سامانه دفاعی ضد موشک تایپ-730

سامانه های دفاعی ضد موشک کوتاه برد در شناور های جنگی با ورود سامانه امریکای فلانکس و در پی ان چند طرح دیگر باب شد. این سامان ها در کنار سامانه های جنگ الکترونیک امید ناوها برای فرار انهدام ویا فریب موشک های ضد کشتی هستند اگرچه میتواند در برد موثر از انها علیع شناورها نیز استفاده کرد

چین تا میانه دهه 1990 فاقد هر گونه سامانه دفاعی نزدیک بود ولی توانست با کمک های خارجی و تلاش داخلی به چنین سامانه ای دست یابد در واقع چین در دهه 1980 توانست از نظر اپتیکی کمک های از شرکت فرانسوی ساژم بگیرد. این شرکت فرانسوی چند سامانه اپتیک حرارتی EX-83 را تحویل چین داد که چین با کمک این سامانه چندین سامانه مشابه را شبیه سازی کرد

در نهایت با برخی کمک های خارجی و تلاش های داخلی چین در میانه دهه 1990 توانست سامانه دفاع نزدیک تایپ 730 را توسعه دهد که از دهه بعد روی تمامی ناوهای چینی نصب شد . این سامانه اگرچه شباهت بسیار به گلکیپر هلندی دارد ولی تفاوت های اشکاری نیز دارد. البته چین سامانه روسی ای کی 630 را نیز در خدمت دارد ولی بر خلاف همیشه چینیها از نسخه روسی تقلید نکردند

هسته مرکزی تایپ 730 توپ 7 لول 30 م م بهره می برد که شبیه توپ امریکایی GAU-8/A Avenger است که روی هواپیمای ای 10 تاندربلت نصب شد و روی سامانه گلکیپر نیز مورد استفاده قرار گرفته است. چین به این توپ دسترسی نداشت ولی بدون شک ان را بر اساس ای کی 630 روسی هم نساخته زیرا توپ روسی شش لول است و از طرفی سامانه همانند گلکیپر هلندی دارای رادار و اپتیک روی خود سامانه است در حالی که ای کی 630 توسط رادار ناو هدایت می شود

توپ این سامانه بسیار شبیه توپ اونجر امریکایی است

این توپ دارای سرعت اتش 4200 گلوله بر دقیقه است که مشابه سرعت اتش گلکیپر است ولی گفته شد به دلیل کوتاه شدن عمر لوله معمولا سرعت اتش حدود 2000 تا 2200 گلوله است و بر اساس گفته چینی ها توان شلیک مهمات انفجار مجاورتی را نیز دارد. توپ دارای قابلیت چرخش 360 درچه و پوش تا زاویه 100 درچه رو به بالا را دارد. برد اتش موثر این سیستم بر ضد اهداف هوایی تا 2500 و اهداف دریایی تا 3500 متر است

سامانه دارای یک رادار در بالای سر خود از نوع TR47C است که در باند J کار میکند . برخی منابع گفته اند که این رادار از نوع ارایه فازی است که پشت یک روپوش قرار گرفته است که بر اساس گفته برخی دیگر منابع دارای 169 تا 190 گیرنده و فرستنده است ولی منبع موثقی ان را تائید نکرده است . گفته شده رادار میتواند یک هدف با سطح مقطعی 0.1 متر مربع را در برد 8 کیلومتری کشف کند ویا از 15 کیلومتری یک هدف با انداز 2 متر مربع را ولی بیشترین برد کشف ان به 20 کیلومتر نیز می رسید اگرچه برد درگیر به برد موثر توپ بر میگردد . این رادار تنها برای درگیر استفاده می شود و کشف هدف توسط رادار ناو انجام می شود و میتواند تا 48 هدف را رهگیری کند و در برابر اهدافی تا سرعت دو ماخ نیز موثر است

ترکیبی کلی این سامانه شبیه گلکیپر است. دارای رادار و اپتیک روی اتش بار کنار هم

سامانه اتش دارای دارای یک اپتیک حرارتی از نوع OFC-3 است که شامل یک دوربین دید حرارتی، یک دوربین مدار بسته و مسافت یاب لیزری است. این دوربین برای کسب هدف به شکل غیر فعال استفاده می شود و اصل فناوری ان فرانسوی و ساخت ساژم است . گفته شده این سیستم توان کشف یک موشک ضد کشتی مافوق صوت را از برد 14 کیلومتری دارد و میتواند حتی بدون رادار با استفاده از این سیستم نیز هدایت اتش کند. همچنین این سامانه اپتیکی تا توان درگیر با اهداف دریایی مانند قایق های تندرو و یا شناورهای کوچک را نیز در برد اتش میدهد

گونه‌های سیستم دفاع نقطه‌ای Type 730 چین

Type 730 (نسخه اصلی): نسخه پایه و اولیه سیستم CIWS چینی که با توپ چرخان ۷ لوله‌ای ۳۰ میلی‌متری مسلح شده و به عنوان نسل دوم سیستم‌های دفاع نقطه‌ای چین پس از AK-630 روسی شناخته می‌شود. این سیستم برای رهگیری موشک‌های ضدکشتی، هواپیماها و اهداف سطحی در فواصل نزدیک طراحی شده و روی بسیاری از شناورهای نیروی دریایی چین نصب شده است. Type 730 با نرخ آتش بالا و دقت مناسب، آخرین خط دفاعی ناوها در برابر تهدیدات هوایی محسوب می‌شود.

Type 730B: نسخه بازطراحی‌شده‌ای که از حسگرهای ردیابی هدف خارج از پایه (off-mount) استفاده می‌کند. این سیستم، پایه ۳۰ میلی‌متری را با شبکه‌ای از حسگرهای ردیابی و نظارتی خارج از پایه شامل رادار نظارتی، رادار کنترل آتش و سیستم حسگر الکترواپتیکی ادغام می‌کند. این طراحی به Type 730B اجازه می‌دهد تا مستقل از حسگرهای نصب‌شده روی خود توپ عمل کرده و انعطاف‌پذیری بیشتری در نصب روی شناورهای مختلف داشته باشد. این نسخه روی ناوچه پاکستانی PNS Saif (F253) نصب شده است. جداسازی حسگرها از پایه سلاح، امکان بهینه‌سازی موقعیت هر یک را فراهم کرده و دقت ردیابی را در شرایط مختلف افزایش می‌دهد.

Type 730C: جدیدترین نسخه که در فوریه ۲۰۱۷ رونمایی شد و ترکیبی از توپ چرخان ۷ لوله‌ای ۳۰ میلی‌متری موجود با ۶ موشک FL-3000N است. این سیستم دارای رادار ردیابی LR66 و ردیاب الکترواپتیکی OC8 است که البته به دلیل مسائل وزن و تداخل الکترومغناطیسی احتمالاً روی خود CIWS نصب نشده‌اند. این حسگرها می‌توانند دو هدف جداگانه را به‌طور همزمان ردیابی کنند (شلیک به یکی و پیگیری دیگری) و کل سیستم به رادار جست‌وجوی SR64A مجهز است. توپ این سیستم دو درام ۵۰۰ گلوله‌ای (در مجموع ۱۰۰۰ گلوله) حمل می‌کند و حالت‌های شلیک آن ۱٬۰۰۰، ۲٬۰۰۰ یا ۴٬۰۰۰ گلوله در دقیقه است.

برد مؤثر توپ Type 730: حداقل برد ۱۵۰ متر، برد رهگیری ۱٬۴۰۰ متر و برد مؤثر علیه موشک‌ها ۲٬۵۰۰ متر (با استفاده از مهمات APDS) است. برد علیه هواپیماها ۱۵۰ تا ۳٬۵۰۰ متر (با مهمات HE) و برد علیه اهداف سطحی ۵٬۰۰۰ متر (با مهمات HE) گزارش شده است. پوشش درگیری موشکی این سیستم نیز بین ۲ تا ۸ کیلومتر است که آن را قادر به مقابله با تهدیدات موشکی در فواصل متوسط نزدیک می‌کند. ترکیب توپ و موشک در Type 730C، این سیستم را به یک راه‌حل جامع برای دفاع نقطه‌ای در برابر طیف گسترده‌ای از تهدیدات هوایی و سطحی تبدیل کرده است.

سیستم دفاع نقطه‌ای تایپ- 1130 Golden Shield (سپر طلایی)

Type 1130 Golden Shield که با نام H/PJ-11 نیز شناخته می‌شود، یک سیستم سلاح نزدیک‌برد (CIWS) چینی است که به عنوان توسعه‌یافته Type 730 طراحی شده و نخستین بار روی ناو هواپیمابر لیائونینگ چین ظاهر شد. این سیستم جانشین Type 730 محسوب می‌شود و کالیبر آن همچنان ۳۰ میلی‌متر است، اما تعداد لوله‌های آن به ۱۱ لوله افزایش یافته است. نرخ آتش این سلاح بیش از ۱۰٬۰۰۰ گلوله در دقیقه گزارش شده که آن را به یکی از سریع‌ترین سیستم‌های CIWS جهان تبدیل می‌کند. این سیستم در ابتدا با ۱۰ لوله توسعه یافت، اما تولیدات بعدی با ۱۱ لوله تکمیل شدند. اگرچه گزارش‌هایی وجود دارد که موشک‌های FL-3000 می‌توانند مانند سیستم کنترل آتش به این توپ ادغام شوند، اما این کار تاکنون انجام نشده و FL-3000 به‌صورت جداگانه در پرتابگرهای اختصاصی خود روی نخستین ناو هواپیمابر چین نصب شده است. این سیستم دارای دو درام مهمات است که هر یک حاوی ۶۴۰ گلوله بوده و در مجموع ۱٬۲۸۰ گلوله را در خود جای می‌دهد.

Type 1130 به‌عنوان نسل سوم CIWS چین شناخته می‌شود که پس از نسل اول (سیستم روسی AK-630) و نسل دوم (Type 730 بومی) توسعه یافته است. تلویزیون چین گزارش داده که این سیستم قادر به رهگیری موشک‌های ضدکشتی ورودی با سرعت تا ماخ ۴ و با نرخ موفقیت ۹۶ درصد است. ناو هواپیمابر فوجیان (Type 003) چین که در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۲ به آب انداخته شد، نسخه‌ای از Type 1130 را با رادار اصلاح‌شده به نمایش گذاشت که برخی گمانه‌زنی کرده‌اند ممکن است یک رادار AESA جدید باشد. این سیستم به‌طور معمول روی ناوچه‌ها، ناوشکن‌ها و ناوهای هواپیمابر چینی نصب می‌شود و آخرین خط دفاعی در برابر موشک‌های ضدکشتی و هواپیماهای مهاجم را فراهم می‌کند. ترکیب نرخ آتش بسیار بالا، دقت مطلوب و توانایی رهگیری اهداف سریع، Type 1130 را به یکی از توانمندترین سیستم‌های CIWS جهان تبدیل کرده است.

تایپ 730 دارای یک نسخه زمین پاییه با نام LD-2000 است. این نسخه بر روی شاسی یک کامیون چرخدار هشت چرخ WS-2400 است. توپ در انتهای کامیون نصب شد و فاقد اپتیک است و تنها از رادار تایپ 347 بهره می برد که برای هدایت اتش به کار رفته و دارای برد 12 کیلومتر بر ضد هدفی با اندازه 2 متر مربع و شش کیلومتر بر ضد هدفی با اندازه 0.1 متر مربع است و البته خود کامیون از یک رادار جستجوی تایپ 347 است نیز استفاده میکند که برای کسب هدف است. توپ در این نسخه دارای 1000 گلوله در دو جعبه مهمات است . همچنین نسخه زمینی در هر سمت برجک توپ دارای سه لانچر موشک در مجموع شش موشک شامل موشک پدافندی فروسرخ TY-90 است. موشک تی وای -90 یک موشک فروسرخ کوتاه برد ساخته شده بر اساس موشک ونگاراد که یک موشک شانه پرتاب است ساخته شده . تی وای 90 دارای برد 6 کیلومتر و کلاهک 6 کیلوگرم است. نسخه زمین تایپ 730 یا همان ال دی 2000 برای صادرات در نظر گرفته شده است اگرچه به تعداد محدود نیز در خدمت ارتش چین در امده است