سامانه راکت‌انداز PHL-16
سامانه PHL-16 (که با نام PCL-191 نیز شناخته می‌شود) یک راکت‌انداز خودکششی ۸×۸ چرخ‌دار و پیشرفته با قابیلت شلیک انواع راکت و موشک تاکتیکی بالستیک است که توسط شرکت نورینکو (Norinco) توسعه یافته و از سال ۲۰۱۹ به عنوان جدیدترین و پیشرفته‌ترین راکت‌انداز سنگین ارتش آزادیبخش خلق (PLA) به خدمت گرفته شده است . این سامانه که برای جایگزینی PHL-03 قدیمی‌تر طراحی شده، با بهره‌گیری از طراحی مدولار، قابلیت شلیک طیف گسترده‌ای از راکت‌ها و موشک‌های تاکتیکی با کالیبرها و بردهای مختلف را دارد و آن را به یک سکوی آتش‌باران همه‌کاره و بسیار مؤثر تبدیل کرده است .
بارزترین ویژگی PHL-16 که آن را از نسل‌های قبلی متمایز می‌کند، استفاده از دو سلول پرتاب مدولار است که امکان بارگیری و تعویض سریع مهمات را فراهم می‌آورد. این ویژگی، زمان مورد نیاز برای بارگیری مجدد را از حدود ۳۰ دقیقه در نمونه‌های قدیمی به تنها ۵ دقیقه کاهش می‌دهد و سرعت واکنش آن را در میدان نبرد به طرز چشمگیری افزایش می‌دهد . این سامانه بر روی شاسی ۸×۸ تقویت‌شده از نوع Wanshan WS2400 سوار شده که با موتور دیزل، حداکثر سرعت ۶۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت را برای آن فراهم می‌کند و قابلیت تحرک بالا در جاده و خارج از جاده را تضمین می‌نماید .
لانچر روی یک شاسی چرخ‌دار ۸×۸ از خانواده وانشان (Wanshan) WS2400 قرار دارد که نقش تعیین‌کننده‌ای در تحرک، بقاپذیری و کارایی کلی آن ایفا می‌کند.شاسی WS2400 در اصل برای حمل موشک‌های بالستیک تاکتیکی و راکت‌اندازهای سنگین طراحی شده و در طول سال‌ها در سامانه‌هایی مانند PHL-03 و A-100 نیز به کار رفته است. این شاسی از یک موتور دیزلی توربوشارژ با قدرت بالا بهره می‌برد که توان لازم برای جابجایی یک خودروی ۴۴ تا ۴۵ تنی را در جاده‌های آسفالت و مسیرهای خاکی فراهم می‌کند. حداکثر سرعت آن در جاده حدود ۶۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت و برد عملیاتی آن با یک بار سوخت‌گیری حدود ۶۵۰ کیلومتر گزارش شده است.طراحی کابین این شاسی به صورت چهار درب، تمام‌بسته و مجهز به سیستم تهویه مطبوع است. خدمه پروازی سامانه تنها ۳ نفر هستند: یک راننده، یک فرمانده و یک اپراتور تسلیحات. این تعداد کم، ضمن کاهش بار لجستیکی، واکنش سریع‌تر را ممکن می‌سازد. علاوه بر کابین جلو، یک کابین عقب نیز برای استراحت یا حمل مهمات اضافی در نظر گرفته شده است.یکی از مزایای کلیدی شاسی WS2400، قابلیت استقرار سریع است. این خودرو می‌تواند از حالت حرکت به حالت شلیک در ۳ تا ۵ دقیقه برسد. پس از شلیک نیز به سرعت موضع خود را ترک می‌کند تا از شناسایی و حمله متقابل دشمن در امان بماند. این تاکتیک «شلیک و جابجایی» (Shoot and Scoot) برای زنده ماندن در برابر رادارهای ضدتوپخانه و پهپادهای شناسایی حیاتی است.
هر یک از دو سلول پرتاب می‌تواند بسته به نوع مأموریت، یکی از ترکیبات زیر را حمل کند :
مهمات قابل حمل سامانه PHL-16: انعطاف‌پذیری در میدان نبرد
سامانه راکت‌انداز PHL-16 با بهره‌گیری از طراحی مدولار خود، توانایی حمل و شلیک طیف گسترده‌ای از مهمات با کالیبر و بردهای مختلف را دارد. این انعطاف‌پذیری به فرماندهان اجازه می‌دهد تا بر اساس نوع مأموریت، ترکیب مناسبی از مهمات را انتخاب کرده و آن را برای اهداف گوناگون به کار گیرند.
در کالیبر ۳۰۰ میلی‌متر، PHL-16 می‌تواند راکت‌های هدایت‌شونده از نوع BRE3 (با نام تجاری «فایردراگون ۱۴۰آ») را حمل کند که هر سلول پرتابگر قادر به حمل ۵ فروند از این راکت‌ها بوده و برد مؤثر آن‌ها به حدود ۱۳۰ کیلومتر می‌رسد . این مهمات برای پشتیبانی آتش در عمق تاکتیکی و سرکوب اهداف منطقه‌ای ایده‌آل هستند.
در کالیبر ۳۷۰ میلی‌متر، مهمات اصلی، راکت‌های BRE6 (با نام تجاری «فایردراگون۲۲۰») هستند. هر سلول از سامانه PHL-16 قادر به حمل ۴ فروند از این راکت‌ها است که برد عملیاتی آن‌ها به ۲۲۰ کیلومتر افزایش می‌یابد . این راکت‌ها با دقت بالاتر و برد بیشتر، برای درگیری با اهداف با ارزش‌تر و دورتر از خط مقدم مناسب هستند.
مرگبارترین و دوربردترین مهمات این سامانه، موشک‌های بالستیک تاکتیکی با کالیبر ۷۵۰ میلی‌متر از نوع BRE8 (با نام تجاری «فایر دراگون ۴۸۰») هستند. با توجه به ابعاد بزرگ این موشک‌ها، هر سلول تنها قادر به حمل یک فروند از آن‌ها است . این موشک‌ها با برد 360تا 400 کیلومتر و کلاهکی به وزن حدود ۴۸۰ کیلوگرم، عملاً به سکوی پرتاب موشک‌های کوتاه‌برد تبدیل می‌شوند و قادر به هدف‌گیری اهداف راهبردی و زیرساخت‌های حیاتی دشمن در عمق خاک آن هستند .سیستم هدایت ترکیبی این موشک‌ها، دقتی در حدود ۳۰ متر (CEP) را برای آن‌ها به ارمغان می‌آورد.
ترکیب این مهمات متنوع در دو سلول پرتابگر، به PHL-16 این قابلیت را می‌دهد که در یک مأموریت واحد، ترکیبی از مهمات با کالیبرهای مختلف را حمل کند. برای مثال، می‌توان یک سلول را با ۵ فروند راکت ۳۰۰ میلیمتری برای پوشش منطقه‌ای و سلول دیگر را با ۴ فروند راکت ۳۷۰ میلیمتری برای ضربات دقیق‌تر تجهیز کرد . این ویژگی، انعطاف‌پذیری بی‌نظیری را به این سامانه بخشیده و آن را به یکی از مؤثرترین ابزارهای آتش‌باران در زرادخانه ارتش چین تبدیل کرده است.
ترکیب دو سلول به فرمانده امکان می‌دهد تا برای هر مأموریت، ترکیبی بهینه از مهمات را انتخاب کند. برای مثال، می‌توان یک سلول را با راکت‌های ۳۰۰ میلیمتری و سلول دیگر را با راکت‌های ۳۷۰ میلیمتری تجهیز کرد تا هم پوشش منطقه‌ای و هم ضربات دقیق‌تر را به طور همزمان ممکن سازد .
«فایردراگون ۴۸۰»؛ اژدهایی در کالبد راکت
مرگبارترین مهمات این سامانه، موشک «فایردراگون۴۸۰» (Fire Dragon 480) با کالیبر ۷۵۰ میلی‌متر است که با وجود نام راکت، عملاً یک موشک بالستیک کوتاه‌برد (SRBM) محسوب می‌شود . این موشک که وزن کلاهکی در حدود ۴۸۰ کیلوگرم دارد و مجهز به سیستم هدایت ترکیبی (اینرسی + ماهواره‌ای) است، می‌تواند اهداف را با دقت بالا (خطای احتمالی حدود ۳۰ متر) در فاصله‌ای حدود 400 کیلومتر مورد اصابت قرار دهد . قدرت تخریب و برد این موشک به حدی است که می‌تواند بسیاری از مأموریت‌های موشک‌های کوتاه‌برد مانند دونگ‌فنگ-۱۵بی را نیز انجام دهد و عملاً یک توانایی موشکی دوربرد را در اختیار نیروی زمینی قرار داده است .
نسخه‌ها و کاربران راکت‌انداز PHL-16
خانواده راکت‌انداز PHL-16 در دو نسخه اصلی توسعه یافته است. نخستین نسخه با نام AR-3 شناخته می‌شود که نسخه پایه و صادراتی این سامانه محسوب شده و نخستین بار در سال ۲۰۱۰ به بازارهای بین‌المللی عرضه شد. نسخه دوم PHL-16 نام دارد که به‌طور اختصاصی برای ارتش آزادیبخش خلق چین توسعه یافته و از سال ۲۰۱۹ وارد خدمت شده است. تفاوت‌های اصلی این دو نسخه در سامانه‌های الکترونیکی، نرم‌افزار کنترل آتش و مهمات قابل استفاده است، اما هر دو از یک شاسی ۸×۸ و دو ماژول پرتاب مستقل بهره می‌برند.
تنها کاربر شناخته‌شده این سامانه، چین است. نیروی زمینی ارتش آزادیبخش خلق تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۲۰ فروند از این راکت‌انداز را در اختیار دارد. این تعداد نشان‌دهنده تولید انبوه و استقرار گسترده PHL-16 در یگان‌های توپخانه دوربرد ارتش چین است. با توجه به برد ۱۳۰ تا ۵۰۰ کیلومتری و دقت ۳۰ متری این سامانه، استقرار ۱۲۰ فروند از آن توان آتش دوربرد بسیار قابل توجهی را برای ارتش چین، به‌ویژه در مناطق ساحلی و جهت‌گیری‌های راهبردی، فراهم می‌کند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که PHL-16 در یگان‌های کلیدی ارتش آزادیبخش، از جمله در فرماندهی تئاتر شرقی که مسئول منطقه تایوان است، مستقر شده است . برد بالای این سامانه، به ویژه با موشک «فایردراگون ۴۸۰»، به آن توانایی می‌دهد تا اهداف راهبردی و زیرساخت‌های حیاتی را در عمق خاک دشمن هدف قرار دهد . کارشناسان نظامی، PHL-16 را به عنوان هم‌تراز و حتی در برخی زمینه‌ها برتر از سامانه آمریکایی هایمارس (HIMARS) ارزیابی می‌کنند که این موضوع، نشان‌دهنده جهش چشمگیر چین در حوزه راکت‌اندازی دوربرد و دقیق است .
عبدالحمیدتارخ
مقالات مشابه
