طی جنگ اول خلیج فارس ۱  بمب های هدایت لیزری و ماهواره ای واقعا عالی عمل کردند ولی مشکلات فراوان  اب هوایی منطقه بیابانی  عراق باعث شد که بمب های لیزری  و اپتیکی در گرد و غبار بالای صحرا نتوانند به خوبی عمل کنند . گرد و غبار و باران شدید مانع رسیدن لیزر به هدف و انعکاس درست ان می شد . در سال ۱۹۹۲ یک ارزیابی نشان داد ارتش امریکا نیاز به سلاحی دارد که در هر شرایط اب و هوایی بتواند عمل کند. مطالعات بهترین سیستم هدایت را استفاده از ماهواره را  نشان داد

سامانه مکان  یاب ماهواره ای امریکای ها یا همان GPS  روز نخست برای ناوبری توسعه یافته بود  که با کمک سه ماهواره مکان فرد با دقت حدود ۵ متر مشخص  میشد. خوبی هدایت ماهواره ای این بود که اب و هوا و یا شب و روز روی ان هیچ تاثیر منفی نداشت

800px-Falcon_JDAM_LGBs_(1)

در سال ۱۹۹۲ نیروی هوایی سری ازمایشاتی  را با کیت جدید روی بمب   سقوط ازاد  معمولی انجام داد که شامل  یک سامانه هدایت اینرسی در کنار سامانه جی پی اس بود. در واقع کار هدایت بمب را اینرسی انجام می داد که یک سامانه هدایت درونی است  ولی سامانه جی پی اس خطای اینرسی را جبران می کرد.در سال ۱۹۹۳  از یک اف۱۶  دست به   ۱۱ پرتاب از برد ۲۷ کیلومتری زد  که با میانگین خطای ۱۱ متر بمب های به هدف برخورد کردند. اگرچه دقت کمتر از بمب های هدایت لیزری بود ولی برد پرتاب بالا بود در هر شرایط اب و هوایی امتیاز این سلاح جدید بود

در سال ۱۹۹۷ ارتش خواهان به خدمت گیری  این کیت شد و ۴۵۰ پرتاب انجام شد که میزان موفقیت  متوسط خطاء ۱۰ متر  ۹۵% اعلام شد. در نهایت  در سال ۱۹۹۹ این بمب وارد خدمت شد و همان سال توسط بمب افکن ب۲ در یوگسلاوی با موفقیت افکنده شد و فاز جدید در زمینه تسلیحات هدایت شونده به وجود اورد

بمب هدایت JDAM که در فارسی جی دم خوانده می شود کیتی است  که بر روی بمب های سقوط ازاد نصب شده و انها را تبدیل  به سلاح هدایت شونده میکند. روش کار اینچنین  است که  مختصات هدف از قبل به بمب داده می شود  و بمب در لحظه جدا شدن از هواپیما با در نظر گرفتن مختصات فعلی هواپیما و مختصات هدف، به سوی  هدف پیش می رود  . از انجایی  که سامانه اینرسی  دارای خطا است ، سامانه جی پی اس خطای این سامانه را طی پرواز بمب به طرف هدف جبران میکند

JDAM_family_(1)

 بمب فاقد پیشرانه است ولی به دلیل اینکه در لحظه پرتاب دارای انرژی جنبشی از هواپیمای پرتاب کننده است در صورت پرتاب در ارتفاع بالا تا ۲۷ کیلومتر برد دارد که برای در امان ماندن از دست پدافند ارتفاع کوتاه مناسب است   (اگر بمب در سرعت مثلا ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت پرتاب شود تا سرعت و ارتفاعش به صفر برسد کیلومترها را طی میکند که فاصله طی شده به برد سرعت و ارتفاع پرتاب بمب بستگی دارد)

بمب بعدد از پرتاب ثانیه  یک بار یک سیگنال ماهواره ای دریافت میکند ولی حتی در صورت اینکه به هر دلیل مثل خراب شدن سامانه هدایت ماهواره ای درون بمب ویا جنگ الکترونیک ، بمب سیگنال ماهواره را دریافت نکند همچنان بمب می تواند با سیستم  هدایت داخلی اینرسی با دقت کمتر در حدود ۳۰ متر به هدف برخورد کند . اگرچه دقت بمب جی دم ۱۰ متر اعلام شده ولی در شرایط عملیاتی  ۵ متر و حتی کمتر است.بمب را میتوان حتی در اسمان نیز مختصات  داد که این کار با کمک سامانه مانند غلاف نشان گذار لیزری اسرائیلی لیتینگ ۲  و یا امریکایی اسنایپر  انجام داد.  کافیست  خلبان هدف را با دوربین غلاف رویت کرده و دوربین را روی هدف قفل کند تا غلاف مختصات دقیق  هدف را به بمب  بدهد

بمب های جی دی چند امتیاز مهم دارند

  • شرایط اب و هوایی روی انها و دقت انها تاثیر ندارد
  • انسان در هدفگیر ان نقشی ندارند. تنها مختصات هدف توسط ماهواره به دست امده(و یا توسط غلاف)  و بعد به بمب داده می شود
  • بمب های هدایت جی دم این امکان را دارند که همزمان با انها به تعداد بمب ها به اهداف مختلف درگیر شد. مثلا اگر یک هواپیما چهار بمب جی دم  حمل میکند میتوان هر کدام  از بمب ها را برای انهدام یک هدف برنامه ریز کرد. این امتیاز  راهبردی  است مثلا بمب افکنی چون ب۱، ب۲ و یا ب۵۲ که توان حمل بیش از ۸۰ بمب جی دم را  دارند میتوانند همزان به هشتاد هدف مختلف حمله کنند
  • استفاده از سلاح های اپتیکی و لیزری در شب نیاز به کابین دوم است تا با دقت هدف را توسط دوربین سلاح ویا غلاف کشف کنند ولی برای جی دم  نیازی نیست تنها خلبان بعد از دادن مختصات هدف در پایگاه به بمب ، باید انها را در منطقه هدف رها کند

البته یک مشکل نیز وجود دارد و  ان این است که جی دم را تنها میتواند بر ضد اهداف ثابت میدان جنگ مانند ساختمان ها ، انبارهای سوخت و مهمات ، پل ها ، پستهای فرمانده ،پدافند  ویا اهداف زیر بنای به کار برد و  انهدام اهداف متحرک  برای انها ممکن نیست زیرا بعد از پرتاب بمب ، دیگر نمی توان مختصات جدید به انها داد

GBU-31_xxl

همان طور که گفته شده  این کیت هدایت شونده را روی یک بمب سقوط ازاد معمولی بسته و ان را تبدیل به یک سلاح هدایت شونده میکنند  از این رو همکنون این کیت روی  بمب مارک ۸۲(با وزن ۲۲۵ کیلوگرم)با نام GBU-38  ، بر روی بمب ۴۵۰ کیلوگرمی مارک ۸۳  با نام GBU-32  و ۳۵  و بر روی مارک ۸۴(با وزن ۹۰۰ کیلوگرم)با نام GBU-31  نصب می شود

هواپیمای پرتاب کننده تنها  باید دارای سامانه  و انتن مخصوص دریافت اطلاعات از ماهواره باشد و امروزه تمامی  بمب افکنها و جنگنده های امریکایی و اروپایی (ساخت امریکا و اروپا) توان  پرتاب جی دم  را دارند(تمامی جنگنده های که توسط غرب و یا متحدین  غرب ساخته می شوند  حتی  انواع ژاپنی  و یا کره ای)

تجریبه نبرد در عراق و استفاده گسترده از جی دم که انقدر مهم بود که عملیات سه ماه به عقب انداخته شد تا تعداد بیشتری جی دم تولید شود باعث ارتقا این کیت شد. مشکل  حمله به اهداف  متحرک  با قرار دادن یک سامانه هدایت لیزری  روی این کیت برطرف شد.این کیت جدید که توسط  البیت اسرائیل و بوئینگ  توسعه یافت این امکان را دارد که هر جا  بسته به نوع ماموریت  از هدایت لیزر ویا ماهواره ای استفاده کند

بمب جدید GBU-54B نام گرفت بر روی بدنه  بمب ۲۲۵ کیلوگرمی مارک ۸۲ نصب می شود  و دارای  سیستم هدایت لیزری ماهواره ای است و در اصطلاح به ان LJDAM گفته میشود

در این تصویر کیت هدایت ماهواره ای و همچنین جچشمی هدایت لیزری بمب GBU-54 ر

در این تصویر کیت هدایت ماهواره ای و همچنین چشمی هدایت لیزری بمب GBU-54 را میتوان دید

JDAM-ER

این نسخه در کیت خود دارای دو بالچه جمع شونده  زیر بمب است که برای سوار شدن بمب روی امواج هوا است . این عمل یا گلاید کردن بمب روی هوا ان هم بدون استفاده از پیشرانه باعث افزایش برد بمب به ۸۰ کیلومتر شده است که ایمنی بیشتری  به هواپیمای  پرتاب کننده میدهد. این بمب در سال ۲۰۱۳ عملیای شد است

JDAM-ER-CONOPS-1BS

تصویر از JDAM-ER نسخه دوربرد . در تصویر بالچه جمع شونده زیر ان دیده می شود

تصویر از JDAM-ER نسخه دوربرد . در تصویر بالچه جمع شونده زیر ان دیده می شود

 کشور های  دیگر نیز از   کیت های مشابه ای  ای تولید  میکنند

 انگلستان :کیت پیویی۴ را بر روی بمب  های ۴۵۰ کیلوگرمی  نصب کرده که ترکیبی از لیزر و ماهواره است

ترکیه  :کیت HGK را روی بمب ۹۰۰ کیلوگرمی مارک ۸۴ نصب کرده است

 برزیل: کیت SMKB را روی مارک ۸۳ و مارک ۸۲

اسرائیل: نیز ترکیبی از اپتیک و ماهواره را روی  بمب مارک ۸۳ و مارک ۸۴ نصب کرده و با استفاده از بالچه جمع شوند وسوار شدن روی هوا برد انها را تا ۱۰۰ کیلومتر افزایش داده است (مانند یک گلایدر)

 همکنون ۲۰ ارتش جهان از بمب های جی دم استفاده میکنند که میتوان به اسرائیل، عربستان، ترکیه، امارات، پاکستان،ژاپن،کره جنوبی، پرتغال، اسپانیا، فیلیپین، سنگاپور،تایلند،لهستان، مراکش، مصر،عمان، هلند،نروژ،مالزی،ایتالیا ، اندونزی،یونان، فنلاند،المان،دانمارک، شیلی،کانادا،بلژیک و استرالیا  اشاره کرد

گرداوری و ترجمه:عبدالحمید تارخ

 منابع: http://fas.org/man/dod-101/sys/smart/jdam.htm

http://www.boeing.com/defense/weapons/

1347937034994jdam-5-F-15E-1

67+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.