره از این موشک ساخته شد و ۵۰ تیره الکام به کلکوم ارتقا یافتند

اولین  استفاده از کلکوم به ژانویه سال ۱۹۹۱ بر میگردد که ۸ فروند ب۵۲ برخاسته  از امریکا طی یک عملیات رفت و برگشت ۳۹ کلکوم  را به طرف اهدافی در بغداد و حومه ان شلیک کردند. این موشک ها به سمت مراکز فرمانده ای و پدافندی عراق شلیک شد و   رفت و برگشت  بمب افمنها ۳۵ ساعت طول کشید. در سپتامیر سال ۱۹۹۶ باز ۱۳ کلکوم  به طرف برخی از اهداف و پدافندی در شمال و جنوبی عراق شلیک شد و در سال ۱۹۹۸ نیز در عملیات روباه صحرا ۹۰ موشک دیگر به سوی عراق شلیک شد.

لود شش موشک کلکوم زیر بال ب52

لود شش موشک کلکوم زیر بال ب۵۲

همچنین در جریان یورش به یوگسلای دست کم ۷۲ موشک از ب ۵۲ بازهم برخاسته از امریکا شلیک شد . همچنین ۱۰۰ موشک  دیگر نیز در سال ۲۰۰۳ بر ضد عراق و در سال ۲۰۱۱ بر ضد لیبی به کار رفت

در حالی که الکام در نقش اتمی از خدمت خارج شده است  کلکوم تا سال ۲۰۲۵ در خدمت باقی خواهد ماند در اینده با کروز دوربرد مافوق صوت LRSO  جایگزین خواهد شد

مشخصات

نام AGM-86B ALCM AGM-86C CALCM AGM-86D CALCM
طول ۶٫۳ متر
قطر ۶۲۰ م م
وزن ۱۴۳۰ کیلوگرم
سرعت ۸۹۰ کیلومتر بر ساعت نامشخص مادن صوت
موتور یک موتور توربوفن اف۱۰۷ با توان  ۶۰۰ پاوند
برد ۲۴۰۰ کیلومتر ۱۱۰۰ کیلومتر با کلاهک ۹۰۰ کیلوگرمی
سیستم هدایت اینرسی و تراکم اینرسی و جی پی اس
کلاهک کلاهک اتمی ۱۵۰ کیلوتن تی ان تی ۹۰۰ کیلوگرم ۵۰۰ کیلوگرم
لانچر بمب افکن ب ۵۲

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منبع: http://fas.org/man/dod-101/sys/smart/agm-86c.htm

http://fas.org/nuke/guide/usa/bomber/alcm.htm

An air-to-air front view of a B-52G Stratofortress aircraft from the 416th bombardment Wing armed with AGM-86B air-launched cruise missiles (ALCMs).

An air-to-air front view of a B-52G Stratofortress aircraft from the 416th bombardment Wing armed with AGM-86B air-launched cruise missiles (ALCMs).

30+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    

8 دیدگاه